マハーバーラタ · 章 2.5
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.5.1
अथ तत्रोपविष्टेषु पाण्डवेषु महात्मसु ।
महत्सु चोपविष्टेषु गन्धर्वेषु च भारत ॥ २.५.१ ॥
そこで偉大なるパーンダヴァたちが座し、偉人たちとガンダルヴァたちも座したとき、バーラタよ。
2.5.2
वेदोपनिषदां वेत्ता ऋषिः सुरगणार्चितः ।
इतिहासपुराणज्ञः क्रियाकल्पविशेषवित् ॥ २.५.२ ॥
ヴェーダとウパニシャッドに通じ、神々の群れに礼拝されるリシ。イティハーサとプラーナに通じ、儀礼規定の特別な決まりにも通じた者。
2.5.3
स्तुतस्तोमग्रहस्तोभपदक्रमविभागवित् ।
शिक्षाक्षरविभागज्ञः पुराकल्पविशेषवित् ॥ २.५.३ ॥
讃歌・賛歌・詠唱句・ストーバの語順の区分に通じ、音声学で音節の区分に通じ、古い儀式規定の特別な決まりに通じた者。
2.5.4
आदिकल्पार्थवेत्ता च कल्पसूत्रार्थतत्त्ववित् ।
ब्रह्मचर्यव्रतपर ऊहापोहविशारदः ॥ २.५.४ ॥
原初の儀礼の意味に通じ、カルパ・スートラの意味と本質に通じ、梵行の誓いに専心し、推論と論破に長じた者。
2.5.5
नृत्तगान्धर्वसेवी च सर्वत्राप्रतिमस्तथा ।
अष्टादशानां विद्यानां कोशभूतो महाद्युतिः ॥ २.५.५ ॥
舞踊とガンダルヴァの技芸に励み、どこにも並ぶ者なく、十八の学問の宝庫であり、大いなる輝きを放つ者。
2.5.6
न्यायविद्धर्मतत्त्वज्ञः षडङ्गविदनुत्तमः ।
ऐक्यसंयोगनानात्वसमवायविशारदः ॥ २.५.६ ॥
論理に通じ、ダルマの本質を知り、ヴェーダの六支に最も優れて通じ、一性・結合・差異・内属に長じた者。
2.5.7
वक्ता प्रगल्भो मेधावी स्मृतिमान्नयवित्कविः ।
परापरविभागज्ञः प्रमाणकृतनिश्चयः ॥ २.५.७ ॥
彼は雄弁で勇敢、聡明で記憶力があり、政道に通じた詩人であった。上と下の区別を知り、確かな論拠によって決断した。
2.5.8
पञ्चावयवयुक्तस्य वाक्यस्य गुणदोषवित् ।
उत्तरोत्तरवक्ता च वदतोपि बृहस्पतेः ॥ २.५.८ ॥
五支からなる論の長所と短所を知り、次々と返答した。語る時にはブリハスパティをも凌駕した。
2.5.9
धर्मकामार्थमोक्षेषु यथावत्कृतनिश्चयः ।
तथा भुवनकोशस्य सर्वस्यास्य महामतिः ॥ २.५.९ ॥
法・欲・利・解脱について正しく決断し、またこの世界の全宝庫に通じた大智者であった。
2.5.10
प्रत्यक्षदर्शी लोकस्य तिर्यगूर्ध्वमधस्तथा ।
साङ्ख्ययोगविभागज्ञो निर्विवित्सुः सुरासुरान् ॥ २.५.१० ॥
世界を直接に見る者、横にも上にも下にも。数論とヨーガの区別に通じ、神々と阿修羅を余すところなく知ろうと望んだ。
2.5.11
सन्धिविग्रहतत्त्वज्ञस्त्वनुमानविभागवित् ।
षाङ्गुण्यविधियुक्तश्च सर्वशास्त्रविशारदः ॥ २.५.११ ॥
和と戦の真実に通じ、推論の区分を知り、六策の方法を備え、あらゆる学問に熟達していた。
2.5.12
युद्धगान्धर्वसेवी च सर्वत्राप्रतिघस्तथा ।
एतैश्चान्यैश्च बहुभिर्युक्तो गुणगणैर्मुनिः ॥ २.५.१२ ॥
戦と乾闥婆の技芸に携わり、どこでも妨げられず、これらと他の多くの徳の集まりを備えた聖者であった。
2.5.13
लोकाननुचरन्सर्वानागमत्तां सभां नृप ।
नारदः सुमहातेजा ऋषिभिः सहितस्तदा ॥ २.५.१३ ॥
王よ、あらゆる世界を巡る、大いなる威光を持つナーラダは、そのとき聖仙たちと共にあの集会の広間に来た。
2.5.14
पारिजातेन राजेन्द्र पर्वतेन च धीमता ।
सुमुखेन च सौम्येन देवर्षिरमितद्युतिः ॥ २.५.१४ ॥
王の中の王よ、無限の輝きを持つ神仙は、パーリジャータ、賢者パルヴァタ、温和なスムカと共に来た。
2.5.15
सभास्थान्पाण्डवान्द्रष्टुं प्रीयमाणो मनोजवः ।
जयाशीर्भिस्तु तं विप्रो धर्मराजानमार्चयत् ॥ २.५.१५ ॥
集会に座す パーンダヴァたちに会えて喜び、思考のように速い婆羅門は、勝利の祝福をもって法王を敬った。
2.5.16
तमागतमृषिं दृष्ट्वा नारदं सर्वधर्मवित् ।
सहसा पाण्डवश्रेष्ठः प्रत्युत्थायानुजैः सह ॥ २.५.१६ ॥
来訪した聖仙ナーラダを見て、一切のダルマに通じたパーンダヴァの第一人者は、直ちに弟たちと共に立ち上がった。
2.5.17
अभ्यवादयत प्रीत्या विनयावनतस्तदा ।
तदर्हमासनं तस्मै सम्प्रदाय यथाविधि ॥ २.५.१७ ॥
そのとき彼は謙虚に身をかがめ、愛情をもって敬礼し、規定どおりに彼にふさわしい座席を差し出した。
2.5.18
गां चैव मधुपर्कं च सम्प्रदायार्घ्यमेव च ।
अर्चयामास रत्नैश्च सर्वकामैश्च धर्मवित् ॥ २.५.१८ ॥
