મહાભારત · અધ્યાય 2.60
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.60.1
द्वारकायां ततः कृष्णः स्वदारेषु दिवानिशम् ।
सुखं लब्ध्वा महाराज प्रमुमोद महायशाः ॥ २.६०.१ ॥
મહારાજ, ત્યારે દ્વારકામાં મહાયશસ્વી કૃષ્ણ પોતાની પત્નીઓ વચ્ચે દિવસ-રાત સુખ મેળવીને આનંદિત રહ્યા.
2.60.2
पौत्रस्य कारणाच्चक्रे विबुधानां प्रियं तदा ।
सावसवैः सुरैः सर्वैर्दुष्करं भरतर्षभ ॥ २.६०.२ ॥
હે ભરતશ્રેષ્ઠ, ત્યારે પૌત્રને કારણે તેમણે દેવોનું પ્રિય કાર્ય કર્યું; તે આસવો અને સર્વ દેવોને પણ દુષ્કર હતું.
2.60.3
बाणो नामाऽभवद्राजा बलेर्ज्येष्ठसुतो बली ।
वीर्यवान्भरतश्रेष्ठ स च बाहुसहस्रवान् ॥ २.६०.३ ॥
બાણ નામનો એક રાજા હતો; તે બલિનો જ્યેષ્ઠ પુત્ર, બળવાન અને પરાક્રમી હતો. હે ભરતશ્રેષ્ઠ, તેને હજાર ભુજાઓ હતી.
2.60.4
ततस्तेपे तपस्तीव्रं सत्वेन मनसा नृप ।
रुद्रमाराधयामास स च बाणः समा बहु ॥ २.६०.४ ॥
પછી, હે નૃપ, બાણે મનથી અને સત્ત્વથી તીવ્ર તપ કર્યું અને ઘણાં વર્ષો સુધી રુદ્રની આરાધના કરી.
2.60.5
तस्मै बहुवरा दत्ताः शङ्करेण महात्मना ।
तांश्च लब्ध्वा वरान्बाणो दुर्लभानसुरैर्भुवि ॥ २.६०.५ ॥
મહાત્મા શંકરે તેને ઘણા વરદાન આપ્યા. તે વરદાન મેળવીને બાણે પૃથ્વી પર અસુરોને પણ દુર્લભ વરદાન મેળવ્યા.
2.60.6
स शोणितपुरे राज्यं चकाराप्रतिमो बली ।
त्रासिताश्च सुराः सर्वे तेन बाणेन पाण्डव ॥ २.६०.६ ॥
તે અપ્રતિમ બળવાન થઈ શોણિતપુરમાં રાજ્ય કરવા લાગ્યો. હે પાંડવ, તે બાણને કારણે સર્વ દેવો ભયભીત થયા.
2.60.7
विजित्य विबुधान्सेन्द्रान्बाणः संवत्सरान्बहून् ।
अशासत महद्राज्यं कुबेर इव भारत ॥ २.६०.७ ॥
બાણે ઇન્દ્ર સહિત દેવોને જીતીને કુબેરની જેમ ઘણાં વર્ષો સુધી મહાન રાજ્ય ચલાવ્યું, હે ભારત.
2.60.8
ततो राजन्नुषा नाम बाणस्य दुहिता यथा ।
येनोपायेन कौन्तेय अनिरुद्धो महाद्युतिः ॥ २.६०.८ ॥
પછી, હે રાજન, બાણની ઉષા નામની પુત્રી હતી; હે કૌન્તેય, મહાતેજસ્વી અનિરુદ્ધ જે ઉપાયથી (તેને મળ્યો).
2.60.9
प्राद्युम्निस्तामुषां प्राप्य प्रच्छन्नः प्रमुमोद ह ।
अथ बाणो महातेजास्तदा तत्र युधिष्ठिर ॥ २.६०.९ ॥
પ્રદ્યુમ્નનો પુત્ર (અનિરુદ્ધ) ઉષાને પામીને ગુપ્ત રીતે આનંદિત થયો. પછી, હે યુધિષ્ઠિર, મહાતેજસ્વી બાણે ત્યારે ત્યાં (આ જાણ્યું).
2.60.10
तं गृह्यनिलयं ज्ञात्वा प्राद्युम्निं सुतया तदा ।
गृहीत्वा कारयामास वस्तुं कारागृहे बलात् ॥ २.६०.१० ॥
તે (ઉષાના) ઘરમાં રહે છે એમ જાણીને, ત્યારે પ્રદ્યુમ્નના પુત્રને (પુત્રી દ્વારા) પકડી લઈ બળપૂર્વક કારાગૃહમાં રહેવા ફરજ પાડી.
