มหาภารตะ · อัธยายะ 2.55
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.55.1
शूरसेनपुरं त्यक्त्वा ततो यादवनन्दनः ।
द्वारकां भगवान्कृष्णः प्रत्यपद्यत भारत ॥ २.५५.१ ॥
ภารตะ เมื่อจากเมืองศูรเสนะไปแล้ว พระกฤษณะผู้เป็นความยินดีของตระกูลยาทพ ผู้ทรงเป็นภควัน ก็เสด็จกลับไปยังทวารกา
2.55.2
ततो महात्मा यानानि रत्नानि विविधानि च ।
यथार्हं पुण्डरीकाक्षो नैर्ऋतात्प्रत्यपद्यत ॥ २.५५.२ ॥
จากนั้น ผู้มีจิตใหญ่ดวงตาดุจดอกบัวนั้นได้รับยานพาหนะและอัญมณีต่างๆ ตามที่ควรแก่พระองค์ จากนัยริตะ
2.55.3
तत्र विघ्नं चरन्ति स्म दैतेयाः सहदानवैः ।
ताञ्जघान महाबाहुर्वरमत्तान्महासुरान् ॥ २.५५.३ ॥
ที่นั่น ไทตยะพร้อมด้วยทานพทำการขัดขวาง พระผู้มีพาหุใหญ่ทรงสังหารอสูรยิ่งใหญ่เหล่านั้น ผู้มัวเมาด้วยพร
2.55.4
स विघ्नमकरोत्तत्र नरको नाम नैर्ऋतः ।
अदितिं धर्षयामास कुण्डलार्थं युधिष्ठिर ॥ २.५५.४ ॥
ที่นั่นนรกะซึ่งเป็นนัยริตะ ได้สร้างความขัดขวางไว้ ท่านผู้เป็นยุธิษฐิระ เขาได้ทำร้ายอทิติเพื่อเอาตุ้มหูไป
2.55.5
न चासुरगणैः सर्वैः सहितैः कर्म तत्पुरा ।
कृतपूर्वं महाघोरं यदकार्षीन्महासुरः ॥ २.५५.५ ॥
แต่ก่อนนั้น แม้อสูรทั้งหมดรวมกันก็ไม่เคยกระทำการอันน่ากลัวยิ่งนั้น ซึ่งอสูรผู้ยิ่งใหญ่ได้กระทำ
2.55.6
यं मही सुषुवे देवी यस्य प्राग्ज्योतिषं पुरम् ।
विषयान्तपालाश्चत्वारो यस्यासन्युद्धदुर्मदाः ॥ २.५५.६ ॥
เขาคือผู้ที่พระแม่ธรณีให้กำเนิด มีนครคือปราคชโยติษะ และผู้พิทักษ์ทิศทั้งสี่ของแคว้นต่างๆ ของเขาล้วนหยิ่งผยองในการรบ
2.55.7
आदेवयानमावृत्य पन्थानं पर्यवस्थिताः ।
त्रासनाः सुरसङ्घानां विरूपै राक्षसैः सह ॥ २.५५.७ ॥
พวกเขาล้อมทางของเทวดาไว้และยืนอยู่ ทำให้หมู่เทพหวาดกลัว พร้อมด้วยรากษสที่มีรูปร่างอัปลักษณ์
2.55.8
हयग्रीवो निकुम्भश्च घोरः पञ्चजनस्तदा ।
मुरः पुत्रसहस्रैश्च वरमत्तो महासुरः ॥ २.५५.८ ॥
หยครีวะ นิกุมภะ และปัญจชนะผู้น่าสะพรึงกลัว และมุระพร้อมด้วยบุตรหนึ่งพันคน อสูรผู้ยิ่งใหญ่ผู้มัวเมาด้วยพร
2.55.9
तद्वधार्थं महाबाहुरेष चक्रगदासिभृत् ।
जातो वृष्णिषु देवक्यां वासुदेवो जनार्दनः ॥ २.५५.९ ॥
