महाभारत · अध्याय 2.63
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.63.1
ततः सागरसङ्काशं दृष्ट्वा नृपतिमण्डलम् ।
संवर्तवाताभिहतं भीमं क्षुब्धमिवार्णवम्। ॥ २.६३.१ ॥
तेव्हा समुद्रासारखे राजमंडळ पाहिले; प्रलयवाऱ्याने आदळलेल्या, क्षुब्ध भयंकर महासागरासारखे ते होते.
2.63.2
रोषात्प्रचलितं सर्वमिदमाह युधिष्ठिरः ।
भीष्मं मतिमतां मुख्यं वृद्धं कुरुपितामहम्।
बृहस्पतिं बृहत्तेजाः पुरुहूत इवारिहा। ॥ २.६३.२ ॥
क्रोधाने चलित झालेल्या सर्वांकडे पाहून युधिष्ठिराने बुद्धिमंतांमध्ये श्रेष्ठ, वृद्ध कुरुपितामह भीष्मांना हे सांगितले; जसे महातेजस्वी शत्रुहंता इंद्र बृहस्पतीला सांगतो.
2.63.3
असौ रोषात्प्रचलितो महान्नृपतिसागरः ।
अत्र यत्प्रतिपत्तव्यं तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ २.६३.३ ॥
क्रोधाने चलित झालेला हा महान राजसागर आहे. येथे जे करणे योग्य आहे ते मला सांगा, हे पितामहा.
2.63.4
यज्ञस्य च न विघ्नः स्यात्प्रजानां च हितं भवेत् ।
यथा सर्वत्र तत्सर्वं ब्रूहि मेऽद्य पितामह ॥ २.६३.४ ॥
यज्ञात विघ्न येऊ नये आणि प्रजेचे हित व्हावे, सर्वत्र सर्व तसेच व्हावे—हे पितामहा, आज मला ते सर्व सांगा.
2.63.5
इत्युक्तवति धर्मज्ञे धर्मराजे युधिष्ठिरे ।
उवाचेदं वचो भीष्मस्ततः कुरुपितामहः ॥ २.६३.५ ॥
धर्मज्ञ धर्मराज युधिष्ठिराने असे म्हटल्यावर कुरुपितामह भीष्म यांनी हे वचन सांगितले.
2.63.6
मा भैस्त्वं कुरुशार्दूल श्वा सिंहं हन्तुमर्हति ।
शिवः पन्थाः सुनीतोऽत्र मया पूर्वतरं वृतः ॥ २.६३.६ ॥
हे कुरुश्रेष्ठा, भिऊ नकोस; कुत्रा सिंहाला मारू शकत नाही. येथे मी आधीच कल्याणकारी, उत्तम मार्ग निवडला आहे.
2.63.7
प्रसुप्ते हि यथा सिंहे श्वानस्तात समागताः ।
भषेयुः सहिताः सर्वे तथेमे वसुधाधिपाः ॥ २.६३.७ ॥
झोपलेल्या सिंहाभोवती कुत्रे जमून भुंकावेत, तसेच हे सर्व भूपती एकत्र येऊन भुंकत आहेत.
2.63.8
वृष्णिसिंहस्य सुप्तस्य तथाऽमी प्रमुके स्थिताः ।
भषन्ते तात सङ्क्रुद्धाः श्वानः सिंहस्य सन्निधौ ॥ २.६३.८ ॥
वृष्णिसिंह झोपलेला असताना त्याच्यासमोर उभे असलेले हे तसेच भुंकत आहेत; हे तात, संतप्त कुत्रे सिंहाजवळ भुंकतात.
2.63.9
न हि सम्बुध्यते यावत्सुप्तः सिंह इवाच्युतः ।
तदिदं ज्ञातपूर्वं हि तव संस्तोतुमिच्छसि।
तेन सिंहीकरोत्येतानसिंहश्चेदिपुङ्गवः ॥ २.६३.९ ॥
झोपलेला अच्युत सिंह जागेपर्यंत हे जागत नाहीत; हे तुला आधीच ठाऊक आहे, तू त्यांची स्तुती करू इच्छितोस. तो सिंह नसला तर त्यामुळे त्यांना सिंह बनवतो.
2.63.10
पार्थिवान्पार्थिवश्रेष्ठ शिशुपालोऽल्पचेतनः ।
सर्वान्सर्वात्मना तात नेतुकामो यमक्षयम् ॥ २.६३.१० ॥
हे राजश्रेष्ठा, अल्पबुद्धी शिशुपाल या सर्व राजांना पूर्ण मनाने यमलोकाकडे पाठवू इच्छितो; हे तात.
2.63.11
नूनमेतत्समादातुं पुनरिच्छत्यधोक्षजः ।
यदस्य शिशुपालस्य तेजस्तिष्ठति भारत ॥ २.६३.११ ॥
निश्चितच अधोक्षज हे पुन्हा घेऊ इच्छितो, कारण हे भारता, शिशुपालाचे हे तेज अजूनही टिकून आहे.
2.63.12
विप्लुता चास्य भद्रं ते बुद्धिर्बुद्धिमतां वर ।
चेदिराजस्य कौन्तेय सर्वेषां च महीक्षितम् ॥ २.६३.१२ ॥
हे बुद्धिमानांत श्रेष्ठा, तुझे कल्याण असो; याची बुद्धीही विचलित झाली आहे. हे कौंतेया, चेदिराजाची आणि सर्व भूपतींची बुद्धीही तशीच आहे.
2.63.13
आदातुं च नरव्याघ्रो यं यमिच्छत्ययं तदा ।
तस्य विप्लवते बुद्धिरेवं चेदिपतेर्यथा ॥ २.६३.१३ ॥
नरव्याघ्र तेव्हा ज्याला घेऊ इच्छितो, त्याची बुद्धीही चेदिपतीप्रमाणे विचलित होते.
2.63.14
चतुर्विधानां भूतानां त्रिषु लोकेषु माधवः ।
प्रभवश्चैव सर्वेषां निधनं च युधिष्ठिर ॥ २.६३.१४ ॥
हे युधिष्ठिरा, त्रिलोकात चतुर्विध प्राण्यांचा उद्भव आणि विनाश माधवच आहे.
2.63.15
इति तस्य वचः श्रुत्वा ततश्चेदिपतिर्नृपः ।
भीष्मं रूक्षाक्षरा वाचः श्रावयामास भारत ॥ २.६३.१५ ॥
त्याचे हे बोल ऐकून मग चेदिपती राजाने, हे भारता, भीष्माला कठोर शब्द ऐकवले.