مهابهاراتا · أدهيايا 2.64
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.64.1
बिभीषिकाभिर्बह्वीभिर्भीषयन्भीष्म पार्थिवान् ।
न व्यपत्रपसे कस्माद्वृद्धः सन्कुलपांसनः ॥ २.६४.१ ॥
يا بهيشما، وأنت تخيف الملوك بكثير من الأقوال المرعبة، لماذا لا تستحي وأنت شيخ، يا مدنّس العشيرة؟
2.64.2
युक्तमेतत्तृतीयायां प्रकृतौ वर्तता त्वया ।
वक्तुं धर्मादपेतार्थं त्वं हि सर्वकुरूत्तमः ॥ २.६४.२ ॥
إنه لمناسب لك، يا أفضل جميع الكورو، وأنت بطبيعة الطبقة الثالثة، أن تنطق بكلام بعيد عن الدهرما.
2.64.3
नावि नौरिव सम्बद्धा यथान्धो वान्धमन्वियात् ।
तथाभूता हि कौरव्या येषां भीष्म त्वमग्रणीः ॥ २.६४.३ ॥
كالسفينة المربوطة بسفينة، أو كالأعمى يتبع الأعمى، هكذا هم الكورافا الذين أنت قائدهم يا بهيشما.
2.64.4
पूतनाघातपूर्वाणि कर्माण्यस्य विशेषतः ।
त्वया कीर्तयताऽस्माकं भूयः प्रव्यथितं मनः ॥ २.६४.४ ॥
لقد ذكرتَ أعماله، ولا سيما بدءاً من قتل بوتانا، فاضطرب قلبنا من جديد اضطراباً شديداً.
2.64.5
अवलिप्तस्य मूर्शस्य केशवं स्तोतुमिच्छतः ।
कथं भीष्म न ते जिह्वा शतधेयं विदीर्यते ॥ २.६४.५ ॥
يا بهيشما، يا أحمق المغرور، وأنت تريد مدح كيشافا، فلماذا لا ينشطر لسانك إلى مئة قطعة؟
2.64.6
यत्र कुत्सा प्रयोक्तव्या भीष्म बालतरैर्नरैः ।
तमिमं ज्ञानवृद्धः सन्गोपं संस्तोतुमिच्छसि ॥ २.६४.६ ॥
يا بهيشما، حيث ينبغي توجيه اللوم، يوجهه أكثر الناس طفولة؛ وأنت، وقد بلغت شيخوخة الحكمة، تريد أن تمدح هذا الراعي.
2.64.7
यद्यनेन हता बाल्ये शकुनिश्चित्रमत्र किम् ।
तौ वाऽश्ववृषभौ भीष्ण यौ न युद्धविशारदौ ॥ २.६४.७ ॥
إن كان قد قتل شكوني في صباه، فأي عجب في ذلك؟ أو ذينك الاثنين، الحصان والثور، اللذين لم يكونا بارعين في القتال، أيها البهيشما.
2.64.8
चेतनारहितं काष्ठं यद्यनेन निपातितम् ।
पादेन शकटं भीष्ण तत्र किं कृतमद्भुतम् ॥ २.६४.८ ॥
إن كان قد أسقط بقدمه خشبًا لا حياة فيه، أو عربة، أيها البهيشما، فأي عمل عجيب قد أُنجز هناك؟
2.64.9
अर्कप्रमाणौ तौ वृक्षौ यद्यनेन निपातितौ ।
नागश्च दमितोऽनेन तत्र को विस्मयः कृतः ॥ २.६४.९ ॥
إن كان قد أسقط تينك الشجرتين، كل واحدة بحجم نبتة الأركا، وقهر الفيل، فمن الذي تعجب هناك؟
2.64.10
वल्मीकमात्रः सप्ताहं यद्यनेन धृतोऽचलः ।
तदा गोवर्धनो भीष्म न तच्चित्रं मतं मम ॥ २.६४.१० ॥
إن كان قد رفع جبلًا لا يكبر عن قُليلة النمل سبعة أيام، فذلك هو جبل غوفردهانا، أيها البهيشما؛ وفي رأيي ليس ذلك بعجيب.
2.64.11
भुक्तमेतेन बह्वन्नं क्रीडता नगमूर्धनि ।
इति ते भीष्ण शृण्वानाः परे विस्मयमागताः ॥ २.६४.११ ॥
قيل إنه أكل طعامًا كثيرًا وهو يلعب على قمة الجبل؛ أيها البهيشما، لما سمع ذلك الآخرون امتلأوا عجبًا.
