ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 2.64
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.64.1
बिभीषिकाभिर्बह्वीभिर्भीषयन्भीष्म पार्थिवान् ।
न व्यपत्रपसे कस्माद्वृद्धः सन्कुलपांसनः ॥ २.६४.१ ॥
ಭೀಷ್ಮ, ಅನೇಕ ಭಯಂಕರ ಮಾತುಗಳಿಂದ ರಾಜರನ್ನು ಹೆದರಿಸುತ್ತಿರುವ ನೀನು, ವೃದ್ಧನಾಗಿದ್ದರೂ ಏಕೆ ನಾಚಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ, ಕುಲವನ್ನು ಕಳಂಕಗೊಳಿಸುವವನೇ?
2.64.2
युक्तमेतत्तृतीयायां प्रकृतौ वर्तता त्वया ।
वक्तुं धर्मादपेतार्थं त्वं हि सर्वकुरूत्तमः ॥ २.६४.२ ॥
ಕುರುಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ನೀನು, ಮೂರನೇ ವರ್ಣದ ಸ್ವಭಾವದಿಂದ ಧರ್ಮರಹಿತ ಮಾತು ಆಡುವುದು ನಿನಗೆ ಯೋಗ್ಯವೇ ಸರಿ.
2.64.3
नावि नौरिव सम्बद्धा यथान्धो वान्धमन्वियात् ।
तथाभूता हि कौरव्या येषां भीष्म त्वमग्रणीः ॥ २.६४.३ ॥
ಹಡಗಿಗೆ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟ ಮತ್ತೊಂದು ಹಡಗಿನಂತೆ, ಅಥವಾ ಕುರುಡನು ಕುರುಡನನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವಂತೆ, ಭೀಷ್ಮ, ನೀನು ನಾಯಕನಾಗಿರುವ ಕೌರವರು ಹಾಗೇ ಇದ್ದಾರೆ.
2.64.4
पूतनाघातपूर्वाणि कर्माण्यस्य विशेषतः ।
त्वया कीर्तयताऽस्माकं भूयः प्रव्यथितं मनः ॥ २.६४.४ ॥
ಪೂತನಿಯ ವಧೆಯಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ಅವನ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ನೀನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವರ್ಣಿಸಿದ್ದರಿಂದ ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತೆ ಅತ್ಯಂತ ವ್ಯಥೆಗೊಂಡಿದೆ.
2.64.5
अवलिप्तस्य मूर्शस्य केशवं स्तोतुमिच्छतः ।
कथं भीष्म न ते जिह्वा शतधेयं विदीर्यते ॥ २.६४.५ ॥
ಭೀಷ್ಮ, ಅಹಂಕಾರಿ ಮೂರ್ಖನಾದ ನೀನು ಕೇಶವನನ್ನು ಹೊಗಳಲು ಬಯಸುವುದರಿಂದ ನಿನ್ನ ನಾಲಿಗೆ ನೂರು ತುಂಡಾಗಿ ಏಕೆ ಒಡೆದುಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ?
2.64.6
यत्र कुत्सा प्रयोक्तव्या भीष्म बालतरैर्नरैः ।
तमिमं ज्ञानवृद्धः सन्गोपं संस्तोतुमिच्छसि ॥ २.६४.६ ॥
ಭೀಷ್ಮ, ನಿಂದಿಸಬೇಕಾದ ಕಡೆ ಅತಿ ಬಾಲಬುದ್ಧಿಯ ಜನರೇ ನಿಂದಿಸುತ್ತಾರೆ; ಜ್ಞಾನವೃದ್ಧನಾಗಿದ್ದರೂ ನೀನು ಈ ಗೊಲ್ಲನನ್ನು ಹೊಗಳಲು ಬಯಸುತ್ತೀಯಾ.
2.64.7
यद्यनेन हता बाल्ये शकुनिश्चित्रमत्र किम् ।
तौ वाऽश्ववृषभौ भीष्ण यौ न युद्धविशारदौ ॥ २.६४.७ ॥
ಇವನು ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಶಕುನಿಯನ್ನು ಕೊಂದರೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಆಶ್ಚರ್ಯವೇನು? ಅಥವಾ ಯುದ್ಧ ನಿಪುಣರಲ್ಲದ ಆ ಎರಡು ಕುದುರೆ ಮತ್ತು ಗೂಳಿಯನ್ನು, ಓ ಭೀಷ್ಮ.
