മഹാഭാരതം · അധ്യായം 2.57
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.57.1
तां पुरी द्वारकीं दृष्ट्वा विभुर्नारायणो हरिः ।
हृष्टः सर्वार्थसम्पन्नः प्रवेष्टुमुपचक्रमे ॥ २.५७.१ ॥
ആ ദ്വാരകാപുരി കണ്ട് സർവവ്യാപിയായ നാരായണൻ ഹരി സന്തുഷ്ടനായി, സർവ സമ്പത്തുകളോടും കൂടി, അതിലേക്ക് പ്രവേശിക്കാൻ തുടങ്ങി.
2.57.2
सोऽपश्यद्वृक्षषण्डांश्च रम्यान्नानाजनान्वहून् ।
समन्ततो द्वारवत्यां नानापुष्पफलान्वितान् ॥ २.५७.२ ॥
അദ്ദേഹം ദ്വാരവതിയിൽ ചുറ്റുപാടും മനോഹരമായ വൃക്ഷക്കൂട്ടങ്ങളും, അനേകം ജനങ്ങളും കണ്ടു; അവ നാനാതരം പൂക്കളും ഫലങ്ങളും നിറഞ്ഞവയായിരുന്നു.
2.57.3
अर्कचन्द्रप्रतीकाशैर्मेरुकूटनिभैर्गृहैः ।
द्वारकामावृतां रम्यां सुकृतां विश्वकर्मणा ॥ २.५७.३ ॥
സൂര്യചന്ദ്രന്മാരെപ്പോലെ തിളങ്ങുന്നതും മേരുശിഖരങ്ങൾ പോലെ ഉയർന്ന ഗൃഹങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടതുമായ, വിശ്വകർമാവ് നന്നായി നിർമ്മിച്ച ആ മനോഹരമായ ദ്വാരക.
2.57.4
पद्मषण्डाकुलाभिश्च हंससेवितवारिभिः ।
गङ्गासिन्धुप्रकाशाभिः परिघाभिरलङ्कृताम् ॥ २.५७.४ ॥
താമരക്കൂട്ടങ്ങൾ നിറഞ്ഞതും ഹംസങ്ങൾ സേവിക്കുന്ന ജലമുള്ളതും ഗംഗയും സിന്ധുവും പോലെ പ്രകാശിക്കുന്നതുമായ കിടങ്ങുകളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു.
2.57.5
प्राकारेणार्कवर्णेन पाण्डरेण विराजिताम् ।
वियन्मूर्ध्नि निविष्टेन द्यामिवाभ्रपरिच्छदाम् ॥ २.५७.५ ॥
ആകാശശിഖരത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്ന സൂര്യവർണമുള്ള വെണ്മയേറിയ പ്രാകാരത്താൽ അത് തിളങ്ങി; മേഘങ്ങളാൽ പുതച്ച സ്വർഗം പോലെ തോന്നി.
2.57.6
नन्दनप्रतिमैश्वापि मिश्रकप्रतिमैर्वनैः ।
तत्र सा विहिता साक्षान्नगरी विश्वकर्मणा ॥ २.५७.६ ॥
നന്ദനവനത്തിനും മിശ്രകവനത്തിനും സമാനമായ വനങ്ങളാൽ, സാക്ഷാൽ വിശ്വകർമാവ് അവിടെ നിർമിച്ച ആ നഗരി.
2.57.7
काञ्चनैर्मणिसोपानैरुपेता जनहर्षिणी ।
गीतघोषमहाघोषैः प्रसादप्रवरैः शुभा ॥ २.५७.७ ॥
സ്വർണ്ണമണിപ്പടവുകളോടുകൂടിയതും ജനങ്ങൾക്ക് ആനന്ദം നൽകുന്നതും ഗാനഘോഷങ്ങളാലും ഉത്തമ മാളികകളാലും ശോഭിക്കുന്നതുമായ നഗരം.
2.57.8
तस्मिन्पुरवारश्रेष्ठे दाशार्हाणां यशस्विनाम् ।
नेश्मानि जहृषे दृष्ट्वा भगवान्पाकशासनः ॥ २.५७.८ ॥
ആ ശ്രേഷ്ഠനഗരത്തിൽ യശസ്വികളായ ദാശാർഹരുടെ ഭവനങ്ങൾ കണ്ട് ഭഗവാൻ പാകശാസനൻ (ഇന്ദ്രൻ) സന്തോഷിച്ചു.
