มหาภารตะ · อัธยายะ 2.50
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.50.1
शृणु राजंस्ततो विष्णोः प्रादुर्भावं महात्मनः ।
अष्टाविंशे युगे चापि मार्कण्डेयपुरः सरः ॥ २.५०.१ ॥
ข้าแต่พระราชา จงฟังการอวตารของพระวิษณุผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ ในยุคที่ยี่สิบแปด โดยมีฤๅษีมารกัณเฑยะนำหน้า
2.50.2
तिथौ नावमिके जज्ञे तथा दशरथादपि ।
कृत्वाऽऽत्मानं महाबाहुश्चतुर्धा विष्णुरव्ययः ॥ २.५०.२ ॥
พระองค์ประสูติในวันที่เก้าของเดือนตามปฏิทินจันทรคติ และประสูติจากท้าวทศรถ พระวิษณุผู้มีแขนทรงพลังและไม่มีวันเสื่อมสลาย ได้แบ่งพระองค์ออกเป็นสี่ส่วน
2.50.3
लोके राम इति ख्यातस्तेजसा भास्करोपमः ।
प्रसादनार्थं लोकस्य विष्णुस्तत्र सनातनः ॥ २.५०.३ ॥
ในโลกพระองค์เป็นที่รู้จักในพระนามพระราม สว่างไสวดุจดวงอาทิตย์ด้วยรัศมีของพระองค์ ที่นั่นพระวิษณุผู้เป็นนิรันดร์ทรงอวตารเพื่อให้โลกได้รับความเมตตา
2.50.4
धर्मार्थमेव कौन्तेय जज्ञे तत्र महायशाः ।
तमप्याहुर्मनुष्येन्द्रं सर्वभूतपतेस्तनुम् ॥ २.५०.४ ॥
ข้าแต่โอรสของนางกุนตี พระองค์ประสูติที่นั่นเพื่อธรรมเท่านั้น ผู้มีเกียรติยศอันยิ่งใหญ่ ผู้คนเรียกพระองค์ว่าจอมแห่งมนุษย์ เป็นพระวรกายของพระผู้เป็นเจ้าแห่งสรรพสัตว์
2.50.5
यज्ञविघ्नकरस्तत्र विश्वामित्रस्य भारत ।
सुबाहुर्निहतस्तेन मारीचस्ताडितो भृशम् ॥ २.५०.५ ॥
ข้าแต่ภรตะ ที่นั่นอสูรที่ขัดขวางพิธียัญของพระวิศวามิตรคือสุพาหุ ถูกพระองค์สังหาร ส่วนมาริจะถูกตีอย่างรุนแรง
2.50.6
तस्मै दत्तानि चास्राणि विश्वमित्रेण धीमता ।
वधार्थं सर्वशत्रूणां दुर्वाराणि सुरैरपि ॥ २.५०.६ ॥
พระวิศวามิตรผู้มีปัญญาได้ประทานศาสตราวุธแก่พระองค์ เพื่อใช้สังหารศัตรูทั้งปวง ศาสตราวุธที่แม้เทวดาก็ยากจะต้านทาน
2.50.7
वर्तमाने महायज्ञे जनकस्य महात्मनः ।
भग्नं माहेश्वरं चापं क्रीडता लीलया भृशम् ॥ २.५०.७ ॥
ขณะที่พิธียัญอันยิ่งใหญ่ของพระเจ้าชนกผู้มีจิตใจสูงส่งกำลังดำเนินอยู่ พระองค์ได้หักคันธนูของพระมเหศวรด้วยพลังอันมหาศาล ราวกับเป็นการเล่น
2.50.8
ततस्तु सीतां जग्राह भार्यार्थे जानकीं विभुः ।
नगरीं पुनरासाद्य मुमुदे तत्र सीतया ॥ २.५०.८ ॥
จากนั้นผู้ทรงอำนาจได้รับนางชานกีคือพระสีดามาเป็นภรรยา เมื่อกลับเข้าสู่นครแล้ว พระองค์ก็ทรงมีความสุขอยู่กับพระสีดาที่นั่น
2.50.9
कस्यचित्त्वथ कालस्य पित्रा तत्राभिचोदितः ।
कैकेय्याः प्रियमन्विच्छन्वनमभ्यवपद्यत ॥ २.५०.९ ॥
