महाभारत · अध्याय 2.57
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.57.1
तां पुरी द्वारकीं दृष्ट्वा विभुर्नारायणो हरिः ।
हृष्टः सर्वार्थसम्पन्नः प्रवेष्टुमुपचक्रमे ॥ २.५७.१ ॥
ती द्वारका नगरी पाहून सर्वव्यापी नारायण हरी प्रसन्न होऊन, सर्व समृद्धींनी युक्त होऊन, तिच्यात प्रवेश करू लागले.
2.57.2
सोऽपश्यद्वृक्षषण्डांश्च रम्यान्नानाजनान्वहून् ।
समन्ततो द्वारवत्यां नानापुष्पफलान्वितान् ॥ २.५७.२ ॥
त्यांनी द्वारवतीत सर्वत्र सुंदर वृक्षसमूह आणि अनेक लोक पाहिले; ते नाना प्रकारच्या फुलांनी व फळांनी युक्त होते.
2.57.3
अर्कचन्द्रप्रतीकाशैर्मेरुकूटनिभैर्गृहैः ।
द्वारकामावृतां रम्यां सुकृतां विश्वकर्मणा ॥ २.५७.३ ॥
सूर्य व चंद्राप्रमाणे तेजस्वी, मेरुशिखरांसारख्या उंच गृहांनी वेढलेली, विश्वकर्म्याने सुंदररीत्या रचलेली ती रमणीय द्वारका.
2.57.4
पद्मषण्डाकुलाभिश्च हंससेवितवारिभिः ।
गङ्गासिन्धुप्रकाशाभिः परिघाभिरलङ्कृताम् ॥ २.५७.४ ॥
कमळांच्या समूहांनी भरलेल्या, हंसांनी सेवलेल्या पाण्याच्या, गंगा व सिंधूप्रमाणे तेजस्वी खंदकांनी ती अलंकृत होती.
2.57.5
प्राकारेणार्कवर्णेन पाण्डरेण विराजिताम् ।
वियन्मूर्ध्नि निविष्टेन द्यामिवाभ्रपरिच्छदाम् ॥ २.५७.५ ॥
आकाशाच्या शिखरावर उभारलेल्या सूर्यवर्ण शुभ्र प्राकाराने ती शोभत होती; मेघांनी वेढलेल्या स्वर्गासारखी दिसत होती.
2.57.6
नन्दनप्रतिमैश्वापि मिश्रकप्रतिमैर्वनैः ।
तत्र सा विहिता साक्षान्नगरी विश्वकर्मणा ॥ २.५७.६ ॥
नंदन व मिश्रक वनांसारख्या वनांनी युक्त ती नगरी साक्षात विश्वकर्म्याने तेथे रचली होती.
2.57.7
काञ्चनैर्मणिसोपानैरुपेता जनहर्षिणी ।
गीतघोषमहाघोषैः प्रसादप्रवरैः शुभा ॥ २.५७.७ ॥
सोन्याच्या मण्यांच्या पायऱ्यांनी युक्त, लोकांना आनंद देणारी, गीतांच्या महाघोषांनी आणि उत्तम प्रासादांनी शोभणारी.
2.57.8
तस्मिन्पुरवारश्रेष्ठे दाशार्हाणां यशस्विनाम् ।
नेश्मानि जहृषे दृष्ट्वा भगवान्पाकशासनः ॥ २.५७.८ ॥
त्या श्रेष्ठ नगरात यशस्वी दाशार्हांची गृहे पाहून भगवान पाकशासन (इंद्र) हर्षित झाले.
2.57.9
समुच्छ्रितपताकानि पारिप्लवनिभानि च ।
काञ्चनाभानि भाखन्ति मेरुकूटनिभानि च ॥ २.५७.९ ॥
उंच पताका फडकणारी, पारिप्लवासारखी व सोन्याच्या कांतीची, मेरूच्या शिखरांसारखी ती झळकत होती.
