మహాభారతం · అధ్యాయం 2.50
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.50.1
शृणु राजंस्ततो विष्णोः प्रादुर्भावं महात्मनः ।
अष्टाविंशे युगे चापि मार्कण्डेयपुरः सरः ॥ २.५०.१ ॥
రాజా, విను. మహాత్ముడైన విష్ణువు ప్రాదుర్భావాన్ని విను. ఇరవై ఎనిమిదవ యుగంలోనూ, మార్కండేయుని ముందుంచుకుని.
2.50.2
तिथौ नावमिके जज्ञे तथा दशरथादपि ।
कृत्वाऽऽत्मानं महाबाहुश्चतुर्धा विष्णुरव्ययः ॥ २.५०.२ ॥
నవమి తిథిన జన్మించాడు, దశరథుని నుండి కూడా. మహాబాహువైన నాశరహిత విష్ణువు తన్ను నాలుగు భాగాలుగా చేసుకుని.
2.50.3
लोके राम इति ख्यातस्तेजसा भास्करोपमः ।
प्रसादनार्थं लोकस्य विष्णुस्तत्र सनातनः ॥ २.५०.३ ॥
లోకంలో రాముడనే పేరుతో ప్రసిద్ధుడయ్యాడు, తేజస్సులో సూర్యునితో సమానుడు. లోకాన్ని అనుగ్రహించడానికి సనాతనుడైన విష్ణువు అక్కడ.
2.50.4
धर्मार्थमेव कौन्तेय जज्ञे तत्र महायशाः ।
तमप्याहुर्मनुष्येन्द्रं सर्वभूतपतेस्तनुम् ॥ २.५०.४ ॥
కౌంతేయా, ధర్మం కోసమే అక్కడ ఆ మహాయశస్వి జన్మించాడు. అతన్ని కూడా మనుష్యేంద్రుడు, సర్వభూతపతి యొక్క శరీరం అని అంటారు.
2.50.5
यज्ञविघ्नकरस्तत्र विश्वामित्रस्य भारत ।
सुबाहुर्निहतस्तेन मारीचस्ताडितो भृशम् ॥ २.५०.५ ॥
భారతా, అక్కడ విశ్వామిత్రుని యజ్ఞానికి విఘ్నం కలిగించినవాడు — సుబాహుడు అతనిచే చంపబడ్డాడు; మారీచుడు తీవ్రంగా దెబ్బతిన్నాడు.
2.50.6
तस्मै दत्तानि चास्राणि विश्वमित्रेण धीमता ।
वधार्थं सर्वशत्रूणां दुर्वाराणि सुरैरपि ॥ २.५०.६ ॥
అతనికి బుద్ధిమంతుడైన విశ్వామిత్రుడు అస్త్రాలను ఇచ్చాడు — సర్వశత్రువులను వధించడానికి, దేవతలకు కూడా ఎదుర్కోలేనివి.
2.50.7
वर्तमाने महायज्ञे जनकस्य महात्मनः ।
भग्नं माहेश्वरं चापं क्रीडता लीलया भृशम् ॥ २.५०.७ ॥
మహాత్ముడైన జనకుని మహాయజ్ఞం జరుగుతుండగా, ఆటగా అతడు మాహేశ్వర ధనుస్సును గట్టిగా విరిచాడు.
2.50.8
ततस्तु सीतां जग्राह भार्यार्थे जानकीं विभुः ।
नगरीं पुनरासाद्य मुमुदे तत्र सीतया ॥ २.५०.८ ॥
అప్పుడు ఆ సమర్థుడు భార్యగా జానకి సీతను స్వీకరించి, మళ్లీ నగరానికి చేరి అక్కడ సీతతో సంతోషించాడు.
2.50.9
कस्यचित्त्वथ कालस्य पित्रा तत्राभिचोदितः ।
कैकेय्याः प्रियमन्विच्छन्वनमभ्यवपद्यत ॥ २.५०.९ ॥
కొంతకాలం తర్వాత తండ్రి అక్కడ ప్రేరేపించగా, కైకేయి ప్రియాన్ని కోరుతూ అతడు అడవికి వెళ్ళాడు.
