ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 2.58
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.58.1
एवमालोकयाञ्चक्रुर्द्वारकामृषभास्त्रयः ।
उपेन्द्रबलदेवौ च वासवश्च महायशाः ॥ २.५८.१ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦ੍ਵਾਰਕਾ ਦੇ ਤਿੰਨ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਨੇ ਵੇਖਿਆ — ਉਪੇਂਦਰ, ਬਲਦੇਵ ਅਤੇ ਮਹਾਯਸ਼ਸਵੀ ਵਾਸਵ।
2.58.2
ततस्तं पाण्डरं शौरिर्मूर्ध्नि तिष्ठन्गरुत्मतः ।
प्रीतः शङ्खमुपाध्मासीद्द्विषतां रोमहर्षणम् ॥ २.५८.२ ॥
ਤਦ ਗਰੁੜ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਸ਼ੌਰਿ ਨੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਚਿੱਟਾ ਸ਼ੰਖ ਵਜਾਇਆ, ਜੋ ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਰੋਂਗਟੇ ਖੜ੍ਹੇ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਸੀ।
2.58.3
तस्य शङ्खस्य शब्देन सारश्चुक्षुभे भृशम् ।
ररास च नभः सर्वं तच्चित्रमभवत्तदा ॥ २.५८.३ ॥
ਉਸ ਸ਼ੰਖ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਸੈਨਾ ਬਹੁਤ ਵਿਆਕੁਲ ਹੋ ਗਈ, ਅਤੇ ਸਾਰਾ ਆਕਾਸ਼ ਗੂੰਜ ਉੱਠਿਆ; ਤਦ ਇਹ ਅਦਭੁਤ ਹੋ ਗਿਆ।
2.58.4
पाञ्चजन्यस्य निर्घोषं निशम्य कुकुरान्दकाः ।
प्रीयमाणाः समाजग्मुरालोक्य मधुसूदनम् ॥ २.५८.४ ॥
ਪਾਂਚਜਨ੍ਯ ਸ਼ੰਖ ਦੀ ਗਰਜ ਸੁਣ ਕੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ ਕੁਕੁਰ ਅਤੇ ਅੰਧਕ ਮਧੁਸੂਦਨ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਲਈ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ।
2.58.5
वसुदेवं पुरस्कृत्य वेणुशङ्खरवैः सह ।
उग्रसेनो ययौ राजा वासुदेवनिवेशनम् ॥ २.५८.५ ॥
ਵਸੁਦੇਵ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਬੰਸਰੀ ਅਤੇ ਸ਼ੰਖਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ, ਰਾਜਾ ਉਗ੍ਰਸੇਨ ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਵੱਲ ਗਿਆ।
2.58.6
आनन्दितुं पर्यचन्स्वेषु वेश्मसु देवकी ।
रोहिणी च ययौ देशमाहुकस्य च याः स्त्रियः ॥ २.५८.६ ॥
ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਮਹਿਲਾਂ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਉਣ ਲਈ ਦੇਵਕੀ ਘੁੰਮੀ; ਰੋਹਿਣੀ ਅਤੇ ਆਹੁਕ ਦੇ ਸਥਾਨ ਵੱਲ ਗਈਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਵੀ ਗਈਆਂ।
2.58.7
हता ब्रह्मद्विषः सर्वे जयन्त्यन्धकवृष्णयटः ।
एवमुक्तः सह स्त्रीभिरक्षतैर्मधुसूदनः ॥ २.५८.७ ॥
ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਦ੍ਵੇਸ਼ੀ ਸਾਰੇ ਮਾਰੇ ਗਏ; ਅੰਧਕ ਅਤੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਜਿੱਤ ਗਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹੇ ਜਾਣ ਤੇ, ਇਸਤਰੀਆਂ ਸਮੇਤ ਅਕਸ਼ਤ ਮਧੁਸੂਦਨ।
2.58.8
ततः शौरिः सुपर्णेन स्वं निवेशनमभ्ययात् ।
चकाराथ यथोद्देशमीश्वरो मणिपर्वतम् ॥ २.५८.८ ॥
ਫਿਰ ਸ਼ੌਰਿ ਗਰੁੜ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੇ ਨਿਵਾਸ ਨੂੰ ਗਏ; ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਮਣੀਪਰਵਤ ਨੂੰ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਬਣਾਇਆ।