2.57.10
सुधापाण्डरशृङ्गैश्च शातकुम्भपरिच्छदैः ।
रत्नसानुमहाशृङ्गैः सर्वरत्नसमन्वितैः ॥ २.५७.१० ॥
अमृतासारखी शुभ्र शिखरे, शुद्ध सोन्याची आच्छादने, रत्नमय कडे आणि महाशिखरे, सर्व रत्नांनी युक्त.
2.57.11
सहर्म्यैः सार्धचन्द्रैश्च सनिर्यूहैः सपञ्ज्अरैः ।
सयन्त्रगृहसंबाधैः सधातुभिरिवाद्रिभिः ॥ २.५७.११ ॥
महाल, अर्धचंद्राकृती कमानी, बाहेर आलेल्या गच्च्या, झरोखे यांसह, यंत्रगृहांनी दाटलेली, धातुयुक्त पर्वतांसारखी.
2.57.12
मणिकाञ्चनभ्ॐऐश्च सुधामृष्टतलैस्तथा ।
जाम्बूनदमयद्वारैर्वैडूर्यविकृतार्गलैः ॥ २.५७.१२ ॥
मणी व सोन्याच्या भूमी, चुन्यासारखे गुळगुळीत तळ, जांबूनद सोन्याची द्वारे, वैडूर्य मण्यांच्या अर्गला असलेली.
2.57.13
सर्वर्तुसुखसंस्यर्शैर्महाधनपरिच्छदैः ।
रम्यसानुगृहैः शृङ्गैर्विचित्रैरिव पर्वतैः ॥ २.५७.१३ ॥
ते सर्व ऋतूंमध्ये सुखद स्पर्श असलेले, महान धन आणि सामग्रीने भरलेले, सुंदर पर्वतउतारावरील गृहांनी व शिखरांनी युक्त होते, जणू विचित्र पर्वतच.
2.57.14
पञ्चवर्णसवर्णैश्च पुष्पवृष्टिसमप्रभैः ।
तुल्यैः पर्जन्यनिर्घोषैर्ह्रादैर्भोगवती यथा ॥ २.५७.१४ ॥
ते पाच रंग व त्यांच्याशी जुळणाऱ्या छटांनी, पुष्पवृष्टीसारख्या प्रभेने, मेघगर्जनेसारख्या घोषांनी व प्रतिध्वनींनी युक्त होते, जणू भोगवती नगरी.
2.57.15
कृष्णध्वजोपवाह्यैश्च दाशार्हायुधरोहितैः ।
वृष्णिवीरमयूरैश्च स्त्रीसहस्रप्रजाकुलैः ॥ २.५७.१५ ॥
ते काळे ध्वज व ते वाहणारे रथ, दाशार्हांची शस्त्रे व लाल ध्वज, मयुरांसारखे वृष्णिवीर, आणि हजारो स्त्रिया व प्रजाजनांनी भरलेले होते.
2.57.16
वासुदेवैन्द्रपर्जन्यैर्गृहमेघैरलङ्कृता ।
ददृशे द्वारकाऽतीव मेघैर्द्यैरिव संवृता ॥ २.५७.१६ ॥
वासुदेव, इंद्र व पर्जन्य यांच्या मेघांनी आणि गृहमेघांनी अलंकृत द्वारका अतिशय दिसत होती, जणू स्वर्गातील मेघांनी आच्छादित.
2.57.17
साक्षाद्भगवतो वेश्म विहितं विश्वकर्मणा ।
ददृशुर्वासुदेवस्य चतुर्योजनमायतम् ॥ २.५७.१७ ॥
विश्वकर्म्याने रचलेले भगवंतांचे साक्षात् निवासस्थान; वासुदेवाचा तो राजवाडा चार योजने लांब असल्याचे त्यांनी पाहिले.
