महाभारत · अध्याय 2.7
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.7.1
नारद उवाच ।
शक्रस्य तु सभा दिव्या भास्वरा कर्मनिर्मिता।
स्वयं शक्रेण कौरव्य निर्जितार्कसमप्रभा ॥ २.७.१ ॥
नारद म्हणाले: शक्राची ती दिव्य, तेजस्वी सभा कर्माने निर्मिलेली आहे. हे कौरव्या, स्वतः शक्राने ती बनवली; तिची प्रभा सूर्यासमान आहे.
2.7.2
विस्तीर्णा योजनशतं शतमध्यर्धमायता ।
वैहायसी कामगमा पञ्चयोजनमुच्छ्रिता। ॥ २.७.२ ॥
ती सभा शंभर योजने रुंद आणि दीडशे योजने लांब आहे. आकाशात संचार करणारी आणि इच्छेप्रमाणे जाऊ शकणारी ती पाच योजने उंच आहे.
2.7.3
जराशोकक्लमापेता निरातङ्का शिवा शुभा ।
वेश्मासनवती रम्या दिव्यपादपशोभिता ॥ २.७.३ ॥
ती सभा जरा, शोक आणि थकवा यांपासून मुक्त आहे; भयरहित, मंगल आणि शुभ आहे. घरे व आसने असलेली, रमणीय आणि दिव्य वृक्षांनी शोभणारी आहे.
2.7.4
तस्यां देवेश्वरः पार्थ सभायां परमासने ।
आस्ते शच्या महेन्द्राण्या श्रिया लक्ष्म्या च भारत। ॥ २.७.४ ॥
त्या सभेत, हे पार्था, देवेश्वर परम आसनावर बसलेला असतो; शची, महेंद्राणी, श्री आणि लक्ष्मी यांच्यासह — हे भारता.
2.7.5
बिभ्रद्वपुरनिर्देश्यं किरीटी लोहिताङ्गदः ।
विरजोम्बरश्चित्रमाल्यो ह्रीकीर्तिद्युतिभिः सह ॥ २.७.५ ॥
वर्णन करता न येणारे रूप धारण करणारा — मुकुटधारी, लाल बाहुभूषणे असलेला, निर्मल वस्त्रे परिधान केलेला, विचित्र माळांनी सजलेला, लज्जा, कीर्ती आणि तेज यांच्यासह.
2.7.6
तस्यामुपासते नित्यं महात्मानं शतक्रतुम् ।
मरुतः सर्वशो राजन्सर्वे च गृहमेधिनः ॥ २.७.६ ॥
त्या सभेत, हे राजा, सर्व मरुद्गण आणि सर्व गृहमेधी नित्य महात्मा शतक्रतूची उपासना करतात.
2.7.7
सिद्धा देवर्षयश्चैव साध्या देवगणास्तथा ।
मरुत्त्वन्तश्च सहिता भास्वन्तो हेममालिनः ॥ २.७.७ ॥
सिद्ध, देवर्षी, साध्य आणि देवगण, मरुतांसह एकत्र असलेले, तेजस्वी आणि सोन्याच्या माळा घातलेले.
2.7.8
एते सानुचराः सर्वे दिव्यरूपाः स्वलङ्कृताः ।
उपासते महात्मान देवराजमरिन्दमम् ॥ २.७.८ ॥
हे सर्व आपल्या सेवकांसह, दिव्य रूपाचे आणि सुशोभित होऊन, महात्मा, देवराज, शत्रुदमन करणाऱ्या इंद्राची उपासना करतात.
2.7.9
तथा देवर्षयः सर्वे पार्ते शक्रमुपासते ।
अमला धूतपाप्मानो दीप्यमाना इवाग्नयः ॥ २.७.९ ॥
तसेच सर्व देवर्षी … शक्राची उपासना करतात — निर्मल, पाप झटकलेले, अग्नींसारखे तेजस्वी.
2.7.10
तेजस्विनः सोमसुतो विशोका विगतज्वराः ।
पराशरः पर्वतश्च तथा सावर्णिगालवौ ॥ २.७.१० ॥
तेजस्वी, सोमपुत्र, शोकरहित, ज्वरमुक्त; पराशर, पर्वत, सावर्णि आणि गालव.
2.7.11
एकतश्च द्वितश्चैव त्रितश्चैव महामतिः ।
शङ्खश्च लिखितश्चैव तथा गौरशिरा मुनिः।
दुर्वासाः क्रोधनः श्येनस्तथा दीर्घतमा मुनिः ॥ २.७.११ ॥
एकत, द्वित आणि महामती त्रित; शंख, लिखित, आणि मुनी गौरशिरा; क्रोधी दुर्वासा, श्येन आणि मुनी दीर्घतमा.
