ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 2.51
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.51.1
एवमुक्ते तु कौन्तेयस्ततः कौरवनन्दनः ।
आबभाषे पुनर्भीष्णे धर्मराजो युधिष्ठिरः ॥ २.५१.१ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕੁੰਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਕੌਰਵਾਂ ਦੇ ਆਨੰਦ ਧਰਮਰਾਜ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਫਿਰ ਭੀਸ਼ਮ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
2.51.2
भूय एव मनुष्येन्द्र उपेन्द्रस्य यशस्विनः ।
जन्म वृष्णिषु विज्ञातुमिच्छामि वदतां वर ॥ २.५१.२ ॥
ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਇੰਦਰ, ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਯਸ਼ਸਵੀ ਉਪੇਂਦਰ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ) ਦਾ ਵ੍ਰਿਸ਼ਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਮੈਂ ਫਿਰ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।
2.51.3
यथैव भगवाञ्जातः क्षिताविह जनार्दनः ।
माधवेषु महाबुद्धिस्तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ २.५१.३ ॥
ਭਗਵਾਨ ਜਨਾਰਦਨ ਇਸ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਮਾਧਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹਾਬੁੱਧੀਮਾਨ ਹੋ ਕੇ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਨਮੇ, ਹੇ ਪਿਤਾਮਹ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।
2.51.4
एवमुक्तस्ततो भीष्मः केशवस्य महात्मनः ।
माधवेषु तथा जन्म कथयामास वीर्यवान् ॥ २.५१.४ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਵੀਰਜਵਾਨ ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਮਹਾਤਮਾ ਕੇਸ਼ਵ ਦਾ ਮਾਧਵਾਂ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ।
2.51.5
हन्त ते कथयिष्यामि युधिष्ठिर यथातथम् ।
यतो नारायणस्येह जन्म वृष्णिषु कौरव ॥ २.५१.५ ॥
ਚੰਗਾ, ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਨਾਰਾਇਣ ਇੱਥੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਨਮੇ, ਉਹ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਠੀਕ-ਠੀਕ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਹੇ ਕੌਰਵ।
2.51.6
पुरा लोके महाराज वर्तमाने कृते युगे ।
आसीत्रैलोक्यविख्यातः सङ्ग्रामस्तारकामयः ॥ २.५१.६ ॥
ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਕ੍ਰਿਤ ਯੁੱਗ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਤਾਰਕ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ ਸੀ।
2.51.7
विरोचनो मयस्तारो वराहः श्वेत एव च ।
विप्रचित्तिः प्रलम्बश्च वृत्रजम्भबलादयः ॥ २.५१.७ ॥
ਵਿਰੋਚਨ, ਮਯ, ਤਾਰ, ਵਰਾਹ, ਸ਼ਵੇਤ, ਵਿਪ੍ਰਚਿੱਤੀ, ਪ੍ਰਲੰਬ, ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ, ਜੰਭ, ਬਲ ਆਦਿ।
2.51.8
नमुचिः कालनेमिश्च प्रह्लाद इति विश्रुतः ।
लम्बः किशोरः स्वर्भानुररिष्टो राक्षसेश्वरः ॥ २.५१.८ ॥
ਨਮੁਚੀ, ਕਾਲਨੇਮੀ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ, ਲੰਬ, ਕਿਸ਼ੋਰ, ਸ੍ਵਰ੍ਭਾਨੁ ਅਤੇ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੇਸ਼੍ਵਰ ਅਰਿਸ਼੍ਟ।
2.51.9
एते चान्ये च बहवो दैत्यसङ्घाः सहस्रशः ।