2.58.9
ततो धनानि रत्नानि सभायां मधुसूदनः ।
निधाय पुण्डरीकाक्षः पितुर्दर्शनलालसः ॥ २.५८.९ ॥
ਫਿਰ ਧਨ ਅਤੇ ਰਤਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਪਿਤਾ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਵਾਲੇ ਪੁੰਡਰੀਕਾਕਸ਼ ਮਧੁਸੂਦਨ।
2.58.10
ततः सान्दीपिनिं पूर्वं ब्राह्मणं चापि भारत ।
यथान्यायं वासुदेव उपस्पृष्ट्वा महायशाः ॥ २.५८.१० ॥
ਫਿਰ, ਹੇ ਭਾਰਤ, ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਂਦੀਪਨਿ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਵੀ ਮਹਾਯਸ਼ਸਵੀ ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਆਚਮਨ ਕਰਕੇ।
2.58.11
ववन्दे पृथुताम्राक्षः प्रीयमाणो महायशाः ।
तथाऽश्रुपरिपूर्णाक्षमानन्दभृतचेतसम् ॥ २.५८.११ ॥
ਵਿਸ਼ਾਲ ਲਾਲ ਨੇਤਰਾਂ ਵਾਲੇ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਮਹਾਯਸ਼ਸਵੀ ਨੇ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੰਝੂਆਂ ਭਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅਤੇ ਆਨੰਦ ਭਰੇ ਮਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ।
2.58.12
ववन्दे सह रामेण पितरं वासवानुजः ।
ताभ्यां च मूर्ध्न्युपाघ्रातः केशवः परवीरहा ॥ २.५८.१२ ॥
ਵਾਸਵ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਨੇ ਰਾਮ ਸਮੇਤ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨੇ ਵੈਰੀ ਵੀਰਾਂ ਦੇ ਸੰਹਾਰਕ ਕੇਸ਼ਵ ਦੇ ਸਿਰ ਨੂੰ ਸੁੰਘਿਆ।
2.58.13
यथाश्रेष्ठमुपागम्य सात्वतान्यदुनन्दनः ।
सर्वेषां नाम जग्राह दाशार्हाणामधोक्षजः ॥ २.५८.१३ ॥
ਯਦੁਨੰਦਨ ਅਧੋਕਸ਼ਜ ਨੇ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਸਾਤਵਤਾਂ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਦਾਸ਼ਾਰ੍ਹਾਂ ਸਭ ਨੂੰ ਨਾਮ ਲੈ ਕੇ ਬੁਲਾਇਆ।
2.58.14
ततः सर्वाणि वित्तानि सर्वरत्नमयानि च ।
व्यभजत्तानि तेभ्योऽथ सर्वेभ्यो यदुनन्दनः ॥ २.५८.१४ ॥
ਫਿਰ ਯਦੁਨੰਦਨ ਨੇ ਸਰਬ-ਰਤਨਮਈ ਸਾਰਾ ਧਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਭਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ।
2.58.15
सा केशवमहामात्रैर्महेन्द्रप्रतिमैः सभा ।
शुशुभे वृष्णिशार्दूलैः सिंहैरिव गिरेर्गुहा ॥ २.५८.१५ ॥
ਇੰਦਰ ਵਰਗੇ ਮਹਾਗਜ ਕੇਸ਼ਵ ਅਤੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਨੀ ਸ਼ੇਰਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਸਭਾ ਪਰਬਤ ਦੀ ਗੁਫਾ ਸ਼ੇਰਾਂ ਨਾਲ ਸੋਹਣੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ ਤਿਵੇਂ ਸੋਹਣੀ ਲੱਗੀ।
2.58.16
अथासनगतान्सर्वानुवाच विबुधाधिपः ।
शुभया हर्षयन्वाचा महेन्द्रस्तान्महायशाः।
कुकुरान्धकमुख्यांश्च तं च राजानमाहुकम् ॥ २.५८.१६ ॥
ਫਿਰ ਆਸਨਾਂ ਉੱਤੇ ਬੈਠੇ ਸਭਨਾਂ ਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਰਦਾਰ ਮਹਾਯਸ਼ਸਵੀ ਮਹਿੰਦਰ ਨੇ ਸ਼ੁਭ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦਿਆਂ ਕੁਕੁਰਾਂ, ਅੰਧਕ ਪ੍ਰਧਾਨਾਂ ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਆਹੁਕ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
2.58.17
