મહાભારત · અધ્યાય 2.63
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.63.1
ततः सागरसङ्काशं दृष्ट्वा नृपतिमण्डलम् ।
संवर्तवाताभिहतं भीमं क्षुब्धमिवार्णवम्। ॥ २.६३.१ ॥
ત્યારે સમુદ્ર જેવું રાજમંડળ જોયું; પ્રલયવાયુથી આહત, ક્ષુબ્ધ ભયંકર મહાસાગર જેવું તે હતું.
2.63.2
रोषात्प्रचलितं सर्वमिदमाह युधिष्ठिरः ।
भीष्मं मतिमतां मुख्यं वृद्धं कुरुपितामहम्।
बृहस्पतिं बृहत्तेजाः पुरुहूत इवारिहा। ॥ २.६३.२ ॥
ક્રોધથી ચલિત સૌને જોઈ યુધિષ્ઠિરે બુદ્ધિમાનોમાં શ્રેષ્ઠ, વૃદ્ધ કુરુપિતામહ ભીષ્મને આ કહ્યું; જેમ મહાતેજસ્વી શત્રુહંતા ઇન્દ્ર બૃહસ્પતિને કહે.
2.63.3
असौ रोषात्प्रचलितो महान्नृपतिसागरः ।
अत्र यत्प्रतिपत्तव्यं तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ २.६३.३ ॥
ક્રોધથી ચલિત આ મહાન રાજસાગર છે. અહીં જે કરવું યોગ્ય છે તે મને કહો, હે પિતામહ.
2.63.4
यज्ञस्य च न विघ्नः स्यात्प्रजानां च हितं भवेत् ।
यथा सर्वत्र तत्सर्वं ब्रूहि मेऽद्य पितामह ॥ २.६३.४ ॥
યજ્ઞમાં વિઘ્ન ન આવે અને પ્રજાનું હિત થાય, સર્વત્ર સૌ એમ જ રહે—હે પિતામહ, આજે મને તે બધું કહો.
2.63.5
इत्युक्तवति धर्मज्ञे धर्मराजे युधिष्ठिरे ।
उवाचेदं वचो भीष्मस्ततः कुरुपितामहः ॥ २.६३.५ ॥
ધર્મજ્ઞ ધર્મરાજ યુધિષ્ઠિરે આમ કહ્યા પછી કુરુપિતામહ ભીષ્મે આ વચન કહ્યું.
2.63.6
मा भैस्त्वं कुरुशार्दूल श्वा सिंहं हन्तुमर्हति ।
शिवः पन्थाः सुनीतोऽत्र मया पूर्वतरं वृतः ॥ २.६३.६ ॥
હે કુરુશાર્દૂલ, ડરીશ નહીં; કૂતરું સિંહને મારી શકે નહીં. અહીં મેં પહેલેથી જ શુભ અને સારી રીતે માર્ગદર્શિત માર્ગ પસંદ કર્યો છે.
2.63.7
प्रसुप्ते हि यथा सिंहे श्वानस्तात समागताः ।
भषेयुः सहिताः सर्वे तथेमे वसुधाधिपाः ॥ २.६३.७ ॥
સૂતેલા સિંહની આસપાસ કૂતરાં ભેગા થઈને ભસે, તેમ હે તાત, આ સર્વ ભૂપતિઓ એકઠા થઈને ભસી રહ્યા છે.
2.63.8
वृष्णिसिंहस्य सुप्तस्य तथाऽमी प्रमुके स्थिताः ।
भषन्ते तात सङ्क्रुद्धाः श्वानः सिंहस्य सन्निधौ ॥ २.६३.८ ॥
વૃષ્ણિસિંહ સૂતા હોય ત્યારે તેમની સામે ઊભેલા આ લોકો એમ જ ભસે છે; હે તાત, ક્રોધે ભરાયેલા કૂતરાં સિંહની પાસે ભસે છે.
2.63.9
न हि सम्बुध्यते यावत्सुप्तः सिंह इवाच्युतः ।
तदिदं ज्ञातपूर्वं हि तव संस्तोतुमिच्छसि।
तेन सिंहीकरोत्येतानसिंहश्चेदिपुङ्गवः ॥ २.६३.९ ॥
સૂતેલો અચ્યુત સિંહ જાગે ત્યાં સુધી આ લોકો જાગતા નથી; આ તો તું પહેલેથી જાણે છે, અને તું તેમની સ્તુતિ કરવા ઇચ્છે છે. જો તે સિંહ ન હોય, તો તેના કારણે તેઓને સિંહ બનાવે છે.
2.63.10
पार्थिवान्पार्थिवश्रेष्ठ शिशुपालोऽल्पचेतनः ।
सर्वान्सर्वात्मना तात नेतुकामो यमक्षयम् ॥ २.६३.१० ॥
હે રાજાઓમાં શ્રેષ્ઠ, અલ્પબુદ્ધિ શિશુપાલ આ બધા રાજાઓને સંપૂર્ણ મનથી યમલોકે મોકલવા ઇચ્છે છે; હે તાત.
2.63.11
नूनमेतत्समादातुं पुनरिच्छत्यधोक्षजः ।
यदस्य शिशुपालस्य तेजस्तिष्ठति भारत ॥ २.६३.११ ॥
નિશ્ચે અધોક્ષજ આ ફરી લેવા ઇચ્છે છે, કારણ કે હે ભારત, શિશુપાલનું આ તેજ હજી ટકી રહ્યું છે.
2.63.12
विप्लुता चास्य भद्रं ते बुद्धिर्बुद्धिमतां वर ।
चेदिराजस्य कौन्तेय सर्वेषां च महीक्षितम् ॥ २.६३.१२ ॥
હે બુદ્ધિમાનોમાં શ્રેષ્ઠ, તારું કલ્યાણ થાઓ; તેની બુદ્ધિ પણ વિચલિત થઈ ગઈ છે. હે કૌન્તેય, ચેદિરાજની અને સર્વ ભૂપતિઓની બુદ્ધિ પણ એમ જ છે.
2.63.13
आदातुं च नरव्याघ्रो यं यमिच्छत्ययं तदा ।
तस्य विप्लवते बुद्धिरेवं चेदिपतेर्यथा ॥ २.६३.१३ ॥
નરવ્યાઘ્ર ત્યારે જેને લેવા ઇચ્છે છે, તેની બુદ્ધિ પણ ચેદિપતિની જેમ ડગમગી જાય છે.
2.63.14
चतुर्विधानां भूतानां त्रिषु लोकेषु माधवः ।
प्रभवश्चैव सर्वेषां निधनं च युधिष्ठिर ॥ २.६३.१४ ॥
હે યુધિષ્ઠિર, ત્રણે લોકમાં ચાર પ્રકારના જીવોનો ઉદ્ભવ અને વિનાશ માધવ જ છે.
2.63.15
इति तस्य वचः श्रुत्वा ततश्चेदिपतिर्नृपः ।
भीष्मं रूक्षाक्षरा वाचः श्रावयामास भारत ॥ २.६३.१५ ॥
તેમનાં આ વચનો સાંભળીને પછી ચેદિપતિ રાજાએ, હે ભારત, ભીષ્મને કઠોર શબ્દો સંભળાવ્યા.