2.57.9
समुच्छ्रितपताकानि पारिप्लवनिभानि च ।
काञ्चनाभानि भाखन्ति मेरुकूटनिभानि च ॥ २.५७.९ ॥
ഉയർന്ന കൊടികളോടുകൂടിയവയും പാരിപ്ലവം പോലെയുള്ളവയും സ്വർണ്ണപ്രഭയുള്ളവയും മേരുശിഖരങ്ങൾ പോലെയുള്ളവയുമായി അവ തിളങ്ങി.
2.57.10
सुधापाण्डरशृङ्गैश्च शातकुम्भपरिच्छदैः ।
रत्नसानुमहाशृङ्गैः सर्वरत्नसमन्वितैः ॥ २.५७.१० ॥
അമൃതുപോലെ വെളുത്ത ശിഖരങ്ങളോടും ശുദ്ധസ്വർണ്ണ ആവരണങ്ങളോടും രത്നശിലകളും മഹാശിഖരങ്ങളും സർവരത്നങ്ങളും ചേർന്നവയായി.
2.57.11
सहर्म्यैः सार्धचन्द्रैश्च सनिर्यूहैः सपञ्ज्अरैः ।
सयन्त्रगृहसंबाधैः सधातुभिरिवाद्रिभिः ॥ २.५७.११ ॥
മാളികകളും അർധചന്ദ്രാകൃതിയിലുള്ള കമാനങ്ങളും പുറംതള്ളിയ വേദികളും ജാലകങ്ങളും യന്ത്രഗൃഹങ്ങളും നിറഞ്ഞ, ധാതുക്കളുള്ള പർവതങ്ങൾ പോലെ.
2.57.12
मणिकाञ्चनभ्ॐऐश्च सुधामृष्टतलैस्तथा ।
जाम्बूनदमयद्वारैर्वैडूर्यविकृतार्गलैः ॥ २.५७.१२ ॥
മണിയും സ്വർണ്ണവും പതിച്ച നിലങ്ങളോടും സുധപോലെ മിനുക്കിയ തറകളോടും ജാംബൂനദ സ്വർണ്ണവാതിലുകളോടും വൈഡൂര്യ മണിയുടെ കുറ്റികളോടും കൂടിയവ.
2.57.13
सर्वर्तुसुखसंस्यर्शैर्महाधनपरिच्छदैः ।
रम्यसानुगृहैः शृङ्गैर्विचित्रैरिव पर्वतैः ॥ २.५७.१३ ॥
എല്ലാ ഋതുക്കളിലും സുഖകരമായ സ്പർശമുള്ളതും മഹാധനവും സാമഗ്രികളും നിറഞ്ഞതും മനോഹരമായ പർവതച്ചെരിവുകളിലെ ഗൃഹങ്ങളും ശിഖരങ്ങളുമുള്ളതുമായ ആ നഗരം വിചിത്ര പർവതങ്ങൾ പോലെയായിരുന്നു.
2.57.14
पञ्चवर्णसवर्णैश्च पुष्पवृष्टिसमप्रभैः ।
तुल्यैः पर्जन्यनिर्घोषैर्ह्रादैर्भोगवती यथा ॥ २.५७.१४ ॥
അഞ്ച് വർണങ്ങളും അവയ്ക്കിണങ്ങുന്ന നിറങ്ങളുമുള്ളതും പുഷ്പവർഷം പോലെ പ്രഭയുള്ളതും മേഘഗർജനത്തിനൊത്ത മുഴക്കങ്ങളും പ്രതിധ്വനികളുമുള്ളതുമായി ഭോഗവതി പോലെയായിരുന്നു അത്.
2.57.15
कृष्णध्वजोपवाह्यैश्च दाशार्हायुधरोहितैः ।
वृष्णिवीरमयूरैश्च स्त्रीसहस्रप्रजाकुलैः ॥ २.५७.१५ ॥
കറുത്ത കൊടികളും അവ വഹിക്കുന്ന രഥങ്ങളും, ദാശാർഹരുടെ ആയുധങ്ങളും ചുവന്ന കൊടികളും, മയിലുകൾ പോലെയുള്ള വൃഷ്ണി വീരന്മാരും, ആയിരക്കണക്കിന് സ്ത്രീകളും ജനങ്ങളും നിറഞ്ഞതായിരുന്നു അത്.