यदर्थं जन्म कृष्णस्य मानुषेषु महात्मनः ।
यत्कृतं वासुदेवेन तद्वक्ष्यामि समासतः ॥ २.५८.१७ ॥
ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹਾਤਮਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦਾ ਜਨਮ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੇ ਜੋ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਮੈਂ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸਾਂਗਾ।
2.58.18
अयं शतसहस्राणि दानवानामरिन्दमः ।
निहय् पुण्डरीकाक्षः पातालविवरं ययौ ॥ २.५८.१८ ॥
ਇਸ ਅਰਿੰਦਮ ਪੁੰਡਰੀਕਾਕਸ਼ ਨੇ ਲੱਖਾਂ ਦਾਨਵਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਪਾਤਾਲ ਦੀ ਖੋਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ।
2.58.19
यच्च नाधिगतं पूर्वैः प्रह्लादबलिशम्बरैः ।
तदिदं शौरिणा वित्तं प्रापितं भवतामिह ॥ २.५८.१९ ॥
ਜੋ ਧਨ ਪੂਰਵਜ ਪ੍ਰਹਲਾਦ, ਬਲਿ ਅਤੇ ਸ਼ੰਬਰ ਨੂੰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਇੱਥੇ ਸ਼ੌਰਿ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ) ਨੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦਿਵਾਇਆ ਹੈ।
2.58.20
सपाशं मुरमाक्रमय् पाञ्चजन्यं च धीमता ।
शिलासङ्घानतिक्रम्य निशुम्भः सगणो हतः ॥ २.५८.२० ॥
ਫੰਦੇ ਨਾਲ ਮੁਰ ਨੂੰ ਦਬਾ ਕੇ, ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਨੇ ਪਾਂਚਜਨਯ ਸ਼ੰਖ (ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ); ਪੱਥਰਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਲੰਘ ਕੇ ਨਿਸ਼ੁੰਭ ਆਪਣੇ ਗਣਾਂ ਸਮੇਤ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ।
2.58.21
हयग्रीवश्च विक्रान्तो दानवो निहतो बली ।
मथितश्च मृधे भौमः कुण्डले चाहृते पुनः ॥ २.५८.२१ ॥
ਬਹਾਦਰ ਦਾਨਵ ਹਯਗ੍ਰੀਵ ਬਲਵਾਨ ਹੁੰਦਿਆਂ ਵੀ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ; ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਭੌਮ ਮਸਲਿਆ ਗਿਆ; ਕੁੰਡਲ ਫਿਰ ਖੋਹ ਲਏ ਗਏ।
2.58.22
पुनर्बाणवधे शौरिमादित्या वसुभिः सह ।
मन्मुखा आगमिष्यन्ति साध्याश्च मधुसूदनम् ॥ २.५८.२२ ॥
ਬਾਣ ਦੇ ਵਧ ਸਮੇਂ ਫਿਰ, ਆਦਿੱਤਿਆ ਵਸੂਆਂ ਸਮੇਤ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਣਗੇ; ਸਾਧਯ ਵੀ ਮਧੁਸੂਦਨ ਕੋਲ ਆਉਣਗੇ।
2.58.23
एवमुक्त्वा ततः सर्वानामन्त्र्य कुकुरान्धकान् ।
सस्वजे रामकृष्णौ च वसुदेवं च वासवः ॥ २.५८.२३ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਫਿਰ ਵਾਸਵ (ਇੰਦਰ) ਨੇ ਸਾਰੇ ਕੁਕੁਰਾਂ ਅਤੇ ਅੰਧਕਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕਰਕੇ, ਰਾਮ-ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਅਤੇ ਵਸੁਦੇਵ ਨੂੰ ਗਲ ਲਾਇਆ।
2.58.24
प्रद्युम्नसाम्बप्रमुखाननिरूद्धं च सारणम् ।
बभ्रुं झल्लिं गदं भानुं चारुदेष्णं च वृत्रहा ॥ २.५८.२४ ॥
ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ, ਸਾਂਬ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਅਨਿਰੁੱਧ ਤੇ ਸਾਰਣ, ਬਭ੍ਰੂ, ਝੱਲੀ, ਗਦ, ਭਾਨੂ ਅਤੇ ਚਾਰੂਦੇਸ਼ਣ ਨੂੰ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰਹੰਤਾ (ਇੰਦਰ) ਨੇ (ਸੰਬੋਧਿਤ ਕੀਤਾ).