नानाशस्त्रधरा राजन्नानाभूषणवाहनाः ॥ २.५१.९ ॥
ਇਹ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੈਂਤ-ਸਮੂਹ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਅਨੇਕ ਹਥਿਆਰ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਅਨੇਕ ਗਹਿਣਿਆਂ ਤੇ ਵਾਹਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ।
2.51.10
देवतानामभिमुखास्तस्थुर्दैतेयदानवाः ।
देवास्तु युध्यमानास्ते दानवानभ्ययू रणे ॥ २.५१.१० ॥
ਦੈਂਤ ਅਤੇ ਦਾਨਵ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜ੍ਹ ਗਏ; ਅਤੇ ਦੇਵਤੇ ਲੜਦੇ ਹੋਏ ਰਣ ਵਿੱਚ ਦਾਨਵਾਂ ਵੱਲ ਵਧੇ।
2.51.11
आदित्या वसवो रुद्राः साध्या विश्वे मरुद्गणाः ।
इन्द्रो यमश्च वरुणश्चन्द्रश्चैव धनेश्वरः ॥ २.५१.११ ॥
ਆਦਿਤ੍ਯ, ਵਸੂ, ਰੁਦ੍ਰ, ਸਾਧ੍ਯ, ਵਿਸ਼੍ਵੇਦੇਵ, ਮਰੁਤ-ਗਣ; ਇੰਦਰ, ਯਮ, ਵਰੁਣ, ਚੰਦ੍ਰ ਅਤੇ ਧਨੇਸ਼੍ਵਰ ਕੁਬੇਰ।
2.51.12
अश्विनौ च महावीर्यौ ये चान्ये देवतागणाः ।
चक्रुर्युद्धं महाघोरं दानवैश्च यथाक्रमम् ॥ २.५१.१२ ॥
ਮਹਾਂ-ਬਲੀ ਦੋਵੇਂ ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਕੁਮਾਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵ-ਗਣ ਦਾਨਵਾਂ ਨਾਲ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਅਤਿ ਭਿਆਨਕ ਯੁੱਧ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।
2.51.13
युध्यमानाः समेयुश्च देवा दैतेयदानवैः ।
तद्युद्धमभवद्घोरं देवदानवसङ्कुलम् ॥ २.५१.१३ ॥
ਲੜ ਰਹੇ ਦੇਵਤੇ ਦੈਂਤਾਂ ਅਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਨਾਲ ਭਿੜ ਗਏ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਉਹ ਯੁੱਧ ਭਿਆਨਕ ਹੋ ਗਿਆ।
2.51.14
ताभ्यां बलाभ्यां सञ्जज्ञे तुमुलो विग्रहस्तदा ।
तीक्ष्णशस्त्रैः किरन्तोऽथ अभ्ययुर्देवदानवाः ॥ २.५१.१४ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਸੈਨਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਵੇਲੇ ਭਿਆਨਕ ਟਕਰਾਅ ਹੋਇਆ। ਤਿੱਖੇ ਸ਼ਸਤਰ ਵਰ੍ਹਾਉਂਦੇ ਦੇਵ-ਦਾਨਵ ਅੱਗੇ ਵਧੇ।
2.51.15
घ्रन्ति देवान्सगन्धर्वान्सयक्षोरगचारणान् ।
ते वध्यमाना दैतेयैर्देवसङ्घास्तदा रणे ॥ २.५१.१५ ॥
ਦੈਂਤ ਗੰਧਰਵਾਂ, ਯਕਸ਼ਾਂ, ਨਾਗਾਂ ਅਤੇ ਚਾਰਣਾਂ ਸਮੇਤ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਰਣ ਵਿੱਚ ਦੈਂਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਮਾਰੇ ਜਾ ਰਹੇ ਦੇਵ-ਸਮੂਹ।
2.51.16
त्रातारं मनसा जग्मुर्देवं नारायमं प्रभुम् ।
एतस्मिन्नन्तरे तत्र जगाम हरिरीश्वरः ॥ २.५१.१६ ॥
ਮਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਅਕ ਦੇਵ ਨਾਰਾਇਣ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਵਿੱਚ ਉਹ ਗਏ। ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ ਉੱਥੇ ਈਸ਼ਵਰ ਹਰੀ ਆ ਪਹੁੰਚੇ।
2.51.17
दीपयञ्ज्योतिषा भूमिं शङ्खचक्रगदाधरः ।
तमागतं सुपर्णस्थं विष्णुं लोकनमस्कृतम् ॥ २.५१.१७ ॥
ਤੇਜ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਰੌਸ਼ਨ ਕਰਦੇ, ਸ਼ੰਖ-ਚੱਕਰ-ਗਦਾ ਧਾਰਨ ਕੀਤੇ, ਗਰੁੜ ਉੱਤੇ ਬੈਠੇ ਆਏ, ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਨਮਸਕਾਰੇ ਗਏ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੂੰ।
2.51.18
दृष्ट्वा मुदा युताः सर्वे भयं त्यक्त्वा रमे सुराः ।