2.57.16
वासुदेवैन्द्रपर्जन्यैर्गृहमेघैरलङ्कृता ।
ददृशे द्वारकाऽतीव मेघैर्द्यैरिव संवृता ॥ २.५७.१६ ॥
വാസുദേവന്റെയും ഇന്ദ്രന്റെയും പർജന്യന്റെയും മേഘങ്ങളാലും ഗൃഹമേഘങ്ങളാലും അലങ്കൃതമായ ദ്വാരക, സ്വർഗ്ഗത്തിലെ മേഘങ്ങളാൽ മൂടപ്പെട്ടതുപോലെ അതിശയമായി കാണപ്പെട്ടു.
2.57.17
साक्षाद्भगवतो वेश्म विहितं विश्वकर्मणा ।
ददृशुर्वासुदेवस्य चतुर्योजनमायतम् ॥ २.५७.१७ ॥
വിശ്വകർമ്മാവ് നിർമ്മിച്ച ഭഗവാന്റെ സാക്ഷാൽ ഭവനം, വാസുദേവന്റെ ആ മന്ദിരം നാല് യോജന വിസ്തൃതമായിരുന്നതായി അവർ കണ്ടു.
2.57.18
तावदेव सुविस्तीर्णं सुसम्पूर्णं महाधनैः ।
प्रासादवरसम्पन्नं युक्तं जगति पर्वतैः ॥ २.५७.१८ ॥
അതും അത്രയും വിശാലവും മഹാധനത്താൽ നിറഞ്ഞതും ശ്രേഷ്ഠ പ്രാസാദങ്ങളാൽ സമ്പന്നവും ലോകത്തിൽ പർവതങ്ങളോടു ചേർന്നതുപോലെയുമായിരുന്നു.
2.57.19
यं चकार महाभागस्त्वष्टा वासवचोदितः ।
प्रासादं हेमनाभस्य सर्वतो योजनायतम् ॥ २.५७.१९ ॥
ഇന്ദ്രപ്രേരിതനായ മഹാഭാഗൻ ത്വഷ്ടാവ് നിർമ്മിച്ച ഹേമനാഭന്റെ പ്രാസാദം — ചുറ്റും ഒരു യോജനം നീണ്ടുകിടന്നിരുന്നു.
2.57.20
मेरोरिव गिरेः शृङ्गमुच्छ्रितं काञ्चनालयम् ।
रुक्मिण्याः प्रवरो वासो निर्मितः सुमहात्मना ॥ २.५७.२० ॥
മേരു പർവതശിഖരംപോലെ ഉയർന്ന സ്വർണ്ണഗൃഹം — രുക്മിണിയുടെ ശ്രേഷ്ഠമായ വാസസ്ഥലം; ആ മഹാത്മാവ് അത് നിർമ്മിച്ചു.
2.57.21
सत्यभामा पुनर्वेश्म सदा वसति पाण्डरम् ।
विचित्रमणिसोपानं यं विदुः शीतवानिति ॥ २.५७.२१ ॥
സത്യഭാമയുടെ വാസസ്ഥലവും എപ്പോഴും അവിടെത്തന്നെയാണ് — വിചിത്രമണികളുടെ സോപാനങ്ങളുള്ള വെണ്മയേറിയ മന്ദിരം; അതിനെ 'ശീതവാൻ' എന്ന് അറിയുന്നു.
2.57.22
विमलादित्यवर्णाभिः पताकाभिरलङ्कृतम् ।
व्यक्तबद्धं यथोद्देशे चतुर्दशमहाध्वजम् ॥ २.५७.२२ ॥
നിർമ്മലമായ സൂര്യന്റെ വർണ്ണമുള്ള പതാകകളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട് — യഥാസ്ഥാനം വ്യക്തമായി കെട്ടിയ പതിന്നാല് മഹാധ്വജങ്ങളോടുകൂടി.
2.57.23
सर्वप्रासादमुख्योऽत्र जाम्बवत्या विभूषितः ।
प्रभाया जृम्भणैश्चित्रैस्त्रैलोक्यमिव भासयन् ॥ २.५७.२३ ॥
സകല പ്രാസാദങ്ങളിലും മുഖ്യമായത് ഇവിടെയുള്ള ജാംബവതിയുടെ മന്ദിരം — പ്രഭയുടെ വിചിത്രമായ ദീപ്തികളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട് — മൂന്നു ലോകത്തെയും പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ.