牛、マドゥパルカ、アルギャの水を捧げ、ダルマに通じた人は宝玉と望みのものすべてで彼を敬った。
2.5.19
तुतोष च यथावच्च पूजां प्राप्य युधिष्ठिरात् ।
सोऽर्चितः पाण्डवैः सर्वैर्महर्षिर्वेदपारगः।
धर्मकामार्थसंयुक्तं पप्रच्छेदं युधिष्ठिरम् ॥ २.५.१९ ॥
ユディシュティラから作法通りの供養を受けて満足したその大仙は、すべてのパーンダヴァに敬われ、ヴェーダに通じた者として、法・欲・利に関わるこの問いをユディシュティラに投げかけた。
2.5.20
कच्चिदर्थाश्च कल्पन्ते धर्मे च रमते मनः ।
सुखानि चानुभूयन्ते मनश्च न विहन्यते ॥ २.५.२० ॥
あなたの目的は成就しているか。心は法に喜びを見出しているか。楽しみを味わっているか。心は傷つけられていないか。
2.5.21
कच्चिदाचरितां पूर्वैर्नरदेवपितामहैः ।
वर्तसे वृत्तिमक्षुद्रां धर्मार्थसहितां त्रिषु ॥ २.५.२१ ॥
先代の王や王家の祖先たちが実践した、法と富に結ばれ三つの目的に根ざした高貴な振る舞いに、あなたは従っているか。
2.5.22
कच्चिदर्थेन वा धर्मं धर्मेणार्थमथापि वा ।
उभौ वा प्रीतिसारेण न कामेन प्रबाधसे ॥ २.५.२२ ॥
富によって法を、法によって富を、あるいは両者を愛情の精髄によって保っているか。欲望に圧迫されてはいないか。
2.5.23
कच्चिदर्थं च धर्मं च कामं च जयतां वर ।
विभज्य काले कालज्ञः सदा वरद सेवसे ॥ २.५.२३ ॥
勝利者のうち最も優れた者、恩寵を授ける者よ。時を知る者として、利・法・欲を時に応じて分かち、常にそれらに仕えているか。
2.5.24
कच्चिद्राजगुणैः षड्भिः सप्तोपायांस्तथाऽनघ ।
बलाबलं तथा सम्यक्वतुर्दश परीक्षसे ॥ २.५.२४ ॥
無垢なる者よ。王の六つの資質と七つの方策によって、十四の要素の強弱をよく見極めているか。
2.5.25
कच्चिदात्सानमर्न्वाक्ष्य परांश्च जयतां वर ।
तथा सन्धाय कर्माणि अष्टौ भारत सेवसे ॥ २.५.२५ ॥
勝利者の中で最もすぐれた者よ、おまえは自分と敵をよく見極めているか。バラタよ、同盟を結んだうえで八種の行いを実践しているか。
2.5.26
कच्चित्प्रकृतयः सप्त न लुप्ता भरतर्षभ ।
आढ्यास्तथा व्यसनिनः स्वनुरक्ताश्च सर्वशः ॥ २.५.२६ ॥
バラタの雄牛よ、王国の七つの構成要素は滅びてはいないか。それらは繁栄し、困窮する者は助けられ、すべての点でおまえに献身しているか。
2.5.27
कच्चिन्न कृतकैर्दूतैर्ये चाप्यपरिशङ्किताः ।
त्वत्तो वा तव चामात्यैर्भिद्यते मन्त्रितं तथा ॥ २.५.२७ ॥
おまえが疑っていない偽りの使者によって、あるいはおまえ自身や大臣たちによって、おまえの謀議が漏れることはないか。
2.5.28
मित्रोदासीनशत्रूणां कच्चिद्वेत्सि चिकीर्षितम् ।
कच्चित्सन्धिं यथाकालं विग्रहं चोपसेवसे ॥ २.५.२८ ॥
友と中立者と敵の意図をおまえは知っているか。適切な時に和平と戦争を行っているか。
2.5.29
कच्चिद्वृत्तिमुदासीने मध्यमे चानुमन्यसे ।
कच्चिदात्मसमा वृद्धाः शुद्धाः सम्बोधनक्षमाः ॥ २.५.२९ ॥
中立の王と中間の王に対する振る舞いをおまえは認めているか。おまえに等しく、年長で清らかで、助言できる者たちがいるか。
2.5.30
कुलीनाश्चानुरक्ताश्च कृतास्ते वीरमन्त्रिणः ।
विजयो मन्त्रमूलो हि राज्ञो भवति भारत ॥ २.५.३० ॥
おまえの勇敢な大臣たちは、高貴な生まれで献身的な者として任命されているか。バラタよ、王の勝利は実に謀議を根とする。
2.5.31
कच्चित्संवृतमन्त्रैस्ते अमात्यैः शास्त्रकोविदैः ।
राष्ट्रं सुरक्षितं तात शत्रुभिर्न विलुप्यते ॥ २.५.३१ ॥
学問に通じたあなたの大臣たちは秘密の協議によって王国をよく守り、敵に奪われることのないようにしているか、わが子よ？
2.5.32
कच्चिन्निद्रावशं नैषि कच्चित्काले विबुद्ध्यसे ।
कच्चिच्चापररात्रेषु चिन्तयस्यर्थमर्थवित् ॥ २.५.३२ ॥
あなたは眠気に支配されることはないか？ふさわしい時に目覚めるか？夜更けに富と政策のことを思案しているか、利益に通じた方よ？
2.5.33
कच्चिन्मन्त्रयसे नैकः कच्चिन्न बहुभिः सह ।
कच्चित्ते मन्त्रितो मन्त्रो न राष्ट्रं परिधावति ॥ २.५.३३ ॥
あなたは一人で協議し、多くの人と協議しないことはないか？協議された秘密の策が国中に広まることはないか？
2.5.34
कच्चिदर्थान्विनिश्चित्य लघुमूलान्महोदयान् ।
क्षिप्रमारभसे कर्तुं न विघ्नयसि तादृशान् ॥ २.५.३४ ॥
