ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 2.57
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.57.1
तां पुरी द्वारकीं दृष्ट्वा विभुर्नारायणो हरिः ।
हृष्टः सर्वार्थसम्पन्नः प्रवेष्टुमुपचक्रमे ॥ २.५७.१ ॥
ସେହି ଦ୍ୱାରକା ନଗରୀକୁ ଦେଖି ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ନାରାୟଣ ହରି ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ସର୍ବ ସମ୍ପଦରେ ସମ୍ପନ୍ନ ହୋଇ, ତହିଁରେ ପ୍ରବେଶ କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
2.57.2
सोऽपश्यद्वृक्षषण्डांश्च रम्यान्नानाजनान्वहून् ।
समन्ततो द्वारवत्यां नानापुष्पफलान्वितान् ॥ २.५७.२ ॥
ସେ ଦ୍ୱାରବତୀରେ ଚାରିଆଡ଼େ ରମଣୀୟ ବୃକ୍ଷସମୂହ ଓ ବହୁ ଲୋକ ଦେଖିଲେ; ସେସବୁ ନାନା ପ୍ରକାର ପୁଷ୍ପ ଓ ଫଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା।
2.57.3
अर्कचन्द्रप्रतीकाशैर्मेरुकूटनिभैर्गृहैः ।
द्वारकामावृतां रम्यां सुकृतां विश्वकर्मणा ॥ २.५७.३ ॥
ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ମେରୁ ଶିଖର ପରି ଉଚ୍ଚ ଗୃହରେ ଘେରା, ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୁନ୍ଦର ଭାବେ ନିର୍ମିତ ସେହି ରମଣୀୟ ଦ୍ୱାରକା।
2.57.4
पद्मषण्डाकुलाभिश्च हंससेवितवारिभिः ।
गङ्गासिन्धुप्रकाशाभिः परिघाभिरलङ्कृताम् ॥ २.५७.४ ॥
ପଦ୍ମ ସମୂହରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ହଂସସେବିତ ଜଳବିଶିଷ୍ଟ, ଗଙ୍ଗା ଓ ସିନ୍ଧୁ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ପରିଖାରେ ସେ ନଗରୀ ଅଳଙ୍କୃତ ଥିଲା।
2.57.5
प्राकारेणार्कवर्णेन पाण्डरेण विराजिताम् ।
वियन्मूर्ध्नि निविष्टेन द्यामिवाभ्रपरिच्छदाम् ॥ २.५७.५ ॥
ଆକାଶ ଶିଖରରେ ସ୍ଥାପିତ ସୂର୍ଯ୍ୟବର୍ଣ୍ଣ ଧଳା ପ୍ରାକାରରେ ସେ ଶୋଭିତ ଥିଲା; ମେଘରେ ଆବୃତ ସ୍ୱର୍ଗ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
2.57.6
नन्दनप्रतिमैश्वापि मिश्रकप्रतिमैर्वनैः ।
तत्र सा विहिता साक्षान्नगरी विश्वकर्मणा ॥ २.५७.६ ॥
ନନ୍ଦନ ଓ ମିଶ୍ରକ ବନ ସମାନ ବନରେ ଭରା ସେହି ନଗରୀ ସାକ୍ଷାତ୍ ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେଠାରେ ନିର୍ମିତ ହୋଇଥିଲା।
2.57.7
काञ्चनैर्मणिसोपानैरुपेता जनहर्षिणी ।
गीतघोषमहाघोषैः प्रसादप्रवरैः शुभा ॥ २.५७.७ ॥
ସୁବର୍ଣ୍ଣ ମଣି-ସୋପାନଯୁକ୍ତ, ଲୋକଙ୍କୁ ହର୍ଷ ଦେଉଥିବା, ଗୀତର ମହାଘୋଷ ଓ ଉତ୍ତମ ପ୍ରାସାଦରେ ଶୋଭିତ।