चक्रुर्युद्धं पुनः सर्वे देवा दैतेयदानवैः ॥ २.५१.१८ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਡਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਹੇ ਰਾਮ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਫਿਰ ਦੈਂਤਾਂ ਅਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।
2.51.19
तद्युद्धमभवद्घोरमचिन्त्यं रोमहर्षणम् ।
जघ्रुर्दैत्यान्त्रणे घोराः सर्वे शक्रपुरोगमाः ॥ २.५१.१९ ॥
ਉਹ ਯੁੱਧ ਭਿਆਨਕ, ਅਕਲਪਨੀਯ ਅਤੇ ਰੌਂਗਟੇ ਖੜ੍ਹੇ ਕਰ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਸ਼ਕ੍ਰ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ ਸਾਰੇ ਉਗਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਰਣ ਵਿੱਚ ਦੈਤਿਆਂ ਉੱਤੇ ਵਾਰ ਕੀਤੇ।
2.51.20
ते बाध्यमाना बिबुधैर्दुद्रुवुदैत्यदानवाः ॥ २.५१.२० ॥
ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਦੈਤ ਅਤੇ ਦਾਨਵ ਭੱਜ ਗਏ।
2.51.21
विद्रुतान्दानवान्दृष्ट्वा तदा भारत संयुगे ।
कालनेमिरिति ख्यातो दानवः प्रत्यदृश्यता ॥ २.५१.२१ ॥
ਹੇ ਭਰਤ! ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਦਾਨਵਾਂ ਨੂੰ ਭੱਜਦੇ ਵੇਖ ਕੇ ਤਦ ਕਾਲਨੇਮੀ ਨਾਮਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਦਾਨਵ ਸਾਹਮਣੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ।
2.51.22
शत्रुप्रहरणे घोरः शतबाहुः शताननः ।
शतशीर्षः स्थितः श्रीमाञ्छतशृङ्गं इवाचलः ॥ २.५१.२२ ॥
ਵੈਰੀਆਂ ਉੱਤੇ ਵਾਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਭਿਆਨਕ, ਸੌ ਬਾਹਾਂ, ਸੌ ਮੂੰਹ ਅਤੇ ਸੌ ਸਿਰਾਂ ਵਾਲਾ ਉਹ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਸੌ ਸ਼ਿਖਰਾਂ ਵਾਲੇ ਪਰਬਤ ਵਾਂਗ ਖੜ੍ਹਾ ਸੀ।
2.51.23
भास्कराकारमुकुटः शिञ्जिताभरणाङ्गदः ।
धूम्रकेतुर्हरिश्मश्रुर्निर्दष्टोष्ठपुटाननः ॥ २.५१.२३ ॥
ਸੂਰਜ ਵਰਗਾ ਮੁਕਟ ਵਾਲਾ, ਛਣਕਦੇ ਗਹਿਣੇ ਅਤੇ ਬਾਜ਼ੂਬੰਦ ਪਹਿਨੇ, ਧੂੰਏਂ ਦੇ ਝੰਡੇ ਵਾਲਾ, ਪਿੰਗਲ ਦਾੜ੍ਹੀ ਵਾਲਾ, ਦੰਦਾਂ ਨਾਲ ਕੱਟੇ ਹੋਏ ਬੁੱਲ੍ਹਾਂ ਅਤੇ ਮੂੰਹ ਵਾਲਾ।
2.51.24
त्रैलोक्यान्तरविस्तारं धारयन्विपुलं वपुः ।
तर्जयन्वै रणे देवाञ्छादयन्वै दिशो दश ॥ २.५१.२४ ॥
ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਫੈਲਿਆ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਰੀਰ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਰਣ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਲਲਕਾਰਦਾ ਅਤੇ ਦਸੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਢਕਦਾ ਹੋਇਆ।
2.51.25
अभ्यधावत्सुसङ्क्रुद्धो व्यादितास्य इवान्तकः ।
तत्र शस्त्रप्रतानैश्च देवान्धर्षितवान्त्रणे ॥ २.५१.२५ ॥
ਬਹੁਤ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਮੂੰਹ ਵਾਲੇ ਯਮ ਵਾਂਗ ਉਹ ਦੌੜਿਆ; ਉੱਥੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਝੜੀ ਨਾਲ ਉਸਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੀੜਿਤ ਕੀਤਾ।
2.51.26
अभ्याययुः सुरान्सर्वान्पुनस्ते दैत्यदानवाः ।
आपीडयन्त्रणे क्रुद्धास्ततो देवान्युधिष्ठिर ॥ २.५१.२६ ॥
ਫਿਰ ਉਹ ਦੈਂਤ ਤੇ ਦਾਨਵ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਉੱਤੇ ਟੁੱਟ ਪਏ; ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਪੀੜਿਤ ਕੀਤਾ।
2.51.27
ते वध्यमाना विबुधाः समरे कालनेमिना ।
दैत्यैश्चैव महाराज दुद्रुवुस्ते दिशो दश ॥ २.५१.२७ ॥
ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਕਾਲਨੇਮੀ ਤੇ ਦੈਂਤਾਂ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰੇ ਜਾ ਰਹੇ ਉਹ ਦੇਵਤੇ, ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਦਸਾਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵੱਲ ਭੱਜ ਗਏ।
2.51.28
विबुधान्विद्रुतान्दृष्ट्वा कालनेमिर्महा।ञसुरः ।
इन्द्रं यमं च वरुणं वायुं च धनदं रविम् ॥ २.५१.२८ ॥
ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਭੱਜਦੇ ਵੇਖ ਕੇ ਮਹਾਸੁਰ ਕਾਲਨੇਮੀ ਨੇ ਇੰਦਰ, ਯਮ, ਵਰੁਣ, ਵਾਯੂ, ਕੁਬੇਰ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
2.51.29
एतांश्चान्यान्बलाञ्जित्वा तेषां कार्याण्यवाप सः ।
तान्सर्वान्सहसा जित्वा कालनेमिर्महासुरः ॥ २.५१.२९ ॥
ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਬਲ ਨਾਲ ਜਿੱਤ ਕੇ ਉਸਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਾਰਜ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਲੈ ਲਏ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਭਨਾਂ ਨੂੰ ਅਚਾਨਕ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਮਹਾਸੁਰ ਕਾਲਨੇਮੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਦਾ ਸੀ।
2.51.30
ददर्श गगने विष्णुं सुपर्णस्थं महाद्युतिम् ।
तं दृष्ट्वा क्रोधताम्राक्षस्तर्जयन्नभ्ययात्तदा ॥ २.५१.३० ॥
ਉਸਨੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਗਰੁੜ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਉਹ ਧਮਕਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ ਉਸ ਵੇਲੇ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ।
2.51.31
स बाहुशतमुद्यम्य सर्वास्त्रग्रहणं रणे ।
रोषाद्भारत दैत्येन्द्रो विष्णोरुरसि पातयत् ॥ २.५१.३१ ॥
ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਹਥਿਆਰ ਫੜੀ ਸੌ ਬਾਹਾਂ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਹੇ ਭਾਰਤ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਦੈਂਤਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਨੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਵਾਰ ਕੀਤਾ।
2.51.32
दैत्याश्च दानवाश्चैव सर्वे मयपुरोगमाः ।
स्वान्यायुधानि सङ्गृह्य सर्वे विष्णुमुपाद्रवन् ॥ २.५१.३२ ॥
ਦੈਂਤ ਅਤੇ ਦਾਨਵ, ਮਯ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਸਾਰੇ, ਆਪਣੇ ਹਥਿਆਰ ਲੈ ਕੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਵੱਲ ਦੌੜ ਪਏ।
2.51.33
स ताड्यमानो।ञतिबलैर्दैत्यैः सर्वायुघोद्यतैः ।
न चचाल हरिर्युद्धेऽकम्पमान इवाचलः ॥ २.५१.३३ ॥
ਸਾਰੇ ਹਥਿਆਰ ਉਠਾਏ ਅਤਿ ਬਲਵਾਨ ਦੈਂਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਤੇ ਵੀ ਹਰੀ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹਿੱਲੇ, ਅਚਲ ਪਰਬਤ ਵਾਂਗ।
2.51.34
पुनरुद्यम्य सङ्क्रुद्धः कालनेमिर्दृढां गदाम् ।
जघान गदया राजंस्तं विष्णुं गरुडं च वै ॥ २.५१.३४ ॥
ਫਿਰ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਭਰੇ ਕਾਲਨੇਮੀ ਨੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਗਦਾ ਚੁੱਕੀ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਸ ਗਦਾ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਅਤੇ ਗਰੁੜ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ।
