മഹാഭാരതം · അധ്യായം 2.64
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.64.1
बिभीषिकाभिर्बह्वीभिर्भीषयन्भीष्म पार्थिवान् ।
न व्यपत्रपसे कस्माद्वृद्धः सन्कुलपांसनः ॥ २.६४.१ ॥
ഭീഷ്മാ, പല ഭയങ്കര വാക്കുകളാൽ രാജാക്കന്മാരെ ഭയപ്പെടുത്തുന്ന നീ വൃദ്ധനായിട്ടും എന്തുകൊണ്ട് ലജ്ജിക്കുന്നില്ല, കുലത്തെ കളങ്കപ്പെടുത്തുന്നവനേ?
2.64.2
युक्तमेतत्तृतीयायां प्रकृतौ वर्तता त्वया ।
वक्तुं धर्मादपेतार्थं त्वं हि सर्वकुरूत्तमः ॥ २.६४.२ ॥
കുരുക്കളിൽ ഏറ്റവും ഉത്തമനായ നീ, മൂന്നാം വർണ്ണ സ്വഭാവമുള്ളവനായി ധർമ്മരഹിതമായ വാക്കുകൾ പറയുന്നത് നിനക്ക് യോഗ്യമാണ്.
2.64.3
नावि नौरिव सम्बद्धा यथान्धो वान्धमन्वियात् ।
तथाभूता हि कौरव्या येषां भीष्म त्वमग्रणीः ॥ २.६४.३ ॥
വള്ളത്തോടു കെട്ടിയ വള്ളംപോലെയോ, അന്ധൻ അന്ധനെ പിന്തുടരുന്നതുപോലെയോ, ഭീഷ്മാ, നീ നേതാവായ കൗരവരും അങ്ങനെതന്നെയാണ്.
2.64.4
पूतनाघातपूर्वाणि कर्माण्यस्य विशेषतः ।
त्वया कीर्तयताऽस्माकं भूयः प्रव्यथितं मनः ॥ २.६४.४ ॥
പൂതനാവധം തുടങ്ങിയ അവന്റെ കർമ്മങ്ങളെ നീ വിശേഷിച്ച് വർണ്ണിച്ചതിനാൽ ഞങ്ങളുടെ മനസ്സ് വീണ്ടും അത്യന്തം വ്യഥിതമായി.
2.64.5
अवलिप्तस्य मूर्शस्य केशवं स्तोतुमिच्छतः ।
कथं भीष्म न ते जिह्वा शतधेयं विदीर्यते ॥ २.६४.५ ॥
ഭീഷ്മാ, അഹങ്കാരിയും മൂഢനുമായ നീ കേശവനെ സ്തുതിക്കാൻ ഇച്ഛിക്കുന്നു; നിന്റെ നാവ് നൂറായി പിളരുന്നില്ലയോ?
2.64.6
यत्र कुत्सा प्रयोक्तव्या भीष्म बालतरैर्नरैः ।
तमिमं ज्ञानवृद्धः सन्गोपं संस्तोतुमिच्छसि ॥ २.६४.६ ॥
ഭീഷ്മാ, നിന്ദിക്കേണ്ടിടത്ത് ഏറ്റവും ബാലബുദ്ധികളായ മനുഷ്യരാണ് നിന്ദിക്കുന്നത്; ജ്ഞാനവൃദ്ധനായിരുന്നിട്ടും നീ ഈ ഇടയനെ സ്തുതിക്കാൻ ഇച്ഛിക്കുന്നു.
2.64.7
यद्यनेन हता बाल्ये शकुनिश्चित्रमत्र किम् ।
तौ वाऽश्ववृषभौ भीष्ण यौ न युद्धविशारदौ ॥ २.६४.७ ॥
ഇവൻ ബാല്യത്തിൽ ശകുനിയെ കൊന്നെങ്കിൽ ഇതിൽ എന്ത് അത്ഭുതം? അല്ലെങ്കിൽ യുദ്ധനിപുണരല്ലാത്ത ആ രണ്ട് കുതിരയെയും കാളയെയും, ഹേ ഭീഷ്മാ.