2.57.24
यस्तु पाण्डरवर्णाभस्तयोरन्तरमाश्रितः ।
विश्वकर्माकरोदेनं कैलासशिखरोपमम् ॥ २.५७.२४ ॥
എന്നാൽ ആ രണ്ടുപേർക്കിടയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന വെണ്മയുള്ള മന്ദിരം വിശ്വകർമ്മാവ് നിർമ്മിച്ചു — അത് കൈലാസശിഖരത്തിനു തുല്യം.
2.57.25
जाम्बूनदप्रदीप्ताग्रः प्रदीप्तज्वलनोपमः ।
सागरप्रतिमोऽतिष्ठन्मेरुरित्यभिविश्रुतः ॥ २.५७.२५ ॥
ജാംബൂനദ സ്വർണ്ണത്താൽ തിളങ്ങുന്ന അഗ്രമുള്ളതും, ജ്വലിക്കുന്ന അഗ്നിക്കു സമാനവും, സമുദ്രത്തിനു തുല്യവുമായ, 'മേരു' എന്ന് പ്രസിദ്ധമായത് നിന്നു.
2.57.26
तस्मिन्गान्धारराजस्य दुहिता कुलशालिनी ।
सुकेशी नाम विख्याता केशवेन निवेशिता ॥ २.५७.२६ ॥
അതിൽ ഗാന്ധാരരാജാവിന്റെ കുലശോഭയായ മകൾ 'സുകേശി' എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധയായിരുന്നു; കേശവൻ അവളെ അവിടെ താമസിപ്പിച്ചിരുന്നു.
2.57.27
पद्मकूट इति ख्यातः पद्मवर्णो महाप्रभः ।
सुप्रभाया महाबाहो वासः स परमोच्छ्रितः ॥ २.५७.२७ ॥
'പദ്മകൂടം' എന്ന് പ്രസിദ്ധമായത്, താമരയുടെ നിറമുള്ളത്, മഹാപ്രഭയുള്ളത്; ഓ മഹാബാഹോ, സുപ്രഭയുടെ വാസസ്ഥലമാണത്, അത്യുന്നതമായത്.
2.57.28
यस्तु सूर्यप्रभो नाम प्रासादवर उच्यते ।
लक्षणायाः कुरुश्रेष्ठ स दत्तः शार्ङ्गधन्वना ॥ २.५७.२८ ॥
സൂര്യപ്രഭ എന്ന പേരുള്ള ശ്രേഷ്ഠമായ പ്രാസാദം എന്നു പറയപ്പെടുന്നത്, ഓ കുരുശ്രേഷ്ഠാ, അത് ലക്ഷണയ്ക്കായി ശാർങ്ഗധന്വാവ് നൽകിയതാണ്.
2.57.29
वैडूर्यवरवर्णाभः प्रासादो हरितप्रभः ।
श्वेतजाला हि यत्रैव यत्रैव च निवेशिता ॥ २.५७.२९ ॥
വൈഡൂര്യത്തിന്റെ ശ്രേഷ്ഠ വർണ്ണമുള്ള പ്രാസാദം, പച്ചപ്രഭയുള്ളത്, വെളുത്ത ജാലകങ്ങളുള്ളത്; എവിടെയൊക്കെ അത് സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടുവോ അവിടെയൊക്കെ.
2.57.30
यं विदुः सर्वभूतानि हरिरित्येव भारत ।
सुमित्रविजयावासो देवर्षिगणपूजितः ॥ २.५७.३० ॥
എന്തിനെ സർവ്വ ഭൂതങ്ങളും 'ഹരി' എന്നു തന്നെ അറിയുന്നുവോ, ഓ ഭാരത, അത് സുമിത്രന്റെയും വിജയന്റെയും വാസസ്ഥലമാണ്, ദേവന്മാരാലും ഋഷിഗണങ്ങളാലും പൂജിതമായത്.
2.57.31
महिष्या वासुदेवस्य भूषणं सर्ववेश्मनाम् ।
यस्तु प्रासादमुख्योऽत्र विहितः सर्वशिल्पिभिः ॥ २.५७.३१ ॥
വാസുദേവന്റെ പ്രധാന മഹിഷിയുടെ ഈ ഭവനം എല്ലാ വീടുകൾക്കും അലങ്കാരമായിരുന്നു; ഇവിടത്തെ പ്രധാന പ്രാസാദം എല്ലാ ശില്പികളും ചേർന്ന് നിർമ്മിച്ചതാണ്.