2.64.8
चेतनारहितं काष्ठं यद्यनेन निपातितम् ।
पादेन शकटं भीष्ण तत्र किं कृतमद्भुतम् ॥ २.६४.८ ॥
ಪ್ರಜ್ಞೆಯಿಲ್ಲದ ಮರವನ್ನು ಇವನು ಕಾಲಿನಿಂದ ಬೀಳಿಸಿದರೆ, ಅಥವಾ ಬಂಡಿಯನ್ನು, ಓ ಭೀಷ್ಮ, ಅದರಲ್ಲಿ ಯಾವ ಅದ್ಭುತ ಮಾಡಿದ?
2.64.9
अर्कप्रमाणौ तौ वृक्षौ यद्यनेन निपातितौ ।
नागश्च दमितोऽनेन तत्र को विस्मयः कृतः ॥ २.६४.९ ॥
ಅರ್ಕ ಗಿಡದಷ್ಟು ಗಾತ್ರದ ಆ ಎರಡು ಮರಗಳನ್ನು ಇವನು ಬೀಳಿಸಿದರೆ, ಆನೆಯನ್ನೂ ಇವನು ಹತೋಟಿಗೆ ತಂದರೆ, ಅದರಲ್ಲಿ ಯಾವ ವಿಸ್ಮಯ ಉಂಟಾಯಿತು?
2.64.10
वल्मीकमात्रः सप्ताहं यद्यनेन धृतोऽचलः ।
तदा गोवर्धनो भीष्म न तच्चित्रं मतं मम ॥ २.६४.१० ॥
ಹುತ್ತದಷ್ಟು ಗಾತ್ರದ ಬೆಟ್ಟವನ್ನು ಇವನು ಏಳು ದಿನ ಎತ್ತಿ ಹಿಡಿದರೆ, ಓ ಭೀಷ್ಮ, ಅದು ಗೋವರ್ಧನವೇ; ಅದು ನನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಲ್ಲಿ ಅದ್ಭುತವಲ್ಲ.
2.64.11
भुक्तमेतेन बह्वन्नं क्रीडता नगमूर्धनि ।
इति ते भीष्ण शृण्वानाः परे विस्मयमागताः ॥ २.६४.११ ॥
ಪರ್ವತದ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಆಟವಾಡುತ್ತ ಇವನು ಬಹಳ ಅನ್ನ ಉಂಡ ಎಂದು; ಓ ಭೀಷ್ಮ, ಇದನ್ನು ಕೇಳಿ ಇತರರು ವಿಸ್ಮಯಗೊಂಡರು.
2.64.12
यस्य चानेन धर्मज्ञ भुक्तमन्नं बलीयसः ।
स चानेन हतः कंस इत्येतत्तु बलीयसः। ॥ २.६४.१२ ॥
ಓ ಧರ್ಮಜ್ಞ, ಯಾವ ಬಲಿಷ್ಠನ ಅನ್ನವನ್ನು ಇವನು ಉಂಡನೋ, ಆ ಬಲಿಷ್ಠ ಕಂಸನನ್ನು ಇವನು ಕೊಂದ — ಇದು ಬಲಿಷ್ಠನ ವಿಷಯ.
2.64.13
स चानेन हतः कंस इत्येतत्तु महाद्भुतम् ।
न ते श्रुतमिदं भीष्म नूनं कथयतां सताम्। ॥ २.६४.१३ ॥
ಅವನಿಂದ ಕಂಸ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟನು ಎಂಬುದು ಬಹಳ ಅದ್ಭುತ. ಭೀಷ್ಮನೇ, ಸಜ್ಜನರು ಖಂಡಿತವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಿರುವಾಗ ನೀನು ಇದನ್ನು ಕೇಳಲಿಲ್ಲವೇ?
