મહાભારત · અધ્યાય 2.68
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.68.1
वचः श्रुत्वैव भीष्मस्य चेदिराडुरुविक्रमः ।
युयुत्सुर्वासुदेवेन वासुदेवमुवाच ह ॥ २.६८.१ ॥
ભીષ્મનાં વચન સાંભળતાં જ મહાપરાક્રમી ચેદિરાજ યુદ્ધની ઇચ્છાથી વાસુદેવને બોલ્યો.
2.68.2
आह्वये त्वां रणं गच्छ मया सार्धं जनार्दन ।
यावदद्य निहन्मि त्वां सहितं सर्वपाण्डवैः ॥ २.६८.२ ॥
હે જનાર્દન, હું તને યુદ્ધ માટે પડકારું છું; મારી સાથે ચાલ. આજે જ હું તને સર્વ પાંડવો સહિત હણીશ.
2.68.3
सह त्वया हि मे वध्याः सर्वथा कृष्ण पाण्डवाः ।
नृपतीन्समतिक्रम्य यैरराजा त्वमर्चितः ॥ २.६८.३ ॥
હે કૃષ્ણ, તારી સાથે પાંડવો મારા દ્વારા અવશ્ય વધ્ય છે; અન્ય રાજાઓને અવગણીને જેમણે રાજા ન હોય એવા તારી પૂજા કરી.
2.68.4
ये त्वां दासमराजानं बाल्यादर्चन्ति दुर्मतिम् ।
अनर्हमर्हवत्कृष्ण वध्यास्त इति मे मतिः ॥ २.६८.४ ॥
દાસ અને રાજા ન હોય એવા તને બાળપણની મૂર્ખતાથી જેઓ પૂજે છે, હે કૃષ્ણ, અયોગ્ય એવા તને યોગ્યની જેમ પૂજવામાં આવ્યો; તેઓ વધ્ય છે એવો મારો મત છે.
2.68.5
इत्युक्त्वा राजशार्दूल शार्दूल इव नादयन् ।
पश्यतां सर्वभूतानां शिशुपालः प्रतापवान् ॥ २.६८.५ ॥
આમ કહીને, રાજાઓમાં વ્યાઘ્ર સમાન પ્રતાપી શિશુપાલ વાઘની જેમ ગર્જના કરતો, સર્વ પ્રાણીઓ જોતાં હતાં ત્યારે.
2.68.6
स रणायैव सङ्क्रुद्धः सन्नद्धः सर्वराजभिः ।
सुनीथः प्रययौ क्षिप्रं पार्थयज्ञजिघांसया ॥ २.६८.६ ॥
તે ક્રોધથી ભરાઈને, યુદ્ધ માટે જ સજ્જ થઈને, સર્વ રાજાઓ સાથે, પાર્થના યજ્ઞનો નાશ કરવાની ઇચ્છાથી ઝડપથી ચાલ્યો.
2.68.7
ततश्चक्रगदापाणिः केशवः केशिहा हरिः ।
सध्वजं रथमास्थाय दारुकेण सुसत्कृतम्।
भीष्मेण दत्तहस्तोऽसावारुहोह रथोत्तमम् ॥ २.६८.७ ॥
પછી ચક્ર અને ગદા હાથમાં ધારણ કરેલા કેશવ, કેશીનો વધ કરનાર હરિ, ધ્વજાવાળા રથ પર દારુક દ્વારા સારી રીતે સત્કારાયેલા થઈ ચડ્યા; ભીષ્મે હાથ આપીને તેમને ઉત્તમ રથ પર ચડાવ્યા.
2.68.8
तेन पापस्वभावेन कोपितान्सर्वपार्थिवान् ।
आससाद रणे कृष्णः सज्जितैकरथः स्थितः ॥ २.६८.८ ॥
તે પાપસ્વભાવીના કારણે કોપેલા સર્વ રાજાઓનો સામનો કરવા, સજ્જ કરેલા એક જ રથમાં ઊભેલા કૃષ્ણે યુદ્ધમાં સામનો કર્યો.
2.68.9
ततः पुष्करपत्राक्षं तार्क्ष्यध्वजरथे स्थितम् ।
दिवाकरमिवोद्यन्तं ददृशुः सर्वपार्थिवाः ॥ २.६८.९ ॥
ત્યારે સર્વ રાજાઓએ કમળપત્ર જેવા નેત્રવાળા, ગરુડધ્વજ રથ પર ઊભેલા, ઉદય પામતા સૂર્ય સમાન કૃષ્ણને જોયા.
2.68.10
आरोपयन्तं ज्यां कृष्णं प्रतपन्तमिवौजसा ।
स्थितं पुष्परथे दिव्ये पुष्पकेतुमिवापरम् ॥ २.६८.१० ॥
બળથી તપતા, ધનુષ્યની દોરી ચડાવતા કૃષ્ણ દિવ્ય પુષ્પરથ પર ઊભા હતા, જાણે બીજા પુષ્પકેતુ.
2.68.11
दृष्ट्वा कृष्णं तथा यान्तं प्रतपन्तमिवौजसा ।
यथार्हं केशवे वृत्तिमवशाः प्रतिपेदिरे ॥ २.६८.११ ॥
કૃષ્ણને આ રીતે બળથી તપતા આવતા જોઈને, લાચાર થઈને તેમણે કેશવ પ્રત્યે યોગ્ય વર્તન અપનાવ્યું.
2.68.12
तानुवाच महाबाहुर्महाऽसुरनिबर्हणः ।
वृष्णिवीरस्तदा राजन्सान्त्वयन्परवीरहा ॥ २.६८.१२ ॥
ત્યારે મહાબાહુ, મહાસુરોનો સંહાર કરનાર, વૃષ્ણિવીર, શત્રુવીરોને હણનારે તેમની સાથે વાત કરી; હે રાજન્, તેમને શાંત પાડતા.
2.68.13
अपेत सबलाः सर्व आस्वस्ता मम शासनात् ।
मा दृष्टो दूषयेत्पाप एष वः सर्वपार्थिपाः ॥ २.६८.१३ ॥
હે સર્વ રાજાઓ, તમારી સેના સાથે પાછા જાઓ; મારા આદેશથી નિશ્ચિંત રહો. આ પાપી તમને દેખાઈને તમને દૂષિત ન કરે.
2.68.14
एष नः शत्रुरत्यन्तमेष वृष्णिविमर्दनः ।
सात्वतां सात्वतीपुत्रो वैरं चरति शाश्वतम् ॥ २.६८.१४ ॥
આ આપણો અત્યંત શત્રુ છે; આ વૃષ્ણિઓનો સંહારક છે. સાત્વતોમાં સાત્વતીપુત્ર આ શાશ્વત વૈર ચલાવે છે.
2.68.15
प्राग्ज्योतिषपुरं यातानस्माञ्ज्ञात्वा नृशंसकृत् ।
अदहद्द्वारकामेष स्वस्त्रीयः सन्नराधिपाः ॥ २.६८.१५ ॥
હે નરાધિપો, અમે પ્રાગ્જ્યોતિષપુર ગયા છીએ એ જાણીને આ ક્રૂરકર્મીએ — મારી બહેનના પુત્રે — દ્વારકા બાળી નાખી.
2.68.16
क्रीडतो भोजराजस्य एव रैवतके गिरौ ।
हत्वा बध्वा च तान्सार्वानुपायात्स्वपुरं पुरा ॥ २.६८.१६ ॥
ભોજરાજ રૈવતક પર્વત પર ક્રીડા કરતા હતા ત્યારે જ તેમણે તે સૌને મારીને બાંધીને પહેલાં પોતાના નગરમાં પાછો ફર્યો.
2.68.17
अश्वमेधे हयं मेध्यमुत्सृष्टं रक्षिभिर्वृतम् ।
पितुर्मे यज्ञविघ्नार्थमहरत्पापनिश्चयः ॥ २.६८.१७ ॥
અશ્વમેધમાં છોડેલા પવિત્ર અશ્વને, રક્ષકોથી ઘેરાયેલો હોવા છતાં, મારા પિતાના યજ્ઞમાં વિઘ્ન નાખવા પાપી નિશ્ચયવાળા આણે હરી લીધો.
2.68.18
सौवीरान्प्रतियातां च बभ्रोरेष तपस्विनः ।
भार्यामभ्यहरन्मोहादकामां तामितो गताम् ॥ २.६८.१८ ॥
સૌવીરો તરફ પાછા જતા તપસ્વી બભ્રુની પત્નીને, મોહથી આણે હરી લીધી — તે અનિચ્છુક હતી, ત્યાંથી ચાલી ગઈ હતી.
2.68.19
एष मायाप्रतिच्छन्नः कारूशार्थे तपस्विनीम् ।
जहार भद्रां वैशालीं मातुलस्य नृशंसकृत् ॥ २.६८.१९ ॥
માયાથી છુપાયેલા આ માણસે કારૂશ માટે તપસ્વિની, ભદ્રા વૈશાલીને, પોતાના મામા સાથે ક્રૂર કર્મ કરીને હરી લીધી.