2.58.25
सत्कृत्य सारणाक्रूरौ पुनराभाष्य सात्यकिम् ।
सस्वजे वृष्णिराजानमाहुकं कुकुराधिपम्।
भोजं च कृतवर्णाणमन्यांश्चान्दकवृष्णिषु ॥ २.५८.२५ ॥
ਸਾਰਣ ਅਤੇ ਅਕਰੂਰ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਫਿਰ ਸਾਤਯਕੀ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਨਿ ਰਾਜਾ ਆਹੁਕ, ਕੁਕੁਰਾਂ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ, ਭੋਜ, ਕ੍ਰਿਤਵਰਮਾ ਅਤੇ ਅੰਧਕ-ਵ੍ਰਿਸ਼ਨੀਆਂ ਦੇ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਗਾਇਆ।
2.58.26
आमन्त्र्य देवप्रवरैर्वासवो वासवानुजम् ।
ततः श्वेताचलप्रख्यं गजमैरावतं प्रभुः ॥ २.५८.२६ ॥
ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠਾਂ ਤੋਂ ਵਿਦਾ ਲੈ ਕੇ, ਵਾਸਵ ਨੇ ਵਾਸਵ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਤੋਂ; ਫਿਰ ਚਿੱਟੇ ਪਹਾੜ ਵਰਗੇ ਐਰਾਵਤ ਹਾਥੀ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਸਵਾਰ ਹੋਇਆ।
2.58.27
पश्यतां सर्वभातानामारुरोह शचीपतिः ।
पृथिवीं चान्तरिक्षं च दिवं च वरवारणम् ॥ २.५८.२७ ॥
ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਦੇ ਵੇਖਦਿਆਂ ਸ਼ਚੀਪਤੀ (ਇੰਦਰ) ਉਸ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹਾਥੀ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ; ਜੋ ਧਰਤੀ, ਅੰਤਰਿਕਸ਼ ਅਤੇ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਭਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।
2.58.28
मुखाडम्बरनिर्घोषैः पूरयन्तमिवासकृत् ।
हैमयन्त्रमहाकक्ष्यं हिरण्मयविषाणिनम् ॥ २.५८.२८ ॥
ਮੂੰਹ ਦੀ ਗਰਜਣ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਭਰਦਾ ਜਿਵੇਂ, ਸੋਨੇ ਦੀ ਵੱਡੀ ਪੇਟੀ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਦੰਦਾਂ ਵਾਲਾ ਉਹ ਹਾਥੀ।
2.58.29
मनोहरकुथास्तीर्णं सर्वरत्नविभूषितम् ।
नित्यस्रुतमदस्रावं क्षरन्तमिव तोयदम् ॥ २.५८.२९ ॥
ਸੁੰਦਰ ਝੁੱਲ ਵਿਛਾਇਆ ਹੋਇਆ, ਸਭ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਸਦਾ ਮਦ ਵਹਾਉਂਦਾ, ਪਾਣੀ ਵਰ੍ਹਾਉਂਦੇ ਬੱਦਲ ਵਰਗਾ।
2.58.30
दिशागजं महामात्रं काञ्चनस्रजमास्थितः ।
प्रबभौ मन्दराग्रस्थः प्रतपन्भानुमानिव ॥ २.५८.३० ॥
ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਹਾਥੀ ਵਰਗੇ ਮਹਾਹਾਥੀ ਉੱਤੇ, ਸੋਨੇ ਦੀ ਮਾਲਾ ਪਹਿਨ ਕੇ ਬੈਠਾ, ਮੰਦਰ ਪਰਬਤ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਤਪਦਾ ਚਮਕ ਉੱਠਿਆ।
2.58.31
ततो वज्मयं भीमं प्रगृह्य परामाङ्कुशम् ।
ययौ बलवता सार्धं पावकेन शचीपतिः ॥ २.५८.३१ ॥
ਫਿਰ ਵਜ੍ਰ ਦੇ ਬਣੇ ਭਿਆਨਕ ਉੱਤਮ ਅੰਕੁਸ਼ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਸ਼ਚੀਪਤੀ ਇੰਦਰ ਬਲਵਾਨ ਅਗਨੀ ਨਾਲ ਗਏ।
2.58.32
तं करेणुगजव्रातैर्विमानैश्च मरुद्गणाः ।
पृष्ठतोऽनुययुः प्रीताः कुबेरवरुणग्रहाः ॥ २.५८.३२ ॥
ਕਰੇਣੂ ਅਤੇ ਗਜ-ਝੁੰਡਾਂ ਅਤੇ ਵਿਮਾਨਾਂ ਸਮੇਤ ਮਰੁਤ-ਗਣ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਤੁਰੇ; ਕੁਬੇਰ ਅਤੇ ਵਰੁਣ ਗ੍ਰਹਿ ਵੀ।
2.58.33
स वायुपक्षमास्थाय वैश्वानरपथं गतः ।
प्राप्य सूर्यपथं देवस्तत्रैवान्तरधीयत ॥ २.५८.३३ ॥
ਉਹ ਦੇਵਤਾ ਵਾਯੂ ਦੇ ਖੰਭ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ ਹੋ ਕੇ ਵੈਸ਼ਵਾਨਰ ਦੇ ਰਾਹ ਗਿਆ, ਸੂਰਜ ਦੇ ਮਾਰਗ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਉੱਥੇ ਹੀ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਿਆ।