మహాభారతం · అధ్యాయం 2.55
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.55.1
शूरसेनपुरं त्यक्त्वा ततो यादवनन्दनः ।
द्वारकां भगवान्कृष्णः प्रत्यपद्यत भारत ॥ २.५५.१ ॥
భారత, శూరసేనపురాన్ని విడిచి, యాదవుల ఆనందమైన భగవానుడు కృష్ణుడు ద్వారకకు తిరిగి వెళ్ళాడు.
2.55.2
ततो महात्मा यानानि रत्नानि विविधानि च ।
यथार्हं पुण्डरीकाक्षो नैर्ऋतात्प्रत्यपद्यत ॥ २.५५.२ ॥
తరువాత మహాత్ముడైన పుండరీకాక్షుడు నైర్ఋతుని నుండి తగిన విధంగా వివిధ వాహనాలను, రత్నాలను పొందాడు.
2.55.3
तत्र विघ्नं चरन्ति स्म दैतेयाः सहदानवैः ।
ताञ्जघान महाबाहुर्वरमत्तान्महासुरान् ॥ २.५५.३ ॥
అక్కడ దైత్యులు దానవులతో కలిసి విఘ్నాలు కలిగించేవారు; వరాలతో మత్తెక్కిన ఆ మహాసురులను మహాబాహుడు సంహరించాడు.
2.55.4
स विघ्नमकरोत्तत्र नरको नाम नैर्ऋतः ।
अदितिं धर्षयामास कुण्डलार्थं युधिष्ठिर ॥ २.५५.४ ॥
అక్కడ అతడు విఘ్నం కలిగించాడు—నరకుడనే నైర్ఋతుడు; యుధిష్ఠిరా, కుండలాల కోసం అదితిని అవమానించాడు.
2.55.5
न चासुरगणैः सर्वैः सहितैः कर्म तत्पुरा ।
कृतपूर्वं महाघोरं यदकार्षीन्महासुरः ॥ २.५५.५ ॥
పూర్వం అన్ని అసుర గణాలు కలిసినా ఆ అత్యంత భయంకర కర్మను చేయలేదు; ఆ మహాసురుడు చేశాడు.
2.55.6
यं मही सुषुवे देवी यस्य प्राग्ज्योतिषं पुरम् ।
विषयान्तपालाश्चत्वारो यस्यासन्युद्धदुर्मदाः ॥ २.५५.६ ॥
భూదేవి కన్నవాడు, ఎవని నగరం ప్రాగ్జ్యోతిషమో, ఎవని నాలుగు సరిహద్దు రక్షకులు యుద్ధంలో మదించినవారో వాడు.
2.55.7
आदेवयानमावृत्य पन्थानं पर्यवस्थिताः ।
त्रासनाः सुरसङ्घानां विरूपै राक्षसैः सह ॥ २.५५.७ ॥
దేవయాన మార్గాన్ని చుట్టుముట్టి నిలిచారు, దేవగణాలను భయపెడుతూ, వికృత రూపం గల రాక్షసులతో కలిసి.
2.55.8
हयग्रीवो निकुम्भश्च घोरः पञ्चजनस्तदा ।
मुरः पुत्रसहस्रैश्च वरमत्तो महासुरः ॥ २.५५.८ ॥
హయగ్రీవుడు, నికుంభుడు, భయంకరుడైన పంచజనుడు, అప్పుడు వెయ్యి మంది కుమారులతో మురుడు, వరమదంతో ఉన్న మహాసురుడు.
2.55.9
तद्वधार्थं महाबाहुरेष चक्रगदासिभृत् ।
जातो वृष्णिषु देवक्यां वासुदेवो जनार्दनः ॥ २.५५.९ ॥
వారిని సంహరించడానికి, చక్రం, గద, ఖడ్గం ధరించిన ఈ మహాబాహువు, వృష్ణివంశంలో దేవకి నుండి వాసుదేవ జనార్దనుడిగా జన్మించాడు.
2.55.10
तस्यास्य पुरुषेन्द्रस्यलोकप्रथिततेजसः ।
निवासो द्वारकायां तु विदितो वः प्रधानतः ॥ २.५५.१० ॥
లోకప్రసిద్ధ తేజస్సు గల ఆ పురుషేంద్రుని నివాసం ద్వారకలో ఉంది; ఇది మీకు ప్రధానంగా తెలిసినదే.
2.55.11
अतीव हि पुरी रम्या द्वारका वासवक्षयात् ।
अतिवैराजमप्यद्धा प्रत्यक्षस्ते युधिष्ठिर ॥ २.५५.११ ॥
యుధిష్ఠిరా, ఇంద్రలోకం క్షీణించిన వలె ద్వారక నగరం అత్యంత రమణీయం; వైరాజాన్ని కూడా మించినది, ఇది నీకు నిజంగా ప్రత్యక్షమే.