根は小さくとも大きな成果をもたらす事柄を決定してから、速やかに着手しているか？そうした事柄を妨げてはいないか？
2.5.35
कच्चिन्न स्रवे कर्मान्ताः परोक्षास्ते विशङ्किताः ।
सर्वे वा पुनरुत्सृष्टाः संसृष्टं चात्र कारणम् ॥ २.५.३५ ॥
あなたの事業の結末が漏れることはないか？あなたに隠され疑わしい事柄がすべて再び放置されることはないか？ここでの混じり合いこそが原因なのか？
2.5.36
आप्तैरलुब्धैः क्रमिकैस्ते च कच्चिदनुष्ठिताः ।
कच्चिद्राजन्कृतान्येव कृतप्रायाणि वा पुनः ॥ २.५.३६ ॥
あなたの仕事は信頼でき、欲のない、順序正しく働く人々によって遂行されているか？王よ、既に行われたことは本当に完了したのか、それともほぼ完了しただけなのか？
2.5.37
विदुस्ते वीर कर्माणि नानवाप्तानि कानिचित् ।
कच्चित्कारणिका धर्मे सर्वशास्त्रेषु कोविदाः।
कारयन्ति कुमारांश्च योधमुख्यांश्च सर्वशः ॥ २.५.३७ ॥
英雄よ、お前の行いのうち、まだ成し遂げられていないものを知っているか。法とあらゆる学問に通じた裁判官は、王子や主だった戦士たちをあらゆる面で務めに就かせているか。
2.5.38
कच्चित्सहस्रैर्मूर्खाणामेकं क्रीणासि पण्डितम् ।
पण्डितो ह्यर्थकृच्छ्रेषु कुर्यान्नः श्रेयसं परम् ॥ २.५.३८ ॥
千人の愚者と引き換えに一人の賢者を手に入れているか。事の困難にあたって、賢者こそが我々に最高の幸福をもたらすのだから。
2.5.39
कच्चिद्दुर्गाणि सर्वाणि धनधान्यायुधोदकैः ।
यन्त्रैश्च परिपूर्णानि तथा शिल्पिधनुर्धरैः ॥ २.५.३९ ॥
すべての城塞は、財貨・穀物・武器・水、そして器械・職人・弓兵で満ちているか。
2.5.40
एकोप्यमात्यो मेधावी शूरो दान्तो विचक्षणः ।
राजानं राजपुत्रं वा प्रापयेन्महतीं श्रियम् ॥ २.५.४० ॥
一人の大臣でも、賢く、勇敢で、自制心があり、見通しのきく者であれば、王や王子を大いなる繁栄へ導くことができる。
2.5.41
कच्चिदष्टादशान्येषु स्वपक्षे दश पञ्च च ।
त्रिभिस्त्रिभिरविज्ञातैर्वेत्सि तीर्थानि चारकैः ॥ २.५.४१ ॥
身元の知れぬ密偵を三人ずつ用いて、自軍と他国の十八、十、五の情報の地を知っているか。
2.5.42
कच्चिद्द्विषामविदितः प्रतिपन्नश्च सरवदा ।
नित्ययुक्तो रिपून्सर्वान्वीक्षसे रिपुसूदन ॥ २.५.४२ ॥
敵を滅ぼす者よ、お前は敵に知られぬまま常に振る舞い、常に警戒して、すべての敵を見張っているか。
2.5.43
कच्चिद्विनयसम्पन्नः कुलपुत्रो बहुश्रुतः ।
अनसूयुरनुप्रष्टा सत्कृतस्ते पुरोहितः ॥ २.५.४३ ॥
あなたの家司祭は謙虚で、良家の出で、博学で、嫉妬がなく、助言を求められる人物であり、あなたに敬われているか？
2.5.44
कच्चिदग्निषु ते युक्तो विधिज्ञो मतिमानृजुः ।
हुतं च होष्यमाणं च काले वेदयते सदा ॥ २.५.४४ ॥
あなたの祭司は聖火に専念し、儀式の規則を知り、賢明で誠実であり、供え物が既に捧げられたものと、これから捧げるべきものを常に適時に報告するか？
2.5.45
कच्चिदङ्गेषु निष्णातो ज्योतिपः प्रतिपादकः ।
उत्पातेषु च सर्वेषु दैवज्ञः कुशलस्तव ॥ २.५.४५ ॥
あなたの占星術師はヴェーダの補助学に通じ、天文学を解説し、あらゆる凶兆に通じ、あなたのために巧みであるか？
2.5.46
कच्चिन्मुख्या महत्स्वेव मध्यमेषु च मध्यमाः ।
जघन्याश्च जघन्येषु भृत्याः कर्मसु योजिताः ॥ २.५.४६ ॥
重要な任務には重要な人物を、中程度の任務には中程度の人物を、些細な任務には下位の召使いを任命しているか？
2.5.47
अमात्यानुपधातीतान्पितृपैतामहाञ्शुचीन् ।
श्रेष्ठाञ्श्रेष्ठेषु कच्चित्त्वं नियोजयसि कर्मसु ॥ २.५.४७ ॥
誘惑に動かされず、父祖の代から仕える清廉で優れた大臣を、最も重要な任務に任命しているか？
2.5.48
कच्चिन्नोग्रेण दण्डेन भृशमुद्विजसे प्रजाः ।
राष्ट्रं तवानुशासन्ति मन्त्रिणो भरतर्षभ ॥ २.५.४८ ॥
バラタの雄牛よ、厳しい刑罰で臣民を過度に脅かしてはいないか？ 大臣たちがあなたの王国を統治しているか？
2.5.49
कच्चित्त्वां नावजानन्ति याजकाः पतितं यथा ।
उग्रप्रतिग्रहीतारं कामयानमिव स्त्रियः ॥ २.५.४९ ॥
祭官たちは、堕落した者のように、また女たちが、苛烈に施しを受け取り欲望を抱く男を侮るように、あなたを侮ってはいないか。
2.5.50
कच्चिद्धृष्टश्च शूरश्च मतिमान्धृतिमाञ्शुचिः ।
कुलीनश्चानुरक्तश्च दक्षः सेनापतिस्तथा। ॥ २.५.५० ॥
あなたの将軍は大胆で勇敢、賢明、堅固、清廉、良家の出身で、忠実かつ有能か。
