મહાભારત · અધ્યાય 2.58
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.58.1
एवमालोकयाञ्चक्रुर्द्वारकामृषभास्त्रयः ।
उपेन्द्रबलदेवौ च वासवश्च महायशाः ॥ २.५८.१ ॥
આ રીતે દ્વારકાના ત્રણ શ્રેષ્ઠ પુરુષોએ જોયું — ઉપેન્દ્ર, બલદેવ અને મહાયશસ્વી વાસવ.
2.58.2
ततस्तं पाण्डरं शौरिर्मूर्ध्नि तिष्ठन्गरुत्मतः ।
प्रीतः शङ्खमुपाध्मासीद्द्विषतां रोमहर्षणम् ॥ २.५८.२ ॥
ત્યારે ગરુડના મસ્તક પર ઊભેલા શૌરિએ પ્રસન્ન થઈને તે સફેદ શંખ ફૂંક્યો; તે શત્રુઓના રૂંવાડા ઊભા કરનારો હતો.
2.58.3
तस्य शङ्खस्य शब्देन सारश्चुक्षुभे भृशम् ।
ररास च नभः सर्वं तच्चित्रमभवत्तदा ॥ २.५८.३ ॥
તે શંખના શબ્દથી સેના અત્યંત ક્ષુબ્ધ થઈ, અને આખું આકાશ ગાજી ઊઠ્યું; ત્યારે તે અદ્ભુત બની ગયું.
2.58.4
पाञ्चजन्यस्य निर्घोषं निशम्य कुकुरान्दकाः ।
प्रीयमाणाः समाजग्मुरालोक्य मधुसूदनम् ॥ २.५८.४ ॥
પાંચજન્ય શંખનો ઘોષ સાંભળીને પ્રસન્ન થયેલા કુકુર અને અંધકો મધુસૂદનને જોવા એકત્ર થયા.
2.58.5
वसुदेवं पुरस्कृत्य वेणुशङ्खरवैः सह ।
उग्रसेनो ययौ राजा वासुदेवनिवेशनम् ॥ २.५८.५ ॥
વસુદેવને આગળ રાખીને, વાંસળી અને શંખના ધ્વનિ સાથે, રાજા ઉગ્રસેન વાસુદેવના નિવાસ તરફ ગયા.
2.58.6
आनन्दितुं पर्यचन्स्वेषु वेश्मसु देवकी ।
रोहिणी च ययौ देशमाहुकस्य च याः स्त्रियः ॥ २.५८.६ ॥
પોતાના ભવનોમાં આનંદ માણવા દેવકી ફરી; રોહિણી અને આહુકના સ્થાને ગયેલી સ્ત્રીઓ પણ ગઈ.
2.58.7
हता ब्रह्मद्विषः सर्वे जयन्त्यन्धकवृष्णयटः ।
एवमुक्तः सह स्त्रीभिरक्षतैर्मधुसूदनः ॥ २.५८.७ ॥
બ્રાહ્મણદ્વેષી સૌ માર્યા ગયા; અંધક અને વૃષ્ણિઓ જીત્યા. એમ કહેવાયા પછી, સ્ત્રીઓ સાથે અક્ષત મધુસૂદન.
2.58.8
ततः शौरिः सुपर्णेन स्वं निवेशनमभ्ययात् ।
चकाराथ यथोद्देशमीश्वरो मणिपर्वतम् ॥ २.५८.८ ॥
પછી શૌરિ ગરુડ દ્વારા પોતાના નિવાસે ગયા; ઈશ્વરે મણિપર્વતને ઇચ્છિત રીતે રચ્યો.
2.58.9
ततो धनानि रत्नानि सभायां मधुसूदनः ।
निधाय पुण्डरीकाक्षः पितुर्दर्शनलालसः ॥ २.५८.९ ॥
પછી ધન અને રત્નો સભામાં મૂકીને, પિતાના દર્શનની ઉત્કંઠા ધરાવતા પુંડરીકાક્ષ મધુસૂદન.
2.58.10
ततः सान्दीपिनिं पूर्वं ब्राह्मणं चापि भारत ।
यथान्यायं वासुदेव उपस्पृष्ट्वा महायशाः ॥ २.५८.१० ॥
પછી, હે ભારત, પહેલાં સાંદીપનિ બ્રાહ્મણને પણ મહાયશસ્વી વાસુદેવે યથાવિધિ આચમન કરીને.
2.58.11
ववन्दे पृथुताम्राक्षः प्रीयमाणो महायशाः ।
तथाऽश्रुपरिपूर्णाक्षमानन्दभृतचेतसम् ॥ २.५८.११ ॥
વિશાળ રાતા નયનવાળા, પ્રસન્ન મહાયશસ્વીએ નમસ્કાર કર્યા; તેમજ આંસુભર્યા નેત્ર અને આનંદથી ભરેલા ચિત્તવાળાને.
