มหาภารตะ · อัธยายะ 2.51
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.51.1
एवमुक्ते तु कौन्तेयस्ततः कौरवनन्दनः ।
आबभाषे पुनर्भीष्णे धर्मराजो युधिष्ठिरः ॥ २.५१.१ ॥
เมื่อตรัสดังนี้แล้ว ยุธิษฐิระ โอรสของกุนตี ผู้เป็นที่รื่นรมย์ของชาวกุรุ ผู้เป็นราชาแห่งธรรม ได้กล่าวกับภีษมะอีกครั้ง
2.51.2
भूय एव मनुष्येन्द्र उपेन्द्रस्य यशस्विनः ।
जन्म वृष्णिषु विज्ञातुमिच्छामि वदतां वर ॥ २.५१.२ ॥
ข้าแต่จอมมนุษย์ ผู้ประเสริฐในหมู่ผู้พูด ข้าพเจ้าประสงค์จะรู้อีกครั้งถึงการอุบัติของพระอุเปนทระผู้รุ่งโรจน์ในหมู่วฤษณิ
2.51.3
यथैव भगवाञ्जातः क्षिताविह जनार्दनः ।
माधवेषु महाबुद्धिस्तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ २.५१.३ ॥
ขอท่านปู่โปรดเล่าให้ข้าพเจ้าฟังเถิด ว่าพระชนารทนะผู้ทรงพระภาคอุบัติขึ้นบนโลกนี้ในหมู่มาธวะได้อย่างไร ผู้มีปัญญาอันยิ่งใหญ่
2.51.4
एवमुक्तस्ततो भीष्मः केशवस्य महात्मनः ।
माधवेषु तथा जन्म कथयामास वीर्यवान् ॥ २.५१.४ ॥
เมื่อถูกถามดังนี้ ภีษมะผู้ทรงพลังจึงเล่าถึงการอุบัติของพระเกศวะผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ในหมู่มาธวะ
2.51.5
हन्त ते कथयिष्यामि युधिष्ठिर यथातथम् ।
यतो नारायणस्येह जन्म वृष्णिषु कौरव ॥ २.५१.५ ॥
ดีแล้ว ยุธิษฐิระ ข้าพเจ้าจะเล่าให้ฟังตามที่เป็นจริงทุกประการ ข้าแต่กุรุ ว่านารายณ์อุบัติขึ้นในหมู่วฤษณิในโลกนี้ได้อย่างไร
2.51.6
पुरा लोके महाराज वर्तमाने कृते युगे ।
आसीत्रैलोक्यविख्यातः सङ्ग्रामस्तारकामयः ॥ २.५१.६ ॥
ข้าแต่มหาราช ในกาลก่อน ขณะยุคกฤตกำลังดำเนินอยู่ในโลก ได้เกิดการสงครามที่เลื่องลือไปทั่วสามโลก เกี่ยวกับตารกะ
2.51.7
विरोचनो मयस्तारो वराहः श्वेत एव च ।
विप्रचित्तिः प्रलम्बश्च वृत्रजम्भबलादयः ॥ २.५१.७ ॥
วิโรจนะ มยะ ตาระ วราหะ และศเวตะ วิปรจิตติ ปรลัมพะ วฤตระ ชัมภะ พละ และผู้อื่น
2.51.8
नमुचिः कालनेमिश्च प्रह्लाद इति विश्रुतः ।
लम्बः किशोरः स्वर्भानुररिष्टो राक्षसेश्वरः ॥ २.५१.८ ॥
นมุจิ กาลเนมิ ประหลาทผู้เลื่องชื่อ ลัมพะ กิโศระ สวรภานุ และอริษฏะ เจ้าแห่งรากษส
2.51.9
एते चान्ये च बहवो दैत्यसङ्घाः सहस्रशः ।
नानाशस्त्रधरा राजन्नानाभूषणवाहनाः ॥ २.५१.९ ॥