2.5.51
कच्चिद्बलस्य ते मुख्याः सर्वयुद्धविशारदाः ।
धृष्टावदाता विक्रान्तास्त्वया सत्कृत्य मानिताः ॥ २.५.५१ ॥
あなたの軍の主だった者たちは、あらゆる戦いに通じ、大胆で清らかで勇猛か。あなたは彼らを敬い、尊重しているか。
2.5.52
कच्चिद्वलस्य भक्तं च वेतनं च यथोचितम् ।
सम्प्राप्तकाले दातव्यं ददासि न विकर्षसि ॥ २.५.५२ ॥
軍に食糧と俸給を、適切な時に相応しく与え、削ってはいないか。
2.5.53
कालातिक्रमणादेते भक्तवेतनयोर्भृताः ।
भर्तुः कुप्यन्ति दौर्गत्यात्सोऽनर्थः सुमहान्स्मृतः ॥ २.५.५३ ॥
期限が過ぎて食糧と俸給を得られない雇われ人たちは、困窮のゆえに主君に怒りを抱く。その災いは非常に大きいと伝えられている。
2.5.54
कच्चित्सर्वेऽनुरक्तास्त्वां कुलपुत्राः प्रधानतः ।
कच्चित्प्राणांस्तवार्थेषु सन्त्यजन्ति सदा युधि ॥ २.५.५४ ॥
すべての良家の子弟、とりわけ主だった者たちは、あなたに忠実か。あなたのために戦いで常に命を捧げているか。
2.5.55
कच्चिन्नैको बहूनर्थान्सर्वशः साम्परायिकान् ।
अनुशास्ति यथाकामं कामात्मा शासनातिगः ॥ २.५.५५ ॥
お前は一人で欲望に従い、掟を破って、多くの事柄や来世に関することについて、思いのままに命令を下してはいないだろうか。
2.5.56
कच्चित्पुरुषकारेण पुरुषः कर्म शोभयन् ।
लभते मानमधिकं भूयो वा भक्तवेतनम् ॥ २.५.५६ ॥
人は自らの努力で仕事を輝かせ、より大きな名誉、あるいは食物と報酬を得ているだろうか。
2.5.57
कच्चिद्विद्याविनीतांश्च नराञ्ज्ञानविशारदान् ।
यथार्हं गुणतश्चैव दानेनाभ्युपपद्यसे ॥ २.५.५७ ॥
学問によって謙虚になり、知識に長けた人々を、その徳に応じて相応しい布施で敬っているだろうか。
2.5.58
कच्चिद्दारान्मनुष्याणां तवार्थे मृत्युमीयुषाम् ।
व्यसनं चाभ्युपेतानां बिभर्षि भरतर्षभ ॥ २.५.५८ ॥
バラタの牡牛よ、お前のために死んだ人々の妻や、災厄に陥った人々を養っているだろうか。
2.5.59
कच्चिद्भयादुपगतं क्षीणं वा रिपुमागतम् ।
युद्धे वा विजितं पार्थ पुत्रवत्परिरक्षसि ॥ २.५.५९ ॥
プリター の子よ、恐れから庇護を求めて来た者、衰えた者、敵として来た者、あるいは戦いで征服された者を、お前は息子のように守っているだろうか。
2.5.60
कच्चित्त्वमेव सर्वस्याः पृथिव्याः पृथिवीपते ।
समश्चानभिशङ्क्यश्च यथा माता यथा पिता ॥ २.५.६० ॥
大地の主よ、お前だけが全大地に対して公平で、疑いを招かず、母と父のようであるだろうか。
2.5.61
कच्चिद्व्यसनिनं शत्रुं निशम्य भरतर्षभ ।
अभियासि जवेनैव समीक्ष्य त्रिविधं बलम् ॥ २.५.६१ ॥
バラタの雄牛よ、敵が悪癖に苦しんでいると聞き、三種の軍勢を熟慮した上で、速やかに彼へ進軍するのか。
2.5.62
यात्रामारभसे दिष्ट्या प्राप्तकालमरिन्दम ।
पार्ष्णिमूलं च विज्ञाय व्यवसायं पराजयम् ॥ २.५.६२ ॥
敵を制する者よ、幸いにも時宜を得て出征を始めた。後背の根拠を理解し、おまえの企図と敗北の可能性をも考量したか。
2.5.63
बलस्य च महाराज दत्त्वा वेतनमग्रतः ।
कच्चिच्च बलमुख्येभ्यः परराष्ट्रे परन्तप।
उपच्छन्नानि रत्नानि प्रयच्छसि यथार्हतः ॥ २.५.६३ ॥
偉大な王よ、軍に先んじて俸給を与え、敵を苦しめる者よ、敵国の将帥たちにも相応しく隠された宝玉を与えているか。
2.5.64
कच्चिदात्मानमेवाग्रे विजित्य विजितेन्द्रियः ।
पारञ्जिगीषसे पार्थ प्रमत्तानजितेन्द्रियान् ॥ २.५.६४ ॥
プリター の子よ、まず自らに勝ち、感官を制したうえで、怠慢で感官を制しえない敵を打ち破ろうとしているのか。
2.5.65
कच्चित्ते यास्यतः शत्रून्पर्वं यान्ति स्वनुष्ठिताः ।
साम दानं च भेदश्च दण्डश्च विधिवद्गुणाः ॥ २.५.६५ ॥
敵に向かって進むとき、融和・贈与・離間・懲罰という方策が、時宜を得て正しく用いられているか。
2.5.66
तांश्च विक्रमसे जेतुं जित्वा च परिरक्षसि ।
कच्चिदष्टाङ्गसंयुक्ता चतुर्विधबला चमूः। ॥ २.५.६६ ॥
彼らを征服しようと奮励し、征服したのちには彼らを守る。八肢と四種の兵力を備えたおまえの軍は、そのような状態にあるか。
2.5.67
बलमुख्यैः सुनीता ते द्विषतां प्रतिवर्धिनी ।
कच्चिल्लवं च मुष्टिं च परराष्ट्रे परन्तप। ॥ २.५.६७ ॥
