महाभारत · अध्याय 2.65
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.65.1
स मे बहुमतो राजा जरासन्धो महाबलः ।
योऽनेन युद्धं नेयेष दाक्षोऽयमिति संयुगे ॥ २.६५.१ ॥
तो राजा जरासंध माझ्यासाठी अत्यंत आदरणीय आहे; तो महाबलवान आहे. ज्याने याच्याशी युद्ध करण्याची इच्छा धरली नाही, 'हा चतुर आहे' असे मानून.
2.65.2
केशवेन कृतं कर्म जरासन्धवधे तदा ।
भीमसेनार्जुनाभ्यां च कस्तत्साध्विति मन्यते ॥ २.६५.२ ॥
जरासंधाच्या वधात तेव्हा केशवाने (कृष्णाने) केलेले कर्म, आणि भीमसेन व अर्जुन यांनी केलेले, ते कोण चांगले मानतो?
2.65.3
उद्वारेण प्रविष्टेन छद्मना ब्रह्मवादिना ।
दृष्टः प्रभावः कृष्णेन जरासन्धस्य भूपतेः ॥ २.६५.३ ॥
दरवाज्यातून प्रवेश करून, ब्रह्मवादीच्या वेषात कपटाने कृष्णाने राजा जरासंधाचा प्रभाव पाहिला.
2.65.4
येन धर्मात्मनाऽऽत्मानं ब्रह्मण्यमभिजानता ।
प्रेषितं पाद्यमस्मै तद्दातुमग्रे दूरात्मने ॥ २.६५.४ ॥
स्वतःला ब्राह्मणभक्त म्हणवून घेणाऱ्या धर्मात्म्याने या दुरात्म्याला प्रथम पाद्य पाठवले.
2.65.5
भुज्यतामिति तेनोक्ताः कृष्णबीमधनञ्जयाटः ।
जरासन्धेन कौरव्य कृष्णेन विकृतं कृतम् ॥ २.६५.५ ॥
'भोजन करा' असे त्याने कृष्ण, भीम व धनंजय यांना सांगितले. हे कौरव्या! जरासंध आणि कृष्ण यांनी हे विकृतपणे केले.
2.65.6
यद्ययं जगतः कर्ता यथैनं मूर्ख मन्यसे ।
कस्मान्न ब्राह्मणं सम्यगात्मानमवगच्छति ॥ २.६५.६ ॥
हा जगताचा कर्ता असेल, आणि तू याला मूर्ख समजतोस तसे, तर हा स्वतःला ब्राह्मण म्हणून नीट का ओळखत नाही?
2.65.7
इदं त्वाश्चर्यभूतं मे यदिभे पाण्डवास्त्वया ।
अपकृष्टाः सतां मार्गान्मन्यन्ते तच्च साध्विति ॥ २.६५.७ ॥
पाण्डव तुमच्याकडून सज्जनांच्या मार्गापासून ढळलेले असूनही ते त्यालाच योग्य मानतात, हे माझ्यासाठी आश्चर्याचे आहे.
2.65.8
अथवा नैतदाश्चर्यं येषां त्वमसि भारत ।
स्त्रीसधर्मा च वृद्धश्च सर्वार्थानां प्रदर्शकः ॥ २.६५.८ ॥
किंवा हे आश्चर्य नाही, हे भारता; ज्यांचे तुम्ही, स्त्रीसमान आणि वृद्ध असूनही, सर्व कार्यांचे मार्गदर्शक आहात.
2.65.9
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा रूक्षं रूक्षाक्षरं बहु ।
चकोप बलिनां श्रेष्ठो भीमसेनः प्रतापवान् ॥ २.६५.९ ॥
त्याचे ते कठोर, कटू शब्दांचे पुष्कळ बोलणे ऐकून बलवानांमध्ये श्रेष्ठ, प्रतापी भीमसेन क्रोधित झाला.
2.65.10
तथा पद्मप्रतीकाशे स्वभावायतविस्तृते ।
भूयः क्रोधाभिताम्राक्षे रक्ते नेत्रे बभूवतुः ॥ २.६५.१० ॥
तसेच कमळाच्या पाकळ्यांसारखे, स्वभावतः लांब व विस्तीर्ण, क्रोधाने अधिकच लाल झालेले डोळे झाले.
