ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 2.55
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.55.1
शूरसेनपुरं त्यक्त्वा ततो यादवनन्दनः ।
द्वारकां भगवान्कृष्णः प्रत्यपद्यत भारत ॥ २.५५.१ ॥
ହେ ଭାରତ, ଶୂରସେନପୁର ତ୍ୟାଗ କରି ତା'ପରେ ଯାଦବମାନଙ୍କ ଆନନ୍ଦ ଭଗବାନ କୃଷ୍ଣ ଦ୍ୱାରକାକୁ ଫେରିଲେ।
2.55.2
ततो महात्मा यानानि रत्नानि विविधानि च ।
यथार्हं पुण्डरीकाक्षो नैर्ऋतात्प्रत्यपद्यत ॥ २.५५.२ ॥
ତା'ପରେ ମହାତ୍ମା ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷ ନୈର୍ଋତଙ୍କ ଠାରୁ ଯଥୋଚିତ ଭାବେ ବିବିଧ ଯାନ ଓ ରତ୍ନ ପାଇଲେ।
2.55.3
तत्र विघ्नं चरन्ति स्म दैतेयाः सहदानवैः ।
ताञ्जघान महाबाहुर्वरमत्तान्महासुरान् ॥ २.५५.३ ॥
ସେଠାରେ ଦୈତ୍ୟମାନେ ଦାନବଙ୍କ ସହ ବିଘ୍ନ ସୃଷ୍ଟି କରୁଥିଲେ; ବରରେ ମତ୍ତ ସେହି ମହାସୁରମାନଙ୍କୁ ମହାବାହୁ ବଧ କଲେ।
2.55.4
स विघ्नमकरोत्तत्र नरको नाम नैर्ऋतः ।
अदितिं धर्षयामास कुण्डलार्थं युधिष्ठिर ॥ २.५५.४ ॥
ସେ ସେଠାରେ ବିଘ୍ନ ସୃଷ୍ଟି କଲା—ନରକ ନାମକ ନୈର୍ଋତ; ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, କୁଣ୍ଡଳ ପାଇଁ ସେ ଅଦିତିଙ୍କୁ ଅପମାନ କଲା।
2.55.5
न चासुरगणैः सर्वैः सहितैः कर्म तत्पुरा ।
कृतपूर्वं महाघोरं यदकार्षीन्महासुरः ॥ २.५५.५ ॥
ପୂର୍ବରେ ସମସ୍ତ ଅସୁରଗଣ ମିଳିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସେହି ମହାଭୟଙ୍କର କର୍ମ କରି ନ ଥିଲେ, ଯାହା ସେ ମହାସୁର କଲା।
2.55.6
यं मही सुषुवे देवी यस्य प्राग्ज्योतिषं पुरम् ।
विषयान्तपालाश्चत्वारो यस्यासन्युद्धदुर्मदाः ॥ २.५५.६ ॥
ଯାହାକୁ ପୃଥିବୀ ଦେବୀ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ଯାହାର ନଗର ପ୍ରାଗ୍ଜ୍ୟୋତିଷ, ଏବଂ ଯାହାର ଚାରିଜଣ ସୀମାରକ୍ଷକ ଯୁଦ୍ଧରେ ଗର୍ବୋନ୍ମତ୍ତ ଥିଲେ—ସେ।
2.55.7
आदेवयानमावृत्य पन्थानं पर्यवस्थिताः ।
त्रासनाः सुरसङ्घानां विरूपै राक्षसैः सह ॥ २.५५.७ ॥
ଦେବଯାନ ପଥକୁ ଘେରି ସେମାନେ ଠିଆ ହୋଇଥିଲେ, ଦେବଗଣଙ୍କୁ ଭୟଭୀତ କରି, ବିକୃତ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ସହିତ।
2.55.8
हयग्रीवो निकुम्भश्च घोरः पञ्चजनस्तदा ।
मुरः पुत्रसहस्रैश्च वरमत्तो महासुरः ॥ २.५५.८ ॥
ହୟଗ୍ରୀବ, ନିକୁମ୍ଭ, ଘୋର ପଞ୍ଚଜନ, ସେତେବେଳେ ହଜାର ପୁତ୍ରଙ୍କ ସହିତ ମୁର, ବରମଦରେ ମତ୍ତ ମହାସୁର।
2.55.9
तद्वधार्थं महाबाहुरेष चक्रगदासिभृत् ।
जातो वृष्णिषु देवक्यां वासुदेवो जनार्दनः ॥ २.५५.९ ॥