2.57.8
तस्मिन्पुरवारश्रेष्ठे दाशार्हाणां यशस्विनाम् ।
नेश्मानि जहृषे दृष्ट्वा भगवान्पाकशासनः ॥ २.५७.८ ॥
ସେହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନଗରରେ ଯଶସ୍ବୀ ଦାଶାର୍ହମାନଙ୍କ ଗୃହ ଦେଖି ଭଗବାନ ପାକଶାସନ (ଇନ୍ଦ୍ର) ହର୍ଷିତ ହେଲେ।
2.57.9
समुच्छ्रितपताकानि पारिप्लवनिभानि च ।
काञ्चनाभानि भाखन्ति मेरुकूटनिभानि च ॥ २.५७.९ ॥
ଉଚ୍ଚ ପତାକାଯୁକ୍ତ, ପାରିପ୍ଲବ ପରି ଓ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଆଭାଯୁକ୍ତ, ମେରୁ ଶିଖର ସଦୃଶ ସେମାନେ ଝଲସୁଥିଲେ।
2.57.10
सुधापाण्डरशृङ्गैश्च शातकुम्भपरिच्छदैः ।
रत्नसानुमहाशृङ्गैः सर्वरत्नसमन्वितैः ॥ २.५७.१० ॥
ଅମୃତ ପରି ଶୁଭ୍ର ଶିଖର, ଶୁଦ୍ଧ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଆଚ୍ଛାଦନ, ରତ୍ନମୟ ଶୈଳ ଓ ମହାଶୃଙ୍ଗ, ସର୍ବରତ୍ନ ସମନ୍ୱିତ।
2.57.11
सहर्म्यैः सार्धचन्द्रैश्च सनिर्यूहैः सपञ्ज्अरैः ।
सयन्त्रगृहसंबाधैः सधातुभिरिवाद्रिभिः ॥ २.५७.११ ॥
ପ୍ରାସାଦ, ଅର୍ଦ୍ଧଚନ୍ଦ୍ରାକୃତି ଖିଲାନ, ବାହାରକୁ ବାହାରିଥିବା ଅଳିନ୍ଦ, ଝରକା ସହିତ, ଯନ୍ତ୍ରଗୃହରେ ଠାସି ହୋଇଥିବା, ଧାତୁଯୁକ୍ତ ପର୍ବତ ପରି।
2.57.12
मणिकाञ्चनभ्ॐऐश्च सुधामृष्टतलैस्तथा ।
जाम्बूनदमयद्वारैर्वैडूर्यविकृतार्गलैः ॥ २.५७.१२ ॥
ମଣି ଓ ସୁବର୍ଣ୍ଣର ଭୂମି, ଚୂନ ପରି ମସୃଣ ତଳ, ଜାମ୍ବୂନଦ ସୁବର୍ଣ୍ଣର ଦ୍ୱାର, ବୈଦୂର୍ଯ୍ୟ ମଣିର ଅର୍ଗଳ ସମନ୍ୱିତ।
2.57.13
सर्वर्तुसुखसंस्यर्शैर्महाधनपरिच्छदैः ।
रम्यसानुगृहैः शृङ्गैर्विचित्रैरिव पर्वतैः ॥ २.५७.१३ ॥
ଏହା ସବୁ ଋତୁରେ ସୁଖକର ସ୍ପର୍ଶବିଶିଷ୍ଟ, ମହାଧନ ଓ ସାମଗ୍ରୀରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ରମଣୀୟ ପର୍ବତ-ଢାଳର ଗୃହ ଓ ଶିଖରଯୁକ୍ତ ଥିଲା, ଯେପରି ବିଚିତ୍ର ପର୍ବତ।
2.57.14
पञ्चवर्णसवर्णैश्च पुष्पवृष्टिसमप्रभैः ।
तुल्यैः पर्जन्यनिर्घोषैर्ह्रादैर्भोगवती यथा ॥ २.५७.१४ ॥
ଏହା ପାଞ୍ଚ ରଙ୍ଗ ଓ ସେଥିସହ ମେଳ ଖାଉଥିବା ବର୍ଣ୍ଣର, ପୁଷ୍ପବର୍ଷା ପରି ପ୍ରଭାର, ମେଘଗର୍ଜନ ସଦୃଶ ଶବ୍ଦ ଓ ପ୍ରତିଧ୍ୱନିଯୁକ୍ତ, ଭୋଗବତୀ ପରି ଥିଲା।
2.57.15
कृष्णध्वजोपवाह्यैश्च दाशार्हायुधरोहितैः ।
वृष्णिवीरमयूरैश्च स्त्रीसहस्रप्रजाकुलैः ॥ २.५७.१५ ॥
ଏହା କଳା ପତାକା ଓ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ବହୁଥିବା ରଥ, ଦାଶାର୍ହଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ର ଓ ଲାଲ ପତାକା, ମୟୂର ସଦୃଶ ବୃଷ୍ଣି ବୀରମାନେ ଏବଂ ସହସ୍ର ସ୍ତ୍ରୀ ଓ ପ୍ରଜାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା।