เหล่านี้และกองทัพไทตยะอื่น ๆ อีกมากนับพันนับหมื่น ข้าแต่พระราชา ถือศัสตราวุธต่าง ๆ ประดับเครื่องอาภรณ์ต่าง ๆ และขี่ยานพาหนะต่าง ๆ
2.51.10
देवतानामभिमुखास्तस्थुर्दैतेयदानवाः ।
देवास्तु युध्यमानास्ते दानवानभ्ययू रणे ॥ २.५१.१० ॥
ไทเตยะและทานพยืนหันหน้าเข้าหาเหล่าเทวดา ส่วนเทวดาเมื่อรบกันอยู่ ได้รุกเข้าโจมตีทานพในสนามรบ
2.51.11
आदित्या वसवो रुद्राः साध्या विश्वे मरुद्गणाः ।
इन्द्रो यमश्च वरुणश्चन्द्रश्चैव धनेश्वरः ॥ २.५१.११ ॥
อาทิตย์ วสุ รุทระ สาธยะ วิศวเทพ และกองมรุต พระอินทร์ ยม วรุณ จันทร์ และเจ้าแห่งทรัพย์คือธเนศวร
2.51.12
अश्विनौ च महावीर्यौ ये चान्ये देवतागणाः ।
चक्रुर्युद्धं महाघोरं दानवैश्च यथाक्रमम् ॥ २.५१.१२ ॥
พระอัศวินทั้งสองผู้มีพลังยิ่งใหญ่ และกองเทวดาอื่น ๆ ได้ทำสงครามอันน่าสะพรึงกลัวยิ่งกับทานพ ตามลำดับ
2.51.13
युध्यमानाः समेयुश्च देवा दैतेयदानवैः ।
तद्युद्धमभवद्घोरं देवदानवसङ्कुलम् ॥ २.५१.१३ ॥
เหล่าเทวดาที่รบกันเข้าปะทะกับไทตยะและทานพ การรบนั้นจึงกลายเป็นสงครามอันน่าสะพรึงกลัว เต็มไปด้วยเทวดาและทานพ
2.51.14
ताभ्यां बलाभ्यां सञ्जज्ञे तुमुलो विग्रहस्तदा ।
तीक्ष्णशस्त्रैः किरन्तोऽथ अभ्ययुर्देवदानवाः ॥ २.५१.१४ ॥
ระหว่างกองทัพทั้งสองนั้น จึงเกิดการปะทะอันดุเดือดขึ้น เทวดาและทานพก็รุกเข้ามา พลางซัดศัสตราคมกล้าลงมาเป็นห่าฝน
2.51.15
घ्रन्ति देवान्सगन्धर्वान्सयक्षोरगचारणान् ।
ते वध्यमाना दैतेयैर्देवसङ्घास्तदा रणे ॥ २.५१.१५ ॥
ไทตยะกำลังประหารเทวดา พร้อมคันธรรพ ยักษ์ นาค และจารณะ ส่วนกองเทวดาเมื่อถูกไทตยะฟาดฟันในสนามรบ ก็ล้มตายลง
2.51.16
त्रातारं मनसा जग्मुर्देवं नारायमं प्रभुम् ।
एतस्मिन्नन्तरे तत्र जगाम हरिरीश्वरः ॥ २.५१.१६ ॥
เหล่าเทวดาระลึกในใจถึงเทพนารายณ์ ผู้ปกป้อง และพระผู้เป็นใหญ่ ในระหว่างนั้น หริ พระผู้เป็นเจ้าได้เสด็จมาถึงที่นั้น
2.51.17
दीपयञ्ज्योतिषा भूमिं शङ्खचक्रगदाधरः ।
तमागतं सुपर्णस्थं विष्णुं लोकनमस्कृतम् ॥ २.५१.१७ ॥
พระองค์ทรงส่องแสงให้แผ่นดินสว่างไสว ทรงถือสังข์ จักร และคทา ประทับบนครุฑ พระวิษณุผู้เป็นที่นมัสการของโลกได้เสด็จมาถึงแล้ว
2.51.18