2.64.8
चेतनारहितं काष्ठं यद्यनेन निपातितम् ।
पादेन शकटं भीष्ण तत्र किं कृतमद्भुतम् ॥ २.६४.८ ॥
ചേതനയില്ലാത്ത മരം ഇവൻ കാൽകൊണ്ട് വീഴ്ത്തിയെങ്കിൽ, അല്ലെങ്കിൽ വണ്ടി, ഹേ ഭീഷ്മാ, അതിൽ എന്ത് അത്ഭുതം ചെയ്തു?
2.64.9
अर्कप्रमाणौ तौ वृक्षौ यद्यनेन निपातितौ ।
नागश्च दमितोऽनेन तत्र को विस्मयः कृतः ॥ २.६४.९ ॥
അർക്ക ചെടിയുടെ വലുപ്പമുള്ള ആ രണ്ട് മരങ്ങൾ ഇവൻ വീഴ്ത്തിയെങ്കിൽ, ആനയെയും ഇവൻ അടക്കിയെങ്കിൽ, അതിൽ ആര് വിസ്മയം കാട്ടി?
2.64.10
वल्मीकमात्रः सप्ताहं यद्यनेन धृतोऽचलः ।
तदा गोवर्धनो भीष्म न तच्चित्रं मतं मम ॥ २.६४.१० ॥
വല്മീകത്തിന്റെ വലുപ്പമുള്ള മലയെ ഇവൻ ഏഴ് ദിവസം ഉയർത്തിപ്പിടിച്ചെങ്കിൽ, ഹേ ഭീഷ്മാ, അത് ഗോവർദ്ധനം തന്നെ; അത് എനിക്ക് അത്ഭുതമായി തോന്നുന്നില്ല.
2.64.11
भुक्तमेतेन बह्वन्नं क्रीडता नगमूर्धनि ।
इति ते भीष्ण शृण्वानाः परे विस्मयमागताः ॥ २.६४.११ ॥
മലമുകളിൽ കളിക്കുമ്പോൾ ഇവൻ വളരെ അന്നം ഭക്ഷിച്ചു എന്ന്; ഹേ ഭീഷ്മാ, ഇത് കേട്ട് മറ്റുള്ളവർ വിസ്മയത്തിലായി.
2.64.12
यस्य चानेन धर्मज्ञ भुक्तमन्नं बलीयसः ।
स चानेन हतः कंस इत्येतत्तु बलीयसः। ॥ २.६४.१२ ॥
ഹേ ധർമ്മജ്ഞാ, ഏത് ബലവാന്റെ അന്നം ഇവൻ ഭക്ഷിച്ചുവോ, ആ കംസനെ ഇവൻ കൊന്നു — ഇത് ബലവാന്റെ കാര്യം.
2.64.13
स चानेन हतः कंस इत्येतत्तु महाद्भुतम् ।
न ते श्रुतमिदं भीष्म नूनं कथयतां सताम्। ॥ २.६४.१३ ॥
അവനാൽ കംസൻ വധിക്കപ്പെട്ടു എന്നത് അത്യത്ഭുതമാണ്. ഭീഷ്മാ, സജ്ജനങ്ങൾ തീർച്ചയായും പറയുന്നത് നീ കേട്ടില്ലേ?
2.64.14
यद्वक्ष्ये त्वामधर्मज्ञं वाक्यं कुरुकुलाधम ।
स्त्रीषु गोषु न शस्त्राणि पातयेद्ब्राह्मणेषु च। ॥ २.६४.१४ ॥
ധർമ്മമറിയാത്ത, കുരുകുലത്തിലെ അധമനേ, ഞാൻ നിന്നോട് പറയാൻ പോകുന്ന വാക്ക് ഇതാണ്: സ്ത്രീകളുടെയും പശുക്കളുടെയും ബ്രാഹ്മണരുടെയും നേരെ ആയുധം പ്രയോഗിക്കരുത്.
2.64.15
इति सन्तोऽनुशासन्ति सञ्जना धर्मिणः सदा ।
भीष्म लोके हि तत्सर्वं वितथं त्वयि दृश्यते ॥ २.६४.१५ ॥
ഇങ്ങനെ സജ്ജനങ്ങളും ധർമ്മിഷ്ഠരും എപ്പോഴും ഉപദേശിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഭീഷ്മാ, ലോകത്തിൽ അതെല്ലാം നിന്നിൽ വ്യാജമായി കാണപ്പെടുന്നു.
