Mahābhārata · Adhyāya 2.51
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.51.1
एवमुक्ते तु कौन्तेयस्ततः कौरवनन्दनः ।
आबभाषे पुनर्भीष्णे धर्मराजो युधिष्ठिरः ॥ २.५१.१ ॥
Cuando esto fue dicho, Yudhiṣṭhira, hijo de Kuntī, deleite de los Kurus, rey del dharma, volvió a hablar a Bhīṣma.
2.51.2
भूय एव मनुष्येन्द्र उपेन्द्रस्य यशस्विनः ।
जन्म वृष्णिषु विज्ञातुमिच्छामि वदतां वर ॥ २.५१.२ ॥
Señor de los hombres, el mejor de los oradores, deseo conocer de nuevo el nacimiento del glorioso Upendra entre los Vṛṣṇis.
2.51.3
यथैव भगवाञ्जातः क्षिताविह जनार्दनः ।
माधवेषु महाबुद्धिस्तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ २.५१.३ ॥
Dime, abuelo, cómo el bienaventurado Janārdana nació aquí en la tierra entre los Mādhavas, el de gran intelecto.
2.51.4
एवमुक्तस्ततो भीष्मः केशवस्य महात्मनः ।
माधवेषु तथा जन्म कथयामास वीर्यवान् ॥ २.५१.४ ॥
Así interpelado, el poderoso Bhīṣma relató entonces el nacimiento del magnánimo Keśava entre los Mādhavas.
2.51.5
हन्त ते कथयिष्यामि युधिष्ठिर यथातथम् ।
यतो नारायणस्येह जन्म वृष्णिषु कौरव ॥ २.५१.५ ॥
Muy bien, Yudhiṣṭhira, te diré exactamente cómo Nārāyaṇa nació aquí entre los Vṛṣṇis, oh Kaurava.
2.51.6
पुरा लोके महाराज वर्तमाने कृते युगे ।
आसीत्रैलोक्यविख्यातः सङ्ग्रामस्तारकामयः ॥ २.५१.६ ॥
Hace mucho tiempo, oh gran rey, mientras transcurría la edad Kṛta, hubo en el mundo una batalla, famosa en los tres mundos, sobre Tāraka.
2.51.7
विरोचनो मयस्तारो वराहः श्वेत एव च ।
विप्रचित्तिः प्रलम्बश्च वृत्रजम्भबलादयः ॥ २.५१.७ ॥
Virocana, Maya, Tāra, Varāha, Śveta, Vipracitti, Pralamba, y Vṛtra, Jambha, Bala y otros.
2.51.8
नमुचिः कालनेमिश्च प्रह्लाद इति विश्रुतः ।
लम्बः किशोरः स्वर्भानुररिष्टो राक्षसेश्वरः ॥ २.५१.८ ॥
Namuci, Kālanemi, el renombrado Prahlāda, Lamba, Kiśora, Svarbhānu y Ariṣṭa, señor de los rākṣasas.
2.51.9
एते चान्ये च बहवो दैत्यसङ्घाः सहस्रशः ।
नानाशस्त्रधरा राजन्नानाभूषणवाहनाः ॥ २.५१.९ ॥
Estos y muchos otros grupos de daityas, por miles, oh rey, portando diversas armas, adornados con diversos ornamentos y montados en diversas cabalgaduras.
2.51.10
देवतानामभिमुखास्तस्थुर्दैतेयदानवाः ।
देवास्तु युध्यमानास्ते दानवानभ्ययू रणे ॥ २.५१.१० ॥
Los daiteyas y dānavas se pusieron frente a los dioses; y los dioses, combatiendo, avanzaron en la batalla contra los dānavas.
2.51.11
आदित्या वसवो रुद्राः साध्या विश्वे मरुद्गणाः ।
इन्द्रो यमश्च वरुणश्चन्द्रश्चैव धनेश्वरः ॥ २.५१.११ ॥
Los Ādityas, Vasus, Rudras, Sādhyas, Viśvedevas y las huestes de Maruts; Indra, Yama, Varuṇa, Candra y Dhaneśvara, señor de la riqueza.
2.51.12
अश्विनौ च महावीर्यौ ये चान्ये देवतागणाः ।
चक्रुर्युद्धं महाघोरं दानवैश्च यथाक्रमम् ॥ २.५१.१२ ॥
Los dos Aśvins de gran poder y las demás huestes de dioses libraron una batalla espantosa con los dānavas, en orden debido.
2.51.13
युध्यमानाः समेयुश्च देवा दैतेयदानवैः ।
तद्युद्धमभवद्घोरं देवदानवसङ्कुलम् ॥ २.५१.१३ ॥
Mientras luchaban, los dioses se encontraron con los Daityas y Dānavas, y aquella batalla se volvió terrible, llena de dioses y Dānavas.
2.51.14
ताभ्यां बलाभ्यां सञ्जज्ञे तुमुलो विग्रहस्तदा ।
तीक्ष्णशस्त्रैः किरन्तोऽथ अभ्ययुर्देवदानवाः ॥ २.५१.१४ ॥
Entonces surgió un choque tumultuoso entre aquellas dos fuerzas, y los dioses y Dānavas avanzaron, lloviendo armas afiladas.
2.51.15
घ्रन्ति देवान्सगन्धर्वान्सयक्षोरगचारणान् ।
ते वध्यमाना दैतेयैर्देवसङ्घास्तदा रणे ॥ २.५१.१५ ॥
Los Daityas mataban a los dioses junto con los Gandharvas, Yakṣas, serpientes y Cāraṇas; y entonces, en la batalla, las huestes de dioses eran abatidas por los Daityas.
2.51.16
त्रातारं मनसा जग्मुर्देवं नारायमं प्रभुम् ।
एतस्मिन्नन्तरे तत्र जगाम हरिरीश्वरः ॥ २.५१.१६ ॥
En su mente buscaron refugio en el dios Nārāyaṇa, el señor protector; y mientras tanto llegó allí Hari, el Señor.
2.51.17
दीपयञ्ज्योतिषा भूमिं शङ्खचक्रगदाधरः ।
तमागतं सुपर्णस्थं विष्णुं लोकनमस्कृतम् ॥ २.५१.१७ ॥
Iluminando la tierra con su resplandor, portando concha, disco y maza, sentado sobre Garuḍa, llegó Viṣṇu, reverenciado por los mundos.
2.51.18
दृष्ट्वा मुदा युताः सर्वे भयं त्यक्त्वा रमे सुराः ।
चक्रुर्युद्धं पुनः सर्वे देवा दैतेयदानवैः ॥ २.५१.१८ ॥
Al verlo, todos los dioses, llenos de alegría y libres de temor, oh Rāma, volvieron a librar batalla contra los Daityas y Dānavas.
2.51.19
तद्युद्धमभवद्घोरमचिन्त्यं रोमहर्षणम् ।
जघ्रुर्दैत्यान्त्रणे घोराः सर्वे शक्रपुरोगमाः ॥ २.५१.१९ ॥
Aquella batalla fue terrible, inconcebible y espeluznante. Todos los dioses feroces, encabezados por Śakra, golpearon a los Daityas en el combate.
2.51.20
ते बाध्यमाना बिबुधैर्दुद्रुवुदैत्यदानवाः ॥ २.५१.२० ॥
Acosados por los dioses, aquellos Daityas y Dānavas huyeron.
2.51.21
विद्रुतान्दानवान्दृष्ट्वा तदा भारत संयुगे ।
कालनेमिरिति ख्यातो दानवः प्रत्यदृश्यता ॥ २.५१.२१ ॥
Oh Bhārata, al ver a los Dānavas huyendo en la batalla, entonces apareció el Dānava renombrado como Kālanemi.
2.51.22
शत्रुप्रहरणे घोरः शतबाहुः शताननः ।
शतशीर्षः स्थितः श्रीमाञ्छतशृङ्गं इवाचलः ॥ २.५१.२२ ॥
Terrible al abatir enemigos, de cien brazos, cien rostros y cien cabezas, aquel glorioso se erguía como una montaña de cien cumbres.
2.51.23
भास्कराकारमुकुटः शिञ्जिताभरणाङ्गदः ।
धूम्रकेतुर्हरिश्मश्रुर्निर्दष्टोष्ठपुटाननः ॥ २.५१.२३ ॥
Con corona como el sol, adornos y brazaletes tintineantes, de estandarte de humo, de barba leonada, con labios y boca mordidos.
2.51.24
त्रैलोक्यान्तरविस्तारं धारयन्विपुलं वपुः ।
तर्जयन्वै रणे देवाञ्छादयन्वै दिशो दश ॥ २.५१.२४ ॥
Portando un cuerpo vasto que se extendía por el espacio entre los tres mundos, amenazando a los dioses en la batalla y cubriendo las diez direcciones.
2.51.25
अभ्यधावत्सुसङ्क्रुद्धो व्यादितास्य इवान्तकः ।
तत्र शस्त्रप्रतानैश्च देवान्धर्षितवान्त्रणे ॥ २.५१.२५ ॥
Muy enfurecido, se abalanzó como la Muerte con la boca abierta, y allí en la batalla atacó a los dioses con una lluvia de armas.
2.51.26
अभ्याययुः सुरान्सर्वान्पुनस्ते दैत्यदानवाः ।
आपीडयन्त्रणे क्रुद्धास्ततो देवान्युधिष्ठिर ॥ २.५१.२६ ॥
De nuevo los Daitya y los Dānava arremetieron contra todos los dioses, airados; y entonces, en la batalla, oh Yudhiṣṭhira, hostigaron a los dioses.
2.51.27
ते वध्यमाना विबुधाः समरे कालनेमिना ।
दैत्यैश्चैव महाराज दुद्रुवुस्ते दिशो दश ॥ २.५१.२७ ॥
Aquellos dioses, siendo muertos en la batalla por Kālanemi y los Daitya, oh gran rey, huyeron en las diez direcciones.
2.51.28
विबुधान्विद्रुतान्दृष्ट्वा कालनेमिर्महा।ञसुरः ।
इन्द्रं यमं च वरुणं वायुं च धनदं रविम् ॥ २.५१.२८ ॥
Viendo huir a los dioses, el gran asura Kālanemi contempló a Indra, Yama, Varuṇa, Vāyu, Kubera, dador de riquezas, y al Sol.
2.51.29
एतांश्चान्यान्बलाञ्जित्वा तेषां कार्याण्यवाप सः ।
तान्सर्वान्सहसा जित्वा कालनेमिर्महासुरः ॥ २.५१.२९ ॥
Tras vencer por la fuerza a estos y a los demás, tomó sus funciones; Kālanemi, el gran asura, habiéndolos vencido a todos de repente.
2.51.30
ददर्श गगने विष्णुं सुपर्णस्थं महाद्युतिम् ।
तं दृष्ट्वा क्रोधताम्राक्षस्तर्जयन्नभ्ययात्तदा ॥ २.५१.३० ॥
Vio en el cielo a Viṣṇu de gran esplendor, de pie sobre Garuḍa; al verlo, con los ojos enrojecidos de ira, avanzó entonces amenazándolo.
2.51.31
स बाहुशतमुद्यम्य सर्वास्त्रग्रहणं रणे ।
रोषाद्भारत दैत्येन्द्रो विष्णोरुरसि पातयत् ॥ २.५१.३१ ॥
Alzando cien brazos que empuñaban todas las armas en la batalla, oh Bhārata, el señor de los Daitya, con ira, golpeó a Viṣṇu en el pecho.
2.51.32
दैत्याश्च दानवाश्चैव सर्वे मयपुरोगमाः ।
स्वान्यायुधानि सङ्गृह्य सर्वे विष्णुमुपाद्रवन् ॥ २.५१.३२ ॥
Los Daitya y los Dānava, todos encabezados por Maya, tomando sus propias armas, todos arremetieron contra Viṣṇu.
2.51.33
स ताड्यमानो।ञतिबलैर्दैत्यैः सर्वायुघोद्यतैः ।
न चचाल हरिर्युद्धेऽकम्पमान इवाचलः ॥ २.५१.३३ ॥
Aunque golpeado por los Daitya, muy poderosos, todos alzando sus armas, Hari no vaciló en la batalla, como una montaña inmóvil.
2.51.34
पुनरुद्यम्य सङ्क्रुद्धः कालनेमिर्दृढां गदाम् ।
जघान गदया राजंस्तं विष्णुं गरुडं च वै ॥ २.५१.३४ ॥
De nuevo, enfurecido, Kālanemi alzó una maza firme y, con ella, oh rey, golpeó a Viṣṇu y también a Garuḍa.
2.51.35
तं दृष्ट्वा गुरडं श्रान्तं चक्रमुद्यस्य वै हरिः ।
शतं शिरांसि बाहूंश्च सोच्छिनत्कालनेमिनः ॥ २.५१.३५ ॥
Al ver a Garuḍa agotado, Hari alzó su disco y cortó las cien cabezas y brazos de Kālanemi.
2.51.36
जघानान्यांस्च तान्सर्वान्समरे दैत्यदानवान् ।
विबुधानामृषीणां च स्वानि स्थानानि वै ददौ ॥ २.५१.३६ ॥
Abatió en la batalla a todos los demás Daitya y Dānava, y devolvió sus propios lugares a los dioses y a los sabios.
2.51.37
दत्त्वा सुराणां सुग्रीतो योग्यकर्माणि भारत ।
जगाम ब्रह्मणा सार्धं ब्रह्मलोकं तदा हरिः ॥ २.५१.३७ ॥
Habiendo concedido a los dioses sus lugares merecidos, muy complacido, oh Bhārata, Hari entonces partió al mundo de Brahmā junto con Brahmā.
2.51.38
ब्रह्मलोकं प्रविश्याश्च प्राप्य नारायणः प्रभुः ।
पौराणं ब्रह्मसदनं दिव्यं नारायणाश्रयम् ॥ २.५१.३८ ॥
Tras entrar en el mundo de Brahmā, el señor Nārāyaṇa llegó a la antigua morada divina de Brahmā, que era el refugio de Nārāyaṇa.
2.51.39
स प्रविश्य तदा देवः स्तूयमानो महर्षिभिः ।
सहस्रशीर्षा भूत्वा च शयनायोपचक्रमे ॥ २.५१.३९ ॥
Habiendo entrado allí, el dios, alabado por los grandes sabios, tomó una forma de mil cabezas y se dispuso a reclinarse.
2.51.40
आदिदेवः पुराणात्मा निद्रावशमुपागतः ।
शेते सुखं सदा विष्णुर्मोहयञ्जगदव्ययः ॥ २.५१.४० ॥
El dios primordial, el alma antigua, cayendo bajo el poder del sueño, yace con placidez: Viṣṇu, el imperecedero, siempre desconcertando al mundo.
2.51.41
जग्मुस्तस्याथ वर्षाणि शयानस्य महात्मनः ।
षट्त्रिंशच्छतसाहस्रं मानुषेणेह सङ्ख्यया ॥ २.५१.४१ ॥
Para aquel gran alma que dormía, transcurrieron años aquí: treinta y seis veces cien mil, contados en términos humanos.
2.51.42
जग्मुः कृतयुगत्रेताद्वापरान्ते बुबोध ह ।
ब्रह्मादिभिः स्तूयमानः सुरैश्चापि सहर्षिभिः ॥ २.५१.४२ ॥
Al final de las edades Kṛta, Tretā y Dvāpara despertó, alabado por Brahmā y los demás, por los dioses y también por los grandes sabios.
2.51.43
उत्पत्य शयनाद्विष्णुर्ब्रह्मणा विबुधैः सह ।
देवानां च हितार्थाय ययौ देवसभां प्रति ॥ २.५१.४३ ॥
Viṣṇu se levantó de su lecho y, junto con Brahmā y los dioses, se dirigió a la asamblea de los dioses por el bien de los devas.
2.51.44
मेरोः शिरसि विन्यस्तां ज्वलन्तीं तां शुभां सभाम् ।
विविशुस्ते सुराः सर्वे ब्रह्मणा सह भारत ॥ २.५१.४४ ॥
Oh Bhārata, todos aquellos dioses, junto con Brahmā, entraron en aquella resplandeciente y hermosa sala de asamblea situada en la cima del Meru.
2.51.45
जग्मुस्तत्र निषेदुस्ते सा निःशब्दा ह्यभूत्तदा ।
तत्र भूमिरुवाचाथ खेदात्करुणभाषिणी ॥ २.५१.४५ ॥
Fueron allí y se sentaron; entonces aquella asamblea quedó en silencio. Allí, hablando con voz compasiva por la aflicción, habló entonces la Tierra.
2.51.46
राज्ञां बलैर्बलवतां खिन्नास्मि भृशपीडिता ।
नित्यं भारपरिश्रान्ता दुःखं जीवाम्यहं सुराः ॥ २.५१.४६ ॥
Estoy agotada y sumamente oprimida por los ejércitos de los reyes poderosos. Constantemente exhausta por la carga, oh dioses, vivo en el dolor.
2.51.47
पुरे पुरे च नृपतिः कोटिसङ्ख्यैर्बलैर्वृतः ।
राष्ट्रे राष्ट्रे च शतशो ग्रामाः कुलसहस्रिणः ॥ २.५१.४७ ॥
En cada ciudad hay un rey rodeado de ejércitos que suman decenas de millones, y en cada reino hay cientos de aldeas con miles de familias.
2.51.48
भूमिपानां सहस्रैश्च तेषां च बिलनां बलैः ।
ग्रामायुतैः पुरै राष्ट्रैरहं निर्विवरीकृता ॥ २.५१.४८ ॥
Estoy tan llena, por miles de señores de la tierra y sus ejércitos, y por decenas de miles de aldeas, ciudades y reinos, que no queda espacio vacío en mí.
2.51.49
तस्माद्धारयितुं शक्त्या न क्षमासि जनानहम् ।
दैत्यैश्च बाध्यमानास्ताः प्राज नित्यं दुरात्मभिः ॥ २.५१.४९ ॥
Por eso no tienes el poder de sostenerme. Oprimida constantemente por los Daityas, los de alma perversa, yo…
2.51.50
भूमेस्तु वचनं श्रुत्वा देवो नारायणस्तदा ।
व्यादिश्य तान्सुरान्सर्वान्क्षितौ वस्तुं मनो दधे ॥ २.५१.५० ॥
Al escuchar las palabras de la Tierra, entonces el dios Nārāyaṇa, tras dar instrucciones a todos aquellos dioses, resolvió en su mente morar en la tierra.