दृष्ट्वा मुदा युताः सर्वे भयं त्यक्त्वा रमे सुराः ।
चक्रुर्युद्धं पुनः सर्वे देवा दैतेयदानवैः ॥ २.५१.१८ ॥
เมื่อเห็นพระองค์ เหล่าเทวดาทั้งปวงต่างเปี่ยมด้วยความยินดี ละความกลัวเสียได้ ข้าแต่พระราม เทวดาทั้งหมดจึงทำสงครามกับไทตยะและทานพอีกครั้ง
2.51.19
तद्युद्धमभवद्घोरमचिन्त्यं रोमहर्षणम् ।
जघ्रुर्दैत्यान्त्रणे घोराः सर्वे शक्रपुरोगमाः ॥ २.५१.१९ ॥
การรบนั้นกลายเป็นสงครามอันน่าสะพรึงกลัว คาดคิดไม่ถึง และชวนให้ขนลุก เหล่าเทวดาผู้ดุร้ายทั้งหมด มีศักระนำหน้า ฟาดฟันไทตยะในสนามรบ
2.51.20
ते बाध्यमाना बिबुधैर्दुद्रुवुदैत्यदानवाः ॥ २.५१.२० ॥
ไทตยะและทานพเมื่อถูกเทวดาต้อนจนจนมุม ก็พากันหนีไป
2.51.21
विद्रुतान्दानवान्दृष्ट्वा तदा भारत संयुगे ।
कालनेमिरिति ख्यातो दानवः प्रत्यदृश्यता ॥ २.५१.२१ ॥
ภารตะ เมื่อเห็นพวกทานพะที่หนีแตกกระเจิงในสงครามนั้น ทานพผู้มีนามว่ากาลเนมิก็ปรากฏตัวขึ้น
2.51.22
शत्रुप्रहरणे घोरः शतबाहुः शताननः ।
शतशीर्षः स्थितः श्रीमाञ्छतशृङ्गं इवाचलः ॥ २.५१.२२ ॥
ผู้น่าสะพรึงกลัวในการโจมตีศัตรู มีร้อยแขน ร้อยหน้า ร้อยศีรษะ ผู้รุ่งโรจน์นั้นยืนอยู่ดุจภูเขาที่มีร้อยยอด
2.51.23
भास्कराकारमुकुटः शिञ्जिताभरणाङ्गदः ।
धूम्रकेतुर्हरिश्मश्रुर्निर्दष्टोष्ठपुटाननः ॥ २.५१.२३ ॥
มงกุฎของเขาสว่างดุจดวงอาทิตย์ เครื่องประดับและกำไลแขนกระทบกันดังกรุ๊งกริ๊ง ธงของเขาเป็นควันไฟ มีหนวดเคราสีทอง และริมฝีปากกับปากถูกฟันของเขากัดจนเป็นรอย
2.51.24
त्रैलोक्यान्तरविस्तारं धारयन्विपुलं वपुः ।
तर्जयन्वै रणे देवाञ्छादयन्वै दिशो दश ॥ २.५१.२४ ॥
เขามีร่างกายใหญ่โต แผ่ขยายไปทั่วช่องว่างระหว่างสามโลก ข่มขู่เหล่าเทวดาในสนามรบ และปกคลุมทิศทั้งสิบ
2.51.25
अभ्यधावत्सुसङ्क्रुद्धो व्यादितास्य इवान्तकः ।
तत्र शस्त्रप्रतानैश्च देवान्धर्षितवान्त्रणे ॥ २.५१.२५ ॥
ด้วยความโกรธยิ่งนัก เขาพุ่งเข้าไปดุจพระยม มีปากอ้ากว้าง และในสนามรบนั้นเขาโจมตีเหล่าเทวดาด้วยอาวุธนานาชนิดอย่างหนาแน่น
2.51.26
अभ्याययुः सुरान्सर्वान्पुनस्ते दैत्यदानवाः ।
आपीडयन्त्रणे क्रुद्धास्ततो देवान्युधिष्ठिर ॥ २.५१.२६ ॥