敵を焼く者よ、主要な将軍たちによってよく統率され、敵の増大を抑える汝の軍は、他国におけるラヴァ（諜報）とムシュティ（秘密の蓄え）をも守っているか。
2.5.68
अविहाय महाराज निहंसि समरे रिपून् ।
कच्चित्स्वपरराष्ट्रेषु बहवोऽधिकृतास्तव। ॥ २.५.६८ ॥
大王よ、戦場で敵を討ちながらも、汝はダルマを捨てないか。汝自身の国にも他国にも、汝によって任命された多くの役人がいるか。
2.5.69
अर्थान्समधितिष्ठन्ति रक्षन्ति च परस्परम् ॥ २.५.६९ ॥
彼らは国の政務を念入りに司り、互いに守り合う。
2.5.70
कच्चिदभ्यवहार्याणि गात्रसंस्पर्शनानि च ।
घ्रेयाणि च महाराज रक्षन्त्यनुमतास्तव। ॥ २.५.७० ॥
大王よ、汝に認められた者たちは、飲食物、身体に触れる品々、香りのものを守っているか。
2.5.71
कच्चित्कोशश्च कोष्ठं च वाहनं द्वारमायुधम् ।
आयश्च कृतकल्याणैस्तव भक्तैरनुष्ठितः ॥ २.५.७१ ॥
汝の宝庫と穀倉、乗り物、門と武器、そして収入は、よく奉仕してきた忠実な家臣たちによって良く管理されているか。
2.5.72
कच्चिदाभ्यन्तरेभ्यश्च बाह्येभ्यश्च विशाम्पते ।
रक्षस्यात्मानमेवाग्रे तांश्च स्वेभ्यो मिथश्च तान्। ॥ २.५.७२ ॥
民の主よ、汝は内外の危険から、まず自らを守り、またそれらをも守っているか。汝自身の民からも、互いの敵意からも、それらを守っているか。
2.5.73
कच्चिन्न पाने द्यूते वा क्रीडासु प्रमदासु च ।
प्रतिजानन्ति पूर्वाह्णे व्ययं व्यसनजं तव ॥ २.५.७३ ॥
酒、賭博、遊戯、女性に関する悪癖から生じるあなたの出費を、人々は午前中に把握しているだろうか。
2.5.74
कच्चिदायस्य चार्धेन चतुर्भागेन वा पुनः ।
पादभागैस्त्रिभिर्वापि व्ययः संशुद्ध्यते तव ॥ २.५.७४ ॥
あなたの支出は収入の半分、四分の一、あるいはその部分によって、正しく釣り合っているか。
2.5.75
कच्चिज्ज्ञातीन्गुरून्वृद्धा-
न्वणिजः शिल्पिनः श्रितान्।
अभीक्ष्णमनुगृहाणिसि ।
धनधान्येन दुर्गतान् ॥ २.५.७५ ॥
親族や尊長、老人、商人、職人、庇護を受ける人々のうち、富と穀物を欠いて困窮している者に、あなたは絶えず恵みを施しているか。
2.5.76
कच्चिच्चायव्यये युक्ताः सर्वे गणकलेखकाः ।
अनुतिष्ठन्ति पूर्वाह्णे नित्यमायं व्ययं तव ॥ २.५.७६ ॥
収支を担当するすべての会計官と書記は、毎朝、あなたの収入と支出を正しく扱っているか。
2.5.77
कच्चिदर्थेषु सम्प्रौढान्हितकामाननुप्रियान् ।
नापकर्षसि कर्मभ्यः पूर्वमप्राप्य किल्बिषम् ॥ २.५.७७ ॥
事務に熟達し、善意があり、愛される従者を、過失が証明される前にその務めから退けてはいないか。
2.5.78
कच्चिद्विदित्वा पुरुषानुत्तमाधममध्यमान् ।
त्वं कर्मस्वनुरूपेषु नियोजयसि भारत ॥ २.५.७८ ॥
バーラタよ、人々を最上、最下、中位と見分けて、それぞれにふさわしい務めに任じているか。
2.5.79
कच्चिन्न लुब्धाश्चौरा वा वैरिणो वा विशाम्पते ।
अप्राप्तव्यवहारा वा तव कर्मस्वनुष्ठिताः ॥ २.५.७९ ॥
民の主よ、貪欲な者、盗賊や敵、あるいはまだ裁判を受けていない者が、あなたの務めに用いられてはいないか。
2.5.80
कच्चिन्न चौरैर्लुब्धैर्वा कुमारैः स्त्रीबलेन वा ।
त्वया वा पीड्यते राष्ट्रं कच्चित्तुष्टाः कृषीवलाः ॥ २.५.८० ॥
国は盗賊、貪欲な者、若い王子、女性の力、あるいはあなたによって苦しめられてはいないか。農民は満足しているか。
2.5.81
कच्चिद्राष्ट्रे तटाकानि पूर्णानि च बृहन्ति च ।
भागशो विनिविष्टानि न कृषिर्देवमातृका ॥ २.५.८१ ॥
国の大きな池は水で満たされ、区域ごとに配置されているか。農業は雨だけに頼っていないか。
2.5.82
कच्चिन्नं भक्तं बीजं च कर्षकस्यावसीदति ।
प्रत्येकं च शतं वृद्ध्या ददास्यृणमनुग्रहम् ॥ २.५.८२ ॥
農夫の穀物、食糧、種子が困窮に沈んではいないか。ひとりひとりに百に対する利子つきの借金を恩恵として与えているか。
2.5.83
कच्चित्स्वनुष्ठिता तात वार्ता ते साधुभिर्जनैः ।
वार्तायां संश्रितस्तात लोकोऽयं सुखमेधते ॥ २.५.८३ ॥
愛しい者よ、あなたの経済（農業と商業）は善き人々によって良く運営されているか。愛しい者よ、経済に依るこの世は幸福の中で栄える。
2.5.84
कच्चिच्छूराः कृतप्रज्ञाः पञ्चपञ्च स्वनुष्ठिताः ।
क्षेमं कुर्वन्ति संहत्य राजञ्जनपदे तव ॥ २.५.८४ ॥
王よ、五人ずつに配置された賢明で勇敢な戦士たちは、力を合わせてあなたの国の安寧を守っているか。