เพื่อการทำลายพวกเขา ผู้มีพาหุใหญ่องค์นี้ ผู้ถือจักร คทา และดาบ ได้บังเกิดในหมู่วฤษณิจากนางเทวกี ในนามวาสุเทพ ชนารทนะ
2.55.10
तस्यास्य पुरुषेन्द्रस्यलोकप्रथिततेजसः ।
निवासो द्वारकायां तु विदितो वः प्रधानतः ॥ २.५५.१० ॥
ที่อยู่ของพระผู้เป็นเจ้าแห่งมนุษย์องค์นั้น ผู้มีเดชานุภาพอันเลื่องลือไปทั่วโลก คือในทวารกา ดังที่พวกท่านรู้กันโดยมาก
2.55.11
अतीव हि पुरी रम्या द्वारका वासवक्षयात् ।
अतिवैराजमप्यद्धा प्रत्यक्षस्ते युधिष्ठिर ॥ २.५५.११ ॥
แท้จริงนครทวารกานั้นงดงามยิ่งนัก ราวกับเป็นที่ซึ่งได้มาจากความพินาศของแดนอินทร์ ท่านยุธิษฐิระ แม้เหนือกว่าไวราชก็ปรากฏแก่ท่านอย่างแท้จริง
2.55.12
तस्मिन्देवपुरप्रख्ये सा सभा वृष्ण्युपाश्रया ।
सुधर्मेति च विख्याता योजनायतविस्तृता ॥ २.५५.१२ ॥
ในนครที่เหมือนนครของเทวดานั้น มีท้องพระโรงที่ตระกูลวฤษณิมาพักพิง เลื่องชื่อว่าสุธรรมา กว้างและยาวหนึ่งโยชน์
2.55.13
तत्र वृष्ण्यन्दकाः सर्वे रामकृष्णपुरोगमाः ।
लोकयात्रामिमां कृत्स्नां परिरक्षन्त आसते ॥ २.५५.१३ ॥
ที่นั่นบรรดาวฤษณิและอันธกะทั้งปวง มีพระรามและพระกฤษณะนำหน้า ประทับอยู่ คอยรักษาการดำเนินไปของโลกทั้งสิ้นนี้
2.55.14
तत्रासीनेषु सर्वेषु कदाचिद्भरतर्षभ ।
दिव्यगन्धा ववुर्वाताः कुसुमानां च वृष्टयः ॥ २.५५.१४ ॥
ขณะที่ทุกคนประทับนั่งอยู่ที่นั่น วันหนึ่ง ท่านผู้เป็นวัวแห่งภรตะ ได้มีลมที่หอมด้วยกลิ่นทิพย์พัดมา และดอกไม้ก็โปรยปรายลงมา
2.55.15
ततः सूर्यसहस्राभस्तेजोराशिर्महाद्भुतः ।
मध्ये तु तेजसस्तस्य पाण्डरं गजमास्थितः। ॥ २.५५.१५ ॥
ต่อมา ปรากฏกลุ่มแสงรัศมีที่ส่องประกายเหมือนพันดวงอาทิตย์และน่าอัศจรรย์ยิ่ง และท่ามกลางแสงรัศมีนั้นมีผู้หนึ่งประทับอยู่บนช้างสีขาว
2.55.16
वृतो देवगणैः सर्वैर्वासवः प्रत्यदृश्यत ।
रामकृष्णौ च राजा च वृष्ण्यन्धकगणैः सह। ॥ २.५५.१६ ॥
วาสวะ (พระอินทร์) ซึ่งมีหมู่เทวดาทั้งปวงห้อมล้อม ได้ปรากฏ และพระรามกับพระกฤษณะกับพระราชา พร้อมด้วยหมู่วฤษณิและอันธกะ ก็ปรากฏให้เห็นด้วย
2.55.17
उत्पत्य सहसा देवे नमस्कारमकुर्वत ।