2.60.11
स कुमारः सुखार्होऽथ तदा दुःखसमन्वितः ।
बामेन घातितो राजन्ननिरुद्धो मुमोह च ॥ २.६०.११ ॥
સુખને યોગ્ય તે કુમાર ત્યારે દુઃખથી ભરાઈ ગયો. હે રાજન, ડાબા હાથના પ્રહારથી અનિરુદ્ધ મૂર્છિત થયો.
2.60.12
एतस्मिन्नेव काले तु नारदो मुनिपुङ्गवः ।
द्वारकां प्राप्य कौन्तेय कृष्णं दृष्ट्वा वचोऽब्रवीत् ॥ २.६०.१२ ॥
તે જ સમયે, મુનિશ્રેષ્ઠ નારદ દ્વારકા પહોંચ્યા; હે કૌન્તેય, કૃષ્ણને જોઈને તેમણે આ વચનો કહ્યાં.
2.60.13
कृष्ण कृष्ण महाबाहो यदूनां कीर्तिवर्धन ।
पौत्रस्ते बाध्यमानोऽत्र बाणेनामिततेजसा ॥ २.६०.१३ ॥
હે કૃષ્ણ, કૃષ્ણ, મહાબાહુ, યાદવોની કીર્તિ વધારનાર! તારો પૌત્ર અહીં અમિત તેજસ્વી બાણ દ્વારા પીડાઈ રહ્યો છે.
2.60.14
कृच्छ्रं प्राप्तोऽनिरुद्धो वै शेते कारागृहे सदा ।
एतदुक्त्वा सुरर्षिर्वै बाणस्याथ पुरं ययौ ॥ २.६०.१४ ॥
અનિરુદ્ધ સંકટમાં પડીને સદા કારાગૃહમાં સૂઈ રહ્યો છે. આમ કહીને દેવર્ષિ બાણના નગર તરફ ગયા.
2.60.15
नारदस्य वचः श्रुत्वा ततो राजञ्जनार्दनः ।
जाहूय बलदेवं हि प्रद्युम्नं च महाद्युतिम् ॥ २.६०.१५ ॥
નારદનું વચન સાંભળીને, હે રાજન, જનાર્દને બલદેવને અને મહાતેજસ્વી પ્રદ્યુમ્નને બોલાવ્યા.
2.60.16
आरुरोह गरुत्मन्तं ताभ्यां सह जनार्दनः ।
ततः सुपर्णमारुह्य जयाय भरतर्षभ ॥ २.६०.१६ ॥
જનાર્દન તે બંને સાથે ગરુડ પર ચડ્યા. પછી, હે ભરતશ્રેષ્ઠ, વિજય માટે સુપર્ણ પર ચઢીને.
2.60.17
जग्मुः क्रुधा महावीर्या बाणस्य नगरं प्रति ।
अथासाद्य महाराज तत्पुरं ददृशुश्च ते ॥ २.६०.१७ ॥
મહાપરાક્રમી તેઓ ક્રોધથી બાણના નગર તરફ ગયા. પછી, હે મહારાજ, તે નગર પાસે પહોંચીને તેમણે તેને જોયું.
2.60.18
ताम्रप्राकारसङ्गुप्तां हेमप्रासादसङ्कुलाम् ।
दृष्ट्वा मुदा युताः सर्वे विस्मयं परमं ययुः ॥ २.६०.१८ ॥
તાંબાના કિલ્લાઓથી સુરક્ષિત અને સોનાના મહેલોથી ભરેલા તે નગરને જોઈને સૌ આનંદથી ભરાઈ પરમ વિસ્મય પામ્યા.
2.60.19
तथा बाणपुरस्यासन्द्वारस्था देवताः सदा ।
महेश्वरो गुहश्चैव भद्रकाली विनायकः ॥ २.६०.१९ ॥
તેવી જ રીતે બાણપુરના દ્વારો પર સદા દેવતાઓ ઊભા રહેતા — મહેશ્વર, ગુહ, ભદ્રકાલી અને વિનાયક.