2.55.12
तस्मिन्देवपुरप्रख्ये सा सभा वृष्ण्युपाश्रया ।
सुधर्मेति च विख्याता योजनायतविस्तृता ॥ २.५५.१२ ॥
దేవపురం వంటి ఆ నగరంలో వృష్ణివంశీయులు ఆశ్రయించే ఆ సభ సుధర్మ అని ప్రసిద్ధమై, ఒక యోజనం పొడవు, వెడల్పు కలిగినది.
2.55.13
तत्र वृष्ण्यन्दकाः सर्वे रामकृष्णपुरोगमाः ।
लोकयात्रामिमां कृत्स्नां परिरक्षन्त आसते ॥ २.५५.१३ ॥
అక్కడ రాముడు, కృష్ణుడు నాయకత్వంలో వృష్ణులు, అంధకులు అందరూ ఈ సమస్త లోకవ్యవహారాన్ని కాపాడుతూ నివసించారు.
2.55.14
तत्रासीनेषु सर्वेषु कदाचिद्भरतर्षभ ।
दिव्यगन्धा ववुर्वाताः कुसुमानां च वृष्टयः ॥ २.५५.१४ ॥
అక్కడ అందరూ ఆసీనులై ఉండగా ఒకసారి, భరతశ్రేష్ఠా, దివ్యగంధాలతో గాలులు వీచాయి, పూలవర్షాలు కురిశాయి.
2.55.15
ततः सूर्यसहस्राभस्तेजोराशिर्महाद्भुतः ।
मध्ये तु तेजसस्तस्य पाण्डरं गजमास्थितः। ॥ २.५५.१५ ॥
అప్పుడు వేయి సూర్యుల కాంతితో మెరిసే, మహాద్భుతమైన తేజోరాశి కనిపించింది; ఆ తేజస్సు మధ్యలో తెల్లని ఏనుగును అధిరోహించి (ఒకరు ఉన్నారు).
2.55.16
वृतो देवगणैः सर्वैर्वासवः प्रत्यदृश्यत ।
रामकृष्णौ च राजा च वृष्ण्यन्धकगणैः सह। ॥ २.५५.१६ ॥
దేవగణాలందరిచే చుట్టబడిన వాసవుడు (ఇంద్రుడు) కనిపించాడు; రాముడు, కృష్ణుడు, రాజు కూడా వృష్ణి-అంధక గణాలతో కలిసి కనిపించారు.
2.55.17
उत्पत्य सहसा देवे नमस्कारमकुर्वत ।
सोऽवतीर्य गजात्तूर्णं परिष्वज्य जनार्दनम्। ॥ २.५५.१७ ॥
అకస్మాత్తుగా లేచి వారు దేవునికి నమస్కరించారు; ఆయన ఏనుగు నుండి వేగంగా దిగి జనార్దనుని (కృష్ణుని) కౌగిలించుకున్నాడు.
2.55.18
सस्वजे बलदेवं च राजानं च तमाहुकम् ।
वासुदेवोद्धवौ चैव विकद्रुं च महामतिम्। ॥ २.५५.१८ ॥
ఆయన బలదేవుని, రాజు ఆహుకుని కూడా కౌగిలించుకున్నాడు; వాసుదేవుని, ఉద్ధవుని, మహామతి విక్రద్రుని కూడా కౌగిలించుకున్నాడు.
2.55.19
प्रद्युम्नसाम्बनिशठाननिरुद्धं च सात्यकिम् ।
गदं सारणमक्रूरं भानुझल्लिविडूरथान्। ॥ २.५५.१९ ॥
ప్రద్యుమ్నుడు, సాంబుడు, నిశఠుడు, అనిరుద్ధుడు, సాత్యకి, గదుడు, సారణుడు, అక్రూరుడు, భానుడు, ఝల్లి, విదూరథుడు.
2.55.20
तथैव कृतवर्णाणां चारुदेष्णं महाबलम् ।
देवकल्पान्महाराज तान्दाशार्हपुरोगमान्। ॥ २.५५.२० ॥
అలాగే కృతవర్మను, మహాబలుడైన చారుదేష్ణుని, మహారాజా, దేవసమానులైన ఆ దాశార్హ ప్రముఖులను.
2.55.21
पिरिष्वज्य च दृष्ट्वा च भगवान्भूतभावनः ।
वृष्ण्यन्धकमहामात्रान्परिष्वज्याथ वासवः। ॥ २.५५.२१ ॥
భగవానుడైన భూతభావనుడు చూసి, ఆలింగనం చేసి, వృష్ణి-అంధక మహామాత్యులను ఆలింగనం చేశాడు; అప్పుడు వాసవుడు.