ไดตยะและทานพทั้งหลายได้กลับมาโจมตีเหล่าเทวดาทั้งหมดอีกครั้ง ด้วยความโกรธแค้น โอ ยุธิษฐิระ ในสนามรบพวกเขาได้รบกวนเหล่าเทวดา
2.51.27
ते वध्यमाना विबुधाः समरे कालनेमिना ।
दैत्यैश्चैव महाराज दुद्रुवुस्ते दिशो दश ॥ २.५१.२७ ॥
เหล่าเทวดาเหล่านั้นถูกฆ่าในสงครามโดยกาลเนมิและไดตยะทั้งหลาย โอ มหาราชา จึงหนีแตกกระเจิงไปยังทิศทั้งสิบ
2.51.28
विबुधान्विद्रुतान्दृष्ट्वा कालनेमिर्महा।ञसुरः ।
इन्द्रं यमं च वरुणं वायुं च धनदं रविम् ॥ २.५१.२८ ॥
เมื่อเห็นเหล่าเทวดาหนีไป อสูรผู้ยิ่งใหญ่กาลเนมิก็มองไปยังพระอินทร์ พระยม พระวรุณ พระวายุ กุเวรผู้ประทานทรัพย์ และพระอาทิตย์
2.51.29
एतांश्चान्यान्बलाञ्जित्वा तेषां कार्याण्यवाप सः ।
तान्सर्वान्सहसा जित्वा कालनेमिर्महासुरः ॥ २.५१.२९ ॥
เขาใช้กำลังพิชิตเทวดาเหล่านี้และองค์อื่น ๆ แล้วเข้ารับหน้าที่ของเทวดาเหล่านั้น อสูรผู้ยิ่งใหญ่กาลเนมิได้พิชิตทั้งหมดนั้นลงในทันที
2.51.30
ददर्श गगने विष्णुं सुपर्णस्थं महाद्युतिम् ।
तं दृष्ट्वा क्रोधताम्राक्षस्तर्जयन्नभ्ययात्तदा ॥ २.५१.३० ॥
เขาเห็นพระวิษณุผู้มีรัศมีอันยิ่งใหญ่ประทับบนพญาครุฑอยู่บนท้องฟ้า เมื่อเห็นพระองค์ ดวงตาของเขาแดงก่ำด้วยความโกรธ เขาจึงเข้าไปหาพร้อมข่มขู่
2.51.31
स बाहुशतमुद्यम्य सर्वास्त्रग्रहणं रणे ।
रोषाद्भारत दैत्येन्द्रो विष्णोरुरसि पातयत् ॥ २.५१.३१ ॥
เขายกร้อยแขนขึ้น แต่ละแขนถือทุกอาวุธ ในสนามรบ โอ ภารตะ ด้วยความโกรธ ไดตยะผู้เป็นใหญ่กระแทกพระวิษณุที่อก
2.51.32
दैत्याश्च दानवाश्चैव सर्वे मयपुरोगमाः ।
स्वान्यायुधानि सङ्गृह्य सर्वे विष्णुमुपाद्रवन् ॥ २.५१.३२ ॥
ไดตยะและทานพทั้งหลาย มีมยะเป็นผู้นำ ต่างหยิบอาวุธของตนขึ้นมาแล้วพุ่งเข้าใส่พระวิษณุ
2.51.33
स ताड्यमानो।ञतिबलैर्दैत्यैः सर्वायुघोद्यतैः ।
न चचाल हरिर्युद्धेऽकम्पमान इवाचलः ॥ २.५१.३३ ॥
แม้ถูกไดตยะผู้มีกำลังมหาศาล ซึ่งทั้งหมดยกอาวุธขึ้นโจมตี พระหริก็มิได้หวั่นไหวในการรบ ประดุจภูเขาที่ไม่สั่นคลอน
2.51.34
पुनरुद्यम्य सङ्क्रुद्धः कालनेमिर्दृढां गदाम् ।
जघान गदया राजंस्तं विष्णुं गरुडं च वै ॥ २.५१.३४ ॥
กาลเนมิโกรธจัดอีกครั้ง ยกกระบองอันแข็งแรงขึ้น และด้วยกระบองนั้น โอ กษัตริย์ เขาได้ฟาดพระวิษณุและพญาครุฑ
2.51.35