सोऽवतीर्य गजात्तूर्णं परिष्वज्य जनार्दनम्। ॥ २.५५.१७ ॥
ทันใดนั้นพวกเขาลุกขึ้นและถวายความเคารพแด่เทพ และพระองค์ก็เสด็จลงจากช้างอย่างรวดเร็ว ทรงกอดชนารทนะ (พระกฤษณะ)
2.55.18
सस्वजे बलदेवं च राजानं च तमाहुकम् ।
वासुदेवोद्धवौ चैव विकद्रुं च महामतिम्। ॥ २.५५.१८ ॥
พระองค์ยังทรงกอดพระพลเทพและพระราชาอาหุกะด้วย และวาสุเทพ อุทธวะ และวิกัทรุผู้มีปัญญายิ่งใหญ่ พระองค์ก็ทรงกอดเช่นกัน
2.55.19
प्रद्युम्नसाम्बनिशठाननिरुद्धं च सात्यकिम् ।
गदं सारणमक्रूरं भानुझल्लिविडूरथान्। ॥ २.५५.१९ ॥
ปรัทยุมนะ สามพะ นิศฐะ อนิรุทธะ และสาตยกิ คทะ สารณะ อักรูระ ภานุ ฌัลลี และวิทูรถ
2.55.20
तथैव कृतवर्णाणां चारुदेष्णं महाबलम् ।
देवकल्पान्महाराज तान्दाशार्हपुरोगमान्। ॥ २.५५.२० ॥
เช่นเดียวกัน กฤตวรมัน จารุเทษณะผู้มีกำลังมาก และ ท่านมหาราช ทวยเทพในรูปร่างเหล่าทาศารหะผู้เป็นหัวหน้า
2.55.21
पिरिष्वज्य च दृष्ट्वा च भगवान्भूतभावनः ।
वृष्ण्यन्धकमहामात्रान्परिष्वज्याथ वासवः। ॥ २.५५.२१ ॥
พระภควานผู้เป็นผู้ทำให้สรรพสัตว์เกิดขึ้น ทรงโอบกอดและทอดพระเนตรเห็นพวกเขา ทรงโอบกอดบรรดาอำมาตย์ผู้ยิ่งใหญ่ของวฤษณิและอันธกะ แล้วพระวาสวะ
2.55.22
प्रगृह्य पूजां तैर्दत्तां भगवान्पाकशासनः ।
सोऽदितेर्वचनात्तात कुण्डलार्थे जनार्दनम्। ॥ २.५५.२२ ॥
พระภควานปากศาสนะ ทรงรับการบูชาที่พวกเขาถวาย ตามพระดำรัสของพระอทิติ ข้าแต่ลูกรัก ทรงตรัสกับพระชนารทนเรื่องต่างหู
2.55.23
उवाच परमप्रीतो जहि भौमं नरेश्व ।
निहत्य नरकं भौममाहरिष्यामि कुण्डले। ॥ २.५५.२३ ॥
ทรงมีพระทัยยินดียิ่งนัก ตรัสว่า "ข้าแต่จอมมนุษย์ จงสังหารภาวมะ เมื่อสังหารอสูรนรกผู้เป็นบุตรของแผ่นดินแล้ว เราจะนำต่างหูกลับมา"
2.55.24
एवमुक्त्वाऽथ गोविन्दो राममेवाभ्यभाषत ।
प्रद्युम्नमनिरुद्धं च साम्बं चाप्रतिमं बले। ॥ २.५५.२४ ॥
เมื่อตรัสดังนี้แล้ว พระโควินทะจึงตรัสกับพระรามเอง และกับประทุมน์ อนิรุทธ และสามพ ผู้ไม่มีใครเทียบได้ในด้านกำลัง
2.55.25
एतांश्चोच्त्का तथा तत्र वासुदेवो महायशाः ।
अथारुह्य सुपर्णं वै शङ्खचक्रगदासिभृत्। ॥ २.५५.२५ ॥