2.64.16
ज्ञानवृद्धं च वृद्धं च भूयांसं केशवं मम ।
अजानत इवाख्यासि संस्तुवन्कौरवाधम ॥ २.६४.१६ ॥
ജ്ഞാനത്തിലും വയസ്സിലും മുതിർന്നവനും എന്നേക്കാൾ ഏറെ ശ്രേഷ്ഠനുമായ കേശവനെ നീ സ്തുതിക്കുന്നു; അറിയാത്തവനെപ്പോലെയാണ് നീ സംസാരിക്കുന്നത്, കൗരവാധമാ.
2.64.17
गोघ्रः स्त्रीघ्नश्च सन्भीष्म त्वद्वाक्याद्यदि पूज्यते ।
एवम्भूतश्च यो भीष्म कथं संस्तवमर्हति ॥ २.६४.१७ ॥
ഭീഷ്മാ, നിന്റെ വാക്കിനാൽ പശുവിനെ കൊന്നവനും സ്ത്രീയെ കൊന്നവനും ആദരിക്കപ്പെടുന്നുവെങ്കിൽ, ഇത്തരക്കാരൻ എങ്ങനെ സ്തുതിക്ക് അർഹനാകും?
2.64.18
असौ मतिमतां श्रेष्ठो य एष जगतः प्रभुः ।
सम्भावयति चाप्येवं त्वद्वाक्याच्च जनार्दनः।
एवमेतत्सर्वमिति तत्सर्वं वितथं ध्रुवम् ॥ २.६४.१८ ॥
ബുദ്ധിമാന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനും ലോകത്തിന്റെ പ്രഭുവുമായ ഇവനെ നിന്റെ വാക്കിനാൽ ജനാർദ്ദനനും ഇപ്രകാരം ആദരിക്കുന്നു. 'ഇത് ഇങ്ങനെതന്നെ, എല്ലാം ഇങ്ങനെതന്നെ' എന്നത് എല്ലാം തീർച്ചയായും വ്യാജമാണ്.
2.64.19
आत्मानमात्मनाऽऽधातुं यदि शक्तो जनार्दनः ।
अकामयन्तं तं भीष्म कथं साध्विव पश्यसि ॥ २.६४.१९ ॥
ജനാർദനന് സ്വയം നിയന്ത്രിക്കാൻ കഴിയുമെങ്കിൽ, ഭീഷ്മരേ, അദ്ദേഹത്തെ ആഗ്രഹിക്കാത്തവനെ നിങ്ങൾ എങ്ങനെ സജ്ജനമെന്നപോലെ നോക്കുന്നു?
2.64.20
न गाथा गाथिनं शास्ति बहुचेदपि गायति ।
प्रकृतिं यान्ति भूतानि कुलिङ्गशकुनिर्यथा ॥ २.६४.२० ॥
ഗാനം പാടുന്നവനെ പാട്ട് ഉപദേശിക്കുന്നില്ല, അവൻ എത്ര പാടിയാലും; കുലിങ്ഗ പക്ഷിയെപ്പോലെ ജീവികൾ സ്വഭാവത്തിലേക്കു മടങ്ങുന്നു.
2.64.21
नूनं प्रकृतिरेषा ते जघन्या नात्र संशयटः ।
नदीसुतत्वात्ते चित्तं चञ्चलं न स्थिरं स्मृतम् ॥ २.६४.२१ ॥
തീർച്ചയായും നിങ്ങളുടെ ഈ സ്വഭാവം നീചമാണ്, അതിൽ സംശയമില്ല; നദീപുത്രനായതുകൊണ്ട് നിങ്ങളുടെ മനസ്സ് ചഞ്ചലമാണ്, സ്ഥിരമല്ല എന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു.
2.64.22
अतः पापीयसी चैषां पाण्डवानामपीष्यते ।
येषामर्च्यतमः कृष्णस्त्वं च येषां प्रदर्शकः ॥ २.६४.२२ ॥
അതിനാൽ ഈ പാണ്ഡവരുടെ സ്വഭാവവും കൂടുതൽ പാപകരമെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു; കൃഷ്ണൻ അവർക്ക് ഏറ്റവും ആദരണീയനാണ്, നിങ്ങൾ അവരുടെ വഴികാട്ടിയുമാണ്.
