महाभारत · अध्याय 2.66
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.66.1
चेदिराजकुले जातख्यक्ष एष चतुर्भुजः ।
रासभारावसदृशं ररास च ननाद च ॥ २.६६.१ ॥
चेदी राजाच्या कुळात जन्मलेला हा चार बाहूंचा बालक गाढवाच्या ओरडण्यासारखा ओरडला आणि गर्जला.
2.66.2
तेनास्य मातापितरौ त्रेसतुस्तौ सबान्धवौ ।
वैकृतं तस्यत तौ दृष्ट्वा त्यागायाकुरुतां मतिम् ॥ २.६६.२ ॥
त्यामुळे त्याचे आईवडील आणि नातेवाईक घाबरले. त्याची विकृती पाहून त्या दोघांनी त्याला त्यागण्याचा निश्चय केला.
2.66.3
ततः सभार्यं नृपतिं सामात्यं सपुरोहितम् ।
चिन्तासंमूढहृदयं वागुवाचाशरीरेणी ॥ २.६६.३ ॥
मग पत्नी, अमात्य आणि पुरोहितांसह, चिंतेने मूढ झालेल्या त्या राजाशी एक अशरीरी वाणी बोलली.
2.66.4
एष ते नृपते पुत्रः श्रीमाञ्जातो बलाधिकः ।
तस्मादस्मान्न भेतव्यमव्यग्रः पाहि वै शिशुम् ॥ २.६६.४ ॥
हे राजा, हा तेजस्वी आणि अधिक बलवान तुझा पुत्र जन्मला आहे. म्हणून याला भिऊ नकोस; निश्चिंत राहून या बालकाचे रक्षण कर.
2.66.5
न च वै तस्य मृत्युस्त्वं न कालः प्रत्युपस्थितः ।
यश्च शस्त्रेण हन्ताऽस्य स चोत्पन्नो नराधिप ॥ २.६६.५ ॥
हे नराधिपा, त्याचा मृत्यू तुझ्याकडून नाही आणि त्याची वेळही अजून आलेली नाही. जो शस्त्राने त्याचा वध करेल, तोही जन्माला आला आहे.
2.66.6
संश्रुत्योदाहृतं वाक्यं भूतमन्तर्हितं ततः ।
पुत्रस्नेहाभिसन्तप्ता जननी वाक्यमब्रवीत् ॥ २.६६.६ ॥
त्या अदृश्य प्राण्याचे बोललेले शब्द ऐकून, पुत्रस्नेहाने तप्त झालेली माता असे बोलली.
2.66.7
येनेदमीरितं वाक्यं ममैतं तनयं प्रति ।
प्राञ्जलिस्तं नमस्यामि ब्रवीतु स पुनर्वचः ॥ २.६६.७ ॥
माझ्या या पुत्राविषयी हे वचन ज्याने सांगितले, त्याला मी हात जोडून नमस्कार करतो; त्याने पुन्हा वचन सांगावे.
2.66.8
याथातथ्येन भगवान्देवो वा यदि वेतरः ।
श्रोतुमिच्छामि पुत्रस्य कोऽस्य मृत्युर्भविष्यति ॥ २.६६.८ ॥
भगवान असो, देव असो किंवा अन्य कोणी असो, या पुत्राचा मृत्यू कसा होईल हे यथार्थपणे ऐकण्याची माझी इच्छा आहे.
2.66.9
अन्तर्भूतं ततो भूतमुवाचेदं पुनर्वचः ।
यस्योत्सङ्गे गृहीतस्य भुजावभ्यधिकावुभौ ॥ २.६६.९ ॥
नंतर अंतर्धान पावलेले भूत पुन्हा हे वचन म्हणाले: ज्याला मांडीवर धरले असता त्याचे दोन्ही हात अत्यंत लांब होतात.
2.66.10
पतिष्यतः क्षितितले पञ्चशीर्षाविवोरगौ ।
तृतीयमेतद्बालस्य ललाटस्थं तु लोचनम् ॥ २.६६.१० ॥
जमिनीवर पडताना पाच फणांच्या दोन सापांप्रमाणे; आणि या बालकाच्या कपाळावरील हा तिसरा डोळा आहे.
2.66.11
निमज्जिष्यति यं दृष्ट्वा सोऽस्य मृत्युर्भविष्यति ।
त्र्यक्षं चतुर्भुजं श्रुत्वा तथा च समुदाहृतम् ॥ २.६६.११ ॥
ज्याला पाहून हा बुडेल, तोच याचा मृत्यू होईल. त्र्यक्ष आणि चतुर्भुज यांविषयी ऐकून, आणि असे सांगितल्याप्रमाणे.
2.66.12
पृथिव्यां पार्थिवाः सर्वे अभ्यागच्छन्दिदृक्षवः ।
तान्पूजयित्वा सम्प्राप्तान्यथार्हं स महीपतिः ॥ २.६६.१२ ॥
पृथ्वीवरील सर्व राजे दर्शनाच्या इच्छेने तेथे आले; आलेल्या त्यांचा यथायोग्य सत्कार करून तो महीपती.
2.66.13
एकैकस्य नृपस्याङ्के पुत्रमारोपयत्तदा ।
एवं राजसहस्राणा पृथक्त्वेन यथाक्रमम् ॥ २.६६.१३ ॥
तेव्हा प्रत्येक राजाच्या मांडीवर त्याने आपल्या पुत्राला बसवले. अशा प्रकारे हजारो राजांना क्रमाने, वेगवेगळे.