2.68.20
वृष्णिदारान्विलाप्यैव हत्वा च कुकुरान्धकान् ।
पापाबुद्धिरुपातिष्ठत्स प्रविश्य ससम्भ्रमम् ॥ २.६८.२० ॥
વૃષ્ણિઓની પત્નીઓને વિલાપ કરાવીને અને કુકુરો તથા અંધકોને મારીને, તે પાપબુદ્ધિ ઉતાવળે પ્રવેશીને સામે આવ્યો.
2.68.21
विशालराज्ञो दुहितां मम पित्रा वृतां सतीम् ।
अनेन कृत्वा सन्धानं करूशेन जिगीषया ॥ २.६८.२१ ॥
મારા પિતાએ વરેલી વિશાલ રાજાની પુત્રી સતીને, જીતની ઇચ્છાથી કારૂશ સાથે સંધિ કરીને આણે હરી લીધી.
2.68.22
जरासन्धं समाश्रित्य कृतवान्विप्रियाणि मे ।
तानि सर्वाणि सङ्ख्यातुं न शक्नोमि नराधिपाः ॥ २.६८.२२ ॥
જરાસંધનો આશ્રય લઈને આણે મારી સાથે અનેક અપ્રિય કર્મો કર્યાં છે. હે નરાધિપો, તે બધાંની ગણતરી કરવી મારા માટે શક્ય નથી.
2.68.23
एवमेतदपर्यन्तमेष वृष्णिषु किल्बिषी ।
अस्माकमयमारम्भांश्चकार परभानृजुः ॥ २.६८.२३ ॥
આ રીતે આ વૃષ્ણિઓમાં અનંત પાપી છે. આણે અમારી સામે આ ઉપક્રમો કર્યા; શત્રુ પ્રત્યે સીધો ચાલનાર.
2.68.24
शतं क्षन्तव्यमस्माभिर्वधार्हाणां किलागसाम् ।
बद्धोऽस्मि समयैर्घोरैर्मातुरस्यैव सङ्गरे ॥ २.६८.२४ ॥
વધને યોગ્ય સો અપરાધો પણ અમારે ક્ષમા કરવા જોઈએ. મામાના યુદ્ધમાં ભયંકર પ્રતિજ્ઞાઓથી હું બંધાયેલો છું.
2.68.25
तत्तथा शतमस्माकं क्षान्तं क्षयकरं मया ।
द्वौ तु मे वधकालेऽस्मिन्न क्षन्तव्यौ कथञ्चन ॥ २.६८.२५ ॥
આ રીતે વિનાશ કરનારા સો અપરાધો મેં ક્ષમા કર્યા. પણ આ વધના સમયે મારા માટે બે અપરાધો કોઈ પણ રીતે ક્ષમાપાત્ર નથી.
2.68.26
यज्ञविघ्नकरं हन्यां पाण्डवानां च दुर्हृदम् ।
इति मे वर्तते भावस्तमतीयां कथं न्वहम् ॥ २.६८.२६ ॥
યજ્ઞમાં વિઘ્ન નાખનાર અને પાંડવોના શત્રુને હું મારી નાખું — એવો મારો ભાવ છે. તો તેને હું કેવી રીતે જતો કરું?
2.68.27
पितृष्वसुः कृते दुःखं सुमहन्मर्षयाम्यहम् ।
दिष्ट्या हीदं सर्वराज्ञां सन्निधावद्य वर्तते ॥ २.६८.२७ ॥
મારી ફોઈને કારણે હું અત્યંત મોટું દુઃખ સહન કરું છું. સદ્ભાગ્યે આજે આ બધા રાજાઓની હાજરીમાં જ બની રહ્યું છે.
2.68.28
पश्यन्ति हि भवन्तोऽद्य मय्यतीव व्यतिक्रमम् ।
कृतानि तु परोक्षं मे यानि तानि निबोधत ॥ २.६८.२८ ॥
તમે આજે મારામાં અતિશય અપરાધ જુઓ છો. પણ મારી ગેરહાજરીમાં મારી વિરુદ્ધ જે કરવામાં આવ્યા છે તે અપરાધો પણ જાણી લો.
2.68.29
इमं त्वस्य न शक्ष्यामि क्षन्तुमद्य व्यतिक्रमम् ।
अवलेपाद्वधार्हस्य समग्रे राजमण्डले ॥ २.६८.२९ ॥
પણ અહંકારથી થયેલા, વધને યોગ્ય એના આ અપરાધને હું આજે સમસ્ત રાજમંડળની સામે ક્ષમા કરી શકીશ નહીં.