2.5.85
कच्चिन्नगरगुप्त्यर्थं ग्रामा नगरवत्कृताः ।
ग्रामवच्च कृताः प्रान्तास्ते च सर्वे त्वदर्पणाः ॥ २.५.८५ ॥
都市の防衛のため、村々は都市のように整えられているか。辺境の地も村のように整えられているか。それらはすべてあなたに捧げられているか。
2.5.86
कच्चिद्बलेनानुगताः समानि विषमाणि च ।
पुराणि चौरान्निघ्नन्तश्चरन्ति विषये तव ॥ २.५.८६ ॥
軍に従う者たちは、都市で盗賊を打ち倒しながら、平坦な所も険しい所もあなたの領内を巡っているか。
2.5.87
कच्चित्स्रियः सान्त्वयसि कच्चित्ताश्च सुरक्षिताः ।
कच्चिन्न श्रद्दधास्यासां कच्चिद्गुह्यं न भाषसे ॥ २.५.८७ ॥
あなたは女性たちを慰めているか。彼女たちはよく守られているか。彼女たちを信用しすぎていないか。あなたの秘密を彼女たちに話していないか。
2.5.88
कच्चिदात्ययिकं श्रुत्वा तदर्थमनुचिन्त्य च ।
प्रियाण्यनुभवञ्शेषे न त्वमन्तः पुरे नृप ॥ २.५.८८ ॥
王よ、急報を聞きそれについて熟考したうえで、あなたは後宮で楽しみを味わいながら眠るのか、それとも違うのか。
2.5.89
कच्चिद्द्वौ प्रथमौ यामौ रात्रेः सुप्त्वा विशाम्पते ।
सञ्चिन्तयसि धर्मार्थौ याम उत्थाय पश्चिमे ॥ २.५.८९ ॥
人の主よ、あなたは夜の最初の二つの時刻に眠り、最後の時刻に起きて法と利について思索するのか。
2.5.90
कच्चिद्दर्शयसे नित्यं मनुष्यान्समलङ्कृतः ।
उत्थाय काले कालज्ञैः सह पाण्डव मन्त्रिभिः ॥ २.५.९० ॥
パーンドゥの子よ、あなたは常に装いを整えて民に姿を見せ、時を知る大臣たちとともに適時に起きるのか。
2.5.91
कच्चिद्रक्ताम्बरधराः खड्गहस्ताः स्वलङ्कृताः ।
उपासते त्वामभितो रक्षणार्थमरिन्दम ॥ २.५.९१ ॥
赤い衣をまとい、手に剣を持ち、見事に飾られた護衛たちが、あなたを守るために四方からあなたに仕えているか、敵を制する者よ。
2.5.92
कच्चिद्दण्ड्येषु यमवत्पूज्येषु च विशाम्पते ।
परीक्ष्य वर्तसे सम्यगप्रियेषु प्रियेषु च ॥ २.५.९२ ॥
人民の主よ、あなたは罰すべき者には閻魔のように、尊敬すべき者には試したうえで、好ましくない者にも好ましい者にも正しく振る舞っているか。
2.5.93
कच्चिच्छारीरमाबाधमौषधैर्नियमेन वा ।
मानसं वृद्धसेवाभिः सदा पार्थापकर्षसि ॥ २.५.९३ ॥
プリター の子よ、あなたは薬や養生によって身体の病を、年長者への奉仕によって心の病を、常に遠ざけているか。
2.5.94
कच्चिद्वैद्याश्चिकित्सायामष्टाङ्गायां विशारदाः ।
सुहृदश्चानुरक्ताश्च शरीरे ते हिताः सदा ॥ २.५.९४ ॥
八科の医術に熟達した医師たちと、あなたの善意ある親しい者たちは、常にあなたの身体のために益をもたらしているか。
2.5.95
कच्चिन्न लोभान्मोहाद्वा मानाद्वापि विशाम्पते ।
अर्थिप्रत्यर्थिनः प्राप्तान्नापास्यसि कथञ्चन ॥ २.५.९५ ॥
人民の主よ、あなたは貪欲や迷妄、あるいは慢心によって、訪れた原告や被告を決して何らかの仕方で退けることはないか。
2.5.96
कच्चिन्न लोभान्मोहाद्वा विश्रम्भात्प्रणयेन वा ।
आश्रितानां मनुष्याणां वृत्तिं त्वं संरुणात्सि वै ॥ २.५.९६ ॥
あなたは貪欲や迷妄、信頼や情愛によって、あなたに頼る人々の生計を断つことはないか。
2.5.97
कच्चित्पौरा न सहिता ये च ते राष्ट्रवासिनः ।
त्वया सह विरुध्यन्ते परैः क्रीताः कथञ्चन ॥ २.५.९७ ॥
都の人々や国の住民は、あなたと一致団結しているか。敵によってどうにか買収され、あなたに背くことはないか。
2.5.98
कच्चिन्न दुर्बलः शत्रुर्बलेन परिपीडितः ।
मन्त्रेण बलवान्कश्चिदुभाभ्यां च कथञ्चन ॥ २.५.९८ ॥
弱い敵は力によって圧迫されているか。強い敵は策略によって、あるいは両方によってどうにか圧迫されているか。
2.5.99
कच्चित्सर्वेऽनुरक्तास्त्वां भूमिपालाः प्रधानतः ।
कच्चित्प्राणांस्त्वदर्थेषु सन्त्यजन्ति त्वया हृताः ॥ २.५.९९ ॥
諸侯の王たち、とりわけ主要な大王たちは、皆あなたに心を寄せているか。あなたに服従させられた者たちは、あなたのために命を捨てるか。
2.5.100
कच्चित्ते सर्वविद्यासु गुणतोऽर्चा प्रवर्तते ।
ब्राह्मणानां च साधूनां तव नैः श्रेयसी शुभा।
दक्षिणास्त्वं ददास्येषां नित्यं स्वर्गापवर्गदाः ॥ २.५.१०० ॥