ସେମାନଙ୍କ ବଧ ପାଇଁ, ଚକ୍ର-ଗଦା-ଖଡ୍ଗଧାରୀ ଏହି ମହାବାହୁ, ବୃଷ୍ଣିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦେବକୀଙ୍କଠାରୁ ବାସୁଦେବ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ରୂପେ ଜନ୍ମିଲେ।
2.55.10
तस्यास्य पुरुषेन्द्रस्यलोकप्रथिततेजसः ।
निवासो द्वारकायां तु विदितो वः प्रधानतः ॥ २.५५.१० ॥
ଲୋକପ୍ରସିଦ୍ଧ ତେଜର ସେହି ପୁରୁଷେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନିବାସ ଦ୍ୱାରକାରେ; ଏହା ଆପଣମାନଙ୍କୁ ମୁଖ୍ୟତଃ ଜଣାଥିବା କଥା।
2.55.11
अतीव हि पुरी रम्या द्वारका वासवक्षयात् ।
अतिवैराजमप्यद्धा प्रत्यक्षस्ते युधिष्ठिर ॥ २.५५.११ ॥
ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଇନ୍ଦ୍ରଲୋକ କ୍ଷୟ ପରି ଦ୍ୱାରକା ନଗରୀ ଅତି ରମଣୀୟ; ବୈରାଜକୁ ମଧ୍ୟ ଅତିକ୍ରମ କରେ, ଏହା ତୁମ ସାମ୍ନାରେ ସତ୍ୟରେ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ।
2.55.12
तस्मिन्देवपुरप्रख्ये सा सभा वृष्ण्युपाश्रया ।
सुधर्मेति च विख्याता योजनायतविस्तृता ॥ २.५५.१२ ॥
ଦେବପୁର ପରି ସେହି ନଗରରେ ବୃଷ୍ଣିମାନଙ୍କର ଆଶ୍ରୟ ସେହି ସଭା ସୁଧର୍ମା ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ଏକ ଯୋଜନ ଦୀର୍ଘ ଓ ପ୍ରଶସ୍ତ।
2.55.13
तत्र वृष्ण्यन्दकाः सर्वे रामकृष्णपुरोगमाः ।
लोकयात्रामिमां कृत्स्नां परिरक्षन्त आसते ॥ २.५५.१३ ॥
ସେଠାରେ ରାମ ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ସମସ୍ତ ବୃଷ୍ଣି ଓ ଅନ୍ଧକମାନେ ଏହି ସମଗ୍ର ଲୋକଯାତ୍ରାର ରକ୍ଷା କରି ବାସ କରୁଥିଲେ।
2.55.14
तत्रासीनेषु सर्वेषु कदाचिद्भरतर्षभ ।
दिव्यगन्धा ववुर्वाताः कुसुमानां च वृष्टयः ॥ २.५५.१४ ॥
ସେଠାରେ ସମସ୍ତେ ଉପବିଷ୍ଟ ଥିବା ସମୟରେ ଥରେ, ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦିବ୍ୟ ସୁଗନ୍ଧଯୁକ୍ତ ପବନ ବହିଲା ଏବଂ ପୁଷ୍ପବୃଷ୍ଟି ହେଲା।
2.55.15
ततः सूर्यसहस्राभस्तेजोराशिर्महाद्भुतः ।
मध्ये तु तेजसस्तस्य पाण्डरं गजमास्थितः। ॥ २.५५.१५ ॥
ତା'ପରେ ହଜାର ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦୀପ୍ତି ବିଶିଷ୍ଟ, ମହା ଅଦ୍ଭୁତ ତେଜରାଶି ପ୍ରକଟ ହେଲା; ସେହି ତେଜର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଧଳା ହାତୀ ଉପରେ ଜଣେ ଆରୂଢ଼ ଥିଲେ।
2.55.16
वृतो देवगणैः सर्वैर्वासवः प्रत्यदृश्यत ।
रामकृष्णौ च राजा च वृष्ण्यन्धकगणैः सह। ॥ २.५५.१६ ॥
ସମସ୍ତ ଦେବଗଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରି ହୋଇଥିବା ବାସବ (ଇନ୍ଦ୍ର) ଦେଖାଗଲେ; ରାମ, କୃଷ୍ଣ ଓ ରାଜା ମଧ୍ୟ ବୃଷ୍ଣି-ଅନ୍ଧକ ଗଣଙ୍କ ସହିତ ଦେଖାଗଲେ।
2.55.17
उत्पत्य सहसा देवे नमस्कारमकुर्वत ।
सोऽवतीर्य गजात्तूर्णं परिष्वज्य जनार्दनम्। ॥ २.५५.१७ ॥