2.57.32
महिष्या वासुदेवस्य केतुमानिति विश्रुतः ।
प्रसादो विरजो नाम विरजस्को महात्मनः ॥ २.५७.३२ ॥
വാസുദേവന്റെ പ്രധാന മഹിഷിയുടെ 'കേതുമാൻ' എന്നു പ്രസിദ്ധമായ മന്ദിരം; മഹാത്മാവിന്റെ വിരജം എന്ന പ്രാസാദമാണത്, വിരജസ്കം എന്നറിയപ്പെട്ടു.
2.57.33
उपस्थानगृहं तात केशवस्य महात्मनः ।
यस्तु प्रासादमुख्योऽत्र यं त्वष्टा व्यदधात्स्वयम् ॥ २.५७.३३ ॥
കുഞ്ഞേ, മഹാത്മാവായ കേശവന്റെ സഭാമന്ദിരം അതാണ്; ഇവിടത്തെ പ്രധാന പ്രാസാദം ത്വഷ്ടാവ് തന്നെ നിർമ്മിച്ചതാണ്.
2.57.34
योजनायतविष्कम्भं सर्वरत्नमयं विभोः ।
तेषां तु विहिताः सर्वे रुक्मदण्डाः पताकिनः ॥ २.५७.३४ ॥
അത് വിഭുവിന്റെ ഭവനമാണ്; ഒരു യോജന നീളവും വീതിയുമുള്ളതും സർവരത്നനിർമിതവുമാണ്; അവയിലെല്ലാം സ്വർണദണ്ഡങ്ങളിൽ പതാകകളോടെ സ്ഥാപിതമായിരുന്നു.
2.57.35
सदने वासुदेवस्य मार्गसञ्जनना ध्वजाः ।
घण्टाजालानि तत्रैव सर्वेषां निवेशने ॥ २.५७.३५ ॥
വാസുദേവന്റെ മന്ദിരത്തിൽ വഴി കാണിക്കുന്ന ധ്വജങ്ങളുണ്ടായിരുന്നു; അവിടെത്തന്നെ എല്ലാവരുടെയും വസതികളിൽ മണിവലകളും ഉണ്ടായിരുന്നു.
2.57.36
आहृत्य यदुसिंहेन वैजयन्तच्छलो महात् ।
हंसकूटस्य यच्छ्रङ्गमिन्द्रद्युम्नसरो महत् ॥ २.५७.३६ ॥
യദുസിംഹൻ കൊണ്ടുവന്ന മഹത്തായ വൈജയന്തച്ഛലം; ഹംസകൂടത്തിന്റെ ആ ശൃംഗം, മഹത്തായ ഇന്ദ്രദ്യുമ്ന സരസ്സ്.
2.57.37
षष्टितालसमुत्सेधमर्धयोजनविस्तृतम् ।
सकिन्नरमहानादं तदप्यमिततेजसः ॥ २.५७.३७ ॥
അറുപത് പനകളുടെ ഉയരവും അര യോജന വീതിയും ഉള്ളത്; കിന്നരന്മാരുടെ മഹാനാദത്തോടുകൂടിയത്; അമിത തേജസ്വിയുടേതും അതുതന്നെ.
2.57.38
पश्यतां सर्वभूतानां त्रिषु लोकेषु विश्रुतम् ।
आदित्यपथगं यत्तन्मेरोः शिखरमुत्तमम् ॥ २.५७.३८ ॥
സകല ജീവജാലങ്ങളും കാൺകെ, മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും പ്രസിദ്ധമായ, സൂര്യപഥം വരെ എത്തുന്ന ആ മേരുവിന്റെ ഉത്തമ ശിഖരവും.
2.57.39
जाम्बूनदमयं दिव्यं त्रिषु लोकेषु विश्रुतम् ।
तदप्युत्पाट्य कुच्छ्रेण स्वं निवेशनमाहृतम् ॥ २.५७.३९ ॥
ജാംബൂനദ സ്വർണ്ണത്തിൽ നിർമ്മിതമായ, ദിവ്യമായ, മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും പ്രസിദ്ധമായ അതും പ്രയാസപ്പെട്ട് പിഴുത് സ്വന്തം വസതിയിലേക്ക് കൊണ്ടുവന്നു.
2.57.40
भ्राजमानं पुरा तत्र सर्वौषधिविदीपितम् ।
यमिन्द्रभवनाच्छौरिराजहार परन्तपः ॥ २.५७.४० ॥
മുൻപ് അവിടെ തിളങ്ങിയിരുന്ന, സർവ്വ ഔഷധികളാൽ പ്രകാശിതമായ, ഇന്ദ്രഭവനത്തിൽ നിന്ന് ശൂരപുത്രനായ ശത്രുതാപകൻ കൊണ്ടുവന്നതിനെ.
2.57.41
पारिजातः स तत्रैव केशवेन निवेशितः ।
लेपहस्तशतैर्जुष्टो विमानैश्च हिरण्मयैः ॥ २.५७.४१ ॥
ആ പാരിജാതവൃക്ഷത്തെ അവിടെത്തന്നെ കേശവൻ സ്ഥാപിച്ചു; നൂറുകണക്കിന് ലേപനം പുരട്ടുന്ന കൈകളാൽ പരിപാലിക്കപ്പെട്ടതും സ്വർണ്ണ വിമാനങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടതും.
2.57.42
विहिता वासुदेवेन तत्रैव च महाद्रुमाः ।
पद्माकुलजलोपेता रक्तसौगन्धिकोत्पलाः ॥ २.५७.४२ ॥
വാസുദേവൻ അവിടെത്തന്നെ മഹാവൃക്ഷങ്ങളും സ്ഥാപിച്ചു; താമരകൾ നിറഞ്ഞ ജലാശയങ്ങളോടും ചുവന്ന സൗഗന്ധികങ്ങളും നീലോൽപ്പലങ്ങളുമായും.
2.57.43
मणिमौक्तिकवालूकाः पुष्करिण्यः सरांसि च ।
तासां परमकूलि शोभयन्ति महाद्रुमाः ॥ २.५७.४३ ॥
മണിയും മുത്തും പോലെ മണൽ നിറഞ്ഞ താമരക്കുളങ്ങളും തടാകങ്ങളും ഉണ്ടായിരുന്നു; അവയുടെ ഉത്തമ തീരങ്ങളെ മഹാവൃക്ഷങ്ങൾ അലങ്കരിച്ചു.
2.57.44
सालतालाश्वकर्णाश्च शतशाखाश्च रोहिणः ।
भल्लातककपित्थाश्च इन्द्रवृक्षाश्च चम्पकाः ॥ २.५७.४४ ॥
സാല, താല, അശ്വകർണ്ണം, നൂറു ശാഖകളുള്ള രോഹിണം, ഭല്ലാതകം, കപിത്ഥം, ഇന്ദ്രവൃക്ഷം, ചമ്പകം എന്നീ വൃക്ഷങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നു.
2.57.45
खादिरा मृतकाश्चैव समन्तात्परिरोपिताः ।
ये च हैमवता वृक्षा ये च नन्दनजास्तथा ॥ २.५७.४५ ॥
ഖദിരവും മൃതകവും എല്ലായിടത്തും നട്ടുപിടിപ്പിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു; ഹിമവത്പർവതത്തിലെയും നന്ദനത്തിൽ ജനിച്ചവയുമായ വൃക്ഷങ്ങളും അങ്ങനെതന്നെ.
2.57.46
आहृत्य यदुसिंहेन तेऽपि तत्र निवेशिताः ।
रत्नपीतारुणप्रख्याः सितपुष्पाश्च पादपाः ॥ २.५७.४६ ॥
യദുസിംഹൻ കൊണ്ടുവന്ന് അവിടെ നട്ടവയും ഉണ്ടായിരുന്നു; രത്നം പോലെ മഞ്ഞയും ചുവപ്പും നിറമുള്ള, വെളുത്ത പൂക്കളുള്ള വൃക്ഷങ്ങളായിരുന്നു അവ.
2.57.47
सर्वर्तुफलपूर्णोस्ते ते च काननसिन्धुषु ।
सहस्रपत्रपद्माश्च मन्दराश्च सहस्रशः ॥ २.५७.४७ ॥
അവ എല്ലാ ഋതുക്കളിലും ഫലസമൃദ്ധമായിരുന്നു; കാടുകളിലും നദികളിലും ആയിരം ദളങ്ങളുള്ള താമരകളും ആയിരക്കണക്കിന് മന്ദരപർവതങ്ങളും ഉണ്ടായിരുന്നു.