2.60.20
अथ कृष्णो बलाज्जित्वा द्वारपालान्युधिष्ठिर ।
सुसङ्क्रुद्धो महातेजाः शङ्खचक्रगदासिभृत् ॥ २.६०.२० ॥
પછી, હે યુધિષ્ઠિર! કૃષ્ણે બળપૂર્વક દ્વારપાળોને જીતી લીધા; અત્યંત ક્રોધિત, મહાતેજસ્વી, શંખ-ચક્ર-ગદા-ખડ્ગ ધારણ કરનાર.
2.60.21
आससादोत्तरद्वारं शङ्करेणाभिरक्षितम् ।
तत्र तस्थौ महातेजाः शूलपाणिर्महेश्वरः ॥ २.६०.२१ ॥
તે ઉત્તર દ્વાર પાસે પહોંચ્યો, જે શંકરે રક્ષેલું હતું; ત્યાં મહાતેજસ્વી, ત્રિશૂળધારી મહેશ્વર ઊભા હતા.
2.60.22
पिनाकं सशरं गृह्य बाणस्य हितकाम्यया ।
ज्ञात्वा तमागतं कृष्णं व्यादितास्यमिवान्तकम् ॥ २.६०.२२ ॥
બાણના હિતની ઇચ્છાથી પિનાક ધનુષ અને બાણ લઈને, કૃષ્ણ આવ્યો છે એ જાણીને — ખુલ્લા મુખવાળા યમ જેવા.
2.60.23
ततस्तौ चक्रतुर्युद्धं वासुदेवमहेश्वरौ ।
तद्युद्धमभवद्घोरमचिन्त्यं रोमहर्षणम् ॥ २.६०.२३ ॥
પછી વાસુદેવ અને મહેશ્વરે યુદ્ધ કર્યું; તે યુદ્ધ ઘોર, અકલ્પનીય અને રોમાંચક બન્યું.
2.60.24
अन्योन्यं तौ ततक्षाते अन्योन्यजयकाङ्क्षिणौ ।
दिव्यान्यस्त्राणि तौ देवौ क्रुद्धौ मुमुचतुस्तदा ॥ २.६०.२४ ॥
એકબીજાને જીતવાની ઇચ્છાથી તે બંને એકબીજા પર પ્રહાર કરવા લાગ્યા; ત્યારે ક્રોધિત એ બંને દેવોએ દિવ્ય અસ્ત્રો છોડ્યા.
2.60.25
ततः कृष्णो रणं कृत्वा मुहूर्तं शूलपाणिना ।
विजित्य तं महादेवं ततो युद्धे शूलपाणिना।
अन्यांश्च जित्वा द्वारस्थान्प्रविवेश पुरोत्तमम् ॥ २.६०.२५ ॥
પછી કૃષ્ણે શૂલપાણિ સાથે ક્ષણભર યુદ્ધ કર્યું. મહાદેવને જીતીને, શૂલપાણિ સાથેના યુદ્ધમાં, અને દ્વારે ઊભેલા અન્યોને પણ જીતીને તેમણે ઉત્તમ નગરમાં પ્રવેશ કર્યો.
2.60.26
प्रविश्य बाणमासाद्य स तत्राथ जनार्दनः ।
चक्रे युद्धं महाक्रुद्धस्तेन बाणेन भरतर्षभ। ॥ २.६०.२६ ॥
પ્રવેશ કરીને, બાણ પાસે પહોંચીને, ત્યાં જનાર્દને અતિ ક્રોધે ભરાઈને બાણ સાથે યુદ્ધ કર્યું, હે ભરતશ્રેષ્ઠ.
2.60.27
बाणोऽपि सर्वशस्त्राणि शितानि भरतर्षभ ।
सुसङ्क्रुद्धस्तदा युद्धे पातयामास केशवे ॥ २.६०.२७ ॥
બાણે પણ, હે ભરતશ્રેષ્ઠ, તીક્ષ્ણ સર્વ શસ્ત્રો, અતિ ક્રોધે ભરાઈને, ત્યારે યુદ્ધમાં કેશવ પર પાડ્યાં.
2.60.28
पुनरुद्यम्य शस्त्राणि सहस्रं सर्वबाहुभिः ।
मुमोच बाणः सङ्क्रुद्धः कृष्णं प्रति रणाजिरे ॥ २.६०.२८ ॥
ફરી હજાર શસ્ત્રો બધા હાથોથી ઉપાડીને, ક્રોધિત બાણે રણાંગણમાં કૃષ્ણ તરફ છોડ્યા.