2.64.23
धर्मवांस्त्वमधर्मज्ञः सतां मार्गादवप्लुतः ।
को हि धर्मिणमात्मानं जानञ्ज्ञानविदां वरः ॥ २.६४.२३ ॥
നിങ്ങൾ ധർമ്മവാനാണെങ്കിലും അധർമ്മം അറിയുന്നവനാണ്; സജ്ജനങ്ങളുടെ മാർഗത്തിൽനിന്ന് വഴുതിപ്പോയവനാണ്. ജ്ഞാനികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായി, താൻ ധർമ്മവാനെന്ന് അറിയുന്നവൻ ആരാണ്?
2.64.24
कुर्याद्यथा त्वया भीषम कृतं धर्ममवेक्षता ।
चेत्त्वं धर्मं विजानासि यदि प्राज्ञा मतिस्तव ॥ २.६४.२४ ॥
നിങ്ങൾ ധർമ്മം അറിയുന്നവനും നിങ്ങളുടെ ബുദ്ധി പ്രാജ്ഞമായതുമാണെങ്കിൽ, ധർമ്മം കണക്കിലെടുത്ത് നിങ്ങൾ ചെയ്തതുപോലെ മറ്റാര് ചെയ്യും?
2.64.25
अन्यकामा हि धर्मज्ञा कन्यका प्राज्ञमानिना ।
अम्बा नामेति भद्रं ते कथं साऽपहृता त्वया ॥ २.६४.२५ ॥
നിനക്ക് ശുഭം ഭവിക്കട്ടെ! ധർമ്മജ്ഞയായ ആ കന്യക മറ്റൊരാളെ ആഗ്രഹിച്ചിരുന്നു. സ്വയം ജ്ഞാനിയെന്ന് കരുതുന്ന നീ അംബ എന്ന ആ കന്യകയെ എങ്ങനെ അപഹരിച്ചു?
2.64.26
तां त्वयाऽपहृतां भीष्म कन्यां नैषितवान्नृपः ।
भ्राता विचित्रवीर्यस्ते सतां मार्गमनुस्मरन् ॥ २.६४.२६ ॥
ഭീഷ്മാ! നീ അപഹരിച്ചുകൊണ്ടുവന്ന ആ കന്യകയെ നിന്റെ സഹോദരനായ രാജാവ് വിചിത്രവീര്യൻ സ്വീകരിച്ചില്ല; സജ്ജനങ്ങളുടെ മാർഗം ഓർക്കേണ്ടവനായിരുന്നു അവൻ.
2.64.27
भार्ययोर्यस्य चान्येन मिषतः प्राज्ञमानिनः ।
तव जातान्यपत्यानि सज्जनाचरिते पथि ॥ २.६४.२७ ॥
രണ്ടു ഭാര്യമാരുണ്ടായിരുന്നിട്ടും, മറ്റൊരാൾ നോക്കിനിൽക്കെ, സ്വയം ജ്ഞാനിയെന്ന് കരുതുന്ന നിന്നാൽ സജ്ജനങ്ങളുടെ വഴിയിൽ ഈ സന്താനങ്ങൾ ജനിച്ചു.
2.64.28
को हि धर्मोऽस्ति ते भीषम ब्रह्मचर्यमिदं वृथा ।
यद्धारयसि मोहाद्वा क्लीबत्वाद्वा न संशयः ॥ २.६४.२८ ॥
ഭീഷ്മാ! നിനക്ക് എന്ത് ധർമ്മമാണുള്ളത്? നീ പാലിക്കുന്ന ഈ ബ്രഹ്മചര്യം വ്യർത്ഥമാണ്; മോഹത്താലോ ഷണ്ഡത്വത്താലോ നീ അത് വഹിക്കുന്നു, സംശയമില്ല.
2.64.29
न त्वं तव धर्मज्ञ पश्याम्युपचरं क्वचित् ।
न हि ते सेविता वृद्धा य एवं धर्ममब्रवीः ॥ २.६४.२९ ॥
ധർമ്മജ്ഞാ! നിന്നിൽ എവിടെയും ഉപചാരം ഞാൻ കാണുന്നില്ല; നീ വൃദ്ധന്മാരെ ഒരിക്കലും സേവിച്ചിട്ടില്ല, എന്നിട്ടും ഇങ്ങനെ ധർമ്മം പറയുന്നു.