तं दृष्ट्वा गुरडं श्रान्तं चक्रमुद्यस्य वै हरिः ।
शतं शिरांसि बाहूंश्च सोच्छिनत्कालनेमिनः ॥ २.५१.३५ ॥
เมื่อเห็นพญาครุฑอ่อนล้า พระหริจึงยกจักรขึ้น และตัดศีรษะกับแขนทั้งร้อยของกาลเนมิ
2.51.36
जघानान्यांस्च तान्सर्वान्समरे दैत्यदानवान् ।
विबुधानामृषीणां च स्वानि स्थानानि वै ददौ ॥ २.५१.३६ ॥
พระองค์ฆ่าไดตยะและทานพอื่นทั้งหมดในสนามรบ และคืนที่ของตนให้แก่เหล่าเทวดาและฤๅษีทั้งหลาย
2.51.37
दत्त्वा सुराणां सुग्रीतो योग्यकर्माणि भारत ।
जगाम ब्रह्मणा सार्धं ब्रह्मलोकं तदा हरिः ॥ २.५१.३७ ॥
โอ ภารตะ เมื่อประทานตำแหน่งอันเหมาะสมแก่เหล่าเทวดาแล้ว พระหริทรงพอพระทัยยิ่ง จึงเสด็จไปยังพรหมโลกพร้อมกับพระพรหมในคราวนั้น
2.51.38
ब्रह्मलोकं प्रविश्याश्च प्राप्य नारायणः प्रभुः ।
पौराणं ब्रह्मसदनं दिव्यं नारायणाश्रयम् ॥ २.५१.३८ ॥
เมื่อเข้าไปยังพรหมโลกและเสด็จถึงแล้ว พระนารายณ์ผู้เป็นเจ้าได้เข้าถึงพรหมสถานอันเก่าแก่และทิพย์ ซึ่งเป็นที่พึ่งของพระนารายณ์
2.51.39
स प्रविश्य तदा देवः स्तूयमानो महर्षिभिः ।
सहस्रशीर्षा भूत्वा च शयनायोपचक्रमे ॥ २.५१.३९ ॥
เมื่อพระองค์ผู้เป็นเทวะเสด็จเข้าไปในที่นั้นแล้ว ทรงได้รับการสรรเสริญจากเหล่ามหาฤๅษี และทรงแปลงกายเป็นผู้มีพันศีรษะ แล้วเริ่มประทับนอน
2.51.40
आदिदेवः पुराणात्मा निद्रावशमुपागतः ।
शेते सुखं सदा विष्णुर्मोहयञ्जगदव्ययः ॥ २.५१.४० ॥
เทวะปฐมผู้มีอาตมันเก่าแก่ ตกอยู่ใต้อำนาจของนิทรา พระวิษณุผู้ไม่เสื่อมสลายทรงบรรทมอย่างสุขสบายเสมอ ทรงทำให้โลกหลงใหลอยู่เสมอ
2.51.41
जग्मुस्तस्याथ वर्षाणि शयानस्य महात्मनः ।
षट्त्रिंशच्छतसाहस्रं मानुषेणेह सङ्ख्यया ॥ २.५१.४१ ॥
ในขณะที่พระผู้ยิ่งใหญ่ผู้นั้นบรรทมอยู่ กาลเวลาผ่านไปสามร้อยหกสิบสี่แสนปี นับตามมาตรของมนุษย์
2.51.42
जग्मुः कृतयुगत्रेताद्वापरान्ते बुबोध ह ।
ब्रह्मादिभिः स्तूयमानः सुरैश्चापि सहर्षिभिः ॥ २.५१.४२ ॥
เมื่อยุคกฤต ยุคเตรตา และยุคทวาปรสิ้นสุดลง พระองค์จึงตื่นบรรทม ท่ามกลางการสรรเสริญของพระพรหมและเหล่าอื่น ทั้งของเทวดาและของเหล่าฤๅษีผู้ยิ่งใหญ่
2.51.43
उत्पत्य शयनाद्विष्णुर्ब्रह्मणा विबुधैः सह ।
देवानां च हितार्थाय ययौ देवसभां प्रति ॥ २.५१.४३ ॥