ସହସା ଉଠି ସେମାନେ ଦେବତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ; ସେ ହାତୀରୁ ଶୀଘ୍ର ଓହ୍ଲାଇ ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ (କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ) ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ।
2.55.18
सस्वजे बलदेवं च राजानं च तमाहुकम् ।
वासुदेवोद्धवौ चैव विकद्रुं च महामतिम्। ॥ २.५५.१८ ॥
ସେ ବଳଦେବ ଓ ରାଜା ଆହୁକଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ; ବାସୁଦେବ, ଉଦ୍ଧବ ଓ ମହାମତି ବିକଦ୍ରୁଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ।
2.55.19
प्रद्युम्नसाम्बनिशठाननिरुद्धं च सात्यकिम् ।
गदं सारणमक्रूरं भानुझल्लिविडूरथान्। ॥ २.५५.१९ ॥
ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ, ସାମ୍ବ, ନିଶଠ, ଅନିରୁଦ୍ଧ ଓ ସାତ୍ୟକି, ଗଦ, ସାରଣ, ଅକ୍ରୂର, ଭାନୁ, ଝଲ୍ଲି ଓ ବିଦୂରଥ।
2.55.20
तथैव कृतवर्णाणां चारुदेष्णं महाबलम् ।
देवकल्पान्महाराज तान्दाशार्हपुरोगमान्। ॥ २.५५.२० ॥
ସେହିପରି କୃତବର୍ମା, ମହାବଳୀ ଚାରୁଦେଷ୍ଣ, ହେ ମହାରାଜ, ଦେବତୁଲ୍ୟ ସେହି ଦାଶାର୍ହ ପ୍ରମୁଖମାନଙ୍କୁ।
2.55.21
पिरिष्वज्य च दृष्ट्वा च भगवान्भूतभावनः ।
वृष्ण्यन्धकमहामात्रान्परिष्वज्याथ वासवः। ॥ २.५५.२१ ॥
ଭଗବାନ ଭୂତଭାବନ ଦେଖି ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ, ବୃଷ୍ଣି-ଅନ୍ଧକଙ୍କ ମହାମାତ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ; ତା'ପରେ ବାସବ।
2.55.22
प्रगृह्य पूजां तैर्दत्तां भगवान्पाकशासनः ।
सोऽदितेर्वचनात्तात कुण्डलार्थे जनार्दनम्। ॥ २.५५.२२ ॥
ସେମାନଙ୍କ ଦେଇଥିବା ପୂଜା ଗ୍ରହଣ କରି ଭଗବାନ ପାକଶାସନ, ସେ, ହେ ତାତ, ଅଦିତିଙ୍କ ବଚନରେ କୁଣ୍ଡଳ ପାଇଁ ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ।
2.55.23
उवाच परमप्रीतो जहि भौमं नरेश्व ।
निहत्य नरकं भौममाहरिष्यामि कुण्डले। ॥ २.५५.२३ ॥
ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ କହିଲେ: 'ହେ ନରେଶ୍ୱର, ଭୌମକୁ ବଧ କର; ଭୌମ ନରକକୁ ବଧ କରି ମୁଁ କୁଣ୍ଡଳ ଆଣିବି।'
2.55.24
एवमुक्त्वाऽथ गोविन्दो राममेवाभ्यभाषत ।
प्रद्युम्नमनिरुद्धं च साम्बं चाप्रतिमं बले। ॥ २.५५.२४ ॥
ଏହା କହି ଗୋବିନ୍ଦ ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ; ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ, ଅନିରୁଦ୍ଧ ଓ ବଳରେ ଅତୁଳନୀୟ ସାମ୍ବଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ।
2.55.25
एतांश्चोच्त्का तथा तत्र वासुदेवो महायशाः ।