2.64.14
यद्वक्ष्ये त्वामधर्मज्ञं वाक्यं कुरुकुलाधम ।
स्त्रीषु गोषु न शस्त्राणि पातयेद्ब्राह्मणेषु च। ॥ २.६४.१४ ॥
ಧರ್ಮವನ್ನು ಅರಿಯದ, ಕುರುಕುಲದ ಅಧಮನೇ, ನಾನು ನಿನಗೆ ಹೇಳಲಿರುವ ಮಾತು ಇದು: ಸ್ತ್ರೀಯರ ಮೇಲೆ, ಹಸುಗಳ ಮೇಲೆ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಮೇಲೆ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಿಸಬಾರದು.
2.64.15
इति सन्तोऽनुशासन्ति सञ्जना धर्मिणः सदा ।
भीष्म लोके हि तत्सर्वं वितथं त्वयि दृश्यते ॥ २.६४.१५ ॥
ಹೀಗೆ ಸಜ್ಜನರು ಮತ್ತು ಧರ್ಮಿಷ್ಠರು ಸದಾ ಉಪದೇಶಿಸುತ್ತಾ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. ಭೀಷ್ಮನೇ, ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಅವೆಲ್ಲವೂ ನಿನ್ನಲ್ಲಿ ಸುಳ್ಳಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿವೆ.
2.64.16
ज्ञानवृद्धं च वृद्धं च भूयांसं केशवं मम ।
अजानत इवाख्यासि संस्तुवन्कौरवाधम ॥ २.६४.१६ ॥
ಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿಯೂ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಯೂ ಹಿರಿಯನಾದ, ನನಗಿಂತಲೂ ಬಹಳ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಕೇಶವನನ್ನು ನೀನು ಹೊಗಳುತ್ತಾ, ಏನೂ ಅರಿಯದವನಂತೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದೀಯ, ಕೌರವರ ಅಧಮನೇ.
2.64.17
गोघ्रः स्त्रीघ्नश्च सन्भीष्म त्वद्वाक्याद्यदि पूज्यते ।
एवम्भूतश्च यो भीष्म कथं संस्तवमर्हति ॥ २.६४.१७ ॥
ಭೀಷ್ಮನೇ, ನಿನ್ನ ಮಾತಿನಿಂದ ಗೋಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿದವನೂ ಸ್ತ್ರೀಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿದವನೂ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನಾದರೆ, ಇಂತಹವನು ಹೇಗೆ ಸ್ತುತಿಗೆ ಅರ್ಹನಾಗುತ್ತಾನೆ?
2.64.18
असौ मतिमतां श्रेष्ठो य एष जगतः प्रभुः ।
सम्भावयति चाप्येवं त्वद्वाक्याच्च जनार्दनः।
एवमेतत्सर्वमिति तत्सर्वं वितथं ध्रुवम् ॥ २.६४.१८ ॥
ಬುದ್ಧಿವಂತರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೂ ಜಗತ್ತಿನ ಪ್ರಭುವೂ ಆದ ಇವನನ್ನು ನಿನ್ನ ಮಾತಿನಿಂದ ಜನಾರ್ದನನೆಂದೂ ಹೀಗೆಯೇ ಗೌರವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. 'ಇದು ಹೀಗೆಯೇ, ಇದೆಲ್ಲವೂ ಹೀಗೆಯೇ' ಎಂಬುದೆಲ್ಲವೂ ಖಂಡಿತವಾಗಿ ಸುಳ್ಳು.
2.64.19
आत्मानमात्मनाऽऽधातुं यदि शक्तो जनार्दनः ।
अकामयन्तं तं भीष्म कथं साध्विव पश्यसि ॥ २.६४.१९ ॥
ಜನಾರ್ದನನು ತನ್ನನ್ನು ತಾನೇ ನಡೆಸಬಲ್ಲವನಾದರೆ, ಓ ಭೀಷ್ಮ, ಅವನನ್ನು ಬಯಸದವನನ್ನು ನೀನು ಹೇಗೆ ಸಾಧುವಿನಂತೆ ನೋಡುತ್ತೀ?