2.64.12
यस्य चानेन धर्मज्ञ भुक्तमन्नं बलीयसः ।
स चानेन हतः कंस इत्येतत्तु बलीयसः। ॥ २.६४.१२ ॥
أيها العارف بالدارما، ذلك القوي الذي أكل طعامه، هو نفسه كامسا الذي قتله؛ هذا من فعل القوي.
2.64.13
स चानेन हतः कंस इत्येतत्तु महाद्भुतम् ।
न ते श्रुतमिदं भीष्म नूनं कथयतां सताम्। ॥ २.६४.१३ ॥
إن قتل كَمسا على يده لأمر عجيب حقًا. أيها البهيشما، أما سمعتَ هذا، مما قد قاله الأخيار بالتأكيد؟
2.64.14
यद्वक्ष्ये त्वामधर्मज्ञं वाक्यं कुरुकुलाधम ।
स्त्रीषु गोषु न शस्त्राणि पातयेद्ब्राह्मणेषु च। ॥ २.६४.१४ ॥
أيها الأدنى من سلالة الكورو، الجاهل بالدهارما، سأقول لك هذا القول: لا ينبغي أن تُوجَّه الأسلحة إلى النساء ولا إلى الأبقار ولا إلى البراهمة.
2.64.15
इति सन्तोऽनुशासन्ति सञ्जना धर्मिणः सदा ।
भीष्म लोके हि तत्सर्वं वितथं त्वयि दृश्यते ॥ २.६४.१५ ॥
هكذا علّم الأخيار وأهل الدهارما دائمًا. أيها البهيشما، في العالم كل ذلك يبدو باطلًا فيك.
2.64.16
ज्ञानवृद्धं च वृद्धं च भूयांसं केशवं मम ।
अजानत इवाख्यासि संस्तुवन्कौरवाधम ॥ २.६४.१६ ॥
أنت تمدح كيشافا، الأكبر حكمة وسنًّا، والأعظم كثيرًا مني، متكلمًا كأنك لا تعرفه، أيها الأدنى من الكورافا.
2.64.17
गोघ्रः स्त्रीघ्नश्च सन्भीष्म त्वद्वाक्याद्यदि पूज्यते ।
एवम्भूतश्च यो भीष्म कथं संस्तवमर्हति ॥ २.६४.१७ ॥
أيها البهيشما، إن كان بقولك يُكرَّم قاتلُ البقر وقاتلُ النساء، فكيف يستحق الثناء من كان هكذا؟
2.64.18
असौ मतिमतां श्रेष्ठो य एष जगतः प्रभुः ।
सम्भावयति चाप्येवं त्वद्वाक्याच्च जनार्दनः।
एवमेतत्सर्वमिति तत्सर्वं वितथं ध्रुवम् ॥ २.६४.१८ ॥
هذا الأفضل بين الحكماء، رب العالم، يُكرَّم هكذا، وجناردنا كذلك يُكرَّم بقولك. «الأمر كذلك، كل ذلك كذلك» — كل ذلك لا شك باطل.
2.64.19
आत्मानमात्मनाऽऽधातुं यदि शक्तो जनार्दनः ।
अकामयन्तं तं भीष्म कथं साध्विव पश्यसि ॥ २.६४.१९ ॥
إن كان جانارذانا قادرًا على توجيه نفسه بنفسه، فكيف، يا بهيشما، تنظر إلى من لا يريده كأنه صالح؟
2.64.20
न गाथा गाथिनं शास्ति बहुचेदपि गायति ।
प्रकृतिं यान्ति भूतानि कुलिङ्गशकुनिर्यथा ॥ २.६४.२० ॥
لا تُعلِّم الحكمةُ مُنشِدَها، مهما أكثر من الإنشاد؛ تعود الكائنات إلى طبعها، كطائر كُلِنغا.
2.64.21
नूनं प्रकृतिरेषा ते जघन्या नात्र संशयटः ।
नदीसुतत्वात्ते चित्तं चञ्चलं न स्थिरं स्मृतम् ॥ २.६४.२१ ॥
لا شك أن طبعك هذا وضيع، فلا ريب في ذلك؛ ولكونك ابن النهر، فإن عقلك يُعدّ مضطربًا لا ثابتًا.
