มหาภารตะ · อัธยายะ 2.60
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.60.1
द्वारकायां ततः कृष्णः स्वदारेषु दिवानिशम् ।
सुखं लब्ध्वा महाराज प्रमुमोद महायशाः ॥ २.६०.१ ॥
มหาราชเอ๋ย ครั้งนั้นในทวารกา พระกฤษณะผู้มีเกียรติยศยิ่งใหญ่ ได้รับความสุขกับบรรดามเหสีของพระองค์ทั้งกลางวันและกลางคืน จึงทรงปีติยินดี
2.60.2
पौत्रस्य कारणाच्चक्रे विबुधानां प्रियं तदा ।
सावसवैः सुरैः सर्वैर्दुष्करं भरतर्षभ ॥ २.६०.२ ॥
ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่พระภรต ครั้นนั้นพระองค์ทรงกระทำการอันเป็นที่รักของเหล่าเทพ เพื่อประโยชน์แก่พระนัดดา ซึ่งแม้แต่เหล่าอาสวะและเทพทั้งปวงก็ทำได้ยาก
2.60.3
बाणो नामाऽभवद्राजा बलेर्ज्येष्ठसुतो बली ।
वीर्यवान्भरतश्रेष्ठ स च बाहुसहस्रवान् ॥ २.६०.३ ॥
มีกษัตริย์พระนามว่าพาณ เป็นโอรสองค์โตของพลิ ทรงมีกำลังและความกล้าหาญ ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่พระภรต พาณมีแขนถึงพันแขน
2.60.4
ततस्तेपे तपस्तीव्रं सत्वेन मनसा नृप ।
रुद्रमाराधयामास स च बाणः समा बहु ॥ २.६०.४ ॥
ครั้นนั้น ข้าแต่พระราชา พาณบำเพ็ญตบะอันเข้มข้นด้วยจิตมั่นคงและความตั้งใจแน่วแน่ และบูชาพระรุทรเป็นเวลาอันยาวนาน
2.60.5
तस्मै बहुवरा दत्ताः शङ्करेण महात्मना ।
तांश्च लब्ध्वा वरान्बाणो दुर्लभानसुरैर्भुवि ॥ २.६०.५ ॥
พระศังกรผู้ยิ่งใหญ่ทรงประทานพรแก่เขาเป็นอันมาก พาณได้รับพรเหล่านั้นซึ่งแม้แต่เหล่าอสูรในโลกก็ยากจะได้รับ
2.60.6
स शोणितपुरे राज्यं चकाराप्रतिमो बली ।
त्रासिताश्च सुराः सर्वे तेन बाणेन पाण्डव ॥ २.६०.६ ॥
พาณผู้มีกำลังไม่มีผู้ใดเทียบได้ครอบครองราชอาณาจักรในนครโศณิตปุระ ข้าแต่ปาณฑพ เทพทั้งปวงต่างหวาดกลัวพาณนั้น
2.60.7
विजित्य विबुधान्सेन्द्रान्बाणः संवत्सरान्बहून् ।
अशासत महद्राज्यं कुबेर इव भारत ॥ २.६०.७ ॥
พาณชนะเหล่าเทพพร้อมทั้งพระอินทร์ แล้วปกครองอาณาจักรอันกว้างใหญ่เป็นเวลาหลายปี ดุจกุเวร ข้าแต่ภารตะ
2.60.8
ततो राजन्नुषा नाम बाणस्य दुहिता यथा ।
येनोपायेन कौन्तेय अनिरुद्धो महाद्युतिः ॥ २.६०.८ ॥
ครั้นนั้น ข้าแต่พระราชา พาณมีพระธิดาพระนามว่าอุษา ข้าแต่กเตยะ ด้วยอุบายใดที่อนิรุทธ์ผู้รุ่งโรจน์ได้พบนาง
2.60.9
प्राद्युम्निस्तामुषां प्राप्य प्रच्छन्नः प्रमुमोद ह ।
अथ बाणो महातेजास्तदा तत्र युधिष्ठिर ॥ २.६०.९ ॥
ปราทยุมนิ (อนิรุทธ์) ได้พบนางอุษาแล้วก็ชื่นชมยินดีอย่างลับๆ ข้าแต่ยุธิษฐิระ ครั้นนั้นพาณผู้มีเดชานุภาพมากก็ได้ทราบเรื่องนั้นที่นั่น
2.60.10
तं गृह्यनिलयं ज्ञात्वा प्राद्युम्निं सुतया तदा ।