เวลาผ่านไปได้ระยะหนึ่ง ด้วยการชักนำของพระบิดาที่นั่น พระองค์ทรงปรารถนาจะให้พระนางไกเกยีพอพระทัย จึงเสด็จเข้าสู่ป่า
2.50.10
यः समाः सर्वधर्मज्ञश्चतुर्दश वने वसन ।
लक्ष्मणानुचरो रामः सर्वभूतहिते रतः ॥ २.५०.१० ॥
พระรามผู้ทรงรู้ธรรมทั้งปวง ประทับอยู่ในป่าสิบสี่ปี มีพระลักษมณ์ตามเสด็จ ทรงยินดีในความเกื้อกูลแก่สรรพสัตว์
2.50.11
चतुर्दश वने तीर्त्वा तदा वर्षाणि भारत ।
रूपिणी यस्य पार्श्वस्था सीतेत्यभिहिता जनैः ॥ २.५०.११ ॥
ข้าแต่ภรตะ เมื่อผ่านสิบสี่ปีในป่าแล้ว พระนางผู้ประทับเคียงข้างพระองค์ในรูปกาย และผู้คนเรียกว่าสีดา
2.50.12
पूर्वोचितत्वात्सा लक्ष्मीर्भर्तारमनुशोचति ।
जनस्थाने वसन्कार्यं त्रिदशानां चकार सः ॥ २.५०.१२ ॥
เพราะความเหมาะสมแต่กาลก่อน พระลักษมีองค์นั้นจึงโศกเศร้าถึงพระสวามี ขณะประทับอยู่ที่ชนสถาน พระองค์ได้กระทำกิจของเทวดาทั้งสาม
2.50.13
मारीचं दूषणं हुत्वा खरं त्रिशिरसं तथा ।
चतुर्दश सहस्राणि रक्षसां घोरकर्मणाम् ॥ २.५०.१३ ॥
พระองค์ได้สังหารมาริจ ทูษณะ ขระ และตริศิระ พร้อมด้วยรากษสผู้มีการกระทำอันน่าสะพรึงกลัวอีกสิบสี่พันตน
2.50.14
जघान रामो धर्मात्मा प्रजानां हितकाम्यय ।
विराधं च कबन्धं च राक्षसौ घोरकर्मिणौ ॥ २.५०.१४ ॥
พระรามผู้มีจิตใจยึดมั่นในธรรม ปรารถนาความเกื้อกูลแก่ประชาชน ได้สังหารรากษสสองตนที่มีการกระทำอันน่าสะพรึงกลัว คือวิราธะและกพันธะ
2.50.15
जघान च तदा रामो गन्धर्वौ शाषविक्षतौ ।
स रावणस्य भगिनीनासाच्छेदमकारयत् ॥ २.५०.१५ ॥
ครั้งนั้นพระรามได้สังหารคนธรรพ์สองตนที่ถูกคำสาปทำให้บาดเจ็บ และทรงให้ตัดจมูกของน้องสาวของท้าวราวณะ
2.50.16
भार्यावियोगं तं प्राप्य मृगयन्व्यचरद्वनम् ।
स तस्मादृश्यमूकं तु गत्वा पम्पामतीत्य च ॥ २.५०.१६ ॥
เมื่อต้องสูญเสียภรรยา พระองค์เที่ยวค้นหาไปทั่วป่า จากนั้นเสด็จไปยังฤษยมูกะ และข้ามแม่น้ำปัมปาไป
2.50.17
सुग्रीवं मारुतिं दृष्ट्वा चक्रे मैत्रीं तयोः स वै ।
अथ गत्वा स किष्किन्धां सुग्रीवेण तदा सह ॥ २.५०.१७ ॥
เมื่อพบสุครีพและหนุมาน พระองค์ก็ทรงสร้างมิตรภาพกับทั้งสองตน แล้วจากนั้นเสด็จไปยังกิษกินธา และประทับอยู่ที่นั่นร่วมกับสุครีพ
2.50.18
निहत्य वालिनं युद्धे वानरेद्रं महाबलम् ।
अभ्यपिञ्चत्तदा रामः सुग्रीवं वानरेश्वरम् ॥ २.५०.१८ ॥
ในการรบ พระรามทรงสังหารพาลีผู้เป็นจอมวานรผู้ทรงพลัง แล้วจึงทรงอภิเษกสุครีพให้เป็นจอมวานร
2.50.19
ततः स वीर्यवान्राजंस्त्वरया वै समुत्सुकः ।