2.64.20
न गाथा गाथिनं शास्ति बहुचेदपि गायति ।
प्रकृतिं यान्ति भूतानि कुलिङ्गशकुनिर्यथा ॥ २.६४.२० ॥
ಗಾಥೆ ಗಾಯಕನಿಗೆ ಬೋಧಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಅವನು ಎಷ್ಟೇ ಹಾಡಿದರೂ; ಜೀವಿಗಳು ತಮ್ಮ ಸ್ವಭಾವವನ್ನೇ ಪಡೆಯುತ್ತವೆ, ಕುಲಿಂಗ ಪಕ್ಷಿಯಂತೆ.
2.64.21
नूनं प्रकृतिरेषा ते जघन्या नात्र संशयटः ।
नदीसुतत्वात्ते चित्तं चञ्चलं न स्थिरं स्मृतम् ॥ २.६४.२१ ॥
ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನಿನ್ನ ಈ ಸ್ವಭಾವ ಹೀನ, ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂದೇಹವಿಲ್ಲ; ನದಿಯ ಮಗನಾದ್ದರಿಂದ ನಿನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಚಂಚಲವಾಗಿದೆ, ಸ್ಥಿರವಲ್ಲ ಎಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗಿದೆ.
2.64.22
अतः पापीयसी चैषां पाण्डवानामपीष्यते ।
येषामर्च्यतमः कृष्णस्त्वं च येषां प्रदर्शकः ॥ २.६४.२२ ॥
ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಪಾಂಡವರ ಸ್ವಭಾವವೂ ಇನ್ನೂ ಪಾಪಿಷ್ಠವೆಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ; ಕೃಷ್ಣನು ಅವರಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪೂಜ್ಯನು, ನೀನು ಅವರಿಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕನು.
2.64.23
धर्मवांस्त्वमधर्मज्ञः सतां मार्गादवप्लुतः ।
को हि धर्मिणमात्मानं जानञ्ज्ञानविदां वरः ॥ २.६४.२३ ॥
ನೀನು ಧರ್ಮವಂತನಾಗಿದ್ದರೂ, ಅಧರ್ಮವನ್ನು ಬಲ್ಲವನು; ಸಾಧುಗಳ ಮಾರ್ಗದಿಂದ ಜಾರಿದವನು. ಜ್ಞಾನಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾಗಿ, ತನ್ನನ್ನು ಧರ್ಮಿಷ್ಠನೆಂದು ತಿಳಿದವನು ಯಾರು?
2.64.24
कुर्याद्यथा त्वया भीषम कृतं धर्ममवेक्षता ।
चेत्त्वं धर्मं विजानासि यदि प्राज्ञा मतिस्तव ॥ २.६४.२४ ॥
ನೀನು ಧರ್ಮವನ್ನು ತಿಳಿದವನಾಗಿದ್ದು, ನಿನ್ನ ಬುದ್ಧಿ ಪ್ರಾಜ್ಞವಾಗಿದ್ದರೆ, ನೀನು ಧರ್ಮವನ್ನು ಗಮನಿಸಿ ಮಾಡಿದಂತೆ ಬೇರೆ ಯಾರು ಮಾಡುವರು?
2.64.25
अन्यकामा हि धर्मज्ञा कन्यका प्राज्ञमानिना ।
अम्बा नामेति भद्रं ते कथं साऽपहृता त्वया ॥ २.६४.२५ ॥
ಒಳ್ಳೆಯದಾಗಲಿ ನಿನಗೆ! ಧರ್ಮವನ್ನು ಬಲ್ಲ ಆ ಕನ್ಯೆ ಬೇರೊಬ್ಬನನ್ನು ಬಯಸಿದ್ದಳು; ತಾನೇ ಜ್ಞಾನಿ ಎಂದು ಭಾವಿಸುವ ನೀನು ಅಂಬಾ ಎಂಬ ಆ ಕನ್ಯೆಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಅಪಹರಿಸಿದೆ?
2.64.26
तां त्वयाऽपहृतां भीष्म कन्यां नैषितवान्नृपः ।
भ्राता विचित्रवीर्यस्ते सतां मार्गमनुस्मरन् ॥ २.६४.२६ ॥
ಭೀಷ್ಮನೇ! ನೀನು ಅಪಹರಿಸಿದ ಆ ಕನ್ಯೆಯನ್ನು ನಿನ್ನ ಸಹೋದರ ರಾಜ ವಿಚಿತ್ರವೀರ್ಯನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲಿಲ್ಲ; ಸಜ್ಜನರ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಬೇಕಾದವನು ಅವನು.
2.64.27
भार्ययोर्यस्य चान्येन मिषतः प्राज्ञमानिनः ।
तव जातान्यपत्यानि सज्जनाचरिते पथि ॥ २.६४.२७ ॥
ಇಬ್ಬರು ಹೆಂಡತಿಯರಿದ್ದರೂ, ಇತರರ ಮುಂದೆಯೇ ತನ್ನನ್ನು ಜ್ಞಾನಿ ಎಂದು ಭಾವಿಸುವ ನಿನ್ನಿಂದ ಸಜ್ಜನರ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಈ ಸಂತತಿಗಳು ಹುಟ್ಟಿದವು.
2.64.28
को हि धर्मोऽस्ति ते भीषम ब्रह्मचर्यमिदं वृथा ।
यद्धारयसि मोहाद्वा क्लीबत्वाद्वा न संशयः ॥ २.६४.२८ ॥
ಭೀಷ್ಮನೇ! ನಿನಗೆ ಯಾವ ಧರ್ಮವಿದೆ? ನೀನು ಧರಿಸಿರುವ ಈ ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯ ವ್ಯರ್ಥವಾದುದು; ಮೋಹದಿಂದಲೋ ಅಥವಾ ನಪುಂಸಕತ್ವದಿಂದಲೋ ನೀನು ಅದನ್ನು ಧರಿಸಿರುವೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂದೇಹವಿಲ್ಲ.
2.64.29
न त्वं तव धर्मज्ञ पश्याम्युपचरं क्वचित् ।
न हि ते सेविता वृद्धा य एवं धर्ममब्रवीः ॥ २.६४.२९ ॥
ಧರ್ಮವನ್ನು ಬಲ್ಲವನೇ! ನಿನ್ನಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಿಯೂ ಸೌಜನ್ಯವನ್ನು ನಾನು ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ; ನೀನು ಹಿರಿಯರನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಸೇವಿಸಿಲ್ಲ, ಆದರೂ ಹೀಗೆ ಧರ್ಮವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೀ.
2.64.30
इष्टं दत्तमधीतं च यज्ञाश्च बहुदक्षिणाः ।
सर्वमेतदपत्यस्य कलां नार्हन्ति षोडशीम् ॥ २.६४.३० ॥
ಯಜ್ಞಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಯಿತು, ದಾನಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು, ವೇದಗಳನ್ನು ಓದಲಾಯಿತು, ಬಹು ದಕ್ಷಿಣೆಯ ಯಜ್ಞಗಳು ನಡೆದವು—ಆದರೆ ಇವೆಲ್ಲವೂ ಸಂತಾನದ ಹದಿನಾರನೇ ಭಾಗಕ್ಕೂ ಸಮವಾಗದು.
2.64.31
व्रतोपवासैर्बहुभिः कृतं भवति भीष्म यत् ।
सर्वं तदनपत्यस्य मोघं भवति निश्चयात् ॥ २.६४.३१ ॥
ಭೀಷ್ಮನೇ, ವ್ರತ ಉಪವಾಸಗಳಿಂದ ಮಾಡಿದ್ದೆಲ್ಲವೂ ಮಕ್ಕಳಿಲ್ಲದವನಿಗೆ ಖಂಡಿತವಾಗಿ ವ್ಯರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ.
2.64.32
सोऽनपत्यश्च वृद्धश्च मिथ्याधर्मानुशासनात् ।
हंसवत्त्वमपीदानीं ज्ञातिभ्यः प्राप्नुया वधम् ॥ २.६४.३२ ॥
ಮಕ್ಕಳಿಲ್ಲದ ವೃದ್ಧನಾದ ಅವನು ಸುಳ್ಳು ಧರ್ಮವನ್ನು ಬೋಧಿಸಿದ್ದರಿಂದ, ಹಂಸದಂತೆ ಈಗ ನೀನೂ ಬಂಧುಗಳಿಂದ ವಧೆಯನ್ನು ಹೊಂದುವೆ.