गृहीत्वा कारयामास वस्तुं कारागृहे बलात् ॥ २.६०.१० ॥
เมื่อทราบว่าปราทยุมนิอาศัยอยู่ในเรือนของอุษา พาณจึงจับโอรสของปราทยุมนิผ่านทางพระธิดา แล้วบังคับให้อยู่ในคุกด้วยกำลัง
2.60.11
स कुमारः सुखार्होऽथ तदा दुःखसमन्वितः ।
बामेन घातितो राजन्ननिरुद्धो मुमोह च ॥ २.६०.११ ॥
กุมารผู้ควรได้รับความสุขนั้นครั้นนั้นก็เต็มไปด้วยความทุกข์ ข้าแต่พระราชา อนิรุทธ์ถูกตีด้วยมือซ้ายจนสลบไป
2.60.12
एतस्मिन्नेव काले तु नारदो मुनिपुङ्गवः ।
द्वारकां प्राप्य कौन्तेय कृष्णं दृष्ट्वा वचोऽब्रवीत् ॥ २.६०.१२ ॥
ในขณะเดียวกันนั้นเอง ข้าแต่กเตยะ พระนารทผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ฤๅษีได้มาถึงทวารกา เห็นพระกฤษณะแล้วจึงกล่าวถ้อยคำเหล่านี้
2.60.13
कृष्ण कृष्ण महाबाहो यदूनां कीर्तिवर्धन ।
पौत्रस्ते बाध्यमानोऽत्र बाणेनामिततेजसा ॥ २.६०.१३ ॥
กฤษณะ กฤษณะ ผู้มีแขนทรงพลัง ผู้เพิ่มพูนเกียรติยศของเหล่ายาทพ พระนัดดาของพระองค์กำลังถูกพาณผู้มีเดชานุภาพไม่มีประมาณเบียดเบียนอยู่ที่นี่
2.60.14
कृच्छ्रं प्राप्तोऽनिरुद्धो वै शेते कारागृहे सदा ।
एतदुक्त्वा सुरर्षिर्वै बाणस्याथ पुरं ययौ ॥ २.६०.१४ ॥
อนิรุทธ์ตกอยู่ในความทุกข์ยาก นอนอยู่ในคุกเสมอ ฤๅษีเทวะกล่าวดังนี้แล้วก็เดินทางไปยังนครของพาณ
2.60.15
नारदस्य वचः श्रुत्वा ततो राजञ्जनार्दनः ।
जाहूय बलदेवं हि प्रद्युम्नं च महाद्युतिम् ॥ २.६०.१५ ॥
ครั้นได้ฟังคำของพระนารทแล้ว ข้าแต่พระราชา พระชนารทนะจึงทรงเรียกพระพลเทพและปราทยุมนิผู้รุ่งโรจน์มาเฝ้า
2.60.16
आरुरोह गरुत्मन्तं ताभ्यां सह जनार्दनः ।
ततः सुपर्णमारुह्य जयाय भरतर्षभ ॥ २.६०.१६ ॥
พระชนารทนะพร้อมด้วยบุคคลทั้งสองขึ้นทรงครุฑ ข้าแต่ผู้ประเสริฐในหมู่พระภรต ครั้นนั้นทรงขึ้นทรงสุบรรณผู้มีปีกเพื่อชัยชนะ
2.60.17
जग्मुः क्रुधा महावीर्या बाणस्य नगरं प्रति ।
अथासाद्य महाराज तत्पुरं ददृशुश्च ते ॥ २.६०.१७ ॥
ผู้มีวีรภาพยิ่งใหญ่เหล่านั้นด้วยความโกรธเคืองจึงเสด็จไปยังนครของพาณ ข้าแต่มหาราช ครั้นถึงนครนั้นแล้ว พวกเขาก็ได้เห็นนครนั้น
2.60.18
ताम्रप्राकारसङ्गुप्तां हेमप्रासादसङ्कुलाम् ।
दृष्ट्वा मुदा युताः सर्वे विस्मयं परमं ययुः ॥ २.६०.१८ ॥
เมื่อเห็นนครนั้นที่ได้รับการคุ้มกันด้วยกำแพงทองแดง และเต็มไปด้วยปราสาททองคำ ทุกพระองค์ก็เปี่ยมด้วยความยินดี และเกิดความอัศจรรย์อย่างยิ่ง
2.60.19
तथा बाणपुरस्यासन्द्वारस्था देवताः सदा ।
महेश्वरो गुहश्चैव भद्रकाली विनायकः ॥ २.६०.१९ ॥
เช่นเดียวกัน ที่ประตูนครพาณปุระมีเทวดาประจำอยู่เสมอ คือพระมเหศวร พระคุหะ พระภัทรกาลี และพระวินายก
