മഹാഭാരതം · അധ്യായം 2.51
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.51.1
एवमुक्ते तु कौन्तेयस्ततः कौरवनन्दनः ।
आबभाषे पुनर्भीष्णे धर्मराजो युधिष्ठिरः ॥ २.५१.१ ॥
ഇങ്ങനെ പറയപ്പെട്ടശേഷം, കുന്തിയുടെ പുത്രനും കൗരവരുടെ ആനന്ദവുമായ ധർമ്മരാജൻ യുധിഷ്ഠിരൻ വീണ്ടും ഭീഷ്മനോട് സംസാരിച്ചു.
2.51.2
भूय एव मनुष्येन्द्र उपेन्द्रस्य यशस्विनः ।
जन्म वृष्णिषु विज्ञातुमिच्छामि वदतां वर ॥ २.५१.२ ॥
മനുഷ്യേന്ദ്രാ, സംസാരിക്കുന്നവരിൽ ശ്രേഷ്ഠനേ! യശസ്വിയായ ഉപേന്ദ്രന്റെ (കൃഷ്ണന്റെ) വൃഷ്ണിവംശത്തിലെ ജന്മം വീണ്ടും അറിയാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
2.51.3
यथैव भगवाञ्जातः क्षिताविह जनार्दनः ।
माधवेषु महाबुद्धिस्तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ २.५१.३ ॥
ഭഗവാനായ ജനാർദ്ദനൻ ഈ ഭൂമിയിൽ മാധവന്മാരുടെ ഇടയിൽ മഹാബുദ്ധിമാനായി എങ്ങനെ ജനിച്ചുവെന്ന് പിതാമഹാ, എനിക്ക് പറഞ്ഞുതരൂ.
2.51.4
एवमुक्तस्ततो भीष्मः केशवस्य महात्मनः ।
माधवेषु तथा जन्म कथयामास वीर्यवान् ॥ २.५१.४ ॥
ഇങ്ങനെ ചോദിക്കപ്പെട്ടശേഷം, വീര്യവാനായ ഭീഷ്മൻ മഹാത്മാവായ കേശവന്റെ മാധവന്മാരിലെ ജന്മം വിവരിച്ചു.
2.51.5
हन्त ते कथयिष्यामि युधिष्ठिर यथातथम् ।
यतो नारायणस्येह जन्म वृष्णिषु कौरव ॥ २.५१.५ ॥
ശരി, യുധിഷ്ഠിരാ, നാരായണൻ ഇവിടെ വൃഷ്ണികളിൽ ജനിച്ചത് എങ്ങനെയെന്ന് ഞാൻ നിനക്ക് യഥാർത്ഥമായി പറഞ്ഞുതരാം, കൗരവാ.
2.51.6
पुरा लोके महाराज वर्तमाने कृते युगे ।
आसीत्रैलोक्यविख्यातः सङ्ग्रामस्तारकामयः ॥ २.५१.६ ॥
മഹാരാജാവേ, പണ്ട് കൃതയുഗം നടക്കുമ്പോൾ ലോകത്തിൽ മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും പ്രസിദ്ധമായ താരകനെച്ചൊല്ലിയുള്ള ഒരു യുദ്ധം ഉണ്ടായിരുന്നു.
2.51.7
विरोचनो मयस्तारो वराहः श्वेत एव च ।
विप्रचित्तिः प्रलम्बश्च वृत्रजम्भबलादयः ॥ २.५१.७ ॥
വിരോചനൻ, മയൻ, താരൻ, വരാഹൻ, ശ്വേതൻ, വിപ്രചിത്തി, പ്രലംബൻ, വൃത്രൻ, ജംഭൻ, ബലൻ തുടങ്ങിയവർ.
2.51.8
नमुचिः कालनेमिश्च प्रह्लाद इति विश्रुतः ।
लम्बः किशोरः स्वर्भानुररिष्टो राक्षसेश्वरः ॥ २.५१.८ ॥
നമുചി, കാലനേമി, പ്രസിദ്ധനായ പ്രഹ്ലാദൻ, ലംബൻ, കിശോരൻ, സ്വർഭാനു, രാക്ഷസേശ്വരൻ അരിഷ്ടൻ.