2.50.10
यः समाः सर्वधर्मज्ञश्चतुर्दश वने वसन ।
लक्ष्मणानुचरो रामः सर्वभूतहिते रतः ॥ २.५०.१० ॥
సర్వధర్మజ్ఞుడైన ఆ రాముడు పద్నాలుగు సంవత్సరాలు అడవిలో నివసించాడు; లక్ష్మణుని వెంట నడుస్తూ, సర్వప్రాణుల హితంలో ఆనందించాడు.
2.50.11
चतुर्दश वने तीर्त्वा तदा वर्षाणि भारत ।
रूपिणी यस्य पार्श्वस्था सीतेत्यभिहिता जनैः ॥ २.५०.११ ॥
ఓ భారతా, అడవిలో పద్నాలుగు సంవత్సరాలు గడిపి, అతని పక్కన రూపధారిణిగా నిలిచిన ఆమెను ప్రజలు సీత అని పిలిచారు.
2.50.12
पूर्वोचितत्वात्सा लक्ष्मीर्भर्तारमनुशोचति ।
जनस्थाने वसन्कार्यं त्रिदशानां चकार सः ॥ २.५०.१२ ॥
పూర్వపు అర్హత వల్ల ఆ లక్ష్మి తన భర్త కోసం దుఃఖిస్తుంది. జనస్థానంలో నివసిస్తూ అతడు దేవతల కార్యాన్ని నెరవేర్చాడు.
2.50.13
मारीचं दूषणं हुत्वा खरं त्रिशिरसं तथा ।
चतुर्दश सहस्राणि रक्षसां घोरकर्मणाम् ॥ २.५०.१३ ॥
మారీచుడు, దూషణుడు, ఖరుడు, త్రిశిరుడు లను చంపి, భయంకర కర్మలు చేసే పదునాలుగు వేల రాక్షసులను కూడా.
2.50.14
जघान रामो धर्मात्मा प्रजानां हितकाम्यय ।
विराधं च कबन्धं च राक्षसौ घोरकर्मिणौ ॥ २.५०.१४ ॥
ధర్మాత్ముడైన రాముడు ప్రజల హితాన్ని కోరి, భయంకర కర్మలు చేసే ఇద్దరు రాక్షసులైన విరాధుడిని, కబంధుడిని చంపాడు.
2.50.15
जघान च तदा रामो गन्धर्वौ शाषविक्षतौ ।
स रावणस्य भगिनीनासाच्छेदमकारयत् ॥ २.५०.१५ ॥
అప్పుడు రాముడు శాపంతో గాయపడిన ఇద్దరు గంధర్వులను చంపాడు; అతను రావణుని సోదరి ముక్కును కోయించాడు.
2.50.16
भार्यावियोगं तं प्राप्य मृगयन्व्यचरद्वनम् ।
स तस्मादृश्यमूकं तु गत्वा पम्पामतीत्य च ॥ २.५०.१६ ॥
భార్యా వియోగాన్ని పొంది అతను ఆమెను వెతుకుతూ అడవిలో తిరిగాడు; అక్కడి నుండి ఋష్యమూకానికి వెళ్ళి పంపను దాటాడు.
2.50.17
सुग्रीवं मारुतिं दृष्ट्वा चक्रे मैत्रीं तयोः स वै ।
अथ गत्वा स किष्किन्धां सुग्रीवेण तदा सह ॥ २.५०.१७ ॥
సుగ్రీవుడిని, మారుతిని చూసి అతను వారితో మైత్రి చేశాడు; తరువాత అతను కిష్కింధకు వెళ్ళి అప్పుడు సుగ్రీవునితో కలిసి ఉన్నాడు.
2.50.18
निहत्य वालिनं युद्धे वानरेद्रं महाबलम् ।
अभ्यपिञ्चत्तदा रामः सुग्रीवं वानरेश्वरम् ॥ २.५०.१८ ॥
యుద్ధంలో మహాబలుడైన వానరేంద్రుడు వాలిని చంపి, అప్పుడు రాముడు సుగ్రీవుని వానరేశ్వరునిగా అభిషేకించాడు.
2.50.19
ततः स वीर्यवान्राजंस्त्वरया वै समुत्सुकः ।
विचित्य वायुपुत्रेण लङ्कादेशं निवेदितः ॥ २.५०.१९ ॥
రాజా, అప్పుడు ఆ పరాక్రమశాలి వాయుపుత్రుడు వెతికి లంకా దేశ సమాచారాన్ని తెలియజేయగా త్వరగా ఉత్సుకుడయ్యాడు.