2.58.12
ववन्दे सह रामेण पितरं वासवानुजः ।
ताभ्यां च मूर्ध्न्युपाघ्रातः केशवः परवीरहा ॥ २.५८.१२ ॥
વાસવના અનુજે રામ સાથે પિતાને નમસ્કાર કર્યા; તે બંનેએ શત્રુવીરોના સંહારક કેશવના મસ્તકને સૂંઘ્યું.
2.58.13
यथाश्रेष्ठमुपागम्य सात्वतान्यदुनन्दनः ।
सर्वेषां नाम जग्राह दाशार्हाणामधोक्षजः ॥ २.५८.१३ ॥
યદુનંદન અધોક્ષજે ક્રમ મુજબ સાત્વતો પાસે જઈ દાશાર્હો સૌને નામ લઈને સંબોધ્યા.
2.58.14
ततः सर्वाणि वित्तानि सर्वरत्नमयानि च ।
व्यभजत्तानि तेभ्योऽथ सर्वेभ्यो यदुनन्दनः ॥ २.५८.१४ ॥
પછી યદુનંદને સર્વ રત્નમય એવું બધું ધન તેઓ સૌને વહેંચી આપ્યું.
2.58.15
सा केशवमहामात्रैर्महेन्द्रप्रतिमैः सभा ।
शुशुभे वृष्णिशार्दूलैः सिंहैरिव गिरेर्गुहा ॥ २.५८.१५ ॥
ઇન્દ્રસમાન મહાગજ કેશવ અને વૃષ્ણિવંશના વાઘોથી તે સભા પર્વતની ગુફા સિંહોથી શોભે તેમ શોભી ઊઠી.
2.58.16
अथासनगतान्सर्वानुवाच विबुधाधिपः ।
शुभया हर्षयन्वाचा महेन्द्रस्तान्महायशाः।
कुकुरान्धकमुख्यांश्च तं च राजानमाहुकम् ॥ २.५८.१६ ॥
પછી આસનો પર બેઠેલા સૌને દેવાધિપતિ મહાયશસ્વી મહેન્દ્ર શુભ વાણીથી હર્ષિત કરતા કુકુરો, અંધકપ્રમુખો અને રાજા આહુકને બોલ્યા.
2.58.17
यदर्थं जन्म कृष्णस्य मानुषेषु महात्मनः ।
यत्कृतं वासुदेवेन तद्वक्ष्यामि समासतः ॥ २.५८.१७ ॥
મનુષ્યોમાં મહાત્મા કૃષ્ણનો જન્મ જે હેતુથી થયો, અને વાસુદેવે જે કર્યું, તે હું સંક્ષેપમાં કહીશ.
2.58.18
अयं शतसहस्राणि दानवानामरिन्दमः ।
निहय् पुण्डरीकाक्षः पातालविवरं ययौ ॥ २.५८.१८ ॥
આ શત્રુદમન પુંડરીકાક્ષે લાખો દાનવોને હણીને પાતાળની ગુફામાં પ્રવેશ કર્યો.
2.58.19
यच्च नाधिगतं पूर्वैः प्रह्लादबलिशम्बरैः ।
तदिदं शौरिणा वित्तं प्रापितं भवतामिह ॥ २.५८.१९ ॥
પૂર્વજો પ્રહ્લાદ, બલિ અને શંબરને પણ જે ધન મળ્યું નહોતું, તે અહીં શૌરિ (કૃષ્ણ) એ તમને અપાવ્યું છે.
2.58.20
सपाशं मुरमाक्रमय् पाञ्चजन्यं च धीमता ।
शिलासङ्घानतिक्रम्य निशुम्भः सगणो हतः ॥ २.५८.२० ॥
પાશ સહિત મુરને દબાવીને, બુદ્ધિમાને પાંચજન્ય શંખ (મેળવ્યો); શિલાસમૂહો ઓળંગીને નિશુંભ પોતાના ગણો સહિત માર્યો ગયો.
2.58.21
हयग्रीवश्च विक्रान्तो दानवो निहतो बली ।
मथितश्च मृधे भौमः कुण्डले चाहृते पुनः ॥ २.५८.२१ ॥
પરાક્રમી દાનવ હયગ્રીવ બળવાન છતાં માર્યો ગયો; યુદ્ધમાં ભૌમ મથાયો; કુંડળ ફરી હરી લેવાયાં.
2.58.22
पुनर्बाणवधे शौरिमादित्या वसुभिः सह ।
मन्मुखा आगमिष्यन्ति साध्याश्च मधुसूदनम् ॥ २.५८.२२ ॥
બાણના વધ સમયે ફરી, આદિત્યો વસુઓ સહિત મારી સામે આવશે; સાધ્યો પણ મધુસૂદન પાસે આવશે.
2.58.23
एवमुक्त्वा ततः सर्वानामन्त्र्य कुकुरान्धकान् ।
सस्वजे रामकृष्णौ च वसुदेवं च वासवः ॥ २.५८.२३ ॥
એમ કહીને પછી વાસવ (ઇન્દ્ર) એ કુકુરો અને અંધકો સર્વને સંબોધીને, રામ-કૃષ્ણ અને વસુદેવને આલિંગન આપ્યું.