2.51.9
एते चान्ये च बहवो दैत्यसङ्घाः सहस्रशः ।
नानाशस्त्रधरा राजन्नानाभूषणवाहनाः ॥ २.५१.९ ॥
ഇവരും മറ്റനേകം ദൈത്യസംഘങ്ങളും, ആയിരക്കണക്കിന്, രാജാവേ, വിവിധ ആയുധങ്ങൾ ധരിച്ച്, വിവിധ ആഭരണങ്ങളും വാഹനങ്ങളും അണിഞ്ഞവരായിരുന്നു.
2.51.10
देवतानामभिमुखास्तस्थुर्दैतेयदानवाः ।
देवास्तु युध्यमानास्ते दानवानभ्ययू रणे ॥ २.५१.१० ॥
ദൈതേയരും ദാനവരും ദേവന്മാർക്ക് അഭിമുഖമായി നിന്നു; ദേവന്മാരോ യുദ്ധം ചെയ്തുകൊണ്ട് രണത്തിൽ ദാനവരെ നേരിട്ടു.
2.51.11
आदित्या वसवो रुद्राः साध्या विश्वे मरुद्गणाः ।
इन्द्रो यमश्च वरुणश्चन्द्रश्चैव धनेश्वरः ॥ २.५१.११ ॥
ആദിത്യന്മാർ, വസുക്കൾ, രുദ്രന്മാർ, സാധ്യന്മാർ, വിശ്വദേവന്മാർ, മരുദ്ഗണങ്ങൾ; ഇന്ദ്രൻ, യമൻ, വരുണൻ, ചന്ദ്രൻ, ധനേശ്വരൻ കുബേരൻ.
2.51.12
अश्विनौ च महावीर्यौ ये चान्ये देवतागणाः ।
चक्रुर्युद्धं महाघोरं दानवैश्च यथाक्रमम् ॥ २.५१.१२ ॥
മഹാവീര്യരായ അശ്വിനീദേവന്മാരും മറ്റു ദേവഗണങ്ങളും ദാനവരോടൊപ്പം ക്രമപ്രകാരം അതിഘോരമായ യുദ്ധം ചെയ്തു.
2.51.13
युध्यमानाः समेयुश्च देवा दैतेयदानवैः ।
तद्युद्धमभवद्घोरं देवदानवसङ्कुलम् ॥ २.५१.१३ ॥
യുദ്ധം ചെയ്യുന്ന ദേവന്മാർ ദൈത്യന്മാരോടും ദാനവന്മാരോടും ഏറ്റുമുട്ടി. ദേവദാനവന്മാരാൽ നിറഞ്ഞ ആ യുദ്ധം ഭയങ്കരമായിത്തീർന്നു.
2.51.14
ताभ्यां बलाभ्यां सञ्जज्ञे तुमुलो विग्रहस्तदा ।
तीक्ष्णशस्त्रैः किरन्तोऽथ अभ्ययुर्देवदानवाः ॥ २.५१.१४ ॥
ആ രണ്ടു സേനകൾക്കിടയിൽ അപ്പോൾ ഘോരമായ സംഘർഷമുണ്ടായി. മൂർച്ചയേറിയ ആയുധങ്ങൾ വർഷിച്ചുകൊണ്ട് ദേവദാനവന്മാർ മുന്നോട്ടുനീങ്ങി.
2.51.15
घ्रन्ति देवान्सगन्धर्वान्सयक्षोरगचारणान् ।
ते वध्यमाना दैतेयैर्देवसङ्घास्तदा रणे ॥ २.५१.१५ ॥
ദൈത്യന്മാർ ഗന്ധർവന്മാരോടും യക്ഷന്മാരോടും ഉരഗന്മാരോടും ചാരണന്മാരോടുമൊപ്പം ദേവന്മാരെ കൊല്ലുകയായിരുന്നു. അന്ന് രണഭൂമിയിൽ ദൈത്യന്മാരാൽ വധിക്കപ്പെട്ട ദേവസംഘങ്ങൾ.