2.57.18
तावदेव सुविस्तीर्णं सुसम्पूर्णं महाधनैः ।
प्रासादवरसम्पन्नं युक्तं जगति पर्वतैः ॥ २.५७.१८ ॥
तेही तितकेच विस्तीर्ण, महान धनाने परिपूर्ण, श्रेष्ठ प्रासादांनी संपन्न, जगात पर्वतांनी युक्त असे होते.
2.57.19
यं चकार महाभागस्त्वष्टा वासवचोदितः ।
प्रासादं हेमनाभस्य सर्वतो योजनायतम् ॥ २.५७.१९ ॥
इंद्राच्या प्रेरणेने महाभाग त्वष्ट्याने निर्माण केलेला हेमनाभाचा प्रासाद — तो सर्व बाजूंनी एक योजन पसरलेला होता.
2.57.20
मेरोरिव गिरेः शृङ्गमुच्छ्रितं काञ्चनालयम् ।
रुक्मिण्याः प्रवरो वासो निर्मितः सुमहात्मना ॥ २.५७.२० ॥
मेरू पर्वताच्या शिखराप्रमाणे उंच उभे राहिलेले सुवर्णमय निवासस्थान — रुक्मिणीचा श्रेष्ठ वास; त्या महात्म्याने ते बांधले.
2.57.21
सत्यभामा पुनर्वेश्म सदा वसति पाण्डरम् ।
विचित्रमणिसोपानं यं विदुः शीतवानिति ॥ २.५७.२१ ॥
सत्यभामेचा निवासही सदैव तिथेच असतो — विचित्र मण्यांच्या पायऱ्या असलेला पांढरा प्रासाद; त्याला 'शीतवान' म्हणून ओळखतात.
2.57.22
विमलादित्यवर्णाभिः पताकाभिरलङ्कृतम् ।
व्यक्तबद्धं यथोद्देशे चतुर्दशमहाध्वजम् ॥ २.५७.२२ ॥
निर्मल सूर्याच्या रंगाच्या पताकांनी अलंकृत — यथास्थळी स्पष्टपणे बांधलेल्या चौदा महाध्वजांसह.
2.57.23
सर्वप्रासादमुख्योऽत्र जाम्बवत्या विभूषितः ।
प्रभाया जृम्भणैश्चित्रैस्त्रैलोक्यमिव भासयन् ॥ २.५७.२३ ॥
सर्व प्रासादांत प्रमुख असा येथील जांबवतीचा प्रासाद — प्रभेच्या विचित्र तेजाने विभूषित — जणू त्रिलोकांना प्रकाशित करीत आहे.
2.57.24
यस्तु पाण्डरवर्णाभस्तयोरन्तरमाश्रितः ।
विश्वकर्माकरोदेनं कैलासशिखरोपमम् ॥ २.५७.२४ ॥
परंतु त्या दोघींच्या मध्ये वसलेला पांढऱ्या रंगाचा जो प्रासाद, तो विश्वकर्म्याने निर्माण केला — तो कैलास शिखराप्रमाणे आहे.
2.57.25
जाम्बूनदप्रदीप्ताग्रः प्रदीप्तज्वलनोपमः ।
सागरप्रतिमोऽतिष्ठन्मेरुरित्यभिविश्रुतः ॥ २.५७.२५ ॥
जाम्बूनद सोन्याने तेजस्वी शिखर असलेले, प्रज्वलित अग्नीसारखे, सागरासारखे, 'मेरू' म्हणून प्रसिद्ध असे उभे होते.
2.57.26
तस्मिन्गान्धारराजस्य दुहिता कुलशालिनी ।
सुकेशी नाम विख्याता केशवेन निवेशिता ॥ २.५७.२६ ॥
तेथे गांधारराजाची कुलशोभा असलेली कन्या 'सुकेशी' नावाने प्रसिद्ध होती, जिला केशवाने तेथे वसवले होते.