2.57.48
अशोकाः कर्णिकाराश्च तिलका नाग मल्लिकाः ।
कुरका नागपुष्पाश्च चम्पकास्तृणपुल्लिकाः ॥ २.५७.४८ ॥
അശോകം, കർണ്ണികാരം, തിലകം, നാഗം, മല്ലിക, കുരകം, നാഗപുഷ്പം, ചമ്പകം, തൃണപുല്ലിക എന്നിവ ഉണ്ടായിരുന്നു.
2.57.49
सप्तवर्णाः कबन्धाश्च नीपाः कुरवकास्तथा ।
केतकाः केसराश्चैव हिनतालतलताटकाः ॥ २.५७.४९ ॥
സപ്തവർണം, കബന്ധം, നീപം, കുരവകം, കേതകം, കേസരം, ഹിന്താലം, താലം, താടകം എന്നീ വൃക്ഷങ്ങളും.
2.57.50
तालाः प्रलम्बा वकुलाः पिण्डिका बीजपूरकाः ।
द्रुतामलकखर्जूरा महिता जम्बुकास्तथा ॥ २.५७.५० ॥
താലം, പ്രലംബം, വകുലം, പിണ്ഡികം, ബീജപൂരകം, ദ്രുതാമലകം, ഖർജൂരം, മഹിതം, ജംബുകം എന്നീ വൃക്ഷങ്ങളും.
2.57.51
आम्राः पनसवृक्षाश्च चम्पकास्तिलतिन्दुकाः ।
लिकुचामृताश्चैव क्षीरिका कर्णिका तथा ॥ २.५७.५१ ॥
മാവുകൾ, പ്ലാവുകൾ, ചമ്പകം, തിലം, തിന്ദുകം, ലികുചം, അമൃതം, ക്ഷീരികം, കർണികം എന്നീ വൃക്ഷങ്ങളും.
2.57.52
नालिकेरेङ्गुदाश्चैव उत्क्रोशकवनानि च ।
कदली जातमल्ली च पाटली कुमुदोत्पलाः ॥ २.५७.५२ ॥
തെങ്ങുകൾ, ഇംഗുദം, ഉത്ക്രോശകവനങ്ങൾ, വാഴ, ജാതിമല്ലി, പാടലി, കുമുദം, ഉത്പലം എന്നിവയും.
2.57.53
नीलोत्पलकपूर्णाश्च वाप्यः कूपाः सहस्रशः ।
फुल्लाशाककपित्थाश्च तैस्तीर्त्वा बन्धुजीवकाः ॥ २.५७.५३ ॥
നീലോത്പലങ്ങളും കപൂർണങ്ങളും നിറഞ്ഞ പടിക്കിണറുകളും ആയിരക്കണക്കിന് കിണറുകളും; വിരിഞ്ഞ ശാകവും കപിത്ഥവും; അവ കടന്ന് ബന്ധുജീവകങ്ങളും.
2.57.54
प्रियालाशोकवादिर्याः प्राचीनाश्चापि सर्वशः ।
प्रियङ्गुबदरीभिश्च यवैः स्यन्दनचन्दनैः ॥ २.५७.५४ ॥
പ്രിയാലം, അശോകം, വാദിര്യം എന്നീ വൃക്ഷങ്ങളും; എല്ലായിടത്തുമുള്ള പുരാതന വൃക്ഷങ്ങളും; പ്രിയങ്ഗുവും ബദരിയും യവവും സ്യന്ദന-ചന്ദനങ്ങളും.
2.57.55
शचीपीलुपलाश्चैश्च पलाशवधपिप्लैः ।
उदुम्बरैश्च बिल्वैश्च पालाशैः पारिभद्रकैः ॥ २.५७.५५ ॥
ശചീ, പീലു, പലാശ, അശ്വ, പലാശ-വധ, പിപ്പല വൃക്ഷങ്ങളാലും, ഉദുംബര, ബില്വ വൃക്ഷങ്ങളാലും, പാലാശ, പാരിഭദ്രക വൃക്ഷങ്ങളാലും.