2.51.16
त्रातारं मनसा जग्मुर्देवं नारायमं प्रभुम् ।
एतस्मिन्नन्तरे तत्र जगाम हरिरीश्वरः ॥ २.५१.१६ ॥
മനസ്സാ രക്ഷകനായ ദേവൻ നാരായണനായ പ്രഭുവിനെ അവർ ശരണം പ്രാപിച്ചു. ഇതിനിടെ അവിടെ ഈശ്വരനായ ഹരി എത്തി.
2.51.17
दीपयञ्ज्योतिषा भूमिं शङ्खचक्रगदाधरः ।
तमागतं सुपर्णस्थं विष्णुं लोकनमस्कृतम् ॥ २.५१.१७ ॥
തേജസ്സുകൊണ്ട് ഭൂമിയെ പ്രകാശിപ്പിച്ച്, ശംഖവും ചക്രവും ഗദയും ധരിച്ച്, ഗരുഡന്റെ പുറത്തിരുന്നു വന്ന, ലോകങ്ങളാൽ നമസ്കരിക്കപ്പെടുന്ന വിഷ്ണുവിനെ.
2.51.18
दृष्ट्वा मुदा युताः सर्वे भयं त्यक्त्वा रमे सुराः ।
चक्रुर्युद्धं पुनः सर्वे देवा दैतेयदानवैः ॥ २.५१.१८ ॥
അവനെ കണ്ട് സന്തോഷം നിറഞ്ഞ ദേവന്മാരെല്ലാം ഭയം വെടിഞ്ഞു. രാമാ, ദേവന്മാരെല്ലാം വീണ്ടും ദൈത്യന്മാരോടും ദാനവന്മാരോടും യുദ്ധം ചെയ്തു.
2.51.19
तद्युद्धमभवद्घोरमचिन्त्यं रोमहर्षणम् ।
जघ्रुर्दैत्यान्त्रणे घोराः सर्वे शक्रपुरोगमाः ॥ २.५१.१९ ॥
ആ യുദ്ധം ഭയങ്കരവും ചിന്തിക്കാനാകാത്തതും രോമാഞ്ചജനകവുമായിരുന്നു. ശക്രനെ മുന്നിൽ നിർത്തിയ ഉഗ്രരായ ദേവന്മാരെല്ലാം യുദ്ധത്തിൽ ദൈത്യന്മാരെ പ്രഹരിച്ചു.
2.51.20
ते बाध्यमाना बिबुधैर्दुद्रुवुदैत्यदानवाः ॥ २.५१.२० ॥
ദേവന്മാരാൽ പീഡിതരായ ആ ദൈത്യന്മാരും ദാനവന്മാരും ഓടിപ്പോയി.
2.51.21
विद्रुतान्दानवान्दृष्ट्वा तदा भारत संयुगे ।
कालनेमिरिति ख्यातो दानवः प्रत्यदृश्यता ॥ २.५१.२१ ॥
ഭാരതാ! യുദ്ധത്തിൽ ദാനവന്മാർ ഓടുന്നത് കണ്ട്, കാലനേമി എന്ന പ്രസിദ്ധനായ ദാനവൻ അപ്പോൾ പ്രത്യക്ഷനായി.
2.51.22
शत्रुप्रहरणे घोरः शतबाहुः शताननः ।
शतशीर्षः स्थितः श्रीमाञ्छतशृङ्गं इवाचलः ॥ २.५१.२२ ॥
ശത്രുക്കളെ പ്രഹരിക്കുന്നതിൽ ഭയങ്കരനായ, നൂറു ഭുജങ്ങളും നൂറു മുഖങ്ങളും നൂറു തലകളുമുള്ള ആ തേജസ്വി നൂറു കൊടുമുടികളുള്ള പർവതംപോലെ നിന്നു.