2.57.27
पद्मकूट इति ख्यातः पद्मवर्णो महाप्रभः ।
सुप्रभाया महाबाहो वासः स परमोच्छ्रितः ॥ २.५७.२७ ॥
'पद्मकूट' नावाने प्रसिद्ध, कमळासारख्या वर्णाचे, महान तेजस्वी; हे महाबाहो, सुप्रभेचे निवासस्थान ते, अत्यंत उंच.
2.57.28
यस्तु सूर्यप्रभो नाम प्रासादवर उच्यते ।
लक्षणायाः कुरुश्रेष्ठ स दत्तः शार्ङ्गधन्वना ॥ २.५७.२८ ॥
'सूर्यप्रभ' नावाचा जो श्रेष्ठ प्रासाद म्हटला जातो, हे कुरुश्रेष्ठा, तो लक्षणेसाठी शार्ङ्गधन्व्याने दिला होता.
2.57.29
वैडूर्यवरवर्णाभः प्रासादो हरितप्रभः ।
श्वेतजाला हि यत्रैव यत्रैव च निवेशिता ॥ २.५७.२९ ॥
वैडूर्याच्या श्रेष्ठ वर्णाचा प्रासाद, हिरव्या तेजाचा, पांढऱ्या जाळ्या असलेला; जिथे जिथे तो वसवला गेला, तिथे तिथे.
2.57.30
यं विदुः सर्वभूतानि हरिरित्येव भारत ।
सुमित्रविजयावासो देवर्षिगणपूजितः ॥ २.५७.३० ॥
ज्याला सर्व भूते 'हरी' म्हणूनच जाणतात, हे भारता, ते सुमित्र आणि विजय यांचे निवासस्थान आहे, देव आणि ऋषिगणांनी पूजित.
2.57.31
महिष्या वासुदेवस्य भूषणं सर्ववेश्मनाम् ।
यस्तु प्रासादमुख्योऽत्र विहितः सर्वशिल्पिभिः ॥ २.५७.३१ ॥
वासुदेवाच्या पट्टराणीचे हे निवासस्थान सर्व गृहांचे भूषण होते; येथील मुख्य प्रासाद सर्व शिल्पकारांनी बांधला होता.
2.57.32
महिष्या वासुदेवस्य केतुमानिति विश्रुतः ।
प्रसादो विरजो नाम विरजस्को महात्मनः ॥ २.५७.३२ ॥
वासुदेवाच्या पट्टराणीचे 'केतुमान' नावाने प्रसिद्ध निवासस्थान होते; ते महात्म्याचा विरज नावाचा प्रासाद होता, ज्याला विरजस्क म्हणत.
2.57.33
उपस्थानगृहं तात केशवस्य महात्मनः ।
यस्तु प्रासादमुख्योऽत्र यं त्वष्टा व्यदधात्स्वयम् ॥ २.५७.३३ ॥
हे तात, महात्मा केशवाचे उपस्थानगृह (सभागृह) ते आहे; येथील मुख्य प्रासाद स्वतः त्वष्ट्याने बांधला होता.
2.57.34
योजनायतविष्कम्भं सर्वरत्नमयं विभोः ।
तेषां तु विहिताः सर्वे रुक्मदण्डाः पताकिनः ॥ २.५७.३४ ॥
ते विभूचे भवन होते; एक योजन लांब व रुंद, सर्वरत्नमय; त्यांमध्ये सर्व सोन्याच्या दांड्यांवर पताका लावलेल्या होत्या.
2.57.35
सदने वासुदेवस्य मार्गसञ्जनना ध्वजाः ।
घण्टाजालानि तत्रैव सर्वेषां निवेशने ॥ २.५७.३५ ॥
वासुदेवाच्या निवासस्थानी मार्ग दाखवणारे ध्वज होते; तेथेच सर्वांच्या निवासस्थानांत घंटांची जाळी होती.