2.64.30
इष्टं दत्तमधीतं च यज्ञाश्च बहुदक्षिणाः ।
सर्वमेतदपत्यस्य कलां नार्हन्ति षोडशीम् ॥ २.६४.३० ॥
യാഗങ്ങൾ ചെയ്യപ്പെട്ടു, ദാനങ്ങൾ നൽകപ്പെട്ടു, വേദങ്ങൾ പഠിക്കപ്പെട്ടു, ബഹുദക്ഷിണയുള്ള യാഗങ്ങളും നടന്നു—എന്നാൽ ഇവയെല്ലാം സന്താനത്തിന്റെ പതിനാറിലൊരംശത്തിനുപോലും അർഹമല്ല.
2.64.31
व्रतोपवासैर्बहुभिः कृतं भवति भीष्म यत् ।
सर्वं तदनपत्यस्य मोघं भवति निश्चयात् ॥ २.६४.३१ ॥
ഭീഷ്മാ, വ്രതങ്ങളും ഉപവാസങ്ങളും കൊണ്ട് പലതരത്തിൽ ചെയ്യുന്നതെല്ലാം സന്താനമില്ലാത്തവന് നിശ്ചയമായും വ്യർത്ഥമാകും.
2.64.32
सोऽनपत्यश्च वृद्धश्च मिथ्याधर्मानुशासनात् ।
हंसवत्त्वमपीदानीं ज्ञातिभ्यः प्राप्नुया वधम् ॥ २.६४.३२ ॥
സന്താനമില്ലാത്തവനും വൃദ്ധനുമായ അവൻ വ്യാജധർമ്മോപദേശം കൊണ്ട്, ഹംസംപോലെ ഇപ്പോൾ നീയും ബന്ധുക്കളാൽ വധം പ്രാപിക്കും.
2.64.33
एवं हि कथयन्त्यन्ये नरा ज्ञानविदः पुरा ।
भीष्म यत्तदहं सम्यग्वक्ष्यामि तव शृण्वतः ॥ २.६४.३३ ॥
പണ്ട് ജ്ഞാനികളായ മറ്റുള്ളവർ ഇങ്ങനെ പറയുന്നു. ഭീഷ്മാ, നീ കേൾക്കെ ഞാൻ അത് ശരിയായി പറയാം.
2.64.34
वृद्धः किल समुद्रान्ते कश्चिद्धंसोऽभवत्पुरा ।
धर्मवागन्यथावृत्तः पक्षिणः सोऽनुशास्ति च ॥ २.६४.३४ ॥
പണ്ട് സമുദ്രതീരത്ത് ഒരു വൃദ്ധനായ ഹംസം ഉണ്ടായിരുന്നുവെന്ന് പറയുന്നു. ധർമ്മം പറയുന്നവനെങ്കിലും പെരുമാറ്റം വ്യത്യസ്തനായ അവൻ പക്ഷികളെ ഉപദേശിച്ചു.
2.64.35
धर्म चरत माऽधर्ममिति तस्य वचः किल ।
पक्षिणः शुश्रुवुर्भीष्म सततं धर्मवादिनः ॥ २.६४.३५ ॥
'ധർമ്മം അനുഷ്ഠിക്കൂ, അധർമ്മം ചെയ്യരുത്' എന്ന അവന്റെ വാക്ക് പക്ഷികൾ കേട്ടു. ഭീഷ്മാ, ധർമ്മം പറയുന്ന അവ സദാ അത് കേട്ടു.
2.64.36
हंसस्य तु वचः श्रुत्वा मुदिताः सर्वपक्षिणः ।
ऊचुश्चैव स्वगा हंसं परिवार्य च सर्वशः ॥ २.६४.३६ ॥
എന്നാൽ ഹംസത്തിന്റെ വാക്ക് കേട്ട് എല്ലാ പക്ഷികളും സന്തോഷിച്ചു. അവ ഹംസത്തെ എല്ലാ വശത്തുനിന്നും വളഞ്ഞ് അതിനോട് പറഞ്ഞു.
2.64.37
कथयस्व भवान्सर्वं पक्षिणां तु समासतः ।
को हि नाम द्विजश्रेष्ठ ब्रूहि नो धर्म उत्तमः ॥ २.६४.३७ ॥
അങ്ങ് പക്ഷികൾക്കായി എല്ലാം സംക്ഷേപത്തിൽ പറയുക. ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ, ഉത്തമധർമ്മം ഏതെന്ന് ഞങ്ങളോട് പറയുക.