विचित्य वायुपुत्रेण लङ्कादेशं निवेदितः ॥ २.५०.१९ ॥
ข้าแต่พระราชา ต่อมาผู้มีความกล้าหาญนั้นด้วยความเร่งรีบและกระตือรือร้น เมื่อได้รับแจ้งถึงดินแดนลงกาจากโอรสของพระพาย ที่ได้ไปสำรวจมา ก็ทรงกระตือรือร้นยิ่งนัก
2.50.20
मेतुं वद्ध्वा समुद्रस्य वानरैः स समुत्सुकः ।
सीतायाः पदमन्विच्छन्रामो लङ्कां विवेश वै ॥ २.५०.२० ॥
พระองค์ทรงกระตือรือร้นที่จะสร้างสะพานข้ามมหาสมุทรร่วมกับเหล่าวานร และเพื่อตามหาร่องรอยของพระสีดา พระรามจึงได้เสด็จเข้าสู่ลงกา
2.50.21
देवोरगगणानां हि यक्षराक्षसपक्षिणाम् ।
तत्रावद्यं राक्षसेन्द्रं रावणं युधि दुर्जयम् ॥ २.५०.२१ ॥
สำหรับหมู่เทพ นาค ยักษ์ รากษส และนก มีรාวณะ ราชาแห่งรากษส ผู้ถูกตำหนิได้ และไม่อาจพิชิตได้ในการรบ
2.50.22
युक्तं राक्षसकोटीभिर्भिन्नाञ्जनचयोपमम् ।
दुर्निरीक्ष्यं सुरगणैर्वरदानेन दर्पितम् ॥ २.५०.२२ ॥
เขาถูกล้อมด้วยรากษสนับล้านตน ดุจกองอัญชนะที่แตกกระจาย เป็นที่ยากจะมองของหมู่เทพ และลำพองด้วยพรที่ได้รับ
2.50.23
जघान सचिवैः सार्धं सान्वयं रावणं रणे ॥ २.५०.२३ ॥
ในการรบ พระรามพร้อมด้วยเหล่าเสนาอำมาตย์และทั้งวงศ์ตระกูล ได้สังหารราวณะ
2.50.24
त्रैलोक्यकण्टकं वीरं महाकायं महाबलम् ।
रावमं सगणं हत्वा रामो भूतपतिः पुरा ॥ २.५०.२४ ॥
พระรามผู้เคยเป็นเจ้าแห่งภูตทั้งหลายในกาลก่อน ได้สังหารราวณะ หนามแห่งสามโลก วีรบุรุษร่างใหญ่และมีกำลังมหาศาล พร้อมด้วยบริวารของเขา
2.50.25
लङ्कायां तं महात्मानं राक्षसेन्द्रं विभीषणम् ।
अभिषिच्य ततो राम अमरत्वं ददौ तदा ॥ २.५०.२५ ॥
ในลงกา พระรามทรงอภิเษกวิภีษณะ ราชาแห่งรากษสผู้ยิ่งใหญ่ในจิตใจ แล้วจึงประทานความเป็นอมตะแก่เขาในครานั้น ข้าแต่พระราม
2.50.26
आरुह्य पुष्पकं रामः सीतामादाय पाण्डव ।
सबलं स्वपुरं गत्वा धर्मराज्यमपालयत् ॥ २.५०.२६ ॥
ข้าแต่ปาณฑวะ พระรามทรงขึ้นสู่รถปุษปกะ พาสีดาไปด้วย พร้อมด้วยกองทัพ เสด็จกลับสู่นครของพระองค์ และปกครองแผ่นดินด้วยธรรม
2.50.27
दानवो लवणो नाम मधोः पुत्रो महाबलः ।
शत्रुघ्नेन हतो राजंस्तदा रामस्य शासनात् ॥ २.५०.२७ ॥
ทานพชื่อลวณะ บุตรของมธุ ผู้มีกำลังมหาศาล ข้าแต่พระราชา ถูกศัตรุฆนะสังหารในครานั้นตามบัญชาของพระราม
2.50.28
एवं बहूनि कर्माणि कृत्वा लोकहिताय सः ।
राजं चकार विधिवद्रामो धर्मभृतां वरः ॥ २.५०.२८ ॥
พระรามผู้เป็นเลิศในหมู่ผู้ทรงธรรม ได้ทรงกระทำกรรมอันยิ่งใหญ่มากมายเพื่อประโยชน์สุขของโลกเช่นนี้ แล้วทรงประกอบพิธีราชาภิเษกตามวิธี
2.50.29