2.50.20
मेतुं वद्ध्वा समुद्रस्य वानरैः स समुत्सुकः ।
सीतायाः पदमन्विच्छन्रामो लङ्कां विवेश वै ॥ २.५०.२० ॥
సముద్రంపై వానరులతో వారధి కట్టి, సీత జాడను ఆసక్తితో వెతుకుతూ రాముడు నిజంగా లంకలో ప్రవేశించాడు.
2.50.21
देवोरगगणानां हि यक्षराक्षसपक्षिणाम् ।
तत्रावद्यं राक्षसेन्द्रं रावणं युधि दुर्जयम् ॥ २.५०.२१ ॥
దేవతలు, నాగులు, యక్షులు, రాక్షసులు, పక్షులకు కూడా అక్కడ యుద్ధంలో జయించరాని, నిందార్హుడైన రాక్షసేంద్రుడు రావణుడు ఉన్నాడు.
2.50.22
युक्तं राक्षसकोटीभिर्भिन्नाञ्जनचयोपमम् ।
दुर्निरीक्ष्यं सुरगणैर्वरदानेन दर्पितम् ॥ २.५०.२२ ॥
కోట్ల రాక్షసులతో కూడినవాడు, విరిగిన కాటుక రాశిలా ఉన్నవాడు, దేవతలకు కూడా చూడరానివాడు, వరదానంతో గర్విష్ఠుడు.
2.50.23
जघान सचिवैः सार्धं सान्वयं रावणं रणे ॥ २.५०.२३ ॥
యుద్ధంలో మంత్రులతో పాటు, వంశంతో సహా రావణుడిని (రాముడు) చంపాడు.
2.50.24
त्रैलोक्यकण्टकं वीरं महाकायं महाबलम् ।
रावमं सगणं हत्वा रामो भूतपतिः पुरा ॥ २.५०.२४ ॥
ముల్లోకాలకు ముల్లైన, వీరుడు, పెద్ద శరీరం, మహాబలుడైన రావణుడిని అతని గణాలతో చంపిన రాముడు, పూర్వం భూతపతి అయినవాడు.
2.50.25
लङ्कायां तं महात्मानं राक्षसेन्द्रं विभीषणम् ।
अभिषिच्य ततो राम अमरत्वं ददौ तदा ॥ २.५०.२५ ॥
లంకలో ఆ మహాత్ముడు, రాక్షసేంద్రుడు విభీషణుని పట్టాభిషేకం చేసి, రామా, అప్పుడు అతనికి అమరత్వాన్ని ప్రసాదించాడు.
2.50.26
आरुह्य पुष्पकं रामः सीतामादाय पाण्डव ।
सबलं स्वपुरं गत्वा धर्मराज्यमपालयत् ॥ २.५०.२६ ॥
పుష్పక విమానమెక్కి, సీతను తీసుకొని, పాండవా, సైన్యంతో తన నగరానికి చేరి రాముడు ధర్మరాజ్యాన్ని పాలించాడు.
2.50.27
दानवो लवणो नाम मधोः पुत्रो महाबलः ।
शत्रुघ्नेन हतो राजंस्तदा रामस्य शासनात् ॥ २.५०.२७ ॥
మధువు కుమారుడు లవణుడు అనే మహాబలుడైన దానవుడు, రాజా, అప్పుడు రాముని ఆజ్ఞ మేరకు శత్రుఘ్నునిచే చంపబడ్డాడు.
2.50.28
एवं बहूनि कर्माणि कृत्वा लोकहिताय सः ।
राजं चकार विधिवद्रामो धर्मभृतां वरः ॥ २.५०.२८ ॥
ఇలా లోకహితం కోసం అనేక కార్యాలు చేసి, ధర్మపాలకులలో శ్రేష్ఠుడైన రాముడు విధిప్రకారం రాజసూయ యజ్ఞం చేశాడు.
2.50.29
शताश्वमेधानाजह्रे ज्योतिरुक्थ्यान्निरर्गलान् ।
नाश्रूयन्ताशुभा वाचो नात्ययः प्राणिनां तदा। ॥ २.५०.२९ ॥
వందల అశ్వమేధయాగాలను, జ్యోతిష్టోమ, ఉక్థ్య యజ్ఞాలను ఆటంకం లేకుండా చేశాడు; అప్పుడు ప్రాణుల మధ్య అశుభ మాటలు వినబడలేదు, అకాల మరణమూ లేదు.