2.60.20
अथ कृष्णो बलाज्जित्वा द्वारपालान्युधिष्ठिर ।
सुसङ्क्रुद्धो महातेजाः शङ्खचक्रगदासिभृत् ॥ २.६०.२० ॥
ครั้นนั้น ข้าแต่ยุธิษฐิระ พระกฤษณะทรงเอาชนะเหล่าทวารบาลด้วยกำลัง ทรงกริ้วยิ่งนัก มีพระเดชานุภาพยิ่งใหญ่ ทรงถือสังข์ จักร คทา และดาบ
2.60.21
आससादोत्तरद्वारं शङ्करेणाभिरक्षितम् ।
तत्र तस्थौ महातेजाः शूलपाणिर्महेश्वरः ॥ २.६०.२१ ॥
ท่านมาถึงประตูทางเหนือ ซึ่งศังกรคุ้มกันอยู่ ที่นั่นมหาเทพผู้รุ่งโรจน์ยิ่ง ถือตรีศูลอยู่ในมือ ได้ประทับยืนอยู่
2.60.22
पिनाकं सशरं गृह्य बाणस्य हितकाम्यया ।
ज्ञात्वा तमागतं कृष्णं व्यादितास्यमिवान्तकम् ॥ २.६०.२२ ॥
ด้วยปรารถนาจะให้พาณเป็นสุข ท่านถือคันธนูปินากาพร้อมลูกศร เมื่อทรงทราบว่าพระกฤษณะเสด็จมาแล้ว ก็ทรงอ้าปากกว้างเหมือนพระยม
2.60.23
ततस्तौ चक्रतुर्युद्धं वासुदेवमहेश्वरौ ।
तद्युद्धमभवद्घोरमचिन्त्यं रोमहर्षणम् ॥ २.६०.२३ ॥
ลำดับนั้น พระวาสุเทพกับพระมเหศวรได้ทำการรบกัน การรบนั้นดุเดือดยิ่ง ยากจะคิดนึก ทำให้ขนลุกชัน
2.60.24
अन्योन्यं तौ ततक्षाते अन्योन्यजयकाङ्क्षिणौ ।
दिव्यान्यस्त्राणि तौ देवौ क्रुद्धौ मुमुचतुस्तदा ॥ २.६०.२४ ॥
ทั้งสองปรารถนาชัยชนะเหนือกันและกัน ต่างฟาดฟันกันและกัน แล้วเทพทั้งสองผู้โกรธเกรี้ยวก็ปล่อยอาวุธทิพย์ในคราวนั้น
2.60.25
ततः कृष्णो रणं कृत्वा मुहूर्तं शूलपाणिना ।
विजित्य तं महादेवं ततो युद्धे शूलपाणिना।
अन्यांश्च जित्वा द्वारस्थान्प्रविवेश पुरोत्तमम् ॥ २.६०.२५ ॥
ลำดับนั้น พระกฤษณะต่อสู้กับศูลปาณีอยู่ครู่หนึ่ง เมื่อทรงชนะมหาเทพนั้นแล้ว และทรงสู้รบกับศูลปาณี และทรงชนะบรรดาผู้ที่ยืนเฝ้าประตูอื่นๆ แล้ว ก็เสด็จเข้าสู่นครอันประเสริฐ
2.60.26
प्रविश्य बाणमासाद्य स तत्राथ जनार्दनः ।
चक्रे युद्धं महाक्रुद्धस्तेन बाणेन भरतर्षभ। ॥ २.६०.२६ ॥
เมื่อเสด็จเข้าไปถึงพาณแล้ว ที่นั่น ท่านชนารทนผู้โกรธเกรี้ยวยิ่ง ได้ทำการรบกับเขา ด้วยพาณ โอ ผู้ประเสริฐแห่งภรตะ
2.60.27
बाणोऽपि सर्वशस्त्राणि शितानि भरतर्षभ ।
सुसङ्क्रुद्धस्तदा युद्धे पातयामास केशवे ॥ २.६०.२७ ॥
โอ ผู้ประเสริฐแห่งภรตะ พาณเองก็โกรธจัดยิ่งในการรบคราวนั้น จึงระดมอาวุธที่คมทั้งหมดของตนใส่พระเกศวะ
2.60.28
पुनरुद्यम्य शस्त्राणि सहस्रं सर्वबाहुभिः ।
मुमोच बाणः सङ्क्रुद्धः कृष्णं प्रति रणाजिरे ॥ २.६०.२८ ॥
พาณผู้โกรธเกรี้ยวยกอาวุธพันชิ้นด้วยแขนทั้งหมดของตนขึ้นอีกครั้ง แล้วขว้างไปยังพระกฤษณะในสนามรบ
2.60.29
ततः कृष्णस्तदा कृत्त्वा तानि सर्वाणि भारत ।
कृत्त्वा मुहूर्तं बाणेन युद्धं राजन्नगोक्षजः ॥ २.६०.२९ ॥