2.65.11
त्रिशिखां भ्रकुटीं चास्य ददृशुः सर्वपार्थिवाः ।
ललाटस्थां त्रिकूटस्थां गङ्गां त्रिपथगामिव ॥ २.६५.११ ॥
सर्व राजांनी त्याच्या कपाळावर त्रिशिख भुवई पाहिली, जणू त्रिकूट पर्वतावर तीन प्रवाहांनी वाहणारी गंगा.
2.65.12
दन्तान्सन्दशतस्तस्य कोपाद्ददृशुराननम् ।
युगान्ते सर्वभूतानि कालस्येव जिघत्सतः ॥ २.६५.१२ ॥
क्रोधाने दात खात असलेले त्याचे मुख त्यांनी पाहिले, जणू युगांती काळ सर्व प्राणिमात्रांना गिळू इच्छितो.
2.65.13
उत्पतन्तं तु वेगेन जग्राहैनं मनस्विन् ।
भीष्म एव महाबाहुर्महासेनमिवेश्वरः ॥ २.६५.१३ ॥
वेगाने झेपावणाऱ्या त्याला, मनस्वी महाबाहू भीष्मांनीच धरले; जसा एखादा अधिपती महासेनेला रोखतो.
2.65.14
तस्व भीमस्य भीष्मेण वार्यमाणस्य भारत ।
गुरुणा विविधैर्वाक्यैः क्रोधः प्रशममागतः ॥ २.६५.१४ ॥
हे भारता, भीष्मांनी अडवलेल्या भीमाचा क्रोध, गुरूंच्या विविध वचनांनी शांत झाला.
2.65.15
नातिचक्राम भीष्मस्य स हि वाक्यमरिन्दमः ।
समुद्वृत्तो घनापाये वेलामिव महोदधिः ॥ २.६५.१५ ॥
अरिंदमाने भीष्मांचे वचन ओलांडले नाही; ढग निघून गेल्यावर उसळणारा महासागर जसा किनारा ओलांडत नाही.
2.65.16
शिशुपालस्तु सङ्क्रुद्धे भीमसेने जनाधिप ।
नाकम्पत तदा वीरः पौरुषे व्यवस्थितः ॥ २.६५.१६ ॥
हे जनाधिपा, भीमसेन अत्यंत क्रुद्ध असतानाही शिशुपाल कंपला नाही; तो वीर आपल्या पौरुषात स्थिर होता.
2.65.17
उत्पतन्तं तु वेगेन पुनः पुनररिन्दमः ।
न स तं चिन्तयामास सिंहः क्रुद्धो मृगं यथा ॥ २.६५.१७ ॥
वारंवार वेगाने झेपावणाऱ्या त्याची अरिंदमाने पर्वा केली नाही; कुद्ध सिंह जसा हरणाची पर्वा करत नाही.
2.65.18
प्रहसंश्चाब्रवीद्वाक्यं चेदिराजः प्रतापवान् ।
भीमसेनमभिक्रुद्धं दृष्ट्वा भीमपराक्रमम् ॥ २.६५.१८ ॥
चेदिराज प्रतापी शिशुपाल, अत्यंत क्रुद्ध झालेल्या भीमाचा भयंकर पराक्रम पाहून हसत भीमसेनाला म्हणाला.
2.65.19
मुञ्चैनं भीष्म पश्यन्तु यावदेनं नराधिपः ।
मत्प्रभावविनिर्दग्धं पतङ्गमिव वह्निना ॥ २.६५.१९ ॥
हे भीष्मा, याला सोड; माझ्या प्रभावाने अग्नीत पडलेल्या पतंगाप्रमाणे हा जळताना राजे पाहोत.
2.65.20
ततश्चेदिपतेर्वाक्यं श्रुत्वा तत्कुरुसत्तमः ।
भीमसेनमुवाचेदं भीष्मे मतिमतां वरः ॥ २.६५.२० ॥
तेव्हा चेदिराजाचे वचन ऐकून, बुद्धिमानांमध्ये श्रेष्ठ असलेला कुरुश्रेष्ठ भीमसेनाला म्हणाला.
2.65.21
नैषा चेदिपतेर्बुद्धिर्यत्त्वामाह्वयतेऽच्युतम् ।
भीमसेन महाबाहो कृष्णस्यैव विनिश्चयः ॥ २.६५.२१ ॥
हे भीमसेना, महाबाहो, चेदिराजाची ही बुद्धी नाही की त्याने तुला, अच्युताला आव्हान द्यावे; हा तर कृष्णाचाच निश्चय आहे.