शताश्वमेधानाजह्रे ज्योतिरुक्थ्यान्निरर्गलान् ।
नाश्रूयन्ताशुभा वाचो नात्ययः प्राणिनां तदा। ॥ २.५०.२९ ॥
พระองค์ทรงประกอบอัศวเมธร้อยพิธี และพิธีโชติษโตมและอุกถยะโดยไม่มีอุปสรรค ครานั้นไม่มีถ้อยคำอัปมงคลได้ยินเลย และสัตว์ทั้งหลายก็ไม่ตายก่อนกาลอันควร
2.50.30
न दस्युजं भयं चासीद्रामे राज्यं प्रशसति ।
ऋषीणां देवतानां च मनुष्याणां तथैव च ॥ २.५०.३० ॥
ในแคว้นของพระรามอันเป็นที่สรรเสริญ ไม่มีความกลัวต่อโจรผู้ปล้นชิง เช่นเดียวกันสำหรับฤๅษี เทพ และมนุษย์
2.50.31
पृथिव्यां धार्मिकाः सर्वे रामे राज्यं प्रशासति ।
नाधर्मिष्ठो नरः कश्चिद्बभूव प्राणिनां क्वचित् ॥ २.५०.३१ ॥
ขณะที่พระรามทรงปกครองแคว้น ทุกคนบนแผ่นดินล้วนเป็นผู้ทรงธรรม ไม่มีใครในหมู่สัตว์ที่เป็นผู้อธรรมเลยแม้แต่น้อย
2.50.32
प्राणापानौ समौ ह्यास्तां रामे राज्यं प्रशासति ।
गाधामप्यत्र गायन्ति ये पुराणविदो जनाः ॥ २.५०.३२ ॥
ขณะที่พระรามทรงปกครองแคว้น ลมหายใจเข้าและลมหายใจออกก็เสมอกัน ในเรื่องนี้ ผู้คนที่รู้ปุราณะยังขับร้องคาถาไว้บทหนึ่งด้วย
2.50.33
श्यामो युवा लोहिताक्षो मातङ्गानामिवर्षभः ।
आजानुबाहुः सुमुखः सिंहस्कन्धो महाबलः ॥ २.५०.३३ ॥
พระองค์มีผิวคล้ำ เป็นหนุ่ม มีพระเนตรแดง ดุจวัวเลิศในหมู่ช้าง มีพระพาหายาวถึงเข่า พระพักตร์งาม ไหล่ดุจราชสีห์ และมีกำลังมหาศาล
2.50.34
दशवर्षसहस्राणि दशवर्षशतानि च ।
राज्यं भोगं च सम्प्राप्य शशास पृथिवीमिमाम् ॥ २.५०.३४ ॥
ครั้นได้รับราชอาณาจักรและความสุขแห่งอำนาจแล้ว พระองค์ทรงปกครองแผ่นดินนี้เป็นเวลาหมื่นปีและร้อยปีอีกหลายร้อย
2.50.35
रामो रामो राम इति प्राजानामभवन्कथाः ।
रामभूतं जगदिदं रामे राज्यं प्रशासति ॥ २.५०.३५ ॥
คำว่า "พระราม พระราม พระราม" กลายเป็นเรื่องที่ประชาชนพูดถึง ขณะพระรามทรงปกครองแคว้น โลกทั้งใบนี้จึงเต็มไปด้วยพระราม
2.50.36
ऋग्यजुः सामहीनाश्च न तदाऽसन्द्विजायः ।
उषित्वा दण्डके कार्यं त्रिदशानां चकार सः ॥ २.५०.३६ ॥
ในครานั้นไม่มีพราหมณ์ผู้เกิดสองครั้งที่ขาดฤคเวท ยชุรเวท หรือสามเวท พระองค์ประทับอยู่ในป่าทัณฑกะและกระทำกิจของเหล่าเทพ
2.50.37
पूर्वापकारिणं तं तु पौलस्त्यं मनुजर्षभम् ।
देवगन्धर्वनागानामरिं स निजघानह ॥ २.५०.३७ ॥
ปาอุลสัตยะผู้เคยทำร้ายพระองค์มาก่อน และเป็นศัตรูของเทพ คนธรรพ์ และนาค วีรบุรุษในหมู่มนุษย์ได้สังหารเขา
2.50.38
सत्ववान्गुणसम्पन्नो दीप्यमानः स्वतेजसा ।
एवमेव महाबाहुरिक्ष्वाकुकुलवर्धनः ॥ २.५०.३८ ॥