अथारुह्य सुपर्णं वै शङ्खचक्रगदासिभृत्। ॥ २.५५.२५ ॥
ଏମାନଙ୍କୁ ଏପରି କହି ମହାଯଶସ୍ୱୀ ବାସୁଦେବ ଗରୁଡ଼ଙ୍କ ଉପରେ ଆରୋହଣ କଲେ; ସେ ଶଙ୍ଖ, ଚକ୍ର, ଗଦା ଓ ଖଡ୍ଗ ଧାରଣ କରିଥିଲେ।
2.55.26
ययौ तदा हृषीकेशो देवानां हितकाम्यया ।
तं प्रयान्तममित्रघ्नं देवाः सहपुरन्दराः। ॥ २.५५.२६ ॥
ଦେବତାଙ୍କ ହିତକାମନାରେ ସେତେବେଳେ ହୃଷୀକେଶ ଯାତ୍ରା କଲେ; ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ସେ ଯାଉଥିବାବେଳେ ପୁରନ୍ଦର ସହିତ ଦେବତାମାନେ (ତାଙ୍କ ପଛେ ଗଲେ)।
2.55.27
पृष्ठतोऽनुययुः प्रीत्या स्तुवन्तो विष्णुमच्युतम् ।
उग्रान्त्रक्षोगणान्हत्वा नरकस्य महासुरान्। ॥ २.५५.२७ ॥
ପ୍ରୀତିରେ ଅଚ୍ୟୁତ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରି ସେମାନେ ପଛେ ଗଲେ; ନରକର ଉଗ୍ର ରାକ୍ଷସଗଣ ଓ ମହାଅସୁରମାନଙ୍କୁ ବଧ କରି (ସେମାନେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ)।
2.55.28
क्षुरान्तान्मौरवान्पाशान्षट्सहस्रं ददर्श सः ।
स़ञ्छिद्य पाशाच्छस्त्रेण मुरं हत्वा सहान्वयम्। ॥ २.५५.२८ ॥
କ୍ଷୁରାଗ୍ର ଓ ମୂର୍ବ-ତନ୍ତୁରେ ନିର୍ମିତ ଛଅ ହଜାର ପାଶ ସେ ଦେଖିଲେ; ଶସ୍ତ୍ରରେ ପାଶ କାଟି, ମୁରଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ଅନୁଚରମାନଙ୍କ ସହ ବଧ କରି (ସେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ)।
2.55.29
शैलसङ्घानतिक्रम्य निशुम्भं च व्यपोथयत् ॥ २.५५.२९ ॥
ପର୍ବତଶ୍ରେଣୀ ଅତିକ୍ରମ କରି ସେ ନିଶୁମ୍ଭକୁ ମଧ୍ୟ ଚୂର୍ଣ୍ଣ କଲେ।
2.55.30
यः सहस्रसहस्त्वेकः सर्वान्देवानपोथयत् ।
तं जघान महावीर्यं हयग्रीवं महाबलम् ॥ २.५५.३० ॥
ଯେ ହଜାର ହଜାର ସହିତ ଏକାକୀ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ଚୂର୍ଣ୍ଣ କରିଥିଲା, ସେହି ମହାବୀର୍ଯ୍ୟ, ମହାବଳୀ ହୟଗ୍ରୀବକୁ ସେ ବଧ କଲେ।
2.55.31
अपारतेजा दुर्धर्षः सर्वयादवनन्दनः ।
मध्ये लोहितगङ्गायां भगवान्देवकीसुतः ॥ २.५५.३१ ॥
ଅପାର ତେଜସ୍ୱୀ, ଦୁର୍ଦ୍ଧର୍ଷ, ସମସ୍ତ ଯାଦବଙ୍କ ଆନନ୍ଦ, ଭଗବାନ ଦେବକୀ-ପୁତ୍ର ଲୋହିତ ଗଙ୍ଗାର ମଧ୍ୟରେ (ଥିଲେ)।
2.55.32
औदकायां विरूपाक्षं जघान मधुसूदनः ।
ततः प्राग्ज्योतिषं नाम दीप्यमानमिव श्रिया।
पुरमासादयामास तत्र युद्धमवर्तत ॥ २.५५.३२ ॥
ଜଳରେ ରହୁଥିବା ବିରୂପାକ୍ଷକୁ ମଧୁସୂଦନ ବଧ କଲେ। ତା'ପରେ ଶ୍ରୀରେ ଦୀପ୍ତ ପ୍ରାଗ୍ଜ୍ୟୋତିଷ ନାମକ ନଗରରେ ପହଞ୍ଚିଲେ; ସେଠାରେ ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା।
2.55.33
तद्युद्धमभवद्घोरं तेन भौमेन भारत ।
कुण्डलार्थे सुरेशस्य नरकेण महात्मना ॥ २.५५.३३ ॥