เมื่อตรัสกับบรรดาพระองค์เหล่านั้นแล้ว พระวาสุเทพผู้มีเกียรติยศยิ่งใหญ่ ก็ทรงขึ้นสู่สุบรรณ ถือสังข์ จักร คทา และดาบ
2.55.26
ययौ तदा हृषीकेशो देवानां हितकाम्यया ।
तं प्रयान्तममित्रघ्नं देवाः सहपुरन्दराः। ॥ २.५५.२६ ॥
ครั้งนั้น พระหฤษีเกศทรงเสด็จไป ทรงปรารถนาความเกื้อกูลแก่เทวดา เมื่อพระผู้สังหารศัตรูเสด็จไป เทวดาพร้อมด้วยพระปุรันทระก็ตามไป
2.55.27
पृष्ठतोऽनुययुः प्रीत्या स्तुवन्तो विष्णुमच्युतम् ।
उग्रान्त्रक्षोगणान्हत्वा नरकस्य महासुरान्। ॥ २.५५.२७ ॥
เทวดาตามไปข้างหลังด้วยความรักใคร่ สรรเสริญพระวิษณุผู้ไม่เสื่อมสูญ เมื่อสังหารฝูงรากษสดุร้ายและอสูรผู้ยิ่งใหญ่ของนรกแล้ว
2.55.28
क्षुरान्तान्मौरवान्पाशान्षट्सहस्रं ददर्श सः ।
स़ञ्छिद्य पाशाच्छस्त्रेण मुरं हत्वा सहान्वयम्। ॥ २.५५.२८ ॥
ทรงเห็นบ่วงเชือกมูรวะหกพันเส้น ปลายคมดุจใบมีด ทรงตัดบ่วงด้วยอาวุธ และสังหารมุระพร้อมด้วยบริวาร
2.55.29
शैलसङ्घानतिक्रम्य निशुम्भं च व्यपोथयत् ॥ २.५५.२९ ॥
ทรงข้ามเทือกเขาทั้งหลายไป และทรงบดขยี้นิศุมภะด้วย
2.55.30
यः सहस्रसहस्त्वेकः सर्वान्देवानपोथयत् ।
तं जघान महावीर्यं हयग्रीवं महाबलम् ॥ २.५५.३० ॥
ทรงสังหารหยครีพ ผู้มีพลังมหาศาลและกำลังยิ่งใหญ่ ผู้ซึ่งเพียงผู้เดียวได้บดขยี้เทวดาทั้งปวงพร้อมด้วยพันแล้วพันเล่า
2.55.31
अपारतेजा दुर्धर्षः सर्वयादवनन्दनः ।
मध्ये लोहितगङ्गायां भगवान्देवकीसुतः ॥ २.५५.३१ ॥
ผู้มีเดชที่หาประมาณมิได้ ผู้ใครข่มได้ยาก เป็นที่รื่นรมย์ของยาทพทั้งปวง พระภควานผู้เป็นโอรสของเทวกี ประทับอยู่กลางแม่น้ำโลหิตคงคา
2.55.32
औदकायां विरूपाक्षं जघान मधुसूदनः ।
ततः प्राग्ज्योतिषं नाम दीप्यमानमिव श्रिया।
पुरमासादयामास तत्र युद्धमवर्तत ॥ २.५५.३२ ॥
พระมธุสูทนทรงสังหารวิรูปากษะผู้สถิตอยู่ในน้ำ จากนั้นทรงเข้าถึงเมืองนามว่าปราคชโยติษะ ซึ่งรุ่งโรจน์ดุจเปล่งรัศมี ที่นั่นการสู้รบได้เกิดขึ้น
2.55.33
तद्युद्धमभवद्घोरं तेन भौमेन भारत ।
कुण्डलार्थे सुरेशस्य नरकेण महात्मना ॥ २.५५.३३ ॥
ข้าแต่พระภารตะ การรบนั้นได้เกิดขึ้นอย่างน่าสะพรึงกลัว ระหว่างพระองค์กับภาวมะ คือ นรกผู้มีจิตใจสูงส่ง เพื่อต่างหูของพระอินทร์จอมเทพ