2.64.38
प्रजास्वहिंसा धर्मो वै हिंसाऽधर्मः खगव्रजाः ।
एतदेवानुबोद्धव्यं धर्माधर्मः समासतः ॥ २.६४.३८ ॥
പക്ഷിക്കൂട്ടങ്ങളേ, ജീവികളോടുള്ള അഹിംസയാണ് ധർമ്മം; ഹിംസ അധർമ്മം. ധർമ്മാധർമ്മത്തെ സംക്ഷേപത്തിൽ ഇതുതന്നെ അറിയണം.
2.64.39
वृद्धहंसवचः श्रुत्वा पक्षिणस्ते सुसंहिताः ।
ऊचुश्च धर्मलुब्धास्ते स्मयमाना इवाण्डजाः ॥ २.६४.३९ ॥
വൃദ്ധഹംസത്തിന്റെ വാക്ക് കേട്ട്, ഒരുമിച്ചുകൂടിയ ആ പക്ഷികൾ ധർമ്മലോഭികളായി, പുഞ്ചിരിക്കുന്നവരെപ്പോലെ പറഞ്ഞു.
2.64.40
धर्मं यः कुरुते नित्यं लोके धीरतरोऽण्डजः ।
स यत्र गच्छेद्धर्मात्मा तन्मे ब्रूहीह तत्त्वतः ॥ २.६४.४० ॥
ലോകത്തിൽ നിത്യം ധർമ്മം ചെയ്യുന്ന, അത്യന്തം ധീരനായ ആ അണ്ഡജൻ — ആ ധർമ്മാത്മാവ് എവിടേക്ക് പോകുന്നു? അത് ഇവിടെ എന്നോട് യഥാർത്ഥത്തിൽ പറയുക.
2.64.41
बाला यूयं न जानीध्वं धर्मसूक्ष्मं विहङ्गमाः ।
धर्मं यः कुरुते लोके सततं शुभबुद्धिना।
न चायुषोऽन्ते स्वं देहं त्यक्त्वा स्वर्गं स गच्छति ॥ २.६४.४१ ॥
പക്ഷികളേ, നിങ്ങൾ ബാലന്മാരാണ്; ധർമ്മത്തിന്റെ സൂക്ഷ്മത നിങ്ങൾ അറിയുന്നില്ല. ലോകത്തിൽ ശുഭബുദ്ധിയോടെ നിത്യം ധർമ്മം ചെയ്യുന്നവൻ, ആയുസ്സിന്റെ അന്ത്യത്തിൽ സ്വന്തം ദേഹം ത്യജിച്ച് സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്ക് പോകുന്നു.
2.64.42
तथाऽहमपि च त्यक्त्वा काले देहमिमं द्विजाः ।
स्वर्गलोकं गमिष्यामि इयं धर्मस्य वै गतिः ॥ २.६४.४२ ॥
അതുപോലെ ഞാനും യഥാസമയം ഈ ദേഹം ത്യജിച്ച് സ്വർഗ്ഗലോകത്തേക്ക് പോകും. ഇതാണ് ധർമ്മത്തിന്റെ ഗതി.
2.64.43
एवं धर्मकथां चक्रे स हंसः पक्षिणां भृशम् ।
पक्षिणः शुश्रुवुर्भीष्म सततं धर्ममेव ते ॥ २.६४.४३ ॥
ഇങ്ങനെ ആ ഹംസം പക്ഷികളോട് ധർമകഥ ഏറെ പറഞ്ഞു; ഹേ ഭീഷ്മാ, ആ പക്ഷികൾ എപ്പോഴും ധർമം മാത്രമാണ് കേട്ടത്.
2.64.44
अथास्य भक्ष्यमाजह्रुः समुद्रजलचारिणः ।
अण्डजा भीष्म तस्यान्ये धर्मार्थमिति शुश्रुम ॥ २.६४.४४ ॥
അപ്പോൾ സമുദ്രജലത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന അണ്ഡജങ്ങൾ അതിന് ആഹാരം കൊണ്ടുവന്നു; ഹേ ഭീഷ്മാ, മറ്റുള്ളവരും ധർമത്തിനുവേണ്ടി കൊണ്ടുവന്നുവെന്ന് ഞങ്ങൾ കേട്ടിട്ടുണ്ട്.