2.64.33
एवं हि कथयन्त्यन्ये नरा ज्ञानविदः पुरा ।
भीष्म यत्तदहं सम्यग्वक्ष्यामि तव शृण्वतः ॥ २.६४.३३ ॥
ಹಿಂದೆ ಜ್ಞಾನಿಗಳಾದ ಇತರ ಜನರು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಭೀಷ್ಮನೇ, ಅದನ್ನು ನೀನು ಕೇಳುತ್ತಿರುವಾಗ ನಾನು ಸರಿಯಾಗಿ ಹೇಳುವೆನು.
2.64.34
वृद्धः किल समुद्रान्ते कश्चिद्धंसोऽभवत्पुरा ।
धर्मवागन्यथावृत्तः पक्षिणः सोऽनुशास्ति च ॥ २.६४.३४ ॥
ಹಿಂದೆ ಸಮುದ್ರದ ತೀರದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ವೃದ್ಧ ಹಂಸವಿತ್ತು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಧರ್ಮವನ್ನು ಮಾತನಾಡಿದರೂ ನಡತೆ ಬೇರೆಯಾಗಿದ್ದ ಅವನು ಪಕ್ಷಿಗಳಿಗೆ ಉಪದೇಶಿಸುತ್ತಿದ್ದನು.
2.64.35
धर्म चरत माऽधर्ममिति तस्य वचः किल ।
पक्षिणः शुश्रुवुर्भीष्म सततं धर्मवादिनः ॥ २.६४.३५ ॥
'ಧರ್ಮವನ್ನು ಆಚರಿಸು, ಅಧರ್ಮವನ್ನು ಮಾಡಬೇಡ' ಎಂಬ ಅವನ ಮಾತನ್ನು ಪಕ್ಷಿಗಳು ಕೇಳಿದವು. ಭೀಷ್ಮನೇ, ಧರ್ಮವನ್ನು ಹೇಳುವ ಅವು ಸತತವಾಗಿ ಕೇಳಿದವು.
2.64.36
हंसस्य तु वचः श्रुत्वा मुदिताः सर्वपक्षिणः ।
ऊचुश्चैव स्वगा हंसं परिवार्य च सर्वशः ॥ २.६४.३६ ॥
ಹಂಸದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಎಲ್ಲ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಸಂತೋಷಗೊಂಡವು. ಅವು ಹಂಸವನ್ನು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಸುತ್ತುವರಿದು ಅದಕ್ಕೆ ಮಾತನಾಡಿದವು.
2.64.37
कथयस्व भवान्सर्वं पक्षिणां तु समासतः ।
को हि नाम द्विजश्रेष्ठ ब्रूहि नो धर्म उत्तमः ॥ २.६४.३७ ॥
ನೀವು ಪಕ್ಷಿಗಳಿಗಾಗಿ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಸಂಕ್ಷೇಪವಾಗಿ ಹೇಳಿ. ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ನಿಜವಾಗಿ ಉತ್ತಮ ಧರ್ಮ ಯಾವುದು ಎಂದು ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
2.64.38
प्रजास्वहिंसा धर्मो वै हिंसाऽधर्मः खगव्रजाः ।
एतदेवानुबोद्धव्यं धर्माधर्मः समासतः ॥ २.६४.३८ ॥
ಓ ಪಕ್ಷಿ ಸಮೂಹವೇ, ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅಹಿಂಸೆಯೇ ಧರ್ಮ; ಹಿಂಸೆ ಅಧರ್ಮ. ಧರ್ಮಾಧರ್ಮವನ್ನು ಸಂಕ್ಷೇಪವಾಗಿ ಇದನ್ನೇ ತಿಳಿಯಬೇಕು.