2.64.22
अतः पापीयसी चैषां पाण्डवानामपीष्यते ।
येषामर्च्यतमः कृष्णस्त्वं च येषां प्रदर्शकः ॥ २.६४.२२ ॥
لذلك يُعدّ طبع هؤلاء البانداويين أيضًا أشدّ خبثًا، فالذي يُكرمونه أكثر من غيره هو كريشنا، وأنت دليلهم.
2.64.23
धर्मवांस्त्वमधर्मज्ञः सतां मार्गादवप्लुतः ।
को हि धर्मिणमात्मानं जानञ्ज्ञानविदां वरः ॥ २.६४.२३ ॥
أنت، وإن كنت صاحب دين، تعرف الباطل وقد انحرفت عن طريق الأخيار. فمن، وهو أفضل العارفين، يعلم نفسه صاحب دين؟
2.64.24
कुर्याद्यथा त्वया भीषम कृतं धर्ममवेक्षता ।
चेत्त्वं धर्मं विजानासि यदि प्राज्ञा मतिस्तव ॥ २.६४.२४ ॥
إن كنت تعرف الدهرما وكان عقلك حكيمًا، فمن غيرك كان سيفعل كما فعلت، ناظرًا إلى الدهرما؟
2.64.25
अन्यकामा हि धर्मज्ञा कन्यका प्राज्ञमानिना ।
अम्बा नामेति भद्रं ते कथं साऽपहृता त्वया ॥ २.६४.२५ ॥
ليكن الخير لك! إن تلك الفتاة العارفة بالدهرما كانت تحب غيرك؛ فكيف اختطفت أنت، الذي تحسب نفسه حكيمًا، الفتاة المسماة أمبا؟
2.64.26
तां त्वयाऽपहृतां भीष्म कन्यां नैषितवान्नृपः ।
भ्राता विचित्रवीर्यस्ते सतां मार्गमनुस्मरन् ॥ २.६४.२६ ॥
يا بهيشما، إن تلك الفتاة التي اختطفتها لم يقبلها أخوك الملك فيتشيتراviريا، مع أنه كان ينبغي أن يتذكر طريق الأخيار.
2.64.27
भार्ययोर्यस्य चान्येन मिषतः प्राज्ञमानिनः ।
तव जातान्यपत्यानि सज्जनाचरिते पथि ॥ २.६४.२७ ॥
على الرغم من أن له زوجتين، وبينما كان غيره ينظر، وُلدت لك، أيها الذي يحسب نفسه حكيمًا، هذه الذرية على طريق يسلكه الأخيار.
2.64.28
को हि धर्मोऽस्ति ते भीषम ब्रह्मचर्यमिदं वृथा ।
यद्धारयसि मोहाद्वा क्लीबत्वाद्वा न संशयः ॥ २.६४.२८ ॥
يا بهيشما، أي دهرما لك؟ إن هذا العفاف الذي تتمسك به باطل؛ تتمسك به من الغفلة أو من العجز، لا ريب في ذلك.
2.64.29
न त्वं तव धर्मज्ञ पश्याम्युपचरं क्वचित् ।
न हि ते सेविता वृद्धा य एवं धर्ममब्रवीः ॥ २.६४.२९ ॥
يا عارف الدهرما، لا أرى فيك أدبًا في أي موضع؛ لم تخدم الكبار قط، ومع ذلك تتكلم عن الدهرما على هذا النحو.
2.64.30
इष्टं दत्तमधीतं च यज्ञाश्च बहुदक्षिणाः ।
सर्वमेतदपत्यस्य कलां नार्हन्ति षोडशीम् ॥ २.६४.३० ॥
أُقيمت القرابين، وأُعطيت الهبات، ودُرست الفيدات، وأُقيمت القرابين بأجور كثيرة—لكن هذه كلها لا تساوي ولو جزءًا من ستة عشر جزءًا من الذرية.
2.64.31
व्रतोपवासैर्बहुभिः कृतं भवति भीष्म यत् ।
सर्वं तदनपत्यस्य मोघं भवति निश्चयात् ॥ २.६४.३१ ॥
يا بيشما، كل ما يُؤدّى بوجوه كثيرة من النذور والصيام يصير لا محالة باطلاً على من لا ذرية له.