พระวิษณุลุกขึ้นจากที่บรรทม แล้วเสด็จไปยังท้องพระโรงของเทวดา พร้อมด้วยพระพรหมและเหล่าเทพ เพื่อประโยชน์แก่เทวดาทั้งหลาย
2.51.44
मेरोः शिरसि विन्यस्तां ज्वलन्तीं तां शुभां सभाम् ।
विविशुस्ते सुराः सर्वे ब्रह्मणा सह भारत ॥ २.५१.४४ ॥
ข้าแต่พระภารตะ เหล่าเทวดาทั้งปวงพร้อมด้วยพระพรหมได้เข้าไปในท้องพระโรงอันงดงามและรุ่งโรจน์นั้น ซึ่งตั้งอยู่บนยอดเขาเมรุ
2.51.45
जग्मुस्तत्र निषेदुस्ते सा निःशब्दा ह्यभूत्तदा ।
तत्र भूमिरुवाचाथ खेदात्करुणभाषिणी ॥ २.५१.४५ ॥
เหล่าเทวดาเสด็จไปถึงที่นั่นและประทับนั่งลง ในขณะนั้นท้องพระโรงก็เงียบสงัด ครั้งนั้นแผ่นดินซึ่งเปล่งเสียงอย่างน่าสงสารด้วยความทุกข์ระทม ก็กล่าวขึ้น
2.51.46
राज्ञां बलैर्बलवतां खिन्नास्मि भृशपीडिता ।
नित्यं भारपरिश्रान्ता दुःखं जीवाम्यहं सुराः ॥ २.५१.४६ ॥
ข้าพเจ้าอ่อนล้าและถูกบีบคั้นอย่างหนักด้วยกองทัพของพระราชาผู้ทรงอำนาจ ข้าแต่เทวดาทั้งหลาย ข้าพเจ้าต้องทนทุกข์ดำรงชีวิตอยู่ เพราะต้องรับน้ำหนักอยู่เป็นนิตย์จนอ่อนระโหย
2.51.47
पुरे पुरे च नृपतिः कोटिसङ्ख्यैर्बलैर्वृतः ।
राष्ट्रे राष्ट्रे च शतशो ग्रामाः कुलसहस्रिणः ॥ २.५१.४७ ॥
ในทุกเมือง มีพระราชาทรงถูกล้อมด้วยกองทัพนับเป็นสิบล้าน และในทุกแคว้น มีหมู่บ้านนับร้อย แต่ละหมู่บ้านมีครอบครัวนับพัน
2.51.48
भूमिपानां सहस्रैश्च तेषां च बिलनां बलैः ।
ग्रामायुतैः पुरै राष्ट्रैरहं निर्विवरीकृता ॥ २.५१.४८ ॥
ข้าพเจ้าถูกเติมเต็มด้วยพระราชาหลายพันพระองค์ และด้วยกองทัพของบรรดาผู้ปกครองเหล่านั้น ด้วยหมู่บ้านนับหมื่น ด้วยเมืองและแคว้น จนไม่เหลือที่ว่างแม้แต่น้อยในตัวข้าพเจ้า
2.51.49
तस्माद्धारयितुं शक्त्या न क्षमासि जनानहम् ।
दैत्यैश्च बाध्यमानास्ताः प्राज नित्यं दुरात्मभिः ॥ २.५१.४९ ॥
เพราะเหตุนั้น ด้วยกำลังของพระองค์ พระองค์ไม่อาจค้ำจุนข้าพเจ้าไว้ได้ ข้าพเจ้าถูกพวกไทตยะผู้มีใจชั่วร้ายเบียดเบียนอยู่เป็นนิตย์ ข้าพเจ้า…
2.51.50
भूमेस्तु वचनं श्रुत्वा देवो नारायणस्तदा ।
व्यादिश्य तान्सुरान्सर्वान्क्षितौ वस्तुं मनो दधे ॥ २.५१.५० ॥
เมื่อพระนารายณ์ผู้เป็นเทพได้ฟังคำของแผ่นดินแล้ว ก็ทรงสั่งเทวดาทั้งปวงแล้วทรงดำริจะประทับอยู่บนแผ่นดิน