2.51.23
भास्कराकारमुकुटः शिञ्जिताभरणाङ्गदः ।
धूम्रकेतुर्हरिश्मश्रुर्निर्दष्टोष्ठपुटाननः ॥ २.५१.२३ ॥
സൂര്യസമാനമായ കിരീടമുള്ളവൻ, മുഴങ്ങുന്ന ആഭരണങ്ങളും തോൾവളകളും അണിഞ്ഞവൻ, പുകക്കൊടിയുള്ളവൻ, പിംഗള താടിയുള്ളവൻ, പല്ലുകൊണ്ട് കടിച്ച ചുണ്ടും വായും ഉള്ളവൻ.
2.51.24
त्रैलोक्यान्तरविस्तारं धारयन्विपुलं वपुः ।
तर्जयन्वै रणे देवाञ्छादयन्वै दिशो दश ॥ २.५१.२४ ॥
മൂന്നു ലോകങ്ങൾക്കിടയിൽ വ്യാപിക്കുന്ന വിശാലമായ ശരീരം ധരിച്ച്, യുദ്ധത്തിൽ ദേവന്മാരെ ഭീഷണിപ്പെടുത്തി, പത്തു ദിക്കുകളും മറച്ചുകൊണ്ട്.
2.51.25
अभ्यधावत्सुसङ्क्रुद्धो व्यादितास्य इवान्तकः ।
तत्र शस्त्रप्रतानैश्च देवान्धर्षितवान्त्रणे ॥ २.५१.२५ ॥
അതിക്രോധത്തോടെ തുറന്ന വായുള്ള യമനെപ്പോലെ അവൻ പാഞ്ഞടുത്തു; അവിടെ യുദ്ധത്തിൽ ആയുധപ്രവാഹം കൊണ്ട് ദേവന്മാരെ ആക്രമിച്ച് പീഡിപ്പിച്ചു.
2.51.26
अभ्याययुः सुरान्सर्वान्पुनस्ते दैत्यदानवाः ।
आपीडयन्त्रणे क्रुद्धास्ततो देवान्युधिष्ठिर ॥ २.५१.२६ ॥
വീണ്ടും ആ ദൈത്യദാനവന്മാർ കോപത്തോടെ എല്ലാ ദേവന്മാരെയും ആക്രമിച്ചു; യുധിഷ്ഠിരാ, യുദ്ധത്തിൽ ദേവന്മാരെ പീഡിപ്പിച്ചു.
2.51.27
ते वध्यमाना विबुधाः समरे कालनेमिना ।
दैत्यैश्चैव महाराज दुद्रुवुस्ते दिशो दश ॥ २.५१.२७ ॥
യുദ്ധത്തിൽ കാലനേമിയാലും ദൈത്യന്മാരാലും വധിക്കപ്പെട്ട ആ ദേവന്മാർ, മഹാരാജാവേ, പത്തു ദിക്കുകളിലേക്കും ഓടിപ്പോയി.
2.51.28
विबुधान्विद्रुतान्दृष्ट्वा कालनेमिर्महा।ञसुरः ।
इन्द्रं यमं च वरुणं वायुं च धनदं रविम् ॥ २.५१.२८ ॥
ദേവന്മാർ ഓടുന്നത് കണ്ട മഹാസുരൻ കാലനേമി ഇന്ദ്രനെയും യമനെയും വരുണനെയും വായുവിനെയും കുബേരനെയും സൂര്യനെയും കണ്ടു.
2.51.29
एतांश्चान्यान्बलाञ्जित्वा तेषां कार्याण्यवाप सः ।
तान्सर्वान्सहसा जित्वा कालनेमिर्महासुरः ॥ २.५१.२९ ॥
ഇവരെയും മറ്റുള്ളവരെയും ബലംകൊണ്ട് ജയിച്ച് അവരുടെ കർമങ്ങൾ അവൻ ഏറ്റെടുത്തു; അവരെല്ലാവരെയും പെട്ടെന്ന് ജയിച്ച മഹാസുരൻ കാലനേമി അങ്ങനെ ചെയ്തു.