2.57.36
आहृत्य यदुसिंहेन वैजयन्तच्छलो महात् ।
हंसकूटस्य यच्छ्रङ्गमिन्द्रद्युम्नसरो महत् ॥ २.५७.३६ ॥
यदुसिंहाने आणलेला महान वैजयन्त-छल; हंसकूटाचे ते शिखर आणि महान इंद्रद्युम्न सरोवर.
2.57.37
षष्टितालसमुत्सेधमर्धयोजनविस्तृतम् ।
सकिन्नरमहानादं तदप्यमिततेजसः ॥ २.५७.३७ ॥
साठ ताडवृक्षांइतकी उंच, अर्धा योजन रुंद, किन्नरांच्या महानादाने भरलेले; अमित तेजस्वी (कृष्णाचे) तेही.
2.57.38
पश्यतां सर्वभूतानां त्रिषु लोकेषु विश्रुतम् ।
आदित्यपथगं यत्तन्मेरोः शिखरमुत्तमम् ॥ २.५७.३८ ॥
सर्व प्राण्यांच्या डोळ्यांदेखत, त्रिलोकात प्रसिद्ध, सूर्यमार्गापर्यंत पोहोचणारे मेरूचे ते उत्तम शिखरही.
2.57.39
जाम्बूनदमयं दिव्यं त्रिषु लोकेषु विश्रुतम् ।
तदप्युत्पाट्य कुच्छ्रेण स्वं निवेशनमाहृतम् ॥ २.५७.३९ ॥
जांबूनद सोन्याचे बनलेले, दिव्य, त्रिलोकात प्रसिद्ध ते ही कष्टाने उपटून त्याने स्वतःच्या निवासस्थानी आणले.
2.57.40
भ्राजमानं पुरा तत्र सर्वौषधिविदीपितम् ।
यमिन्द्रभवनाच्छौरिराजहार परन्तपः ॥ २.५७.४० ॥
पूर्वी तेथे चमकत असलेले, सर्व औषधींनी प्रकाशित, इंद्राच्या भवनातून शौरी (कृष्ण) शत्रूंना तापवणाऱ्याने आणलेले.
2.57.41
पारिजातः स तत्रैव केशवेन निवेशितः ।
लेपहस्तशतैर्जुष्टो विमानैश्च हिरण्मयैः ॥ २.५७.४१ ॥
तो पारिजात वृक्ष केशवाने तेथेच स्थापित केला; शेकडो लेपनहस्त कारागिरांनी सेविलेला आणि सोन्याच्या विमानांनी वेढलेला.
2.57.42
विहिता वासुदेवेन तत्रैव च महाद्रुमाः ।
पद्माकुलजलोपेता रक्तसौगन्धिकोत्पलाः ॥ २.५७.४२ ॥
वासुदेवाने तेथेच मोठे वृक्षही लावले होते; कमळांनी भरलेल्या पाण्यासह, लाल सौगंधिक आणि नीळ कमळांसह.
2.57.43
मणिमौक्तिकवालूकाः पुष्करिण्यः सरांसि च ।
तासां परमकूलि शोभयन्ति महाद्रुमाः ॥ २.५७.४३ ॥
मणी आणि मोत्यांसारखी वाळू असलेली कमलसरोवरे आणि तलाव होते; त्यांच्या उत्तम काठांना महावृक्ष शोभवत होते.
2.57.44
सालतालाश्वकर्णाश्च शतशाखाश्च रोहिणः ।
भल्लातककपित्थाश्च इन्द्रवृक्षाश्च चम्पकाः ॥ २.५७.४४ ॥
साल, ताल, अश्वकर्ण, शतशाखी रोहिण, भल्लातक, कपित्थ, इंद्रवृक्ष आणि चंपक वृक्ष होते.