2.57.16
वासुदेवैन्द्रपर्जन्यैर्गृहमेघैरलङ्कृता ।
ददृशे द्वारकाऽतीव मेघैर्द्यैरिव संवृता ॥ २.५७.१६ ॥
ବାସୁଦେବ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ପର୍ଜନ୍ୟଙ୍କ ମେଘ ଏବଂ ଗୃହମେଘରେ ଅଳଙ୍କୃତ ଦ୍ୱାରକା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦିଶିଲା, ଯେପରି ସ୍ୱର୍ଗର ମେଘରେ ଆବୃତ।
2.57.17
साक्षाद्भगवतो वेश्म विहितं विश्वकर्मणा ।
ददृशुर्वासुदेवस्य चतुर्योजनमायतम् ॥ २.५७.१७ ॥
ବିଶ୍ୱକର୍ମା ନିର୍ମିତ ଭଗବାନଙ୍କର ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଗୃହ; ବାସୁଦେବଙ୍କ ସେହି ପ୍ରାସାଦ ଚାରି ଯୋଜନ ଦୀର୍ଘ ବୋଲି ସେମାନେ ଦେଖିଲେ।
2.57.18
तावदेव सुविस्तीर्णं सुसम्पूर्णं महाधनैः ।
प्रासादवरसम्पन्नं युक्तं जगति पर्वतैः ॥ २.५७.१८ ॥
ତାହା ମଧ୍ୟ ସେତିକି ବିସ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ, ମହାଧନରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପ୍ରାସାଦରେ ସମ୍ପନ୍ନ, ଜଗତରେ ପର୍ବତ ସହ ଯୁକ୍ତ ପରି ଥିଲା।
2.57.19
यं चकार महाभागस्त्वष्टा वासवचोदितः ।
प्रासादं हेमनाभस्य सर्वतो योजनायतम् ॥ २.५७.१९ ॥
ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପ୍ରେରଣାରେ ମହାଭାଗ ତ୍ୱଷ୍ଟା ନିର୍ମାଣ କରିଥିବା ହେମନାଭଙ୍କ ପ୍ରାସାଦ — ଚତୁର୍ଦ୍ଦିଗରେ ଏକ ଯୋଜନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତୃତ ଥିଲା।
2.57.20
मेरोरिव गिरेः शृङ्गमुच्छ्रितं काञ्चनालयम् ।
रुक्मिण्याः प्रवरो वासो निर्मितः सुमहात्मना ॥ २.५७.२० ॥
ମେରୁ ପର୍ବତର ଶିଖର ପରି ଉଚ୍ଚ ଉଠିଥିବା ସୁବର୍ଣ୍ଣମୟ ଗୃହ — ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାସସ୍ଥାନ; ସେହି ମହାତ୍ମା ତାହା ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲେ।
2.57.21
सत्यभामा पुनर्वेश्म सदा वसति पाण्डरम् ।
विचित्रमणिसोपानं यं विदुः शीतवानिति ॥ २.५७.२१ ॥
ସତ୍ୟଭାମାଙ୍କ ବାସସ୍ଥାନ ମଧ୍ୟ ସର୍ବଦା ସେଠାରେ ଅଛି — ବିଚିତ୍ର ମଣିମାଳା ସିଂଢ଼ି ଥିବା ଧଳା ଗୃହ; ଲୋକେ ତାହାକୁ 'ଶୀତବାନ୍' ବୋଲି ଜାଣନ୍ତି।
2.57.22
विमलादित्यवर्णाभिः पताकाभिरलङ्कृतम् ।
व्यक्तबद्धं यथोद्देशे चतुर्दशमहाध्वजम् ॥ २.५७.२२ ॥
ନିର୍ମଳ ସୂର୍ଯ୍ୟର ବର୍ଣ୍ଣର ପତାକାରେ ଅଳଙ୍କୃତ — ଯଥାସ୍ଥାନରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ବାନ୍ଧିତ ଚଉଦଟି ମହାଧ୍ୱଜ ସହିତ।