ลำดับนั้น พระกฤษณะทรงตัดอาวุธทั้งหมดนั้นได้ โอ ผู้สืบเชื้อสายแห่งภรตะ ทรงต่อสู้กับพาณอยู่ครู่หนึ่ง โอ พระราชา พระอโกษชะ (พระกฤษณะ)
2.60.30
चक्रमुद्यम्य रोषाद्वै दिव्यं शस्त्रोत्तमं ततः ।
सहस्रबाहूंश्चिच्छेद बाणस्यामिततेजसः ॥ २.६०.३० ॥
ลำดับนั้น ด้วยความโกรธ พระองค์ทรงยกจักรทิพย์ อาวุธอันสูงสุด ตัดแขนพันแขนของพาณผู้มีรัศมีหาประมาณมิได้
2.60.31
ततो बाणो महाराज कृष्णेन भृशपीडितः ।
भिन्नबाहुः पपाताशु विशाख इव पादपः ॥ २.६०.३१ ॥
ลำดับนั้น โอ มหาราช พาณผู้ถูกพระกฤษณะทำร้ายอย่างสาหัส แขนขาด ก็ล้มลงอย่างรวดเร็ว เหมือนต้นวิศาขะ
2.60.32
स पातयित्वा बाणैस्तं बाणं कृष्णस्त्वरान्वितः ।
प्राद्युम्निं मोचयामास क्षिप्रं राजगृहात्तदा ॥ २.६०.३२ ॥
เมื่อทรงทำให้พาณล้มลงด้วยลูกศรแล้ว พระกฤษณะผู้รีบเร่งก็ทรงปลดปล่อยโอรสของประทุมน์ให้พ้นจากพระราชวังในคราวนั้นอย่างรวดเร็ว
2.60.33
मोक्षयित्वाऽथ गोविन्दः प्राद्युम्निं सह भार्यया ।
बाणस्य सर्वरत्नानि असङ्ख्यानि जहार सः ॥ २.६०.३३ ॥
ลำดับนั้น พระโควินทะทรงปลดปล่อยโอรสของประทุมน์พร้อมด้วยภรรยาแล้ว ทรงนำเอาอัญมณีทั้งหมดของพาณที่นับไม่ถ้วนไป
2.60.34
गोधनानि च सर्वस्वं स बाणस्यालये बलात् ।
जहार च हृषीकेशो यदूनां कुलवर्धनः ॥ २.६०.३४ ॥
และจากจวนของพาณ พระหฤษีเกศผู้เพิ่มพูนวงศ์ตระกูลยาทพ ได้ทรงนำฝูงโคและทรัพย์สมบัติทั้งหมดไปโดยบังคับ
2.60.35
ततः स सर्वरत्नानि चाहृत्य मधुसूदनः ।
क्षिप्रमारोपयाञ्चक्रे सर्वस्वं गरुडोपरि ॥ २.६०.३५ ॥
ลำดับนั้น พระมธุสูทนทรงนำอัญมณีทั้งหมดไปแล้ว ก็ทรงบรรทุกทรัพย์สมบัติทั้งหมดขึ้นบนครุฑอย่างรวดเร็ว
2.60.36
त्वरयाऽथ स कौन्तेय बलदेवं महाबलम् ।
प्रादुम्निं च महावीर्यमनिरुद्धं महाद्युतिम् ॥ २.६०.३६ ॥
ลำดับนั้น โอรสของกุนตี ด้วยความเร่งรีบ ได้พาพระพลเทพผู้มีพลังมหาศาล โอรสของประทุมน์ผู้มีวีรภาพยิ่ง และอนิรุทธ์ผู้มีรัศมีรุ่งโรจน์ไปด้วย
2.60.37
उषां च सुन्दरीं राजन्भृत्यदारगणैः सह ।
सर्वानेतान्समारोप्य गरुडोपरि वीर्यवान् ॥ २.६०.३७ ॥
โอ พระราชา ผู้มีพลังได้ให้อุษาผู้งดงามพร้อมด้วยบริวาร ข้ารับใช้ และภรรยา ขึ้นบนครุฑ ให้คนทั้งหมดนี้ขึ้นไปบนครุฑทั้งหมด
2.60.38
मुदा युक्तो महातेजाः पीताम्बरधरो बली ।
दिव्याभरमचित्राङ्गः शङ्कचक्रगदासिभृत्।
आरुरोह गरुत्मन्तमुदयं भास्करो यथा ॥ २.६०.३८ ॥
ด้วยความยินดี ผู้มีรัศมีรุ่งโรจน์ ผู้นุ่งผ้าเหลือง ผู้มีกำลัง มีร่างกายประดับด้วยเครื่องอาภรณ์ทิพย์อันงดงาม ถือสังข์ จักร คทา และดาบ ได้ขึ้นขี่ครุฑ เหมือนดวงอาทิตย์ขึ้นสู่ภูเขาที่กำลังขึ้น