2.57.45
खादिरा मृतकाश्चैव समन्तात्परिरोपिताः ।
ये च हैमवता वृक्षा ये च नन्दनजास्तथा ॥ २.५७.४५ ॥
खदिर आणि मृतक वृक्ष सर्वत्र लावलेले होते; हिमालयातील वृक्ष आणि नंदनात जन्मलेले वृक्षही तसेच होते.
2.57.46
आहृत्य यदुसिंहेन तेऽपि तत्र निवेशिताः ।
रत्नपीतारुणप्रख्याः सितपुष्पाश्च पादपाः ॥ २.५७.४६ ॥
यदुसिंहाने आणून तेथे लावलेले तेही; रत्नांसारखे पिवळे-लाल, पांढऱ्या फुलांचे वृक्ष होते.
2.57.47
सर्वर्तुफलपूर्णोस्ते ते च काननसिन्धुषु ।
सहस्रपत्रपद्माश्च मन्दराश्च सहस्रशः ॥ २.५७.४७ ॥
ती सर्व ऋतूंत फळांनी भरलेली होती; अरण्यांत आणि नद्यांत सहस्रदल कमळे होती, आणि हजारो मंदर पर्वतही होते.
2.57.48
अशोकाः कर्णिकाराश्च तिलका नाग मल्लिकाः ।
कुरका नागपुष्पाश्च चम्पकास्तृणपुल्लिकाः ॥ २.५७.४८ ॥
अशोक, कर्णिकार, तिलक, नाग आणि मल्लिका, कुरक, नागपुष्प, चंपक आणि तृणपुल्लिका होते.
2.57.49
सप्तवर्णाः कबन्धाश्च नीपाः कुरवकास्तथा ।
केतकाः केसराश्चैव हिनतालतलताटकाः ॥ २.५७.४९ ॥
सप्तवर्ण, कबंध, नीप, कुरवक तसेच केतक, केसर, हिंताल, ताल आणि ताटक हे वृक्ष होते.
2.57.50
तालाः प्रलम्बा वकुलाः पिण्डिका बीजपूरकाः ।
द्रुतामलकखर्जूरा महिता जम्बुकास्तथा ॥ २.५७.५० ॥
ताल, प्रलंब, वकुल, पिंडिक, बीजपूरक, द्रुतामलक व खजूर, महित आणि जंबुक हे वृक्ष होते.
2.57.51
आम्राः पनसवृक्षाश्च चम्पकास्तिलतिन्दुकाः ।
लिकुचामृताश्चैव क्षीरिका कर्णिका तथा ॥ २.५७.५१ ॥
आंबे, फणसाची झाडे, चंपक, तिळ, तिंदुक, लिकुच व अमृत, क्षीरिका आणि कर्णिका हे वृक्ष होते.
2.57.52
नालिकेरेङ्गुदाश्चैव उत्क्रोशकवनानि च ।
कदली जातमल्ली च पाटली कुमुदोत्पलाः ॥ २.५७.५२ ॥
नारळ व इंगुद वृक्ष, उत्क्रोशक वने, केळी, जातीमल्ली, पाटली तसेच कुमुद आणि उत्पल कमळे होती.
2.57.53
नीलोत्पलकपूर्णाश्च वाप्यः कूपाः सहस्रशः ।
फुल्लाशाककपित्थाश्च तैस्तीर्त्वा बन्धुजीवकाः ॥ २.५७.५३ ॥
निळ्या कमळांनी व कपूर्णांनी भरलेल्या बारवा व हजारो विहिरी; फुललेले शाक व कपित्थ वृक्ष; त्यांना ओलांडून बंधुजीवक वृक्ष.
2.57.54
प्रियालाशोकवादिर्याः प्राचीनाश्चापि सर्वशः ।
प्रियङ्गुबदरीभिश्च यवैः स्यन्दनचन्दनैः ॥ २.५७.५४ ॥
प्रियाल, अशोक, वादिर्य वृक्ष; सर्वत्र जुनी झाडे; प्रियंगु व बदरी, जव, स्यंदन व चंदन वृक्षांसह.