2.57.23
सर्वप्रासादमुख्योऽत्र जाम्बवत्या विभूषितः ।
प्रभाया जृम्भणैश्चित्रैस्त्रैलोक्यमिव भासयन् ॥ २.५७.२३ ॥
ସମସ୍ତ ପ୍ରାସାଦ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଧାନ ଏଠାରେ ଥିବା ଜାମ୍ବବତୀଙ୍କ ଭବନ — ପ୍ରଭାର ବିଚିତ୍ର ଦୀପ୍ତିରେ ବିଭୂଷିତ — ଯେପରି ତ୍ରିଲୋକକୁ ଉଦ୍ଭାସିତ କରୁଛି।
2.57.24
यस्तु पाण्डरवर्णाभस्तयोरन्तरमाश्रितः ।
विश्वकर्माकरोदेनं कैलासशिखरोपमम् ॥ २.५७.२४ ॥
କିନ୍ତୁ ସେ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅବସ୍ଥିତ ଧଳା ବର୍ଣ୍ଣର ଯେଉଁ ଗୃହ, ତାହା ବିଶ୍ୱକର୍ମା ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲେ — ତାହା କୈଲାସ ଶିଖର ସଦୃଶ।
2.57.25
जाम्बूनदप्रदीप्ताग्रः प्रदीप्तज्वलनोपमः ।
सागरप्रतिमोऽतिष्ठन्मेरुरित्यभिविश्रुतः ॥ २.५७.२५ ॥
ଜାମ୍ବୂନଦ ସୁନାରେ ଦୀପ୍ତ ଶିଖରବିଶିଷ୍ଟ, ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ଅଗ୍ନିସମ, ସାଗରସଦୃଶ, 'ମେରୁ' ନାମରେ ବିଖ୍ୟାତ ତାହା ଠିଆ ହୋଇଥିଲା।
2.57.26
तस्मिन्गान्धारराजस्य दुहिता कुलशालिनी ।
सुकेशी नाम विख्याता केशवेन निवेशिता ॥ २.५७.२६ ॥
ସେଠାରେ ଗାନ୍ଧାରରାଜଙ୍କ କୁଳଶୋଭା କନ୍ୟା 'ସୁକେଶୀ' ନାମରେ ବିଖ୍ୟାତ ଥିଲେ, ଯାହାକୁ କେଶବ ସେଠାରେ ବସାଇଥିଲେ।
2.57.27
पद्मकूट इति ख्यातः पद्मवर्णो महाप्रभः ।
सुप्रभाया महाबाहो वासः स परमोच्छ्रितः ॥ २.५७.२७ ॥
'ପଦ୍ମକୂଟ' ନାମରେ ଖ୍ୟାତ, ପଦ୍ମବର୍ଣ୍ଣ, ମହାପ୍ରଭାବିଶିଷ୍ଟ; ହେ ମହାବାହୁ, ସୁପ୍ରଭାଙ୍କ ବାସସ୍ଥାନ ତାହା, ଅତି ଉଚ୍ଚ।
2.57.28
यस्तु सूर्यप्रभो नाम प्रासादवर उच्यते ।
लक्षणायाः कुरुश्रेष्ठ स दत्तः शार्ङ्गधन्वना ॥ २.५७.२८ ॥
'ସୂର୍ଯ୍ୟପ୍ରଭ' ନାମକ ଯେଉଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପ୍ରାସାଦ କୁହାଯାଏ, ହେ କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତାହା ଲକ୍ଷଣାଙ୍କୁ ଶାର୍ଙ୍ଗଧନ୍ୱା ଦେଇଥିଲେ।
2.57.29
वैडूर्यवरवर्णाभः प्रासादो हरितप्रभः ।
श्वेतजाला हि यत्रैव यत्रैव च निवेशिता ॥ २.५७.२९ ॥
ବୈଡୂର୍ଯ୍ୟର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବର୍ଣ୍ଣର ପ୍ରାସାଦ, ସବୁଜ ପ୍ରଭାବିଶିଷ୍ଟ, ଧଳା ଜାଲିବିଶିଷ୍ଟ; ଯେଉଁଠାରେ ଯେଉଁଠାରେ ତାହା ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଥିଲା, ସେଠାରେ ସେଠାରେ।
2.57.30
यं विदुः सर्वभूतानि हरिरित्येव भारत ।
सुमित्रविजयावासो देवर्षिगणपूजितः ॥ २.५७.३० ॥