あなたは諸学問において、功徳に応じて敬意を示しているか。あなたがバラモンや善人に示す敬意は吉祥で、最高の幸福に導くものか。天界と解脱をもたらす布施を、あなたは常に彼らに与えているか。
2.5.101
कच्चिद्धर्मे त्रयीमूले पूर्वैराचरिते जनैः ।
यतमानस्तथा कर्तुं तस्मिन्कर्मणि वर्तसे ॥ २.५.१०१ ॥
三ヴェーダを根本とし、古人が実践してきたダルマにおいて、あなたはそれを行うよう努めつつ、その務めに専念しているか。
2.5.102
कच्चित्तव गृहेऽन्नानि स्वादून्यश्रन्ति वै द्विजाः ।
गुणवन्ति गुणोपेतास्तवाध्यक्षं सदक्षिणम् ॥ २.५.१०२ ॥
あなたの家では、再生族は美味で上等な食物を口にしているか。徳があり善き資質を備えた彼らは、あなたの監督のもと、布施とともに食事をしているか。
2.5.103
कच्चित्क्रतूनेकचित्तो वाजपेयांश्च सर्वशः ।
पौण्डरीकांश्च कार्त्स्न्येन यतसे कर्तुमात्मवान् ॥ २.५.१०३ ॥
あなたは一心に、自己を制して、あらゆる祭祀、ヴァージャペーヤ祭とパウンダリーカ祭を余すところなく行うよう努めているか？
2.5.104
कच्चिज्ज्ञातीन्गुरून्वृद्धान्दैवतांस्तापसानपि ।
चैत्यांश्च वृक्षान्कल्याणान्ब्राह्मणांश्च नमस्यसि ॥ २.५.१०४ ॥
あなたは親族、師、年長者、神々、苦行者、聖なる祠、吉祥の樹木、バラモンに礼拝しているか？
2.5.105
कच्चिच्छोको न मन्युर्वा त्वया प्रोत्पाद्यतेऽनघ ।
अपि मङ्गलहस्तश्च जनः पार्श्वे न तिष्ठति ॥ २.५.१०५ ॥
無垢なる者よ、あなたによって悲しみや怒りが生じさせられることはないか？ 吉祥の手を持つ人々はあなたのそばに立たないのか？
2.5.106
कच्चिदेषा च ते बुद्धिर्वृत्तिरेषा च तेऽनघ ।
आयुष्या च यशस्या च धर्मकामार्थदर्शिनी ॥ २.५.१०६ ॥
無垢なる者よ、あなたのこの知性とこの行いは、寿命と名声をもたらし、法・愛欲・利得を示すものか？
2.5.107
एतया वर्तमानस्य बुद्ध्या राष्ट्रं न सीदति ।
विजित्य च महीं राजा सोत्यन्तं सुखमेधते ॥ २.५.१०७ ॥
この知性に従って振る舞う王の国は衰えず、大地を征服した王はこの上ない幸福のうちに栄える。
2.5.108
कच्चिदार्यो विशुद्धात्मा क्षारितश्चौरकर्मणि ।
अदृष्टशास्त्रकुशलैर्न लोभाद्वध्यते शुचि ॥ २.५.१०८ ॥
盗みの罪で烙印を押されたが、経典を知らぬ熟練者たちに貪欲から殺されることもなく、清らかな高貴な人はいるか？
2.5.109
दुष्टो गृहीतस्तत्कारितज्ज्ञैर्दृष्टः सकारणः ।
कच्चिन्न मुच्यते स्तेनो द्रव्यलोभान्नरर्षभ ॥ २.५.१०९ ॥
人中の雄牛よ、盗みの手口を知る者に捕らえられ、証拠と共に見られた悪しき盗人は、財への欲から釈放されてしまわないのか。
2.5.110
उत्पन्नानकच्चिदाढ्यस्य दरिद्रस्य च भारत ।
अर्थान्न मिथ्या पश्यन्ति तवामात्या हृता धनैः ॥ २.५.११० ॥
バーラタよ、汝の大臣たちは財に奪われ、富める者と貧しき者の間に生じた事件を誤って見てはいないか。
2.5.111
नास्तिक्यमनृतं क्रोधं प्रमादं दीर्घसूत्रताम् ।
अदर्शनं ज्ञानवतामालस्यं पञ्चवृत्तिताम्।
एकचिन्तनमर्थानामनर्थज्ञैश्च चिन्तनम् ॥ २.५.१११ ॥
無神論、虚偽、怒り、怠慢、先延ばし、智者に会わないこと、怠惰、五つの感覚の享楽に耽ること、利益について一方的に考えること、そして利害を知らぬ者と相談することである。
2.5.112
निश्चितानामनारम्भं मन्त्रस्यापरिरक्षणम् ।
मङ्गलाद्यप्रयोगं च प्रत्युत्थानं च सर्वतः ॥ २.५.११२ ॥
決定したことに着手しないこと、謀議を守らないこと、吉祥の儀式などを行わないこと、そしてあらゆる方面から反乱が起こること。
2.5.113
कच्चित्त्वं वर्जयस्येतान्राजदोषांश्चतुर्दश ।
प्रायशोयैर्विनश्यन्ति कृतमूलापि पार्थिवः ॥ २.५.११३ ॥
根を深く張った王でさえ多くの場合滅びるこの十四の王の過ちを、汝は避けているか。
2.5.114
कच्चित्ते सफला वेदाः कच्चित्ते सफळं धनम् ।
कच्चित्ते सफला दाराः कच्चित्ते सफलं श्रुतम् ॥ २.५.११४ ॥
汝のヴェーダは実を結んでいるか。汝の富は実りをもたらしているか。汝の妻たちは実りをもたらしているか。汝が聞いた学びは実を結んでいるか。
2.5.115
कथं वै सफला वेदाः कथं वै सफलं धनम् ।
कथं वै सफला दाराः कथं वै सफलं श्रुतम् ॥ २.५.११५ ॥
ヴェーダはどのように実を結ぶのか。富はどのように実を結ぶのか。妻たちはどのように実を結ぶのか。聞いた学問はどのように実を結ぶのか。
2.5.116
अग्निहोत्रफला वेदा दत्तभुक्तफलं धनम् ।
रतिपुत्रफला दाराः शीलवृत्तफलं श्रुतम् ॥ २.५.११६ ॥