2.55.22
प्रगृह्य पूजां तैर्दत्तां भगवान्पाकशासनः ।
सोऽदितेर्वचनात्तात कुण्डलार्थे जनार्दनम्। ॥ २.५५.२२ ॥
వారు అర్పించిన పూజను స్వీకరించి, భగవానుడు పాకశాసనుడు, ఆయన, తాతా, అదితి మాట ప్రకారం కుండలాల కోసం జనార్దనుని వద్ద.
2.55.23
उवाच परमप्रीतो जहि भौमं नरेश्व ।
निहत्य नरकं भौममाहरिष्यामि कुण्डले। ॥ २.५५.२३ ॥
ఎంతో సంతోషించి ఇలా అన్నాడు: 'నరేశ్వరా, భౌముని చంపు; భౌముడు నరకుని చంపి నేను కుండలాలను తెస్తాను.'
2.55.24
एवमुक्त्वाऽथ गोविन्दो राममेवाभ्यभाषत ।
प्रद्युम्नमनिरुद्धं च साम्बं चाप्रतिमं बले। ॥ २.५५.२४ ॥
ఇలా చెప్పి గోవిందుడు బలరాముడితోనే మాట్లాడాడు; ప్రద్యుమ్నుడు, అనిరుద్ధుడు, బలంలో సాటిలేని సాంబుడితోనూ.
2.55.25
एतांश्चोच्त्का तथा तत्र वासुदेवो महायशाः ।
अथारुह्य सुपर्णं वै शङ्खचक्रगदासिभृत्। ॥ २.५५.२५ ॥
వారితో ఇలా చెప్పి, మహాయశస్వి వాసుదేవుడు గరుత్మంతుని ఎక్కాడు; ఆయన శంఖ, చక్ర, గద, ఖడ్గాలను ధరించి ఉన్నాడు.
2.55.26
ययौ तदा हृषीकेशो देवानां हितकाम्यया ।
तं प्रयान्तममित्रघ्नं देवाः सहपुरन्दराः। ॥ २.५५.२६ ॥
దేవతల హితాన్ని కోరి అప్పుడు హృషీకేశుడు బయలుదేరాడు; శత్రుసంహారకుడైన ఆయన వెళ్తుండగా ఇంద్రునితో కూడిన దేవతలు (ఆయనను అనుసరించారు).
2.55.27
पृष्ठतोऽनुययुः प्रीत्या स्तुवन्तो विष्णुमच्युतम् ।
उग्रान्त्रक्षोगणान्हत्वा नरकस्य महासुरान्। ॥ २.५५.२७ ॥
ప్రీతితో అచ్యుతుడైన విష్ణువును స్తుతిస్తూ వారు వెనుక అనుసరించారు; నరకుని మహా అసురులను, ఉగ్ర రాక్షస గణాలను సంహరించి (వారు ముందుకు సాగారు).
2.55.28
क्षुरान्तान्मौरवान्पाशान्षट्सहस्रं ददर्श सः ।
स़ञ्छिद्य पाशाच्छस्त्रेण मुरं हत्वा सहान्वयम्। ॥ २.५५.२८ ॥
క్షురాగ్రాలతో కూడిన, మూర్వ తంతువులతో చేసిన ఆరు వేల పాశాలను ఆయన చూశాడు; పాశాలను శస్త్రంతో ఛేదించి, ముర్ని అతని అనుచరులతో సహా సంహరించి (ఆయన ముందుకు సాగాడు).
2.55.29
शैलसङ्घानतिक्रम्य निशुम्भं च व्यपोथयत् ॥ २.५५.२९ ॥
పర్వత సమూహాలను దాటి, నిశుంభుని కూడా ఆయన నలిపివేశాడు.
2.55.30
यः सहस्रसहस्त्वेकः सर्वान्देवानपोथयत् ।
तं जघान महावीर्यं हयग्रीवं महाबलम् ॥ २.५५.३० ॥
వేల వేలుగా వచ్చి ఒంటరిగానే దేవతలందరినీ నలిపిన మహావీర్యుడు, మహాబలుడు అయిన హయగ్రీవుని ఆయన సంహరించాడు.
2.55.31
अपारतेजा दुर्धर्षः सर्वयादवनन्दनः ।
मध्ये लोहितगङ्गायां भगवान्देवकीसुतः ॥ २.५५.३१ ॥
అపార తేజస్సు కలవాడు, అజేయుడు, యాదవులందరికీ ఆనందదాయకుడు, భగవానుడు దేవకీ సుతుడు లోహిత గంగ మధ్యలో (ఉన్నాడు).