2.51.30
ददर्श गगने विष्णुं सुपर्णस्थं महाद्युतिम् ।
तं दृष्ट्वा क्रोधताम्राक्षस्तर्जयन्नभ्ययात्तदा ॥ २.५१.३० ॥
ആകാശത്ത് ഗരുഡന്റെ പുറത്തു നിൽക്കുന്ന മഹാതേജസ്വിയായ വിഷ്ണുവിനെ അവൻ കണ്ടു; അവനെ കണ്ടപ്പോൾ കോപത്താൽ ചുവന്ന കണ്ണുകളോടെ അവൻ അപ്പോൾ ഭീഷണിപ്പെടുത്തി അടുത്തു.
2.51.31
स बाहुशतमुद्यम्य सर्वास्त्रग्रहणं रणे ।
रोषाद्भारत दैत्येन्द्रो विष्णोरुरसि पातयत् ॥ २.५१.३१ ॥
യുദ്ധത്തിൽ എല്ലാ ആയുധങ്ങളും പിടിച്ച നൂറു കൈകൾ ഉയർത്തി, ഹേ ഭാരത, ക്രോധത്താൽ ദൈത്യേന്ദ്രൻ വിഷ്ണുവിന്റെ മാറിൽ പ്രഹരിച്ചു.
2.51.32
दैत्याश्च दानवाश्चैव सर्वे मयपुरोगमाः ।
स्वान्यायुधानि सङ्गृह्य सर्वे विष्णुमुपाद्रवन् ॥ २.५१.३२ ॥
ദൈത്യരും ദാനവരും, മയനെ മുൻനിർത്തി എല്ലാവരും തങ്ങളുടെ ആയുധങ്ങളെടുത്ത് വിഷ്ണുവിനെ നേരിട്ട് ആക്രമിച്ചു.
2.51.33
स ताड्यमानो।ञतिबलैर्दैत्यैः सर्वायुघोद्यतैः ।
न चचाल हरिर्युद्धेऽकम्पमान इवाचलः ॥ २.५१.३३ ॥
എല്ലാ ആയുധങ്ങളും ഉയർത്തിയ അതിബലശാലികളായ ദൈത്യരാൽ അടിക്കപ്പെട്ടിട്ടും ഹരി യുദ്ധത്തിൽ ഇളകിയില്ല, കുലുങ്ങാത്ത പർവതംപോലെ.
2.51.34
पुनरुद्यम्य सङ्क्रुद्धः कालनेमिर्दृढां गदाम् ।
जघान गदया राजंस्तं विष्णुं गरुडं च वै ॥ २.५१.३४ ॥
വീണ്ടും കോപത്തോടെ കാലനേമി ഉറച്ച ഗദ ഉയർത്തി, രാജാവേ, ആ ഗദകൊണ്ട് വിഷ്ണുവിനെയും ഗരുഡനെയും പ്രഹരിച്ചു.
2.51.35
तं दृष्ट्वा गुरडं श्रान्तं चक्रमुद्यस्य वै हरिः ।
शतं शिरांसि बाहूंश्च सोच्छिनत्कालनेमिनः ॥ २.५१.३५ ॥
ക്ഷീണിതനായ ഗരുഡനെ കണ്ട് ഹരി ചക്രമുയർത്തി, കാലനേമിയുടെ നൂറു തലകളും കൈകളും ഛേദിച്ചു.
2.51.36
जघानान्यांस्च तान्सर्वान्समरे दैत्यदानवान् ।
विबुधानामृषीणां च स्वानि स्थानानि वै ददौ ॥ २.५१.३६ ॥
യുദ്ധത്തിൽ മറ്റു ദൈത്യരെയും ദാനവരെയും എല്ലാവരെയും അവൻ വധിച്ചു; ദേവന്മാർക്കും ഋഷിമാർക്കും അവരുടെ സ്ഥാനങ്ങൾ തിരികെ നൽകി.
