Mahābhārata · Adhyāya 2.50
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.50.1
शृणु राजंस्ततो विष्णोः प्रादुर्भावं महात्मनः ।
अष्टाविंशे युगे चापि मार्कण्डेयपुरः सरः ॥ २.५०.१ ॥
Oh rey, escucha la manifestación del gran alma Viṣṇu, también en la vigésimo octava edad, precedido por Mārkaṇḍeya.
2.50.2
तिथौ नावमिके जज्ञे तथा दशरथादपि ।
कृत्वाऽऽत्मानं महाबाहुश्चतुर्धा विष्णुरव्ययः ॥ २.५०.२ ॥
En el noveno día lunar nació, también de Daśaratha; el de brazos poderosos, el imperecedero Viṣṇu, habiéndose dividido en cuatro.
2.50.3
लोके राम इति ख्यातस्तेजसा भास्करोपमः ।
प्रसादनार्थं लोकस्य विष्णुस्तत्र सनातनः ॥ २.५०.३ ॥
En el mundo fue conocido como Rāma, semejante al sol en esplendor; allí el eterno Viṣṇu, para favorecer al mundo.
2.50.4
धर्मार्थमेव कौन्तेय जज्ञे तत्र महायशाः ।
तमप्याहुर्मनुष्येन्द्रं सर्वभूतपतेस्तनुम् ॥ २.५०.४ ॥
Oh hijo de Kuntī, por el dharma nació allí el de gran fama; a él también lo llaman señor de los hombres, el cuerpo del señor de todos los seres.
2.50.5
यज्ञविघ्नकरस्तत्र विश्वामित्रस्य भारत ।
सुबाहुर्निहतस्तेन मारीचस्ताडितो भृशम् ॥ २.५०.५ ॥
Oh Bhārata, allí el obstructor del sacrificio de Viśvāmitra, Subāhu, fue muerto por él, y Mārīca fue golpeado gravemente.
2.50.6
तस्मै दत्तानि चास्राणि विश्वमित्रेण धीमता ।
वधार्थं सर्वशत्रूणां दुर्वाराणि सुरैरपि ॥ २.५०.६ ॥
Y a él el sabio Viśvāmitra le dio armas para matar a todos los enemigos, armas difíciles de resistir incluso para los dioses.
2.50.7
वर्तमाने महायज्ञे जनकस्य महात्मनः ।
भग्नं माहेश्वरं चापं क्रीडता लीलया भृशम् ॥ २.५०.७ ॥
Mientras se celebraba el gran sacrificio del magnánimo Janaka, él quebró con gran fuerza, jugando como por diversión, el arco de Maheśvara.
2.50.8
ततस्तु सीतां जग्राह भार्यार्थे जानकीं विभुः ।
नगरीं पुनरासाद्य मुमुदे तत्र सीतया ॥ २.५०.८ ॥
Entonces el poderoso tomó a Jānakī Sītā como esposa, y al llegar de nuevo a la ciudad se regocijó allí con Sītā.
2.50.9
कस्यचित्त्वथ कालस्य पित्रा तत्राभिचोदितः ।
कैकेय्याः प्रियमन्विच्छन्वनमभ्यवपद्यत ॥ २.५०.९ ॥
Después de cierto tiempo, instado allí por su padre, deseando complacer a Kaikeyī, se dirigió al bosque.
2.50.10
यः समाः सर्वधर्मज्ञश्चतुर्दश वने वसन ।
लक्ष्मणानुचरो रामः सर्वभूतहिते रतः ॥ २.५०.१० ॥
Rāma, conocedor de todo dharma, habitó en el bosque catorce años, seguido por Lakṣmaṇa, deleitándose en el bien de todos los seres.
2.50.11
चतुर्दश वने तीर्त्वा तदा वर्षाणि भारत ।
रूपिणी यस्य पार्श्वस्था सीतेत्यभिहिता जनैः ॥ २.५०.११ ॥
Oh Bhārata, tras pasar catorce años en el bosque, aquella que estaba a su lado en forma corporal y a quien la gente llamaba Sītā,
2.50.12
पूर्वोचितत्वात्सा लक्ष्मीर्भर्तारमनुशोचति ।
जनस्थाने वसन्कार्यं त्रिदशानां चकार सः ॥ २.५०.१२ ॥
Por su antigua idoneidad, aquella Lakṣmī se aflige por su esposo. Morando en Janasthāna, él cumplió la tarea de los dioses.