ผู้มีความมั่นคงและประกอบด้วยคุณธรรม ส่องแสงด้วยรัศมีของตนเอง ก็เช่นเดียวกัน คือผู้มีพาหาอันทรงพลัง ผู้เพิ่มพูนวงศ์ตระกูลอิกษวากุ
2.50.39
रावणं सगणं हत्वा दिवमाक्रमताभिभूः ।
ति दाशरथेः ख्यातः प्रादुर्भावो महात्मनः ॥ २.५०.३९ ॥
ผู้ชนะได้สังหารราวณะพร้อมบริวาร แล้วขึ้นสู่สวรรค์ การปรากฏของบุตรแห่งท้าวทศรถผู้ยิ่งใหญ่ในจิตใจจึงเป็นที่รู้จักเช่นนี้
2.50.40
ततः कृष्णो महाबाहुर्भीतानामभयङ्करः ।
अष्टाविंशे युगे राजञ्जज्ञे श्रीवत्सलक्षणः ॥ २.५०.४० ॥
ต่อจากนั้น พระกฤษณะผู้มีพาหาอันทรงพลัง ผู้ทำให้ผู้หวาดกลัวปราศจากภัย ข้าแต่พระราชา ได้ประสูติในยุคที่ยี่สิบแปด มีเครื่องหมายศรีวัตสะ
2.50.41
पेशलश्च वदान्यश्चलोके बहुमतो नृषु ।
स्मृतिमान्देशकालज्ञः शङ्खचक्रगदासिभृत् ॥ २.५०.४१ ॥
ผู้อ่อนโยนและมีใจกว้าง เป็นที่นับถืออย่างยิ่งในหมู่มนุษย์ในโลก มีสติ รู้กาลและเทศะ ทรงสังข์ จักร คทา และดาบ
2.50.42
वासुदेव इति ख्यातो लोकानां हितकृत्सदा ।
वृष्णीनां च कुले जातो भूमेः प्रियचिकीर्षया ॥ २.५०.४२ ॥
ทรงเป็นที่รู้จักในนามวาสุเทพ ทรงกระทำความดีแก่โลกทั้งหลายอยู่เสมอ ทรงบังเกิดในวงศ์วฤษณี ด้วยปรารถนาจะกระทำสิ่งที่แผ่นดินพอพระทัย
2.50.43
शत्रूणां भयकृद्दाता मधुहेति स विश्रुतः ।
शकटार्जुनरामाणां कीलस्थानान्यसूदयत् ॥ २.५०.४३ ॥
ผู้ที่ก่อความหวาดกลัวแก่ศัตรู และเป็นที่รู้จักในนามผู้สังหารมธุ ได้ทำลายค่ายและฐานที่มั่นของศกฏ อรชุน และพระราม
2.50.44
कंसादीन्निजघानाजौ दैत्यान्मानुषविग्रहान् ।
अयं लोकहितार्थाय प्रादुर्भावो महात्मनः ॥ २.५०.४४ ॥
ในการรบ พระองค์ทรงสังหารกังสะและอสูรอื่น ๆ ที่แปลงกายเป็นมนุษย์ การอุบัติของพระมหาตมานี้มีเพื่อความผาสุกของโลก
2.50.45
कल्की विष्णुयशा नाम भूयश्चोत्पत्स्यते हरिः ।
लेर्युगान्ते सम्प्राप्ते धर्मे शिथिलतां गते ॥ २.५०.४५ ॥
กัลกี ซึ่งมีพระนามว่าวิษณุยศ พระหริจะทรงบังเกิดอีกครั้ง เมื่อสิ้นยุคสมัย ธรรมเสื่อมถอยลงแล้ว
2.50.46
पाषण्डिनां गणानां हि वधार्थं भरतर्षभ ।
धर्मस्य च विवृद्ध्यर्थं विप्राणां हितकाम्यया ॥ २.५०.४६ ॥
โอ้ผู้ประเสริฐแห่งวงศ์ภรตะ เพื่อสังหารหมู่ผู้นอกรีต เพื่อให้ธรรมเจริญขึ้น และด้วยความปรารถนาเพื่อความผาสุกของพราหมณ์
2.50.47
एते चान्ये च बहवो विष्णोर्देवगणैर्युताः ।
प्रादुर्भावाः पुराणेषु गीयन्ते ब्रह्मवादिभिः ॥ २.५०.४७ ॥
การอุบัติเหล่านี้และอื่น ๆ อีกมากของพระวิษณุ พร้อมด้วยหมู่เทพ ถูกขับขานในปุราณะโดยผู้กล่าวถึงพรหมัน