ଯାହାକୁ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ 'ହରି' ବୋଲି ଜାଣନ୍ତି, ହେ ଭାରତ, ତାହା ସୁମିତ୍ର ଓ ବିଜୟଙ୍କ ବାସସ୍ଥାନ, ଦେବତା ଓ ଋଷିଗଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ।
2.57.31
महिष्या वासुदेवस्य भूषणं सर्ववेश्मनाम् ।
यस्तु प्रासादमुख्योऽत्र विहितः सर्वशिल्पिभिः ॥ २.५७.३१ ॥
ବାସୁଦେବଙ୍କ ପ୍ରଧାନା ମହିଷୀଙ୍କ ଏହି ଆବାସ ସମସ୍ତ ଗୃହର ଅଳଙ୍କାର ଥିଲା; ଏଠାକାର ମୁଖ୍ୟ ପ୍ରାସାଦ ସମସ୍ତ ଶିଳ୍ପୀମାନେ ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲେ।
2.57.32
महिष्या वासुदेवस्य केतुमानिति विश्रुतः ।
प्रसादो विरजो नाम विरजस्को महात्मनः ॥ २.५७.३२ ॥
ବାସୁଦେବଙ୍କ ପ୍ରଧାନା ମହିଷୀଙ୍କ 'କେତୁମାନ' ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଆବାସ ଥିଲା; ତାହା ମହାତ୍ମାଙ୍କ ବିରଜ ନାମକ ପ୍ରାସାଦ, ଯାହା ବିରଜସ୍କ ବୋଲି କୁହାଯାଉଥିଲା।
2.57.33
उपस्थानगृहं तात केशवस्य महात्मनः ।
यस्तु प्रासादमुख्योऽत्र यं त्वष्टा व्यदधात्स्वयम् ॥ २.५७.३३ ॥
ହେ ପୁତ୍ର, ମହାତ୍ମା କେଶବଙ୍କର ଉପସ୍ଥାନ-ଗୃହ (ସଭାଗୃହ) ଏହା; ଏଠାକାର ମୁଖ୍ୟ ପ୍ରାସାଦ ସ୍ୱୟଂ ତ୍ଵଷ୍ଟା ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲେ।
2.57.34
योजनायतविष्कम्भं सर्वरत्नमयं विभोः ।
तेषां तु विहिताः सर्वे रुक्मदण्डाः पताकिनः ॥ २.५७.३४ ॥
ତାହା ବିଭୁଙ୍କ ଭବନ; ଏକ ଯୋଜନ ଲମ୍ବ-ପ୍ରସ୍ଥ, ସର୍ବରତ୍ନମୟ; ସେଥିରେ ସମସ୍ତେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଦଣ୍ଡରେ ପତାକା ସହିତ ସ୍ଥାପିତ ଥିଲେ।
2.57.35
सदने वासुदेवस्य मार्गसञ्जनना ध्वजाः ।
घण्टाजालानि तत्रैव सर्वेषां निवेशने ॥ २.५७.३५ ॥
ବାସୁଦେବଙ୍କ ଭବନରେ ପଥ ଜଣାଇବା ପତାକା ଥିଲା; ସେଠାରେ ହିଁ ସମସ୍ତଙ୍କ ଆବାସରେ ଘଣ୍ଟାର ଜାଲ ମଧ୍ୟ ଥିଲା।
2.57.36
आहृत्य यदुसिंहेन वैजयन्तच्छलो महात् ।
हंसकूटस्य यच्छ्रङ्गमिन्द्रद्युम्नसरो महत् ॥ २.५७.३६ ॥
ଯଦୁସିଂହଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆଣାଯାଇଥିବା ମହାନ ବୈଜୟନ୍ତ-ଛଳ; ହଂସକୂଟର ସେହି ଶିଖର, ଏବଂ ମହାନ ଇନ୍ଦ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ସରୋବର।
2.57.37
षष्टितालसमुत्सेधमर्धयोजनविस्तृतम् ।
सकिन्नरमहानादं तदप्यमिततेजसः ॥ २.५७.३७ ॥
ଷାଠିଏ ତାଳ ଗଛ ସମାନ ଉଚ୍ଚ, ଅଧା ଯୋଜନ ବିସ୍ତୃତ, କିନ୍ନରଙ୍କ ମହାନାଦରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ; ଅମିତ ତେଜସ୍ୱୀଙ୍କର ତାହା ମଧ୍ୟ।