2.50.13
मारीचं दूषणं हुत्वा खरं त्रिशिरसं तथा ।
चतुर्दश सहस्राणि रक्षसां घोरकर्मणाम् ॥ २.५०.१३ ॥
Tras haber matado a Mārīca, Dūṣaṇa, Khara y Triśiras, y a catorce mil rākṣasas de acciones terribles.
2.50.14
जघान रामो धर्मात्मा प्रजानां हितकाम्यय ।
विराधं च कबन्धं च राक्षसौ घोरकर्मिणौ ॥ २.५०.१४ ॥
Rāma, de alma justa, deseando el bien de los pueblos, mató a los dos rākṣasas de acciones terribles, Virādha y Kabandha.
2.50.15
जघान च तदा रामो गन्धर्वौ शाषविक्षतौ ।
स रावणस्य भगिनीनासाच्छेदमकारयत् ॥ २.५०.१५ ॥
Entonces Rāma mató a dos gandharvas heridos por una maldición, e hizo cortar la nariz de la hermana de Rāvaṇa.
2.50.16
भार्यावियोगं तं प्राप्य मृगयन्व्यचरद्वनम् ।
स तस्मादृश्यमूकं तु गत्वा पम्पामतीत्य च ॥ २.५०.१६ ॥
Habiendo sufrido la pérdida de su esposa, vagó por el bosque buscándola; y desde allí fue a Ṛśyamūka y, tras cruzar el Pampā,
2.50.17
सुग्रीवं मारुतिं दृष्ट्वा चक्रे मैत्रीं तयोः स वै ।
अथ गत्वा स किष्किन्धां सुग्रीवेण तदा सह ॥ २.५०.१७ ॥
Al ver a Sugrīva y a Mārutí (Hanumān), hizo amistad con ambos; luego, habiendo ido a Kiṣkindhā, permaneció allí junto a Sugrīva.
2.50.18
निहत्य वालिनं युद्धे वानरेद्रं महाबलम् ।
अभ्यपिञ्चत्तदा रामः सुग्रीवं वानरेश्वरम् ॥ २.५०.१८ ॥
Tras matar en batalla a Vālin, el poderoso señor de los monos, entonces Rāma ungió a Sugrīva como señor de los monos.
2.50.19
ततः स वीर्यवान्राजंस्त्वरया वै समुत्सुकः ।
विचित्य वायुपुत्रेण लङ्कादेशं निवेदितः ॥ २.५०.१९ ॥
Entonces aquel valiente, oh rey, ansioso y apresurado, habiendo sido informado de la región de Laṅkā explorada por el hijo del Viento, se llenó de ardor.
2.50.20
मेतुं वद्ध्वा समुद्रस्य वानरैः स समुत्सुकः ।
सीतायाः पदमन्विच्छन्रामो लङ्कां विवेश वै ॥ २.५०.२० ॥
Habiendo tendido un puente sobre el océano con los monos, ansioso, buscando la huella de Sītā, Rāma en verdad entró en Laṅkā.
2.50.21
देवोरगगणानां हि यक्षराक्षसपक्षिणाम् ।
तत्रावद्यं राक्षसेन्द्रं रावणं युधि दुर्जयम् ॥ २.५०.२१ ॥
Para las huestes de dioses, serpientes, yakṣas, rākṣasas y aves, estaba allí Rāvaṇa, señor de los rākṣasas, censurable, invencible en batalla.
2.50.22
युक्तं राक्षसकोटीभिर्भिन्नाञ्जनचयोपमम् ।
दुर्निरीक्ष्यं सुरगणैर्वरदानेन दर्पितम् ॥ २.५०.२२ ॥
Acompañado por decenas de millones de rākṣasas, semejante a un montón de antimonio roto, difícil de mirar para las huestes de los dioses, enorgullecido por su don.
2.50.23
जघान सचिवैः सार्धं सान्वयं रावणं रणे ॥ २.५०.२३ ॥
En la batalla, junto con sus ministros y con su linaje, mató a Rāvaṇa.
2.50.24
त्रैलोक्यकण्टकं वीरं महाकायं महाबलम् ।
रावमं सगणं हत्वा रामो भूतपतिः पुरा ॥ २.५०.२४ ॥
Rāma, que antaño fue el señor de los seres, habiendo dado muerte a Rāvaṇa, espina de los tres mundos, héroe de gran cuerpo y poderoso, junto con su hueste.