2.58.24
प्रद्युम्नसाम्बप्रमुखाननिरूद्धं च सारणम् ।
बभ्रुं झल्लिं गदं भानुं चारुदेष्णं च वृत्रहा ॥ २.५८.२४ ॥
પ્રદ્યુમ્ન, સાંબ જેમાં મુખ્ય હતા તેમને, અને અનિરુદ્ધ તથા સારણ, બભ્રુ, ઝલ્લિ, ગદ, ભાનુ અને ચારુદેષ્ણને વૃત્રહંતા (ઇન્દ્ર) એ (સંબોધ્યા).
2.58.25
सत्कृत्य सारणाक्रूरौ पुनराभाष्य सात्यकिम् ।
सस्वजे वृष्णिराजानमाहुकं कुकुराधिपम्।
भोजं च कृतवर्णाणमन्यांश्चान्दकवृष्णिषु ॥ २.५८.२५ ॥
સારણ અને અક્રૂરનો સત્કાર કરીને, ફરી સાત્યકિ સાથે વાત કરીને, તેણે વૃષ્ણિરાજ આહુક, કુકુરાધિપતિ, ભોજ, કૃતવર્મા અને અંધક-વૃષ્ણિઓના બીજાઓને આલિંગ્યા.
2.58.26
आमन्त्र्य देवप्रवरैर्वासवो वासवानुजम् ।
ततः श्वेताचलप्रख्यं गजमैरावतं प्रभुः ॥ २.५८.२६ ॥
દેવશ્રેષ્ઠો પાસેથી વિદાય લઈને વાસવે વાસવના નાનાભાઈ પાસેથી; પછી શ્વેત પર્વત જેવા ઐરાવત હાથી પર પ્રભુ આરૂઢ થયા.
2.58.27
पश्यतां सर्वभातानामारुरोह शचीपतिः ।
पृथिवीं चान्तरिक्षं च दिवं च वरवारणम् ॥ २.५८.२७ ॥
સર્વ પ્રાણીઓ જોતા હતા ત્યારે શચીપતિ (ઇન્દ્ર) તે શ્રેષ્ઠ હાથી પર ચઢ્યા; તે પૃથ્વી, અંતરિક્ષ અને સ્વર્ગને ભરી રહ્યો હતો.
2.58.28
मुखाडम्बरनिर्घोषैः पूरयन्तमिवासकृत् ।
हैमयन्त्रमहाकक्ष्यं हिरण्मयविषाणिनम् ॥ २.५८.२८ ॥
મુખના ગર્જનાના અવાજોથી વારંવાર ભરી દેતો હોય તેવો, સોનાના મોટા પટ્ટાવાળો અને સોનાના દાંતવાળો તે હાથી.
2.58.29
मनोहरकुथास्तीर्णं सर्वरत्नविभूषितम् ।
नित्यस्रुतमदस्रावं क्षरन्तमिव तोयदम् ॥ २.५८.२९ ॥
સુંદર ઝૂલથી પાથરેલો, સર્વ રત્નોથી શણગારેલો, સતત મદ વહાવતો, જળ વરસાવતા મેઘ જેવો તે હાથી.
2.58.30
दिशागजं महामात्रं काञ्चनस्रजमास्थितः ।
प्रबभौ मन्दराग्रस्थः प्रतपन्भानुमानिव ॥ २.५८.३० ॥
દિગ્ગજ જેવા મહાહાથી પર સુવર્ણમાળા ધારણ કરીને બેઠેલા, મંદર પર્વતના શિખર પર ઊભા રહીને સૂર્યની જેમ તપતા તે ચમક્યા.
2.58.31
ततो वज्मयं भीमं प्रगृह्य परामाङ्कुशम् ।
ययौ बलवता सार्धं पावकेन शचीपतिः ॥ २.५८.३१ ॥
ત્યારે વજ્રમય ભયંકર શ્રેષ્ઠ અંકુશ ગ્રહણ કરીને શચીપતિ ઇન્દ્ર બળવાન અગ્નિ સાથે ચાલ્યા.
2.58.32
तं करेणुगजव्रातैर्विमानैश्च मरुद्गणाः ।
पृष्ठतोऽनुययुः प्रीताः कुबेरवरुणग्रहाः ॥ २.५८.३२ ॥
કરેણુ અને ગજસમૂહો તથા વિમાનો સાથે મરુદ્ગણો પ્રસન્ન થઈને તેમની પાછળ ચાલ્યા; કુબેર અને વરુણ ગ્રહો પણ.
2.58.33
स वायुपक्षमास्थाय वैश्वानरपथं गतः ।
प्राप्य सूर्यपथं देवस्तत्रैवान्तरधीयत ॥ २.५८.३३ ॥
તે દેવ વાયુની પાંખ પર આરૂઢ થઈ વૈશ્વાનરના માર્ગે ગયા, સૂર્યમાર્ગે પહોંચી ત્યાં જ અંતર્ધાન થયા.