2.64.39
वृद्धहंसवचः श्रुत्वा पक्षिणस्ते सुसंहिताः ।
ऊचुश्च धर्मलुब्धास्ते स्मयमाना इवाण्डजाः ॥ २.६४.३९ ॥
ವೃದ್ಧ ಹಂಸನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಆ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸೇರಿ, ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತರಾಗಿ, ನಗುತ್ತಿರುವಂತೆ ಮಾತನಾಡಿದವು.
2.64.40
धर्मं यः कुरुते नित्यं लोके धीरतरोऽण्डजः ।
स यत्र गच्छेद्धर्मात्मा तन्मे ब्रूहीह तत्त्वतः ॥ २.६४.४० ॥
ಲೋಕದಲ್ಲಿ ನಿತ್ಯವೂ ಧರ್ಮವನ್ನು ಮಾಡುವ, ಅತ್ಯಂತ ಧೀರನಾದ ಆ ಅಂಡಜ — ಆ ಧರ್ಮಾತ್ಮ ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ? ಅದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ನನಗೆ ನಿಜವಾಗಿ ತಿಳಿಸಿ.
2.64.41
बाला यूयं न जानीध्वं धर्मसूक्ष्मं विहङ्गमाः ।
धर्मं यः कुरुते लोके सततं शुभबुद्धिना।
न चायुषोऽन्ते स्वं देहं त्यक्त्वा स्वर्गं स गच्छति ॥ २.६४.४१ ॥
ಓ ಪಕ್ಷಿಗಳೇ, ನೀವು ಮಕ್ಕಳು; ಧರ್ಮದ ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆಯನ್ನು ನೀವು ತಿಳಿಯಿರಿ. ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಶುಭಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ನಿರಂತರ ಧರ್ಮ ಮಾಡುವವನು, ಆಯುಷ್ಯದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ದೇಹವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ.
2.64.42
तथाऽहमपि च त्यक्त्वा काले देहमिमं द्विजाः ।
स्वर्गलोकं गमिष्यामि इयं धर्मस्य वै गतिः ॥ २.६४.४२ ॥
ಅಂತೆಯೇ ನಾನೂ ಸೂಕ್ತ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ದೇಹವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಸ್ವರ್ಗಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತೇನೆ. ಇದೇ ಧರ್ಮದ ಗತಿ.
2.64.43
एवं धर्मकथां चक्रे स हंसः पक्षिणां भृशम् ।
पक्षिणः शुश्रुवुर्भीष्म सततं धर्ममेव ते ॥ २.६४.४३ ॥
ಹೀಗೆ ಆ ಹಂಸವು ಪಕ್ಷಿಗಳಿಗೆ ಧರ್ಮಕಥೆಯನ್ನು ಬಹಳವಾಗಿ ಹೇಳಿತು; ಓ ಭೀಷ್ಮ, ಪಕ್ಷಿಗಳು ಸದಾ ಧರ್ಮವನ್ನೇ ಕೇಳಿದವು.
2.64.44
अथास्य भक्ष्यमाजह्रुः समुद्रजलचारिणः ।
अण्डजा भीष्म तस्यान्ये धर्मार्थमिति शुश्रुम ॥ २.६४.४४ ॥
ಆಗ ಸಮುದ್ರ ಜಲದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವ ಅಂಡಜಗಳು ಅದಕ್ಕೆ ಆಹಾರವನ್ನು ತಂದವು; ಓ ಭೀಷ್ಮ, ಇತರರೂ ಧರ್ಮಾರ್ಥವಾಗಿ ತಂದರೆಂದು ನಾವು ಕೇಳಿದ್ದೇವೆ.
2.64.45
ते च तस्य समभ्याशे निक्षिप्याण्डानि सर्वशः ।
समुद्राम्भस्यमोदन्त चरन्तो भीष्म पक्षिणः ॥ २.६४.४५ ॥
ಆ ಪಕ್ಷಿಗಳು ತನ್ನ ಬಳಿಯೇ ತಮ್ಮ ಎಲ್ಲಾ ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಇಟ್ಟು, ಸಮುದ್ರ ಜಲದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟವು; ಓ ಭೀಷ್ಮ.