2.57.38
पश्यतां सर्वभूतानां त्रिषु लोकेषु विश्रुतम् ।
आदित्यपथगं यत्तन्मेरोः शिखरमुत्तमम् ॥ २.५७.३८ ॥
ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିଗୋଚରେ, ତ୍ରିଲୋକରେ ବିଖ୍ୟାତ, ସୂର୍ଯ୍ୟପଥ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଉଠିଥିବା ମେରୁର ସେହି ଉତ୍ତମ ଶିଖର ମଧ୍ୟ।
2.57.39
जाम्बूनदमयं दिव्यं त्रिषु लोकेषु विश्रुतम् ।
तदप्युत्पाट्य कुच्छ्रेण स्वं निवेशनमाहृतम् ॥ २.५७.३९ ॥
ଜାମ୍ବୂନଦ ସୁନାରେ ନିର୍ମିତ, ଦିବ୍ୟ, ତ୍ରିଲୋକରେ ବିଖ୍ୟାତ ସେହି ମଧ୍ୟ କଷ୍ଟରେ ଉପାଡ଼ି ସେ ନିଜ ନିବାସକୁ ଆଣିଥିଲେ।
2.57.40
भ्राजमानं पुरा तत्र सर्वौषधिविदीपितम् ।
यमिन्द्रभवनाच्छौरिराजहार परन्तपः ॥ २.५७.४० ॥
ପୂର୍ବରୁ ସେଠାରେ ଝଳମଳ ହେଉଥିବା, ସର୍ବ ଔଷଧିରେ ଦୀପ୍ତ, ଇନ୍ଦ୍ରଭବନରୁ ଶୂରପୁତ୍ର ଶତ୍ରୁତାପକ ଯାହା ହରଣ କରି ଆଣିଥିଲେ।
2.57.41
पारिजातः स तत्रैव केशवेन निवेशितः ।
लेपहस्तशतैर्जुष्टो विमानैश्च हिरण्मयैः ॥ २.५७.४१ ॥
ସେହି ପାରିଜାତ ବୃକ୍ଷକୁ କେଶବ ସେଠାରେ ହିଁ ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ; ଶହଶହ ଲେପନହସ୍ତ କାରିଗରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେବିତ ଓ ସୁନାର ବିମାନ ଦ୍ୱାରା ଘେରା।
2.57.42
विहिता वासुदेवेन तत्रैव च महाद्रुमाः ।
पद्माकुलजलोपेता रक्तसौगन्धिकोत्पलाः ॥ २.५७.४२ ॥
ବାସୁଦେବ ସେଠାରେ ହିଁ ବଡ଼ ବଡ଼ ବୃକ୍ଷ ମଧ୍ୟ ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ; ପଦ୍ମପୂର୍ଣ୍ଣ ଜଳ ସହିତ, ଲାଲ ସୌଗନ୍ଧିକ ଓ ନୀଳ ଉତ୍ପଳ ସହିତ।
2.57.43
मणिमौक्तिकवालूकाः पुष्करिण्यः सरांसि च ।
तासां परमकूलि शोभयन्ति महाद्रुमाः ॥ २.५७.४३ ॥
ମଣି ଓ ମୁକ୍ତା ପରି ବାଲିଥିବା ପଦ୍ମପୁଷ୍କରିଣୀ ଓ ହ୍ରଦ ଥିଲା; ସେମାନଙ୍କ ଉତ୍ତମ କୂଳକୁ ମହାବୃକ୍ଷମାନେ ଶୋଭାୟମାନ କରୁଥିଲେ।
2.57.44
सालतालाश्वकर्णाश्च शतशाखाश्च रोहिणः ।
भल्लातककपित्थाश्च इन्द्रवृक्षाश्च चम्पकाः ॥ २.५७.४४ ॥
ସାଳ, ତାଳ, ଅଶ୍ୱକର୍ଣ୍ଣ, ଶହେ ଶାଖାବିଶିଷ୍ଟ ରୋହିଣ, ଭଲ୍ଲାତକ, କପିତ୍ଥ, ଇନ୍ଦ୍ରବୃକ୍ଷ ଏବଂ ଚମ୍ପକ ଗଛ ଥିଲା।
2.57.45
खादिरा मृतकाश्चैव समन्तात्परिरोपिताः ।
ये च हैमवता वृक्षा ये च नन्दनजास्तथा ॥ २.५७.४५ ॥
ଖଦିର ଓ ମୃତକ ଗଛମାନେ ଚାରିଆଡ଼େ ରୋପଣ ହୋଇଥିଲେ; ହିମାଳୟର ଗଛ ଏବଂ ନନ୍ଦନରେ ଜନ୍ମିତ ଗଛମାନେ ମଧ୍ୟ ସେପରି ଥିଲେ।
2.57.46
आहृत्य यदुसिंहेन तेऽपि तत्र निवेशिताः ।
रत्नपीतारुणप्रख्याः सितपुष्पाश्च पादपाः ॥ २.५७.४६ ॥