2.51.37
दत्त्वा सुराणां सुग्रीतो योग्यकर्माणि भारत ।
जगाम ब्रह्मणा सार्धं ब्रह्मलोकं तदा हरिः ॥ २.५१.३७ ॥
ഭാരതാ, ദേവന്മാർക്ക് അവരുടെ യോഗ്യസ്ഥാനങ്ങൾ നൽകി അതിപ്രസന്നനായ ഹരി അപ്പോൾ ബ്രഹ്മാവിനോടൊപ്പം ബ്രഹ്മലോകത്തേക്ക് പോയി।
2.51.38
ब्रह्मलोकं प्रविश्याश्च प्राप्य नारायणः प्रभुः ।
पौराणं ब्रह्मसदनं दिव्यं नारायणाश्रयम् ॥ २.५१.३८ ॥
ബ്രഹ്മലോകത്ത് പ്രവേശിച്ച് പ്രഭുവായ നാരായണൻ ബ്രഹ്മാവിന്റെ ആ പുരാതനവും ദിവ്യവുമായ വാസസ്ഥാനത്ത് എത്തി; അത് നാരായണന്റെ ആശ്രയമായിരുന്നു.
2.51.39
स प्रविश्य तदा देवः स्तूयमानो महर्षिभिः ।
सहस्रशीर्षा भूत्वा च शयनायोपचक्रमे ॥ २.५१.३९ ॥
ആ ദേവൻ അവിടെ പ്രവേശിച്ച്, മഹർഷിമാരാൽ സ്തുതിക്കപ്പെട്ടവനായി, ആയിരം തലകളുള്ള രൂപം ധരിച്ച് ശയിക്കാൻ തുടങ്ങി।
2.51.40
आदिदेवः पुराणात्मा निद्रावशमुपागतः ।
शेते सुखं सदा विष्णुर्मोहयञ्जगदव्ययः ॥ २.५१.४० ॥
ആദിദേവനും പുരാതനാത്മാവുമായ വിഷ്ണു, നിദ്രയുടെ വശത്തിലായി, നശ്വരനല്ലാത്തവനായി, ലോകത്തെ മോഹിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് എന്നും സുഖമായി ഉറങ്ങുന്നു।
2.51.41
जग्मुस्तस्याथ वर्षाणि शयानस्य महात्मनः ।
षट्त्रिंशच्छतसाहस्रं मानुषेणेह सङ्ख्यया ॥ २.५१.४१ ॥
ഉറങ്ങിക്കിടന്ന ആ മഹാത്മാവിന് മനുഷ്യ കണക്കിൽ ഇവിടെ മുപ്പത്താറു ലക്ഷം വർഷങ്ങൾ കഴിഞ്ഞുപോയി.
2.51.42
जग्मुः कृतयुगत्रेताद्वापरान्ते बुबोध ह ।
ब्रह्मादिभिः स्तूयमानः सुरैश्चापि सहर्षिभिः ॥ २.५१.४२ ॥
കൃത, ത്രേതാ, ദ്വാപര യുഗങ്ങളുടെ അവസാനത്തിൽ അവൻ ഉണർന്നു; ബ്രഹ്മാവ് മുതലായവരാലും ദേവന്മാരാലും മഹർഷിമാരാലും സ്തുതിക്കപ്പെട്ടുകൊണ്ട്.
2.51.43
उत्पत्य शयनाद्विष्णुर्ब्रह्मणा विबुधैः सह ।
देवानां च हितार्थाय ययौ देवसभां प्रति ॥ २.५१.४३ ॥
വിഷ്ണു ശയ്യയിൽ നിന്ന് ഉണർന്ന് ബ്രഹ്മാവിനോടും ദേവന്മാരോടുമൊപ്പം ദേവന്മാരുടെ ക്ഷേമത്തിനായി ദേവസഭയിലേക്ക് പോയി.