ହେ ଭାରତ, ସେହି ଯୁଦ୍ଧ ଭୟଙ୍କର ହେଲା। ଦେବରାଜ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ କୁଣ୍ଡଳ ପାଇଁ, ମହାତ୍ମା ଭୌମ ନରକଙ୍କ ସହିତ ତାହା ହେଲା।
2.55.34
मुहूर्तं लालयित्वा तु नरकं मधूसूदनः ।
प्रवृत्तचक्रं चक्रेण प्रममाथ बलाद्बली ॥ २.५५.३४ ॥
କ୍ଷଣେ ନରକଙ୍କୁ ଖେଳାଇ, ମଧୁସୂଦନ ଚକ୍ର ପ୍ରୟୋଗ କଲେ ଏବଂ ବଳବାନ ହୋଇ ବଳ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ଚୂର୍ଣ୍ଣ କଲେ।
2.55.35
चक्रप्रमथितं तस्य पपात सहसा भुवि ।
उत्तमाङ्गं हताङ्गस्य वृत्रे वज्रहते यथा ॥ २.५५.३५ ॥
ଚକ୍ରରେ ଚୂର୍ଣ୍ଣିତ ତାଙ୍କ ମସ୍ତକ ହଠାତ୍ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଲା; ବଜ୍ରାହତ ବୃତ୍ରଙ୍କ ପରି।
2.55.36
भूमिस्तु पतितं दृष्ट्वा प्रायच्छत्कुण्डले सुतम् ।
प्रदाय च महाबाहुमिदं वचनमब्रवीत् ॥ २.५५.३६ ॥
ଭୂମି ପଡ଼ିଥିବା ପୁତ୍ରକୁ ଦେଖି କୁଣ୍ଡଳ ଦେଲେ; ଏବଂ ମହାବାହୁଙ୍କୁ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
2.55.37
सृष्टस्त्वयैव मधुहंस्त्वयैव विनिपातितः ।
यथेच्छसि तथा क्रीडा प्रजास्तस्यानुपालय ॥ २.५५.३७ ॥
ତୁମେ ହିଁ ତାଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲ, ତୁମେ ହିଁ ତାଙ୍କୁ ପାଡ଼ିଲ। ଯେପରି ଇଚ୍ଛା କର ଖେଳ, ଏବଂ ତାଙ୍କ ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ପାଳନ କର।
2.55.38
देवानां च मुनीनां च पितॄणां च महात्मनाम् ।
उद्वेजनीयो भूतानां ब्रह्मद्विद् पुरुषाधमः ॥ २.५५.३८ ॥
ଦେବତା, ମୁନି, ପିତୃ ଓ ମହାତ୍ମାଙ୍କ ପାଇଁ ଏବଂ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ପାଇଁ ସେ ଭୟଙ୍କର ଥିଲା; ବ୍ରାହ୍ମଣଦ୍ୱେଷୀ ସେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଧମ।
2.55.39
लोकद्विष्टः सुतस्ते तु देवारिर्लोककण्टकः ।
सर्वलोकनमस्कार्यामदितं बाधयद्वली ॥ २.५५.३९ ॥
ଜଗତ ଦ୍ୱାରା ଘୃଣିତ ତୁମ ପୁତ୍ର ଦେବତାଙ୍କ ଶତ୍ରୁ ଓ ଜଗତର କଣ୍ଟକ ଥିଲା। ସର୍ବ ଲୋକ ଦ୍ୱାରା ନମସ୍କାର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ବଳବାନ ହୋଇ ସେ ଅଦିତିଙ୍କୁ ପୀଡ଼ିତ କଲା।
2.55.40
कुण्डले हृतवान्दर्पात्ततस्ते निहतः सुतः ।
नैव मन्युस्त्वया कार्यो यत्कृतं मयि भामिनि ॥ २.५५.४० ॥
ସେ ଦର୍ପରେ କୁଣ୍ଡଳ ହରଣ କଲା, ତେଣୁ ତୁମ ପୁତ୍ର ନିହତ ହେଲା। ହେ ଭାମିନୀ, ମୁଁ ଯାହା କରିଛି ସେଥିପାଇଁ ତୁମେ ମୋ ପ୍ରତି କ୍ରୋଧ କରନା।
2.55.41
त्वत्प्रभावाच्च ते पुत्रो लब्धवान्गतिमुत्तमाम् ।
तस्माद्गच्छ महाभागे भारावतरणं कृतम् ॥ २.५५.४१ ॥
ତୁମ ପ୍ରଭାବରୁ ହିଁ ତୁମ ପୁତ୍ର ଉତ୍ତମ ଗତି ପାଇଲା। ତେଣୁ ହେ ମହାଭାଗେ, ଯାଅ; ପୃଥିବୀର ଭାର ଲଘୁ ହୋଇଛି।