2.50.30
न दस्युजं भयं चासीद्रामे राज्यं प्रशसति ।
ऋषीणां देवतानां च मनुष्याणां तथैव च ॥ २.५०.३० ॥
రాముని పాలనలో, ప్రశంసింపబడిన రాజ్యంలో, దొంగల వల్ల భయం లేదు; ఋషులకు, దేవతలకు, మనుష్యులకు కూడా అలాగే.
2.50.31
पृथिव्यां धार्मिकाः सर्वे रामे राज्यं प्रशासति ।
नाधर्मिष्ठो नरः कश्चिद्बभूव प्राणिनां क्वचित् ॥ २.५०.३१ ॥
రాముడు రాజ్యం పరిపాలిస్తున్నప్పుడు భూమిపై అందరూ ధార్మికులుగా ఉన్నారు; ప్రాణులలో ఎవ్వరూ అధర్మపరులుగా ఎప్పుడూ లేరు.
2.50.32
प्राणापानौ समौ ह्यास्तां रामे राज्यं प्रशासति ।
गाधामप्यत्र गायन्ति ये पुराणविदो जनाः ॥ २.५०.३२ ॥
రాముడు రాజ్యం పాలించినప్పుడు ప్రాణ-అపానాలు సమంగా ఉండేవి; ఈ విషయంలో పురాణ జ్ఞానులు ఒక గాథను కూడా పాడుతారు.
2.50.33
श्यामो युवा लोहिताक्षो मातङ्गानामिवर्षभः ।
आजानुबाहुः सुमुखः सिंहस्कन्धो महाबलः ॥ २.५०.३३ ॥
ఆయన నల్లని వర్ణం, యువకుడు, ఎర్రని కన్నులు కలవాడు; ఏనుగులలో ఎద్దువలె, మోకాళ్ల వరకు చాచిన బాహువులు, అందమైన ముఖం, సింహపు భుజాలు, మహా బలం కలవాడు.
2.50.34
दशवर्षसहस्राणि दशवर्षशतानि च ।
राज्यं भोगं च सम्प्राप्य शशास पृथिवीमिमाम् ॥ २.५०.३४ ॥
రాజ్యాన్ని, భోగాలను పొంది, ఆయన పదివేల సంవత్సరాలు, వెయ్యి సంవత్సరాలు ఈ భూమిని పరిపాలించాడు.
2.50.35
रामो रामो राम इति प्राजानामभवन्कथाः ।
रामभूतं जगदिदं रामे राज्यं प्रशासति ॥ २.५०.३५ ॥
"రామ, రామ, రామ" అనేదే ప్రజల మాటలయ్యాయి; రాముడు రాజ్యం పాలించినప్పుడు ఈ జగత్తంతా రామమయమైంది.
2.50.36
ऋग्यजुः सामहीनाश्च न तदाऽसन्द्विजायः ।
उषित्वा दण्डके कार्यं त्रिदशानां चकार सः ॥ २.५०.३६ ॥
ఆ కాలంలో ఋగ్, యజుస్, సామాలు లేని ద్విజులు ఉండలేదు; ఆయన దండక వనంలో నివసించి దేవతల కార్యాన్ని నెరవేర్చాడు.
2.50.37
पूर्वापकारिणं तं तु पौलस्त्यं मनुजर्षभम् ।
देवगन्धर्वनागानामरिं स निजघानह ॥ २.५०.३७ ॥
పూర్వం అపకారం చేసిన ఆ పౌలస్త్యుడిని — దేవ గంధర్వ నాగులకు శత్రువైనవానిని — ఆ మనుజ శ్రేష్ఠుడు సంహరించాడు.
2.50.38
सत्ववान्गुणसम्पन्नो दीप्यमानः स्वतेजसा ।
एवमेव महाबाहुरिक्ष्वाकुकुलवर्धनः ॥ २.५०.३८ ॥
సత్త్వగుణం కలవాడు, సద్గుణ సంపన్నుడు, తన తేజస్సుతో ప్రకాశించువాడు, అలాగే మహాబాహువు, ఇక్ష్వాకు వంశాన్ని వృద్ధి చేసినవాడు (రాముడు).