2.55.34
मुहूर्तं लालयित्वा तु नरकं मधूसूदनः ।
प्रवृत्तचक्रं चक्रेण प्रममाथ बलाद्बली ॥ २.५५.३४ ॥
พระมธุสูทนทรงเล่นกับนรกครู่หนึ่ง แล้วทรงให้จักรหมุนไป ผู้มีกำลังทรงใช้กำลังบดขยี้เขาด้วยจักร
2.55.35
चक्रप्रमथितं तस्य पपात सहसा भुवि ।
उत्तमाङ्गं हताङ्गस्य वृत्रे वज्रहते यथा ॥ २.५५.३५ ॥
ศีรษะของเขาถูกจักรบดขยี้ ก็ตกลงสู่พื้นดินโดยฉับพลัน ดุจร่างของวฤตรที่ล้มลงเมื่อถูกสายฟ้าฟาด
2.55.36
भूमिस्तु पतितं दृष्ट्वा प्रायच्छत्कुण्डले सुतम् ।
प्रदाय च महाबाहुमिदं वचनमब्रवीत् ॥ २.५५.३६ ॥
แผ่นดินทอดพระเนตรเห็นบุตรล้มลง จึงถวายต่างหูทั้งคู่ เมื่อถวายแล้วก็กล่าวถ้อยคำเหล่านี้แด่ผู้มีพระพาหาอันยิ่งใหญ่
2.55.37
सृष्टस्त्वयैव मधुहंस्त्वयैव विनिपातितः ।
यथेच्छसि तथा क्रीडा प्रजास्तस्यानुपालय ॥ २.५५.३७ ॥
พระองค์เองทรงสร้างเขา และพระองค์เองทรงโค่นล้มเขา ข้าแต่พระมธุหันต์ จงเล่นตามพระประสงค์ และจงคุ้มครองประชาของเขาต่อไป
2.55.38
देवानां च मुनीनां च पितॄणां च महात्मनाम् ।
उद्वेजनीयो भूतानां ब्रह्मद्विद् पुरुषाधमः ॥ २.५५.३८ ॥
เขาเป็นที่หวาดกลัวของเทวดา มุนี ปิตฤ และผู้มีจิตใจสูงส่ง และของสรรพสัตว์ทั้งปวง เป็นคนชั่วช้าที่สุดในหมู่มนุษย์ ผู้เกลียดชังพราหมณ์
2.55.39
लोकद्विष्टः सुतस्ते तु देवारिर्लोककण्टकः ।
सर्वलोकनमस्कार्यामदितं बाधयद्वली ॥ २.५५.३९ ॥
บุตรของพระองค์ ผู้ที่โลกเกลียดชัง เป็นศัตรูของเทวดา และเป็นหนามของโลก แม้เป็นผู้ควรแก่การนอบน้อมจากโลกทั้งปวง ผู้มีกำลังยิ่งใหญ่ ก็ยังได้เบียดเบียนพระอทิติ
2.55.40
कुण्डले हृतवान्दर्पात्ततस्ते निहतः सुतः ।
नैव मन्युस्त्वया कार्यो यत्कृतं मयि भामिनि ॥ २.५५.४० ॥
ด้วยความทะนงตน เขาได้ชิงต่างหูไป บุตรของพระองค์จึงถูกสังหาร ข้าแต่ผู้ทรงโฉม พระองค์ไม่ควรโกรธเคืองข้า เพราะสิ่งที่ข้าได้กระทำ
2.55.41
त्वत्प्रभावाच्च ते पुत्रो लब्धवान्गतिमुत्तमाम् ।
तस्माद्गच्छ महाभागे भारावतरणं कृतम् ॥ २.५५.४१ ॥
ด้วยอานุภาพของท่าน บุตรของท่านจึงได้บรรลุคติอันสูงสุด ดังนั้น ข้าแต่หญิงผู้โชคดียิ่ง จงไปเถิด ภาระของแผ่นดินได้ถูกปลดเปลื้องแล้ว