2.57.56
इन्द्रवृक्षार्जुनैश्चैव अश्वत्थैश्चिरबिल्वकैः ।
भौमगञ्जनवृक्षैश्च भल्लाभैरश्वसाह्वयैः ॥ २.५७.५६ ॥
ഇന്ദ്രവൃക്ഷ, അർജുന വൃക്ഷങ്ങളാലും, അശ്വത്ഥ, ചിരബില്വക വൃക്ഷങ്ങളാലും, ഭൗമ, ഗഞ്ജന വൃക്ഷങ്ങളാലും, ഭല്ലാത, അശ്വസാഹ്വ വൃക്ഷങ്ങളാലും.
2.57.57
सज्जैस्ताम्बूलवल्लीभिर्लवङ्गैः क्रमुकैस्तथा ।
वंशैश्च विविधैस्तत्र समन्तात्परिरोपितैः ॥ २.५७.५७ ॥
സജ്ജ, താംബൂല വള്ളികളാലും, ലവംഗ, കവുങ്ങ് വൃക്ഷങ്ങളാലും, അവിടെ എല്ലായിടത്തും നട്ടുപിടിപ്പിച്ച വിവിധ തരം മുളകളാലും.
2.57.58
ये च नन्दनजा वृक्षा ये च चैत्ररथे वने ।
सर्वे ते यदुनाथेन समन्तात्परिरोपिताः ॥ २.५७.५८ ॥
നന്ദനത്തിൽ ജനിച്ച വൃക്ഷങ്ങളും, ചൈത്രരഥ വനത്തിലെ വൃക്ഷങ്ങളും — അവയെല്ലാം യദുനാഥനാൽ എല്ലായിടത്തും നട്ടുപിടിപ്പിക്കപ്പെട്ടു.
2.57.59
समाहिता महानद्यः पीतलोहितवालुकाः ।
तस्मिन्गृहवरे रम्ये मणिशक्रसवालुकाः ॥ २.५७.५९ ॥
ആ രമ്യമായ ശ്രേഷ്ഠ ഗൃഹത്തിൽ വലിയ നദികൾ ക്രമത്തിൽ ഒഴുകി; അവയുടെ മണൽ മഞ്ഞയും ചുവപ്പും ആയിരുന്നു, മണികളും ഇന്ദ്രസമാനമായ തിളക്കമുള്ള മണലും ഉണ്ടായിരുന്നു.
2.57.60
मत्तबर्हिणनादाश्च कोकिलाश्च मदावहाः ।
बभूवुः परमोपेताः सर्वे जगति पर्वताः ॥ २.५७.६० ॥
മദിച്ച മയിലുകളുടെ നാദവും മദം ഉണർത്തുന്ന കുയിലുകളും — ഇവയോടുകൂടി ലോകത്തിലെ എല്ലാ പർവതങ്ങളും പരമോന്നതമായി.
2.57.61
तत्रैव गजयूथानि तत्र गोमहिषास्तथा ।
निवासाश्च कृतास्तत्र वराहा मृगपक्षिणाम् ॥ २.५७.६१ ॥
അവിടെത്തന്നെ ആനക്കൂട്ടങ്ങളുണ്ടായിരുന്നു; അവിടെ പശുക്കളും എരുമകളും ഉണ്ടായിരുന്നു; അവിടെ മൃഗങ്ങൾക്കും പക്ഷികൾക്കും പന്നികൾക്കും വാസസ്ഥലങ്ങൾ ഒരുക്കിയിരുന്നു.
2.57.62
विश्वकर्मकृतः शैलः प्राकारस्तत्र वेश्मनि ।
व्यक्तकिष्कुशतोद्यामः सुधारससमप्रभः ॥ २.५७.६२ ॥
വിശ്വകർമ്മാവ് നിർമ്മിച്ച പർവതസദൃശമായ മതിൽ അവിടെ കൊട്ടാരത്തിന് ചുറ്റുമുണ്ടായിരുന്നു; നൂറു കിഷ്കുകൾ ഉയരത്തിൽ വ്യക്തമായി കാണാമായിരുന്നു; അമൃതരസം പോലെ പ്രകാശിച്ചിരുന്നു.
2.57.63
तेन ते च महाशैलाः सरितश्च सरांसि च ।
परिक्षिप्तानि वै तस्य वनान्युपवनानि च ॥ २.५७.६३ ॥
അതിനാൽ ആ മഹാപർവതങ്ങളും നദികളും തടാകങ്ങളും അതിന്റെ വനങ്ങളും ഉപവനങ്ങളും സത്യമായും അതിനാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടിരുന്നു.