2.66.14
शिशुरङ्के समारूढो न तत्प्राय निदर्शनम् ।
एतदेव तु संश्रुत्य द्वारवत्यां महाबलौ ॥ २.६६.१४ ॥
मांडीवर बसलेले बालक — ते बहुधा कोणते चिन्ह नव्हते. परंतु द्वारवतीत हे ऐकून ते दोन महाबलवान—
2.66.15
ततश्चेदिपुरं प्राप्तौ सङ्कर्षणजनार्दनौ ।
यादवौ यादवीं द्रुष्टुं स्वसारं तौ पितुस्तदा ॥ २.६६.१५ ॥
मग ते दोघे — संकर्षण आणि जनार्दन — चेदिपुरात पोहोचले. यादव असे ते दोघे, आपल्या बहिणीला, जी पित्याची कन्या होती, पाहण्यासाठी त्या वेळी.
2.66.16
अभिवाद्य यथान्यायं यथाश्रेष्ठं नृपं च ताम् ।
कुशलानामयं पृष्ट्वा निषण्णौ रामकेशवौ ॥ २.६६.१६ ॥
यथाविधी आणि योग्य क्रमाने राजाला आणि तिला अभिवादन करून, कुशल विचारून राम आणि केशव बसले.
2.66.17
साऽभ्यर्च्य तौ तदा वीरौ प्रीत्या चाभ्यधिकं ततः ।
पुत्रं दामोदरोत्सङ्गे देवी संन्यदधात्स्वयम् ॥ २.६६.१७ ॥
ती देवी तेव्हा त्या दोन वीरांचा सत्कार करून, अत्यंत प्रेमाने, स्वतः आपल्या पुत्राला दामोदराच्या मांडीवर ठेवले.
2.66.18
न्यस्तमात्रस्य तस्याङ्के भुजावभ्यधिकावुभौ ।
पेततुस्तच्च नयनं न्यमज्जत ललाटजम् ॥ २.६६.१८ ॥
त्याला तिच्या मांडीवर ठेवताच त्याचे दोन्ही अधिक हात गळून पडले; कपाळातून जन्मलेला तो डोळा बुडाला.
2.66.19
तद्दृष्ट्वा व्यथिता त्रस्ता वरं कृष्णमयाचत ।
ददस्व मे वरं कृष्ण भयार्ताया महाभुज ॥ २.६६.१९ ॥
हे पाहून व्यथित आणि भयभीत झालेली ती कृष्णाकडे वर मागू लागली. हे महाबाहो कृष्णा, भयाने पीडित अशा मला वर दे.
2.66.20
त्वं ह्यार्तानां समाश्वासो भीतानामभयप्रदः ।
एवमुक्तस्ततः कृष्णः सोऽब्रवीद्यदुनन्दनः ॥ २.६६.२० ॥
तूच पीडितांना आश्वासन आणि भीतांना अभय देणारी आहेस. असे म्हटल्यावर यदुनंदन कृष्ण म्हणाला.
2.66.21
मा भैस्त्वं देवि धर्मज्ञे न मत्तोऽस्ति भयं तव ।
ददामि कं वरं किं च करवाणि पितृष्वसः ॥ २.६६.२१ ॥
हे देवी, धर्मज्ञे, भिऊ नकोस; माझ्यापासून तुला भय नाही. हे पितृभगिनी, मी तुला कोणता वर देऊ आणि काय करू?
2.66.22
शक्यं वा यदि वाऽशक्यं करिष्याणि वचस्तव ।
एवमुक्ता ततः कृष्णमब्रवीद्यदुनन्दनम् ॥ २.६६.२२ ॥
शक्य असो वा अशक्य असो, मी तुझे वचन पूर्ण करीन. असे म्हटल्यावर ती यदुनंदन कृष्णाला म्हणाली.
2.66.23
शिशुपालस्यापराधान्क्षमेथास्त्वं महाबल ।
मत्कृते यदुशार्दूल विद्ध्येनं मे वरं प्रभो ॥ २.६६.२३ ॥
हे महाबला, यदुश्रेष्ठा, शिशुपालाचे अपराध तू क्षमा कर. हे प्रभो, माझ्यासाठी याला मला वर म्हणून दे.
2.66.24
अपराधशतं क्षाम्यं मया ह्यस्य पितृष्वसः ।
पुत्रस्य ते वधार्हस्य मा त्वं शोके मनः कृथाः ॥ २.६६.२४ ॥
हे पितृभगिनी, याचे शंभर अपराध मी क्षमा करीन. तुझा पुत्र वधयोग्य आहे; म्हणून शोकात मन लावू नकोस.
2.66.25
स जानन्नात्मनो मृत्युं कृष्णं यदुसुखावहम् ।
एवमेष नृपः पापः शिशुपाः सुमन्दधीः।
त्वां समाह्वयते वीर गोविन्दवरदर्पितः ॥ २.६६.२५ ॥
आपला मृत्यू न जाणता, यदूंना सुख देणाऱ्या कृष्णाला न जाणता, हा पापी राजा शिशुपाल, अत्यंत मंदबुद्धी, गोविंदाच्या वराने गर्विष्ठ होऊन, हे वीरा, तुला आव्हान देत आहे.