ଯଦୁସିଂହ ଆଣି ସେଠାରେ ସ୍ଥାପିତ କରିଥିବା ସେମାନେ ମଧ୍ୟ; ରତ୍ନ ପରି ପୀତ ଓ ଅରୁଣ ରଙ୍ଗର, ଧଳା ଫୁଲର ଗଛ ଥିଲେ।
2.57.47
सर्वर्तुफलपूर्णोस्ते ते च काननसिन्धुषु ।
सहस्रपत्रपद्माश्च मन्दराश्च सहस्रशः ॥ २.५७.४७ ॥
ସେମାନେ ସବୁ ଋତୁରେ ଫଳପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲେ; ବନ ଓ ନଦୀରେ ସହସ୍ର ପାଖୁଡ଼ା ପଦ୍ମ ଥିଲା, ଏବଂ ହଜାର ହଜାର ମନ୍ଦର ପର୍ବତ ମଧ୍ୟ ଥିଲା।
2.57.48
अशोकाः कर्णिकाराश्च तिलका नाग मल्लिकाः ।
कुरका नागपुष्पाश्च चम्पकास्तृणपुल्लिकाः ॥ २.५७.४८ ॥
ଅଶୋକ, କର୍ଣ୍ଣିକାର, ତିଳକ, ନାଗ ଏବଂ ମଲ୍ଲିକା, କୁରକ, ନାଗପୁଷ୍ପ, ଚମ୍ପକ ଏବଂ ତୃଣପୁଲ୍ଲିକା ଥିଲେ।
2.57.49
सप्तवर्णाः कबन्धाश्च नीपाः कुरवकास्तथा ।
केतकाः केसराश्चैव हिनतालतलताटकाः ॥ २.५७.४९ ॥
ସପ୍ତବର୍ଣ, କବନ୍ଧ, ନୀପ, କୁରବକ ତଥା କେତକ, କେସର, ହିନ୍ତାଳ, ତାଳ ଓ ତାଟକ ବୃକ୍ଷସମୂହ।
2.57.50
तालाः प्रलम्बा वकुलाः पिण्डिका बीजपूरकाः ।
द्रुतामलकखर्जूरा महिता जम्बुकास्तथा ॥ २.५७.५० ॥
ତାଳ, ପ୍ରଲମ୍ବ, ବକୁଳ, ପିଣ୍ଡିକ, ବୀଜପୂରକ, ଦ୍ରୁତାମଳକ ଓ ଖର୍ଜୁର, ମହିତ ଏବଂ ଜମ୍ବୁକ ବୃକ୍ଷସମୂହ।
2.57.51
आम्राः पनसवृक्षाश्च चम्पकास्तिलतिन्दुकाः ।
लिकुचामृताश्चैव क्षीरिका कर्णिका तथा ॥ २.५७.५१ ॥
ଆମ୍ବ, ପଣସ ବୃକ୍ଷ, ଚମ୍ପକ, ତିଳ, ତିନ୍ଦୁକ, ଲିକୁଚ ଓ ଅମୃତ, କ୍ଷୀରିକା ଓ କର୍ଣିକା ବୃକ୍ଷସମୂହ।
2.57.52
नालिकेरेङ्गुदाश्चैव उत्क्रोशकवनानि च ।
कदली जातमल्ली च पाटली कुमुदोत्पलाः ॥ २.५७.५२ ॥
ନଡ଼ିଆ ଓ ଇଙ୍ଗୁଦ ବୃକ୍ଷ, ଉତ୍କ୍ରୋଶକ ବନ, କଦଳୀ, ଜାତୀମଲ୍ଲୀ, ପାଟଳୀ ଏବଂ କୁମୁଦ ଓ ଉତ୍ପଳ ପଦ୍ମ।
2.57.53
नीलोत्पलकपूर्णाश्च वाप्यः कूपाः सहस्रशः ।
फुल्लाशाककपित्थाश्च तैस्तीर्त्वा बन्धुजीवकाः ॥ २.५७.५३ ॥
ନୀଳୋତ୍ପଳ ଓ କପୂର୍ଣରେ ପୂର୍ଣ ବାବଡ଼ି ଓ ହଜାର ହଜାର କୂଅ; ଫୁଲିଥିବା ଶାକ ଓ କପିତ୍ଥ ବୃକ୍ଷ; ସେସବୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ବନ୍ଧୁଜୀବକ।
2.57.54
प्रियालाशोकवादिर्याः प्राचीनाश्चापि सर्वशः ।
प्रियङ्गुबदरीभिश्च यवैः स्यन्दनचन्दनैः ॥ २.५७.५४ ॥
ପ୍ରିୟାଳ, ଅଶୋକ ଓ ବାଦିର୍ଯ ବୃକ୍ଷ; ସର୍ବତ୍ର ପ୍ରାଚୀନ ବୃକ୍ଷ; ପ୍ରିୟଙ୍ଗୁ ଓ ବଦରୀ, ଯବ, ସ୍ୟନ୍ଦନ ଓ ଚନ୍ଦନ ସହିତ।
2.57.55
शचीपीलुपलाश्चैश्च पलाशवधपिप्लैः ।
उदुम्बरैश्च बिल्वैश्च पालाशैः पारिभद्रकैः ॥ २.५७.५५ ॥
ଶଚୀ, ପୀଲୁ, ପଳାଶ, ଅଶ୍ୱ, ପଳାଶ-ବଧ ଓ ପିପ୍ପଳ ବୃକ୍ଷରେ, ଉଦୁମ୍ବର ଓ ବିଲ୍ବ ବୃକ୍ଷରେ, ପାଲାଶ ଓ ପାରିଭଦ୍ରକ ବୃକ୍ଷରେ।