2.68.30
रुक्मिण्यामस्य मूढस्य प्रार्थनाऽऽसीन्मुमूर्षतः ।
न च तां प्राप्तवान्मूढः शूद्रो वेदश्रुतीमिव ॥ २.६८.३० ॥
આ મૂર્ખની રુક્મિણી માટે પ્રાર્થના હતી — મૃત્યુ નજીક આવેલા એવા એની. પણ આ મૂર્ખ તેને પામી શક્યો નહીં, જેમ શૂદ્ર વેદશ્રુતિ પામી શકતો નથી.
2.68.31
एवमादि ततः सर्वे सहितास्ते नराधिपाः ।
गर्हणं शिशुपालस्य वासुदेवेन विश्रुतः ॥ २.६८.३१ ॥
આ રીતે વાસુદેવે શિશુપાલની નિંદા જાહેર કરી ત્યારે, ત્યાં એકઠા થયેલા તે સર્વ રાજાઓ આવું જ બોલવા લાગ્યા.
2.68.32
वासुदेववचः श्रुत्वा चेदिराजं व्यगर्हयन् ।
रथोपस्थे धनुष्मन्तं शरान्सन्दधतं रुषा ॥ २.६८.३२ ॥
વાસુદેવના વચનો સાંભળીને તેમણે ચેદિરાજની નિંદા કરી; તે રથ પર બેસીને ક્રોધથી ધનુષ્ય ધારણ કરીને બાણ ચડાવી રહ્યો હતો.
2.68.33
श्रुत्वाऽपि च विलोक्याशु दुद्रुवुः सर्वपार्थिवाः ।
विहाय परमोद्विग्नाश्चेदिराजं चमूमुखे ॥ २.६८.३३ ॥
આ સાંભળીને અને જોઈને બધા રાજાઓ અત્યંત ભયભીત થઈને સેનાના મોખરે રહેલા ચેદિરાજને છોડીને ઝડપથી ભાગી ગયા.
2.68.34
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा शिशुपालः प्रतापवान् ।
जहास स्वनवद्धासं वाक्यं चेदमुवाच ह ॥ २.६८.३४ ॥
તેમનાં એ વચનો સાંભળીને પરાક્રમી શિશુપાલ ગૂંજતા અવાજે હસ્યો અને આ વચન બોલ્યો.
2.68.35
मत्पूर्वां रुक्मिणीं कृष्ण संसत्सु परिकीर्तयन् ।
विशेषतः पार्थिवेषु व्रीडां न कुरुषे कथम् ॥ २.६८.३५ ॥
હે કૃષ્ણ, સભાઓમાં, ખાસ કરીને રાજાઓ વચ્ચે, મારી પહેલાં નક્કી થયેલી રુક્મિણીની પ્રશંસા કરતાં તને શરમ કેમ નથી આવતી?
2.68.36
मन्यमानो हि कः सत्सु पुरुषः परिकीर्तयेत् ।
अन्यपूर्वा स्त्रियं जातु त्वदन्यो मधूसूदन ॥ २.६८.३६ ॥
હે મધુસૂદન, તારા સિવાય કયો પુરુષ સજ્જનોની સભામાં પહેલાં બીજાની રહેલી સ્ત્રીની પ્રશંસા કરે?
2.68.37
क्षमा वा यदि ते श्रद्धा मा वा कृष्ण मम क्षम ।
क्रुद्धाद्वापि प्रसन्नाद्वा किं मे त्वत्तो भविष्यते ॥ २.६८.३७ ॥
હે કૃષ્ણ, જો તારામાં ક્ષમા કે શ્રદ્ધા હોય તો મને ક્ષમા કર, નહીંતર ન કર. ક્રોધથી હોય કે પ્રસન્નતાથી, તારાથી મને શું થશે?
2.68.38
स तांस्तु विद्रुतान्सर्वान्साश्वपत्तिरथद्विपान् ।
कृष्णतेजोहतान्सर्वान्समीक्ष्य वसुधाधिपान् ॥ २.६८.३८ ॥
ભાગી રહેલા બધા રાજાઓને—અશ્વ, પાયદળ, રથ, હાથીઓ સહિત—કૃષ્ણના તેજથી હણાયેલા જોઈને શિશુપાળે.
2.68.39
शिशुपालो रथेनैकः प्रत्युपायात्स केशवम् ।
रुषा ताम्रेक्षणो राजञ्छलभः पावकं यथा ॥ २.६८.३९ ॥
હે રાજન, શિશુપાળ એકલો રથમાં ક્રોધથી લાલ નેત્રો સાથે કેશવ તરફ આગળ વધ્યો, જેમ પતંગિયું અગ્નિ તરફ.