2.64.45
ते च तस्य समभ्याशे निक्षिप्याण्डानि सर्वशः ।
समुद्राम्भस्यमोदन्त चरन्तो भीष्म पक्षिणः ॥ २.६४.४५ ॥
ആ പക്ഷികൾ അതിന്റെ അരികിൽ തങ്ങളുടെ മുട്ടകളെല്ലാം വെച്ചിട്ട് സമുദ്രജലത്തിൽ സഞ്ചരിച്ച് സന്തോഷിച്ചു; ഹേ ഭീഷ്മാ.
2.64.46
तेषामण्डानि सर्वेषां भक्षयामास पापकृत् ।
स हंसः सम्प्रमत्तानामप्रमत्तः स्वकर्मणि ॥ २.६४.४६ ॥
പാപി അവരെല്ലാവരുടെയും മുട്ടകൾ തിന്നുകളഞ്ഞു; അശ്രദ്ധരായവരുടെ ഇടയിൽ ആ ഹംസം സ്വകർമ്മത്തിൽ ജാഗരൂകനായിരുന്നു.
2.64.47
ततः प्रक्षीयमाणेषु तेषु तेष्वण्डजोऽपरः ।
अशङ्कत महाप्राज्ञः स कदाचिद्ददर्श ह ॥ २.६४.४७ ॥
അപ്പോൾ അവരുടെ മുട്ടകൾ ഓരോന്നായി കുറഞ്ഞുവരുമ്പോൾ, മറ്റൊരു അണ്ഡജൻ, മഹാപ്രാജ്ഞൻ, സംശയിച്ചു; ഒരിക്കൽ അത് കണ്ടുമിരുന്നു.
2.64.48
ततः सङ्कथयामास दृष्ट्वा हंसस्य किल्बिषम् ।
तेषां परमदुःखार्तः स पक्षी सर्वपक्षिणाम् ॥ २.६४.४८ ॥
അപ്പോൾ ഹംസത്തിന്റെ അപരാധം കണ്ട്, അവരുടെ വലിയ ദുഃഖത്താൽ പീഡിതനായ ആ പക്ഷി എല്ലാ പക്ഷികളോടും അത് പറഞ്ഞു.
2.64.49
ततः प्रत्यक्षतो दृष्ट्वा पक्षिणस्ते समीपगाः ।
निजघ्नस्तं तदा हंसं मिथ्यावृत्तं कुरूद्वह ॥ २.६४.४९ ॥
അപ്പോൾ അടുത്തുണ്ടായിരുന്ന ആ പക്ഷികൾ അത് നേരിൽ കണ്ടു, വ്യാജാചാരിയായ ആ ഹംസത്തെ അപ്പോൾത്തന്നെ കൊന്നു, കുരുശ്രേഷ്ഠാ.
2.64.50
एवं त्वां हंसधर्माणमपीमे वसुधाधिपाः ।
निहन्युर्भीष्म सङ्क्रुद्धाः पक्षिणस्तं यथाण्डजम् ॥ २.६४.५० ॥
അതുപോലെ ഹംസസ്വഭാവമുള്ള നിന്നെയും ഈ ഭൂപതികൾ, ഭീഷ്മാ, കോപാകുലരായി, പക്ഷികൾ അണ്ഡജത്തെ കൊല്ലുന്നതുപോലെ കൊന്നുകളയും.
2.64.51
गाथामप्यत्र गायन्ति ये पुराणविदो जनाः ।
भीष्म यां तां च ते सम्यक्वथयिष्यामि भारत ॥ २.६४.५१ ॥
ഇവിടെ പുരാണജ്ഞന്മാരായ ജനങ്ങൾ പാടുന്ന ആ ഗാഥയും, ഭീഷ്മാ, ഭാരതാ, ഞാൻ നിനക്ക് നന്നായി പറഞ്ഞുതരാം.
2.64.52
अन्तरात्मन्यभिहते रौषि पत्ररथाशुचि ।
अण्डभक्षणकर्मैतत्तव वाचमतीयते ॥ २.६४.५२ ॥
ആത്മാവ് മുറിവേൽക്കുമ്പോൾ അശുദ്ധനായി നീ അലറുന്നു, പത്രരഥാ; മുട്ട തിന്നുന്ന ഈ പ്രവൃത്തി നിന്റെ വാക്കിനെ കവിയുന്നു.