2.51.44
मेरोः शिरसि विन्यस्तां ज्वलन्तीं तां शुभां सभाम् ।
विविशुस्ते सुराः सर्वे ब्रह्मणा सह भारत ॥ २.५१.४४ ॥
ഭാരതാ, മേരുവിന്റെ ശിഖരത്തിൽ സ്ഥാപിതമായ ആ പ്രകാശമാനമായ ശുഭസഭയിൽ ബ്രഹ്മാവിനോടൊപ്പം എല്ലാ ദേവന്മാരും പ്രവേശിച്ചു.
2.51.45
जग्मुस्तत्र निषेदुस्ते सा निःशब्दा ह्यभूत्तदा ।
तत्र भूमिरुवाचाथ खेदात्करुणभाषिणी ॥ २.५१.४५ ॥
അവർ അവിടെയെത്തി ഇരുന്നു; അപ്പോൾ സഭ നിശ്ശബ്ദമായി. അവിടെ ദുഃഖത്താൽ കരുണയോടെ സംസാരിച്ചുകൊണ്ട് ഭൂമി പറഞ്ഞു.
2.51.46
राज्ञां बलैर्बलवतां खिन्नास्मि भृशपीडिता ।
नित्यं भारपरिश्रान्ता दुःखं जीवाम्यहं सुराः ॥ २.५१.४६ ॥
ശക്തരായ രാജാക്കന്മാരുടെ സൈന്യങ്ങളാൽ ഞാൻ ക്ഷീണിതയും അത്യന്തം പീഡിതയുമായിരിക്കുന്നു. നിത്യം ഭാരത്താൽ തളർന്ന്, ദേവന്മാരേ, ഞാൻ ദുഃഖത്തോടെ ജീവിക്കുന്നു.
2.51.47
पुरे पुरे च नृपतिः कोटिसङ्ख्यैर्बलैर्वृतः ।
राष्ट्रे राष्ट्रे च शतशो ग्रामाः कुलसहस्रिणः ॥ २.५१.४७ ॥
ഓരോ നഗരത്തിലും കോടിക്കണക്കിന് സൈന്യങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട ഒരു രാജാവുണ്ട്; ഓരോ രാജ്യത്തും ആയിരക്കണക്കിന് കുടുംബങ്ങളുള്ള നൂറുകണക്കിന് ഗ്രാമങ്ങളുണ്ട്.
2.51.48
भूमिपानां सहस्रैश्च तेषां च बिलनां बलैः ।
ग्रामायुतैः पुरै राष्ट्रैरहं निर्विवरीकृता ॥ २.५१.४८ ॥
ആയിരക്കണക്കിന് ഭൂപാലന്മാരാലും അവരുടെ സൈന്യങ്ങളാലും, പതിനായിരക്കണക്കിന് ഗ്രാമങ്ങളാലും നഗരങ്ങളാലും രാഷ്ട്രങ്ങളാലും ഞാൻ ഒരിടവുമില്ലാതെ നിറയ്ക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
2.51.49
तस्माद्धारयितुं शक्त्या न क्षमासि जनानहम् ।
दैत्यैश्च बाध्यमानास्ताः प्राज नित्यं दुरात्मभिः ॥ २.५१.४९ ॥
അതിനാൽ നിന്റെ ശക്തികൊണ്ട് എന്നെ താങ്ങുവാൻ നിനക്കു കഴിയില്ല. ദുരാത്മാക്കളായ ദൈത്യന്മാരാൽ നിത്യവും പീഡിതയായി…
2.51.50
भूमेस्तु वचनं श्रुत्वा देवो नारायणस्तदा ।
व्यादिश्य तान्सुरान्सर्वान्क्षितौ वस्तुं मनो दधे ॥ २.५१.५० ॥
ഭൂമിയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട് അപ്പോൾ ദേവനായ നാരായണൻ ആ ദേവന്മാരെയെല്ലാം നിയോഗിച്ച് ഭൂമിയിൽ വസിക്കുവാൻ മനസ്സുറപ്പിച്ചു.