2.55.32
औदकायां विरूपाक्षं जघान मधुसूदनः ।
ततः प्राग्ज्योतिषं नाम दीप्यमानमिव श्रिया।
पुरमासादयामास तत्र युद्धमवर्तत ॥ २.५५.३२ ॥
నీటిలో నివసించే విరూపాక్షుణ్ణి మధుసూదనుడు సంహరించాడు. తరువాత శ్రీతో ప్రకాశిస్తున్నట్లున్న ప్రాగ్జ్యోతిషం అనే నగరాన్ని చేరాడు; అక్కడ యుద్ధం జరిగింది.
2.55.33
तद्युद्धमभवद्घोरं तेन भौमेन भारत ।
कुण्डलार्थे सुरेशस्य नरकेण महात्मना ॥ २.५५.३३ ॥
ఓ భారతా, ఆ యుద్ధం భయంకరంగా జరిగింది. ఇంద్రుని కుండలాల కోసం, మహాత్ముడైన భౌముడు నరకుడితో అది జరిగింది.
2.55.34
मुहूर्तं लालयित्वा तु नरकं मधूसूदनः ।
प्रवृत्तचक्रं चक्रेण प्रममाथ बलाद्बली ॥ २.५५.३४ ॥
కొద్దిసేపు నరకుడిని ఆడించిన తరువాత, మధుసూదనుడు చక్రాన్ని ప్రయోగించి, బలవంతుడై బలంతో అతన్ని నలిపివేశాడు.
2.55.35
चक्रप्रमथितं तस्य पपात सहसा भुवि ।
उत्तमाङ्गं हताङ्गस्य वृत्रे वज्रहते यथा ॥ २.५५.३५ ॥
చక్రంతో నలిగిన అతని తల అకస్మాత్తుగా నేలపై పడింది; వజ్రంతో కొట్టబడిన వృత్రుని శరీరం పడినట్లు.
2.55.36
भूमिस्तु पतितं दृष्ट्वा प्रायच्छत्कुण्डले सुतम् ।
प्रदाय च महाबाहुमिदं वचनमब्रवीत् ॥ २.५५.३६ ॥
భూమి తన కుమారుడు పడిపోవడం చూసి కుండలాలను అప్పగించింది; తరువాత మహాబాహువుతో ఈ మాటలు పలికింది.
2.55.37
सृष्टस्त्वयैव मधुहंस्त्वयैव विनिपातितः ।
यथेच्छसि तथा क्रीडा प्रजास्तस्यानुपालय ॥ २.५५.३७ ॥
నువ్వే అతన్ని సృష్టించావు, నువ్వే అతన్ని కూల్చావు. నీ ఇష్టం వచ్చినట్లు ఆడు, అతని ప్రజలను కాపాడు.
2.55.38
देवानां च मुनीनां च पितॄणां च महात्मनाम् ।
उद्वेजनीयो भूतानां ब्रह्मद्विद् पुरुषाधमः ॥ २.५५.३८ ॥
దేవతలకు, మునులకు, పితృదేవతలకు, మహాత్ములకు, సకల ప్రాణులకు అతడు భయంకరుడు; బ్రాహ్మణ ద్వేషి అయిన అతడు నీచమైన మనిషి.
2.55.39
लोकद्विष्टः सुतस्ते तु देवारिर्लोककण्टकः ।
सर्वलोकनमस्कार्यामदितं बाधयद्वली ॥ २.५५.३९ ॥
లోకం ద్వేషించిన నీ కుమారుడు దేవతలకు శత్రువు, లోకానికి ముల్లు. సర్వలోకాలచే నమస్కరించదగినవాడైనప్పటికీ, బలవంతుడై అదితిని బాధించాడు.
2.55.40
कुण्डले हृतवान्दर्पात्ततस्ते निहतः सुतः ।
नैव मन्युस्त्वया कार्यो यत्कृतं मयि भामिनि ॥ २.५५.४० ॥
అతడు గర్వంతో కుండలాలను అపహరించాడు; అందుకే నీ కుమారుడు చంపబడ్డాడు. ఓ భామినీ, నేను చేసిన దానికి నీవు నాపై కోపించకూడదు.
2.55.41
त्वत्प्रभावाच्च ते पुत्रो लब्धवान्गतिमुत्तमाम् ।
तस्माद्गच्छ महाभागे भारावतरणं कृतम् ॥ २.५५.४१ ॥
నీ ప్రభావం వల్లనే నీ కుమారుడు ఉత్తమ గతిని పొందాడు. కాబట్టి ఓ మహాభాగే, వెళ్ళు; భూమి భారం తొలగింది.