2.60.29
ततः कृष्णस्तदा कृत्त्वा तानि सर्वाणि भारत ।
कृत्त्वा मुहूर्तं बाणेन युद्धं राजन्नगोक्षजः ॥ २.६०.२९ ॥
પછી કૃષ્ણે તે બધાં કાપીને, હે ભારત, બાણ સાથે ક્ષણભર યુદ્ધ કર્યું, હે રાજન, અગોક્ષજ (કૃષ્ણ).
2.60.30
चक्रमुद्यम्य रोषाद्वै दिव्यं शस्त्रोत्तमं ततः ।
सहस्रबाहूंश्चिच्छेद बाणस्यामिततेजसः ॥ २.६०.३० ॥
પછી ક્રોધથી ખરેખર દિવ્ય ઉત્તમ શસ્ત્ર ચક્ર ઉપાડીને, અમિત તેજસ્વી બાણના સહસ્ર બાહુ કાપ્યા.
2.60.31
ततो बाणो महाराज कृष्णेन भृशपीडितः ।
भिन्नबाहुः पपाताशु विशाख इव पादपः ॥ २.६०.३१ ॥
ત્યારે, હે મહારાજ, કૃષ્ણથી અત્યંત પીડિત બાણ બાહુ ભાંગીને વિશાખ વૃક્ષની જેમ તરત જ પડી ગયો.
2.60.32
स पातयित्वा बाणैस्तं बाणं कृष्णस्त्वरान्वितः ।
प्राद्युम्निं मोचयामास क्षिप्रं राजगृहात्तदा ॥ २.६०.३२ ॥
તેમણે બાણોથી તે બાણને પાડી, તરત જ ત્યારે રાજગૃહમાંથી પ્રદ્યુમ્નપુત્રને છોડાવ્યો.
2.60.33
मोक्षयित्वाऽथ गोविन्दः प्राद्युम्निं सह भार्यया ।
बाणस्य सर्वरत्नानि असङ्ख्यानि जहार सः ॥ २.६०.३३ ॥
પછી ગોવિંદે પ્રદ્યુમ્નપુત્રને તેની પત્ની સહિત છોડાવીને, બાણનાં અસંખ્ય સર્વ રત્નો હરી લીધાં.
2.60.34
गोधनानि च सर्वस्वं स बाणस्यालये बलात् ।
जहार च हृषीकेशो यदूनां कुलवर्धनः ॥ २.६०.३४ ॥
બાણના ઘરમાંથી બળપૂર્વક ગોધન અને સર્વ સંપત્તિ હૃષીકેશે હરી લીધાં; તે યદુકુળને વધારનારા છે.
2.60.35
ततः स सर्वरत्नानि चाहृत्य मधुसूदनः ।
क्षिप्रमारोपयाञ्चक्रे सर्वस्वं गरुडोपरि ॥ २.६०.३५ ॥
પછી મધુસૂદને સર્વ રત્નો લઈને, તરત જ સર્વ સંપત્તિ ગરુડ ઉપર લાદી.
2.60.36
त्वरयाऽथ स कौन्तेय बलदेवं महाबलम् ।
प्रादुम्निं च महावीर्यमनिरुद्धं महाद्युतिम् ॥ २.६०.३६ ॥
પછી તે કૌન્તેયે તરત મહાબળવાન બલદેવ, મહાપરાક્રમી પ્રદ્યુમ્નપુત્ર અને મહાતેજસ્વી અનિરુદ્ધને સાથે લીધા.
2.60.37
उषां च सुन्दरीं राजन्भृत्यदारगणैः सह ।
सर्वानेतान्समारोप्य गरुडोपरि वीर्यवान् ॥ २.६०.३७ ॥
હે રાજન્! સુંદરી ઉષાને પણ, સેવકો અને પત્નીઓના સમૂહ સાથે, આ સૌને ગરુડ પર બેસાડીને તે વીર્યવાન (ચાલ્યો).
2.60.38
मुदा युक्तो महातेजाः पीताम्बरधरो बली ।
दिव्याभरमचित्राङ्गः शङ्कचक्रगदासिभृत्।
आरुरोह गरुत्मन्तमुदयं भास्करो यथा ॥ २.६०.३८ ॥
આનંદયુક્ત, મહાતેજસ્વી, પીતાંબરધારી, બળવાન, દિવ્ય આભૂષણોથી વિચિત્ર અંગવાળા, શંખ-ચક્ર-ગદા-ખડ્ગ ધારણ કરનાર, ઉદયાચલ પર સૂર્યની જેમ ગરુડ પર આરૂઢ થયા.