2.51.35
तं दृष्ट्वा गुरडं श्रान्तं चक्रमुद्यस्य वै हरिः ।
शतं शिरांसि बाहूंश्च सोच्छिनत्कालनेमिनः ॥ २.५१.३५ ॥
ਗਰੁੜ ਨੂੰ ਥੱਕਿਆ ਵੇਖ ਕੇ ਹਰੀ ਨੇ ਚੱਕਰ ਚੁੱਕਿਆ, ਅਤੇ ਕਾਲਨੇਮੀ ਦੇ ਸੌ ਸਿਰ ਅਤੇ ਬਾਹਾਂ ਕੱਟ ਦਿੱਤੀਆਂ।
2.51.36
जघानान्यांस्च तान्सर्वान्समरे दैत्यदानवान् ।
विबुधानामृषीणां च स्वानि स्थानानि वै ददौ ॥ २.५१.३६ ॥
ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਬਾਕੀ ਸਾਰੇ ਦੈਂਤਾਂ ਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਸਥਾਨ ਵਾਪਸ ਦਿੱਤੇ।
2.51.37
दत्त्वा सुराणां सुग्रीतो योग्यकर्माणि भारत ।
जगाम ब्रह्मणा सार्धं ब्रह्मलोकं तदा हरिः ॥ २.५१.३७ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਯੋਗ ਸਥਾਨ ਦੇ ਕੇ ਅਤਿ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ ਹਰਿ ਉਦੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨਾਲ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਚਲੇ ਗਏ।
2.51.38
ब्रह्मलोकं प्रविश्याश्च प्राप्य नारायणः प्रभुः ।
पौराणं ब्रह्मसदनं दिव्यं नारायणाश्रयम् ॥ २.५१.३८ ॥
ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨਾਰਾਇਣ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਉਸ ਪੁਰਾਤਨ, ਦਿਵ ਨਿਵਾਸ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚੇ; ਉਹ ਨਾਰਾਇਣ ਦਾ ਆਸਰਾ ਸੀ।
2.51.39
स प्रविश्य तदा देवः स्तूयमानो महर्षिभिः ।
सहस्रशीर्षा भूत्वा च शयनायोपचक्रमे ॥ २.५१.३९ ॥
ਉਹ ਦੇਵ ਉੱਥੇ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਕੇ, ਮਹਾਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਉਸਤਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ, ਹਜ਼ਾਰ ਸਿਰਾਂ ਵਾਲਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਸ਼ਯਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋਏ।
2.51.40
आदिदेवः पुराणात्मा निद्रावशमुपागतः ।
शेते सुखं सदा विष्णुर्मोहयञ्जगदव्ययः ॥ २.५१.४० ॥
ਆਦਿ ਦੇਵ, ਪੁਰਾਤਨ ਆਤਮਾ, ਨੀਂਦ ਦੇ ਵੱਸ ਹੋਏ, ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਵਿਸ਼ਣੂ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਮੋਹਿਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਸਦਾ ਸੁਖ ਨਾਲ ਸੌਂਦੇ ਹਨ।
2.51.41
जग्मुस्तस्याथ वर्षाणि शयानस्य महात्मनः ।
षट्त्रिंशच्छतसाहस्रं मानुषेणेह सङ्ख्यया ॥ २.५१.४१ ॥
ਸੁੱਤੇ ਹੋਏ ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਦੇ ਮਨੁੱਖੀ ਗਿਣਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਇੱਥੇ ਛੱਤੀ ਲੱਖ ਸਾਲ ਬੀਤ ਗਏ।
2.51.42
जग्मुः कृतयुगत्रेताद्वापरान्ते बुबोध ह ।
ब्रह्मादिभिः स्तूयमानः सुरैश्चापि सहर्षिभिः ॥ २.५१.४२ ॥
ਕ੍ਰਿਤ, ਤ੍ਰੇਤਾ, ਦ੍ਵਾਪਰ ਯੁੱਗਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਉਹ ਜਾਗੇ; ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਮਹਾਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਉਸਤਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ।
2.51.43
उत्पत्य शयनाद्विष्णुर्ब्रह्मणा विबुधैः सह ।
देवानां च हितार्थाय ययौ देवसभां प्रति ॥ २.५१.४३ ॥
ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਸੇਜ ਤੋਂ ਉੱਠ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਭਲੇ ਲਈ ਦੇਵਸਭਾ ਵੱਲ ਗਏ।
2.51.44
मेरोः शिरसि विन्यस्तां ज्वलन्तीं तां शुभां सभाम् ।
विविशुस्ते सुराः सर्वे ब्रह्मणा सह भारत ॥ २.५१.४४ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਮੇਰੂ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਸਥਾਪਿਤ ਉਸ ਚਮਕਦੀ ਸ਼ੁਭ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮਾ ਸਮੇਤ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਏ।
2.51.45
जग्मुस्तत्र निषेदुस्ते सा निःशब्दा ह्यभूत्तदा ।
तत्र भूमिरुवाचाथ खेदात्करुणभाषिणी ॥ २.५१.४५ ॥
ਉਹ ਉੱਥੇ ਗਏ ਅਤੇ ਬੈਠ ਗਏ; ਤਦ ਉਹ ਸਭਾ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਈ। ਉੱਥੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਕਰੁਣਾ ਭਰੀ ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਬੋਲੀ।
2.51.46
राज्ञां बलैर्बलवतां खिन्नास्मि भृशपीडिता ।
नित्यं भारपरिश्रान्ता दुःखं जीवाम्यहं सुराः ॥ २.५१.४६ ॥
ਬਲਵਾਨ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਨਾਲ ਮੈਂ ਥੱਕੀ ਹੋਈ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਪੀੜਤ ਹਾਂ। ਹਮੇਸ਼ਾ ਭਾਰ ਨਾਲ ਥੱਕ ਕੇ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਓ, ਮੈਂ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਜੀ ਰਹੀ ਹਾਂ।
2.51.47
पुरे पुरे च नृपतिः कोटिसङ्ख्यैर्बलैर्वृतः ।
राष्ट्रे राष्ट्रे च शतशो ग्रामाः कुलसहस्रिणः ॥ २.५१.४७ ॥
ਹਰ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਕਰੋੜਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਾਲੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਹੈ; ਹਰ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵਾਲੇ ਸੈਂਕੜੇ ਪਿੰਡ ਹਨ।
2.51.48
भूमिपानां सहस्रैश्च तेषां च बिलनां बलैः ।
ग्रामायुतैः पुरै राष्ट्रैरहं निर्विवरीकृता ॥ २.५१.४८ ॥
ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਭੂਮੀਪਤੀਆਂ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਨਾਲ, ਦਸ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਪਿੰਡਾਂ, ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਰਾਜਾਂ ਨਾਲ ਮੈਂ ਐਸੀ ਭਰ ਗਈ ਹਾਂ ਕਿ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਕਿਤੇ ਵੀ ਖਾਲੀ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਬਚੀ।
2.51.49
तस्माद्धारयितुं शक्त्या न क्षमासि जनानहम् ।
दैत्यैश्च बाध्यमानास्ताः प्राज नित्यं दुरात्मभिः ॥ २.५१.४९ ॥
ਇਸ ਲਈ ਤੇਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਨਾ ਤੇਰੇ ਵੱਸ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ। ਦੁਰਾਤਮਾ ਦੈਂਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਦਾ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ ਮੈਂ…
2.51.50
भूमेस्तु वचनं श्रुत्वा देवो नारायणस्तदा ।
व्यादिश्य तान्सुरान्सर्वान्क्षितौ वस्तुं मनो दधे ॥ २.५१.५० ॥
ਧਰਤੀ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ ਤਦ ਦੇਵ ਨਾਰਾਇਣ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦੇ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਵਸਣ ਦਾ ਮਨ ਬਣਾਇਆ।