2.64.46
तेषामण्डानि सर्वेषां भक्षयामास पापकृत् ।
स हंसः सम्प्रमत्तानामप्रमत्तः स्वकर्मणि ॥ २.६४.४६ ॥
ಆ ಪಾಪಿ ಅವರೆಲ್ಲರ ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ತಿಂದುಬಿಟ್ಟ; ಆ ಹಂಸವು ಅಜಾಗರೂಕರ ನಡುವೆ ತನ್ನ ಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ಜಾಗರೂಕವಾಗಿತ್ತು.
2.64.47
ततः प्रक्षीयमाणेषु तेषु तेष्वण्डजोऽपरः ।
अशङ्कत महाप्राज्ञः स कदाचिद्ददर्श ह ॥ २.६४.४७ ॥
ಆಗ ಅವರ ಮೊಟ್ಟೆಗಳು ಒಂದೊಂದಾಗಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಿರುವಾಗ, ಇನ್ನೊಂದು ಅಂಡಜ, ಮಹಾಪ್ರಾಜ್ಞನು ಶಂಕಿಸಿತು; ಒಮ್ಮೆ ಅದು ನೋಡಿಯೂ ಬಿಟ್ಟಿತು.
2.64.48
ततः सङ्कथयामास दृष्ट्वा हंसस्य किल्बिषम् ।
तेषां परमदुःखार्तः स पक्षी सर्वपक्षिणाम् ॥ २.६४.४८ ॥
ಆಗ ಹಂಸದ ಅಪರಾಧವನ್ನು ನೋಡಿ, ಅವರ ಮಹಾ ದುಃಖದಿಂದ ಪೀಡಿತವಾದ ಆ ಪಕ್ಷಿ ಎಲ್ಲ ಪಕ್ಷಿಗಳಿಗೆ ಅದನ್ನು ಹೇಳತೊಡಗಿತು.
2.64.49
ततः प्रत्यक्षतो दृष्ट्वा पक्षिणस्ते समीपगाः ।
निजघ्नस्तं तदा हंसं मिथ्यावृत्तं कुरूद्वह ॥ २.६४.४९ ॥
ಆಗ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿದ್ದ ಆ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ ನೋಡಿ, ಮಿಥ್ಯಾಚಾರಿಯಾದ ಆ ಹಂಸವನ್ನು ಆಗಲೇ ಕೊಂದವು, ಕುರುಶ್ರೇಷ್ಠನೇ.
2.64.50
एवं त्वां हंसधर्माणमपीमे वसुधाधिपाः ।
निहन्युर्भीष्म सङ्क्रुद्धाः पक्षिणस्तं यथाण्डजम् ॥ २.६४.५० ॥
ಅದೇ ರೀತಿ ಹಂಸಸ್ವಭಾವದ ನಿನ್ನನ್ನೂ ಈ ಭೂಪತಿಗಳು, ಭೀಷ್ಮನೇ, ಅತ್ಯಂತ ಕೋಪದಿಂದ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಅಂಡಜವನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವಂತೆ ಕೊಲ್ಲುತ್ತಾರೆ.
2.64.51
गाथामप्यत्र गायन्ति ये पुराणविदो जनाः ।
भीष्म यां तां च ते सम्यक्वथयिष्यामि भारत ॥ २.६४.५१ ॥
ಇಲ್ಲಿ ಪುರಾಣವನ್ನು ಬಲ್ಲ ಜನರು ಹಾಡುವ ಗಾಥೆಯನ್ನೂ, ಭೀಷ್ಮನೇ, ಭರತವಂಶಜನೇ, ನಾನು ನಿನಗೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಹೇಳುವೆನು.
2.64.52
अन्तरात्मन्यभिहते रौषि पत्ररथाशुचि ।
अण्डभक्षणकर्मैतत्तव वाचमतीयते ॥ २.६४.५२ ॥
ಅಂತರಾತ್ಮವು ಹೊಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ನೀನು ಅಶುಚಿಯಾಗಿ ಗರ್ಜಿಸುತ್ತೀಯ, ಪತ್ರರಥನೇ; ಮೊಟ್ಟೆ ತಿನ್ನುವ ಈ ಕರ್ಮ ನಿನ್ನ ಮಾತನ್ನು ಮೀರಿಸುತ್ತದೆ.