ヴェーダの実りは火の供犠にある。富の実りは布施と享受にある。妻の実りは喜びと息子にある。学問の実りは善い行いと正しい生き方にある。
2.5.117
एतदाख्याय स मुनिर्नारदो वै महातपाः ।
पप्रच्छानन्तरमिदं धर्मात्मानं युधिष्ठिरम् ॥ २.५.११७ ॥
これを語った後、大苦行者の仙人ナーラダは、法の心を持つユディシュティラにこれを尋ねた。
2.5.118
कच्चिदभ्यागता दूराद्वणिजो लाभकारणात् ।
यथोक्तमवहार्यन्ते शुल्कं शुल्कोपजीविभिः ॥ २.५.११८ ॥
関税で生計を立てる役人たちは、利益を求めて遠方から来た商人に、定められた通りの関税だけを課しているか。
2.5.119
कच्चित्ते पुरुषा राजन्पुरे राष्ट्रे च मानिताः ।
उपानयन्ति पण्यानि उपाधाभिरवञ्चिताः ॥ २.५.११९ ॥
王よ、都市と国中で尊ばれる者たちは、欺かれることなく品物を持ち寄っているか。
2.5.120
कच्चिच्छृणोषि वृद्धानां धर्मार्थसहिता गिरः ।
नित्यमर्थविदां तात यथाधर्मार्थदर्शिनाम् ॥ २.५.१२० ॥
愛しい子よ、意味を知り、法と利を正しく見る長老たちの、法と利に満ちた言葉を、お前は常に聞いているか。
2.5.121
कच्चित्ते कृषितन्त्रेषु गोषु पुष्पफलेषु च ।
धर्मार्थं च द्विजातिभ्यो दीयेते मधुसर्पिषी ॥ २.५.१२१ ॥
農事、牛、花や果実からの蜂蜜と澄ましバターを、法のために再生族に施していますか。
2.5.122
द्रव्योपकरणं किञ्चित्सर्वदा सर्वशिल्पिनाम् ।
चातुर्मास्यावरं सम्यङ्नियतं सम्प्रयच्छसि ॥ २.५.१२२ ॥
雨季の四か月の間も含め、すべての職人に常に、少なくとも何らかの材料と道具を、定期的かつ適切に与えていますか。
2.5.123
कच्चित्कृतं विजानीषे कर्तारं च प्रशंससि ।
सतां मध्ये महाराज सत्करोषि च पूजयन् ॥ २.५.१२३ ॥
完成された仕事を認め、その作り手を称賛していますか。偉大な王よ、善き人々の中で彼を敬い、礼拝していますか。
2.5.124
कच्चित्सूत्राणि सर्वाणि गृह्णासि भरतर्षभ ।
हस्तिसूत्राश्वसूत्राणि रथसूत्राणि वा विभो ॥ २.५.१२४ ॥
バラタの牡牛よ、すべての論書、すなわち象・馬・戦車の論書を受け取っていますか。全能の方よ。
2.5.125
कच्चिदभ्यस्यते सम्यग्गृहे ते भरतर्षभ ।
धनुर्वेदस्य सूत्रं वै यन्त्रसूत्रं च नागरम् ॥ २.५.१२५ ॥
バラタの牡牛よ、あなたの家では弓術の論書と都市の機械の論書がよく学ばれていますか。
2.5.126
कच्चिदस्त्राणि सर्वाणि ब्रह्मदण्डश्च तेऽनघ ।
विषयोगास्तथा सर्वे विदिताः शत्रुनाशनाः ॥ २.५.१२६ ॥
罪なき方よ、あなたはすべての武器とブラフマーの杖を知っていますか。同様に、敵を滅ぼす毒の用法もすべてご存じですか。
2.5.127
कच्चिदग्निभयाच्चैव सर्वं व्यालभयात्तथा ।
रोगरक्षोभयाच्चैव राष्ट्रं स्वं परिरक्षशि ॥ २.५.१२७ ॥
火の恐れから、あらゆる猛獣の恐れから、また病と羅刹の恐れから、お前は自国を十分に守っているか。
2.5.128
कच्चिदन्धांश्च मूकांश्च पङ्गून्व्यङ्गानबान्धवान् ।
पितेव पासि धर्मज्ञ तथा प्रव्रजितानपि ॥ २.५.१२८ ॥
法を知る者よ、盲目の者、口のきけない者、足の不自由な者、身体に障害のある者、身寄りのない者、そして遊行者をも、父のように守っているか。
2.5.129
षडवर्था महाराज कच्चित्ते पृष्ठतः कृताः ।
निद्राऽऽलस्यं भयं क्रोधो मार्दवं दीर्घसूत्रता ॥ २.५.१२९ ॥
偉大な王よ、睡眠、怠惰、恐怖、怒り、柔弱、遅延という六つのことを、お前は背後に退けたか。
2.5.130
ततः कुरूणामृषभो महात्मा ।
श्रुत्वा गिरो ब्राह्मणसत्तमस्य।
प्रणम्य पादावभिवाद्य तुष्टो ।
राजाऽब्रवीन्नारदं देवरूपम् ॥ २.५.१३० ॥
そこで、クル族の雄牛である大いなる魂の王は、バラモンの中の最善の者の言葉を聞き、その足元に礼拝し、敬意をもって挨拶し、喜んで神の姿をしたナーラダに語った。
2.5.131
एवं करिष्यामि यथा त्वयोक्तं ।
प्रज्ञा हि मे भूय एवाभिवृद्धा।
उक्त्वा तथा चैव चकार राजा ।
लेभे महीं सागरमेखलां च ॥ २.५.१३१ ॥
「あなたの言われたとおりにしよう。私の智慧は本当にさらに増した」と言い、王はそのとおりに行い、海を帯として巡る大地を得た。
2.5.132
एवं यो वर्तते राजा चातुर्वर्ण्यस्य रक्षणे ।
स विहृत्येह सुसुखी शुक्रस्यैति सलोकताम् ॥ २.५.१३२ ॥
四つの種姓を守るにあたってこのように振る舞う王は、ここで大いに幸福に暮らした後、シュクラの世界に至る。