2.50.25
लङ्कायां तं महात्मानं राक्षसेन्द्रं विभीषणम् ।
अभिषिच्य ततो राम अमरत्वं ददौ तदा ॥ २.५०.२५ ॥
En Laṅkā, tras ungir a aquel magnánimo señor de los rākṣasas, Vibhīṣaṇa, oh Rāma, entonces le concedió la inmortalidad.
2.50.26
आरुह्य पुष्पकं रामः सीतामादाय पाण्डव ।
सबलं स्वपुरं गत्वा धर्मराज्यमपालयत् ॥ २.५०.२६ ॥
Subiendo al carro Puṣpaka y llevando consigo a Sītā, oh Pāṇḍava, Rāma fue con su ejército a su propia ciudad y gobernó el reino con justicia.
2.50.27
दानवो लवणो नाम मधोः पुत्रो महाबलः ।
शत्रुघ्नेन हतो राजंस्तदा रामस्य शासनात् ॥ २.५०.२७ ॥
El dānava llamado Lavaṇa, hijo de Madhu, de gran fuerza, oh rey, fue entonces abatido por Śatrughna por orden de Rāma.
2.50.28
एवं बहूनि कर्माणि कृत्वा लोकहिताय सः ।
राजं चकार विधिवद्रामो धर्मभृतां वरः ॥ २.५०.२८ ॥
Así, tras realizar muchas obras por el bien del mundo, Rāma, el mejor de los guardianes del dharma, celebró debidamente el sacrificio de consagración real.
2.50.29
शताश्वमेधानाजह्रे ज्योतिरुक्थ्यान्निरर्गलान् ।
नाश्रूयन्ताशुभा वाचो नात्ययः प्राणिनां तदा। ॥ २.५०.२९ ॥
Celebró cientos de sacrificios del caballo y los ritos Jyotiṣṭoma y Ukthya sin obstáculo; entonces no se oyeron palabras de mal augurio y ningún ser vivo sufrió una muerte prematura.
2.50.30
न दस्युजं भयं चासीद्रामे राज्यं प्रशसति ।
ऋषीणां देवतानां च मनुष्याणां तथैव च ॥ २.५०.३० ॥
En el reino de Rāma, que era alabado, no había temor a los ladrones; lo mismo ocurría para los sabios, los dioses y los hombres.
2.50.31
पृथिव्यां धार्मिकाः सर्वे रामे राज्यं प्रशासति ।
नाधर्मिष्ठो नरः कश्चिद्बभूव प्राणिनां क्वचित् ॥ २.५०.३१ ॥
Mientras Rāma gobernaba el reino, todos en la tierra eran justos; ningún hombre entre los seres vivos fue jamás injusto.
2.50.32
प्राणापानौ समौ ह्यास्तां रामे राज्यं प्रशासति ।
गाधामप्यत्र गायन्ति ये पुराणविदो जनाः ॥ २.५०.३२ ॥
Mientras Rāma gobernaba el reino, el prāṇa y el apāna eran iguales; sobre esto, los conocedores de los Purāṇas también cantan una gāthā.
2.50.33
श्यामो युवा लोहिताक्षो मातङ्गानामिवर्षभः ।
आजानुबाहुः सुमुखः सिंहस्कन्धो महाबलः ॥ २.५०.३३ ॥
Era de tez oscura, joven, de ojos rojos, como un toro entre elefantes; de brazos largos hasta las rodillas, de rostro hermoso, de hombros de león y muy poderoso.
2.50.34
दशवर्षसहस्राणि दशवर्षशतानि च ।
राज्यं भोगं च सम्प्राप्य शशास पृथिवीमिमाम् ॥ २.५०.३४ ॥
Habiendo obtenido el reino y sus placeres, gobernó esta tierra durante diez mil años y mil años.
2.50.35
रामो रामो राम इति प्राजानामभवन्कथाः ।
रामभूतं जगदिदं रामे राज्यं प्रशासति ॥ २.५०.३५ ॥
«Rāma, Rāma, Rāma» se convirtió en la conversación de la gente; mientras Rāma gobernaba el reino, este mundo entero se llenó de Rāma.