2.50.39
रावणं सगणं हत्वा दिवमाक्रमताभिभूः ।
ति दाशरथेः ख्यातः प्रादुर्भावो महात्मनः ॥ २.५०.३९ ॥
రావణుడిని అతని పరివారంతో చంపి, విజేత స్వర్గానికి ఎక్కాడు. ఈ విధంగా దశరథ పుత్రుడైన మహాత్ముని ఆవిర్భావం ప్రసిద్ధమైనది.
2.50.40
ततः कृष्णो महाबाहुर्भीतानामभयङ्करः ।
अष्टाविंशे युगे राजञ्जज्ञे श्रीवत्सलक्षणः ॥ २.५०.४० ॥
అప్పుడు భయపడినవారికి అభయమిచ్చే మహాబాహువైన కృష్ణుడు, ఓ రాజా, ఇరవై ఎనిమిదవ యుగంలో శ్రీవత్స లక్షణంతో జన్మించాడు.
2.50.41
पेशलश्च वदान्यश्चलोके बहुमतो नृषु ।
स्मृतिमान्देशकालज्ञः शङ्खचक्रगदासिभृत् ॥ २.५०.४१ ॥
మధురుడు, ఉదారుడు, లోకంలో మనుషులలో ఎంతో గౌరవింపబడినవాడు, స్మృతిమంతుడు, దేశకాలజ్ఞుడు, శంఖ చక్ర గదా ఖడ్గములు ధరించినవాడు.
2.50.42
वासुदेव इति ख्यातो लोकानां हितकृत्सदा ।
वृष्णीनां च कुले जातो भूमेः प्रियचिकीर्षया ॥ २.५०.४२ ॥
వాసుదేవుడని ప్రసిద్ధుడు, ఎల్లప్పుడు లోకాలకు హితం చేసేవాడు, భూమికి ప్రియం చేయాలనే కోరికతో వృష్ణి వంశంలో జన్మించాడు.
2.50.43
शत्रूणां भयकृद्दाता मधुहेति स विश्रुतः ।
शकटार्जुनरामाणां कीलस्थानान्यसूदयत् ॥ २.५०.४३ ॥
అతడు శత్రువులకు భయాన్ని కలిగించేవాడు; మధువును సంహరించినవాడిగా ప్రసిద్ధుడు. శకటుడు, అర్జునులు, రాముని కీలస్థానాలను అతడు నాశనం చేశాడు.
2.50.44
कंसादीन्निजघानाजौ दैत्यान्मानुषविग्रहान् ।
अयं लोकहितार्थाय प्रादुर्भावो महात्मनः ॥ २.५०.४४ ॥
యుద్ధంలో అతడు కంసుడు మొదలైన మానవ రూపధారులైన దైత్యులను సంహరించాడు. ఇది మహాత్ముని ఆవిర్భావం, లోకహితం కోసం.
2.50.45
कल्की विष्णुयशा नाम भूयश्चोत्पत्स्यते हरिः ।
लेर्युगान्ते सम्प्राप्ते धर्मे शिथिलतां गते ॥ २.५०.४५ ॥
కల్కి, విష్ణుయశస్ అనే పేరుతో హరి మళ్లీ జన్మిస్తాడు; యుగాంతం వచ్చినప్పుడు, ధర్మం బలహీనమైనప్పుడు.
2.50.46
पाषण्डिनां गणानां हि वधार्थं भरतर्षभ ।
धर्मस्य च विवृद्ध्यर्थं विप्राणां हितकाम्यया ॥ २.५०.४६ ॥
భరతశ్రేష్ఠా, పాషండుల సమూహాలను వధించడానికి, ధర్మం వృద్ధి చెందడానికి, బ్రాహ్మణుల హితాన్ని కోరి.
2.50.47
एते चान्ये च बहवो विष्णोर्देवगणैर्युताः ।
प्रादुर्भावाः पुराणेषु गीयन्ते ब्रह्मवादिभिः ॥ २.५०.४७ ॥
ఇవీ, ఇతర అనేక విష్ణు అవతారాలూ, దేవగణాలతో కూడినవి; పురాణాలలో బ్రహ్మవాదులచే కీర్తించబడుతున్నాయి.