2.57.56
इन्द्रवृक्षार्जुनैश्चैव अश्वत्थैश्चिरबिल्वकैः ।
भौमगञ्जनवृक्षैश्च भल्लाभैरश्वसाह्वयैः ॥ २.५७.५६ ॥
ଇନ୍ଦ୍ରବୃକ୍ଷ ଓ ଅର୍ଜୁନ ବୃକ୍ଷରେ, ଅଶ୍ୱତ୍ଥ ଓ ଚିରବିଲ୍ବକ ବୃକ୍ଷରେ, ଭୌମ ଓ ଗଞ୍ଜନ ବୃକ୍ଷରେ, ଭଲ୍ଲାତ ଓ ଅଶ୍ୱସାହ୍ୱ ବୃକ୍ଷରେ।
2.57.57
सज्जैस्ताम्बूलवल्लीभिर्लवङ्गैः क्रमुकैस्तथा ।
वंशैश्च विविधैस्तत्र समन्तात्परिरोपितैः ॥ २.५७.५७ ॥
ସଜ୍ଜ, ତାମ୍ବୂଳ ଲତାରେ, ଲବଙ୍ଗ ଓ ଗୁଆ ବୃକ୍ଷରେ, ଏବଂ ସେଠାରେ ସର୍ବତ୍ର ରୋପିତ ବିବିଧ ବାଉଁଶରେ।
2.57.58
ये च नन्दनजा वृक्षा ये च चैत्ररथे वने ।
सर्वे ते यदुनाथेन समन्तात्परिरोपिताः ॥ २.५७.५८ ॥
ନନ୍ଦନରେ ଜାତ ଯେଉଁ ବୃକ୍ଷ ଅଛନ୍ତି ଏବଂ ଚୈତ୍ରରଥ ବନରେ ଯେଉଁ ବୃକ୍ଷ ଅଛନ୍ତି, ସେସମସ୍ତ ଯଦୁନାଥଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସର୍ବତ୍ର ରୋପିତ ହୋଇଥିଲେ।
2.57.59
समाहिता महानद्यः पीतलोहितवालुकाः ।
तस्मिन्गृहवरे रम्ये मणिशक्रसवालुकाः ॥ २.५७.५९ ॥
ସେହି ରମଣୀୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୃହରେ ବଡ଼ ନଦୀମାନେ ସୁବ୍ୟବସ୍ଥିତ ଥିଲେ; ସେମାନଙ୍କ ବାଲି ହଳଦିଆ ଓ ଲାଲ ଥିଲା, ମଣି ଓ ଶକ୍ରଙ୍କ ସମାନ ବାଲି ସହିତ।
2.57.60
मत्तबर्हिणनादाश्च कोकिलाश्च मदावहाः ।
बभूवुः परमोपेताः सर्वे जगति पर्वताः ॥ २.५७.६० ॥
ମତ୍ତ ମୟୂରର ନାଦ ଓ ମଦ ଜାଗ୍ରତ କରୁଥିବା କୋକିଳ — ଏସବୁରେ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ ଜଗତର ସମସ୍ତ ପର୍ବତ ପରମ ଶୋଭାମୟ ହେଲେ।
2.57.61
तत्रैव गजयूथानि तत्र गोमहिषास्तथा ।
निवासाश्च कृतास्तत्र वराहा मृगपक्षिणाम् ॥ २.५७.६१ ॥
ସେଠାରେ ହିଁ ହାତୀମାନଙ୍କର ଯୂଥ ଥିଲା; ସେଠାରେ ଗାଈ ଓ ମହିଷ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ; ଏବଂ ସେଠାରେ ମୃଗ, ପକ୍ଷୀ ଓ ବରାହମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବାସସ୍ଥାନ ନିର୍ମିତ ହୋଇଥିଲା।
2.57.62
विश्वकर्मकृतः शैलः प्राकारस्तत्र वेश्मनि ।
व्यक्तकिष्कुशतोद्यामः सुधारससमप्रभः ॥ २.५७.६२ ॥
ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ମିତ ପର୍ବତସଦୃଶ ପ୍ରାକାର ସେଠାରେ ପ୍ରାସାଦ ଚାରିପାଖରେ ଥିଲା; ଶହେ କିଷ୍କୁ ଉଚ୍ଚ ଓ ସ୍ପଷ୍ଟ ଦେଖାଯାଉଥିଲା; ଅମୃତରସ ପରି ଦୀପ୍ତି ଥିଲା।
2.57.63
तेन ते च महाशैलाः सरितश्च सरांसि च ।
परिक्षिप्तानि वै तस्य वनान्युपवनानि च ॥ २.५७.६३ ॥
ତଦ୍ଦ୍ୱାରା ସେହି ମହାପର୍ବତ, ନଦୀ ଓ ସରୋବର, ଏବଂ ତା'ର ବନ ଓ ଉପବନ ପ୍ରକୃତରେ ଘେରାଯାଇ ରହିଥିଲା।