2.50.36
ऋग्यजुः सामहीनाश्च न तदाऽसन्द्विजायः ।
उषित्वा दण्डके कार्यं त्रिदशानां चकार सः ॥ २.५०.३६ ॥
En aquel tiempo no había brahmanes carentes de Ṛg, Yajus y Sāma; habiendo residido en el bosque de Daṇḍaka, él cumplió la tarea de los dioses.
2.50.37
पूर्वापकारिणं तं तु पौलस्त्यं मनुजर्षभम् ।
देवगन्धर्वनागानामरिं स निजघानह ॥ २.५०.३७ ॥
A aquel Paulastya, que le había hecho daño antes y era enemigo de dioses, gandharvas y nāgas, lo mató el toro entre los hombres.
2.50.38
सत्ववान्गुणसम्पन्नो दीप्यमानः स्वतेजसा ।
एवमेव महाबाहुरिक्ष्वाकुकुलवर्धनः ॥ २.५०.३८ ॥
Firme y dotado de virtudes, resplandeciente con su propio esplendor; de igual modo, el de brazos poderosos, acrecentador del linaje de Ikṣvāku.
2.50.39
रावणं सगणं हत्वा दिवमाक्रमताभिभूः ।
ति दाशरथेः ख्यातः प्रादुर्भावो महात्मनः ॥ २.५०.३९ ॥
Tras matar a Rāvaṇa con su séquito, el vencedor ascendió al cielo; así es célebre la manifestación del magnánimo hijo de Daśaratha.
2.50.40
ततः कृष्णो महाबाहुर्भीतानामभयङ्करः ।
अष्टाविंशे युगे राजञ्जज्ञे श्रीवत्सलक्षणः ॥ २.५०.४० ॥
Entonces nació Kṛṣṇa, el de brazos poderosos, que da valor a los temerosos, oh rey, en la vigésima octava edad, marcado con el signo Śrīvatsa.
2.50.41
पेशलश्च वदान्यश्चलोके बहुमतो नृषु ।
स्मृतिमान्देशकालज्ञः शङ्खचक्रगदासिभृत् ॥ २.५०.४१ ॥
Amable y generoso, muy estimado entre los hombres del mundo, de buena memoria, conocedor del lugar y el tiempo, portador de caracola, disco, maza y espada.
2.50.42
वासुदेव इति ख्यातो लोकानां हितकृत्सदा ।
वृष्णीनां च कुले जातो भूमेः प्रियचिकीर्षया ॥ २.५०.४२ ॥
Conocido como Vāsudeva, siempre hacedor del bien de los mundos, nació en el linaje de los Vṛṣṇis, deseando hacer grato a la tierra.
2.50.43
शत्रूणां भयकृद्दाता मधुहेति स विश्रुतः ।
शकटार्जुनरामाणां कीलस्थानान्यसूदयत् ॥ २.५०.४३ ॥
Él, que infunde temor a los enemigos y es renombrado como matador de Madhu, destruyó los puestos de Śakaṭa, de los Arjunas y de Rāma.
2.50.44
कंसादीन्निजघानाजौ दैत्यान्मानुषविग्रहान् ।
अयं लोकहितार्थाय प्रादुर्भावो महात्मनः ॥ २.५०.४४ ॥
En batalla mató a Kaṃsa y a los otros demonios que habían tomado forma humana. Esta manifestación del magnánimo es para el bien del mundo.
2.50.45
कल्की विष्णुयशा नाम भूयश्चोत्पत्स्यते हरिः ।
लेर्युगान्ते सम्प्राप्ते धर्मे शिथिलतां गते ॥ २.५०.४५ ॥
Kalkī, llamado Viṣṇuyaśas, Hari volverá a nacer cuando, al final de la edad, el dharma haya decaído.
2.50.46
पाषण्डिनां गणानां हि वधार्थं भरतर्षभ ।
धर्मस्य च विवृद्ध्यर्थं विप्राणां हितकाम्यया ॥ २.५०.४६ ॥
Oh toro de los Bharatas, para matar a las bandas de herejes, para el crecimiento del dharma y por deseo del bienestar de los brahmanes.
2.50.47
एते चान्ये च बहवो विष्णोर्देवगणैर्युताः ।
प्रादुर्भावाः पुराणेषु गीयन्ते ब्रह्मवादिभिः ॥ २.५०.४७ ॥
Estas y muchas otras manifestaciones de Viṣṇu, unidas a las huestes de los dioses, son cantadas en los Purāṇas por los proclamadores de Brahman.