マハーバーラタ · 章 2.63

2.63.1

ततः सागरसङ्काशं दृष्ट्वा नृपतिमण्डलम् ।
संवर्तवाताभिहतं भीमं क्षुब्धमिवार्णवम्। ॥ २.६३.१ ॥

そのとき、海のような王たちの集まりを見た。劫末の風に打たれ、荒れ狂う大洋のように恐ろしかった。

रोषात्प्रचलितं सर्वमिदमाह युधिष्ठिरः ।
भीष्मं मतिमतां मुख्यं वृद्धं कुरुपितामहम्।
बृहस्पतिं बृहत्तेजाः पुरुहूत इवारिहा। ॥ २.६३.२ ॥

怒りに揺れる人々を見て、ユディシュティラは賢者の中で最も優れた、老齢のクルの祖父ビーシュマにこう語った。偉大な輝きをもつ敵を打つインドラがブリハスパティに語るように。

असौ रोषात्प्रचलितो महान्नृपतिसागरः ।
अत्र यत्प्रतिपत्तव्यं तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ २.६३.३ ॥

怒りに揺れるこの王たちの大海よ。祖父よ、ここで何をなすべきか私に教えてください。

यज्ञस्य च न विघ्नः स्यात्प्रजानां च हितं भवेत् ।
यथा सर्वत्र तत्सर्वं ब्रूहि मेऽद्य पितामह ॥ २.६३.४ ॥

供犠が妨げられず、民の幸福が保たれ、どこもそのようであるように——祖父よ、今日それをすべて私に教えてください。

इत्युक्तवति धर्मज्ञे धर्मराजे युधिष्ठिरे ।
उवाचेदं वचो भीष्मस्ततः कुरुपितामहः ॥ २.६३.५ ॥

法を知る法王ユディシュティラがこう語ると、クルの祖父ビーシュマはこの言葉を述べた。

मा भैस्त्वं कुरुशार्दूल श्वा सिंहं हन्तुमर्हति ।
शिवः पन्थाः सुनीतोऽत्र मया पूर्वतरं वृतः ॥ २.६३.६ ॥

恐れるな、クルの虎よ。犬は獅子を殺すことはできない。ここで私はすでに、吉祥で良く導かれた道を選んでいる。

प्रसुप्ते हि यथा सिंहे श्वानस्तात समागताः ।
भषेयुः सहिताः सर्वे तथेमे वसुधाधिपाः ॥ २.६३.७ ॥

眠るライオンのそばに犬が集まって吠えるように、親愛なる者よ、この大地の主たちもみな集まって吠えているのだ。

वृष्णिसिंहस्य सुप्तस्य तथाऽमी प्रमुके स्थिताः ।
भषन्ते तात सङ्क्रुद्धाः श्वानः सिंहस्य सन्निधौ ॥ २.६३.८ ॥

ヴリシュニの獅子が眠っている間、その前に立つ者たちはそのように吠えている。親愛なる者よ、怒れる犬は獅子の前で吠えるものだ。

न हि सम्बुध्यते यावत्सुप्तः सिंह इवाच्युतः ।
तदिदं ज्ञातपूर्वं हि तव संस्तोतुमिच्छसि।
तेन सिंहीकरोत्येतानसिंहश्चेदिपुङ्गवः ॥ २.६३.९ ॥

眠る獅子、すなわち不動の者が目覚めない限り、彼らも目覚めない。このことは既に知っているのに、君は彼らを讃えたいのだ。もし彼が獅子でないなら、それによってこの者どもを獅子にしてしまうのだ、人中の最良者よ。

पार्थिवान्पार्थिवश्रेष्ठ शिशुपालोऽल्पचेतनः ।
सर्वान्सर्वात्मना तात नेतुकामो यमक्षयम् ॥ २.६३.१० ॥

王中の最良者よ、知恵の浅いシシュパーラは、これらの王をすべて、親愛なる者よ、ヤマの住処へ全力で送りたいのだ。

नूनमेतत्समादातुं पुनरिच्छत्यधोक्षजः ।
यदस्य शिशुपालस्य तेजस्तिष्ठति भारत ॥ २.६३.११ ॥

きっと不可征服者はこれを再び取り戻したいのだ。バーラタの末裔よ、このシシュパーラの輝きがまだ残っているからだ。

विप्लुता चास्य भद्रं ते बुद्धिर्बुद्धिमतां वर ।
चेदिराजस्य कौन्तेय सर्वेषां च महीक्षितम् ॥ २.६३.१२ ॥

賢者の中の最良者よ、君に幸あれ。彼の思慮もまた乱れている。クンティーの息子よ、チェーディ王の思慮も、大地の支配者たちの思慮もまたそうなのだ。

आदातुं च नरव्याघ्रो यं यमिच्छत्ययं तदा ।
तस्य विप्लवते बुद्धिरेवं चेदिपतेर्यथा ॥ २.६३.१३ ॥

その時、人中の虎が取ろうと望む者は、チェーディ王のように思慮が乱れる。

चतुर्विधानां भूतानां त्रिषु लोकेषु माधवः ।
प्रभवश्चैव सर्वेषां निधनं च युधिष्ठिर ॥ २.६३.१४ ॥

ユディシュティラよ、三界において、四種の一切の衆生の起源であり、またその終末もマーダヴァである。

इति तस्य वचः श्रुत्वा ततश्चेदिपतिर्नृपः ।
भीष्मं रूक्षाक्षरा वाचः श्रावयामास भारत ॥ २.६३.१५ ॥

彼の言葉を聞いて、チェーディ王はビーシュマに厳しい言葉を浴びせた、バーラタよ。