2.64.32
सोऽनपत्यश्च वृद्धश्च मिथ्याधर्मानुशासनात् ।
हंसवत्त्वमपीदानीं ज्ञातिभ्यः प्राप्नुया वधम् ॥ २.६४.३२ ॥
ذلك الذي لا ذرية له والشيخ، لتعليمه دهراً كاذباً، صار كالبجعة؛ وأنت الآن أيضاً ستنال الموت على أيدي ذوي قرابتك.
2.64.33
एवं हि कथयन्त्यन्ये नरा ज्ञानविदः पुरा ।
भीष्म यत्तदहं सम्यग्वक्ष्यामि तव शृण्वतः ॥ २.६४.३३ ॥
هكذا قال في الزمن الماضي آخرون من العارفين بالحكمة؛ يا بيشما، سأرويه لك على وجهه الصحيح وأنت تستمع.
2.64.34
वृद्धः किल समुद्रान्ते कश्चिद्धंसोऽभवत्पुरा ।
धर्मवागन्यथावृत्तः पक्षिणः सोऽनुशास्ति च ॥ २.६४.३४ ॥
يُقال إنه كان في القديم على شاطئ البحر بجعةٌ عجوز، تنطق بالدهر وسلوكها غير ذلك، وكانت تعظ الطيور.
2.64.35
धर्म चरत माऽधर्ममिति तस्य वचः किल ।
पक्षिणः शुश्रुवुर्भीष्म सततं धर्मवादिनः ॥ २.६४.३५ ॥
قوله: «اتّبعوا الدهر ولا تتّبعوا الظلم»، سمعته الطيور حقاً؛ يا بيشما، الطيور المتكلمة بالدهر سمعته دائماً.
2.64.36
हंसस्य तु वचः श्रुत्वा मुदिताः सर्वपक्षिणः ।
ऊचुश्चैव स्वगा हंसं परिवार्य च सर्वशः ॥ २.६४.३६ ॥
فلما سمعت كلام البجعة فرحت جميع الطيور، فأحاطت بالبجعة من كل جانب وخاطبتها.
2.64.37
कथयस्व भवान्सर्वं पक्षिणां तु समासतः ।
को हि नाम द्विजश्रेष्ठ ब्रूहि नो धर्म उत्तमः ॥ २.६४.३७ ॥
أخبرنا بكل شيء بإيجاز، أيها الأفضل بين المولودين مرتين: قل لنا ما هو الدهارما الأسمى.
2.64.38
प्रजास्वहिंसा धर्मो वै हिंसाऽधर्मः खगव्रजाः ।
एतदेवानुबोद्धव्यं धर्माधर्मः समासतः ॥ २.६४.३८ ॥
عدم الإيذاء للكائنات الحية هو الدهارما، والإيذاء هو الأدهارما، أيها الأسراب من الطيور. هذا وحده ينبغي فهمه بإيجاز بوصفه دهارما وأدهارما.
2.64.39
वृद्धहंसवचः श्रुत्वा पक्षिणस्ते सुसंहिताः ।
ऊचुश्च धर्मलुब्धास्ते स्मयमाना इवाण्डजाः ॥ २.६४.३९ ॥
لما سمعت الطيور كلام الإوزة العجوز، اجتمعت معًا، وقد تاقت إلى الدهارما، وتكلمت كأنها تبتسم.
2.64.40
धर्मं यः कुरुते नित्यं लोके धीरतरोऽण्डजः ।
स यत्र गच्छेद्धर्मात्मा तन्मे ब्रूहीह तत्त्वतः ॥ २.६४.४० ॥
الطائر الذي يمارس الدهارما دائمًا في العالم وهو الأكثر ثباتًا: إلى أين يذهب ذلك الذي روحه دهارمية؟ أخبرني بالحق هنا.
2.64.41
बाला यूयं न जानीध्वं धर्मसूक्ष्मं विहङ्गमाः ।
धर्मं यः कुरुते लोके सततं शुभबुद्धिना।
न चायुषोऽन्ते स्वं देहं त्यक्त्वा स्वर्गं स गच्छति ॥ २.६४.४१ ॥
أيها الطيور، أنتم أطفال لا تعرفون دقة الدهارما. من يمارس الدهارما باستمرار في العالم بنية حسنة، يترك جسده عند نهاية عمره ويذهب إلى السماء.