2.57.55
शचीपीलुपलाश्चैश्च पलाशवधपिप्लैः ।
उदुम्बरैश्च बिल्वैश्च पालाशैः पारिभद्रकैः ॥ २.५७.५५ ॥
शची, पीलु, पलाश, अश्व, पलाश-वध व पिप्पल वृक्षांनी, उदुंबर व बिल्व वृक्षांनी, पालाश व पारिभद्रक वृक्षांनी.
2.57.56
इन्द्रवृक्षार्जुनैश्चैव अश्वत्थैश्चिरबिल्वकैः ।
भौमगञ्जनवृक्षैश्च भल्लाभैरश्वसाह्वयैः ॥ २.५७.५६ ॥
इंद्रवृक्ष व अर्जुन वृक्षांनी, अश्वत्थ व चिरबिल्वक वृक्षांनी, भौम व गंजन वृक्षांनी, भल्लात व अश्वसाह्व वृक्षांनी.
2.57.57
सज्जैस्ताम्बूलवल्लीभिर्लवङ्गैः क्रमुकैस्तथा ।
वंशैश्च विविधैस्तत्र समन्तात्परिरोपितैः ॥ २.५७.५७ ॥
सज्ज, तांबूल वेलींनी, लवंग व सुपारीच्या झाडांनी, आणि तेथे सर्वत्र लावलेल्या विविध बांबूंनी.
2.57.58
ये च नन्दनजा वृक्षा ये च चैत्ररथे वने ।
सर्वे ते यदुनाथेन समन्तात्परिरोपिताः ॥ २.५७.५८ ॥
नंदनात जन्मलेले जे वृक्ष आणि चैत्ररथ वनातील जे वृक्ष, ते सर्व यदुनाथाने सर्वत्र लावले होते.
2.57.59
समाहिता महानद्यः पीतलोहितवालुकाः ।
तस्मिन्गृहवरे रम्ये मणिशक्रसवालुकाः ॥ २.५७.५९ ॥
त्या रमणीय उत्तम गृहात मोठ्या नद्या सुव्यवस्थित होत्या; त्यांची वाळू पिवळी व लाल होती, मणी आणि शक्राप्रमाणे वाळूने युक्त.
2.57.60
मत्तबर्हिणनादाश्च कोकिलाश्च मदावहाः ।
बभूवुः परमोपेताः सर्वे जगति पर्वताः ॥ २.५७.६० ॥
उन्मत्त मोरांचे नाद व मद जागवणारे कोकिळ — यांनी युक्त होऊन जगातील सर्व पर्वत परम शोभिवंत झाले.
2.57.61
तत्रैव गजयूथानि तत्र गोमहिषास्तथा ।
निवासाश्च कृतास्तत्र वराहा मृगपक्षिणाम् ॥ २.५७.६१ ॥
तिथेच हत्तींचे कळप होते; तिथे गाई व म्हशीही होत्या; आणि तिथे हरणे, पक्षी व डुकरांसाठी निवासस्थाने केली होती.
2.57.62
विश्वकर्मकृतः शैलः प्राकारस्तत्र वेश्मनि ।
व्यक्तकिष्कुशतोद्यामः सुधारससमप्रभः ॥ २.५७.६२ ॥
विश्वकर्म्याने बांधलेला पर्वतासारखा तट्टबंदी तिथे वाड्याभोवती होता; शंभर किष्कू इतका उंच व स्पष्ट दिसणारा होता; अमृतरसासारखा तेजस्वी होता.
2.57.63
तेन ते च महाशैलाः सरितश्च सरांसि च ।
परिक्षिप्तानि वै तस्य वनान्युपवनानि च ॥ २.५७.६३ ॥
त्यामुळे ते महापर्वत, नद्या, सरोवरे, तसेच तिची वने व उपवने खरोखरच वेढलेली होती.