2.64.42
तथाऽहमपि च त्यक्त्वा काले देहमिमं द्विजाः ।
स्वर्गलोकं गमिष्यामि इयं धर्मस्य वै गतिः ॥ २.६४.४२ ॥
وكذلك أنا أيضًا، في الوقت المناسب، بعد أن أترك هذا الجسد، سأذهب إلى عالم السماء. هذا هو مسار الدهارما.
2.64.43
एवं धर्मकथां चक्रे स हंसः पक्षिणां भृशम् ।
पक्षिणः शुश्रुवुर्भीष्म सततं धर्ममेव ते ॥ २.६४.४३ ॥
وهكذا ألقى البجعة على الطيور حديثًا كثيرًا عن الدهرما؛ يا بهيشما، كانت الطيور تسمع الدهرما دائمًا.
2.64.44
अथास्य भक्ष्यमाजह्रुः समुद्रजलचारिणः ।
अण्डजा भीष्म तस्यान्ये धर्मार्थमिति शुश्रुम ॥ २.६४.४४ ॥
ثم جلبت له الكائنات المولودة من البيض التي تسبح في مياه البحر طعامًا؛ يا بهيشما، سمعنا أن غيرها أيضًا جلبته من أجل الدهرما.
2.64.45
ते च तस्य समभ्याशे निक्षिप्याण्डानि सर्वशः ।
समुद्राम्भस्यमोदन्त चरन्तो भीष्म पक्षिणः ॥ २.६४.४५ ॥
وكانت تلك الطيور تضع جميع بيضها قربه، وتفرح وهي تتجول في ماء البحر؛ يا بهيشما.
2.64.46
तेषामण्डानि सर्वेषां भक्षयामास पापकृत् ।
स हंसः सम्प्रमत्तानामप्रमत्तः स्वकर्मणि ॥ २.६४.४६ ॥
فأكل المرتكب للإثم بيض جميعهم؛ وكان ذلك البجع، بين الغافلين، يقظًا في واجبه.
2.64.47
ततः प्रक्षीयमाणेषु तेषु तेष्वण्डजोऽपरः ।
अशङ्कत महाप्राज्ञः स कदाचिद्ददर्श ह ॥ २.६४.४७ ॥
ثم لما أخذت بيضهم تنقص واحدًا تلو الآخر، ارتاب طائر آخر من المولودين من البيض، شديد الحكمة؛ ورآه في وقت من الأوقات.
2.64.48
ततः सङ्कथयामास दृष्ट्वा हंसस्य किल्बिषम् ।
तेषां परमदुःखार्तः स पक्षी सर्वपक्षिणाम् ॥ २.६४.४८ ॥
ثم لما رأى ذنب البجعة، تلك الطائر المعذّب بحزنهم العظيم، أخذ يخبر به جميع الطيور.
2.64.49
ततः प्रत्यक्षतो दृष्ट्वा पक्षिणस्ते समीपगाः ।
निजघ्नस्तं तदा हंसं मिथ्यावृत्तं कुरूद्वह ॥ २.६४.४९ ॥
فعندئذٍ قتلت تلك الطيور القريبة، إذ رأته علانيةً، ذلك الإوزّ ذا السلوك الكاذب في تلك اللحظة، يا خير الكورو.
2.64.50
एवं त्वां हंसधर्माणमपीमे वसुधाधिपाः ।
निहन्युर्भीष्म सङ्क्रुद्धाः पक्षिणस्तं यथाण्डजम् ॥ २.६४.५० ॥
وهكذا أنت أيضًا، ذو طبيعة الإوزّ، سيقتلك هؤلاء أسياد الأرض في شدة الغضب، يا بهيشما، كما تقتل الطيور المولود من البيض.
2.64.51
गाथामप्यत्र गायन्ति ये पुराणविदो जनाः ।
भीष्म यां तां च ते सम्यक्वथयिष्यामि भारत ॥ २.६४.५१ ॥
وتلك الغاثا التي يغنيها هنا الناس العارفون بالبورانا، سأرويها لك على وجهها أيضًا، يا بهيشما، يا من من نسل بهارتا.
2.64.52
अन्तरात्मन्यभिहते रौषि पत्ररथाशुचि ।
अण्डभक्षणकर्मैतत्तव वाचमतीयते ॥ २.६४.५२ ॥
عندما تُضرب الذات الداخلية، تزمجر نجسًا أيها العربة ذات الطيور؛ فعل أكل البيض هذا يتجاوز كلامك.