2.7.12
पवित्रपाणिः सावर्णिर्याज्ञवल्क्योऽथ भालुकिः ।
उद्दालकः श्वेतकेतुस्ताण्डो भाण्डायनिस्तथा ॥ २.७.१२ ॥
पवित्र हाताचा सावर्णि, याज्ञवल्क्य आणि भालुकि; उद्दालक, श्वेतकेतु, ताण्ड आणि भाण्डायनि.
2.7.13
हविष्मांश्च गरिष्ठश्च हरिश्चन्द्रश्च पार्थिवः ।
हृद्यश्चोदरशाण्डिल्यः पाराशर्यः कृषीवलः ॥ २.७.१३ ॥
हविष्मान, गरिष्ठ, हरिश्चंद्र नावाचा राजा, हृद्य, उदरशाण्डिल्य, पाराशर्य आणि कृषीवल,
2.7.14
वातस्कन्धो विशाखश्च विधाता काल एव च ।
करालदन्तस्त्वष्टा च विश्वकर्मा च तुम्बुरुः ॥ २.७.१४ ॥
वातस्कंध, विशाख, विधाता, काल, करालदंत, त्वष्टा, विश्वकर्मा आणि तुंबुरु,
2.7.15
अयोनिजा योनिजाश्च वायुभक्षा हुताशिनः ।
ईशानं सर्वलोकस्य वज्रिणं समुपासते ॥ २.७.१५ ॥
अयोनिज आणि योनिज, वायुभक्षक आणि हुताशी—सर्वजण सर्वलोकांचा ईशान वज्रधारी (इंद्र) याची उपासना करतात.
2.7.16
सहदेवः सुनीथश्च वाल्मीकिश्च महातपाः ।
समीकः सत्यवाक्चैव प्रचेताः सत्यसङ्गरः ॥ २.७.१६ ॥
सहदेव, सुनीथ, महातपस्वी वाल्मीकि, समीक, सत्यवक्ता, प्रचेता आणि सत्यसंगर,
2.7.17
मेधातिथिर्वामदेवः पुलस्त्यः पुलहः क्रतुः ।
मरुत्तश्च मरीचिश्च स्थाणुश्चात्र महातपाः ॥ २.७.१७ ॥
मेधातिथि, वामदेव, पुलस्त्य, पुलह, क्रतु, मरुत्त, मरीचि आणि येथे महातपस्वी स्थाणु,
2.7.18
कक्षीवान्गौतमस्तार्क्ष्यस्तथा वैश्वानरो मुनिः ।
मुनिः कालकवृक्षीय आश्राव्योऽथ हिरण्मयः ॥ २.७.१८ ॥
कक्षीवान, गौतम, तार्क्ष्य, वैश्वानर मुनी, कालकवृक्षीय मुनी, आश्राव्य आणि हिरण्मय,
2.7.19
संवर्तो देवहव्यश्च विष्वक्सेनश्च वीर्यवान् ।
दिव्या आपस्तथौषध्यः श्रद्धा मेधा सरस्वती ॥ २.७.१९ ॥
संवर्त, देवहव्य आणि पराक्रमी विष्वक्सेन, दिव्य जल, औषधी, श्रद्धा, मेधा आणि सरस्वती.
2.7.20
अर्थो धर्मश्च कामश्च विद्युतश्चैव पाण्डव ।
जलवाहास्तथा मेघा वायवः स्तनयित्नवः ॥ २.७.२० ॥
अर्थ, धर्म आणि काम, आणि विजाही, हे पाण्डवा; जलवाहक मेघ, वारे आणि गर्जणारे मेघ.
2.7.21
प्राचीदिग्यज्ञवाहाश्च पावकाः सप्तविंशतिः ।
अग्नीषोमौ तथेन्द्राग्नी मित्रश्च सविताऽर्यमा ॥ २.७.२१ ॥
पूर्व दिशेचे यज्ञवाहक आणि सत्तावीस पावक; अग्नीषोम, तसेच इंद्राग्नी, मित्र, सविता आणि अर्यमा.
2.7.22
भगो विश्वे साध्याश्च गुरुः शुक्रस्तथैव च ।
विश्वावसुश्चित्रसेनः सुमनस्तरुणस्तथा ॥ २.७.२२ ॥
भग, विश्वेदेव आणि साध्य, गुरू आणि शुक्र, तसेच विश्वावसू, चित्रसेन, सुमनस आणि तरुण.
2.7.23
यज्ञाश्च दक्षिणाश्चैवं ग्रहास्तोभाश्च भारत ।
यज्ञवाहाश्च ये मन्त्राः सर्वे तत्र समासते ॥ २.७.२३ ॥
यज्ञ आणि दक्षिणा, तसेच ग्रह आणि स्तोभ, हे भारता; यज्ञवाहक जे मंत्र आहेत ते सर्व तेथे वास करतात.
2.7.24
तथैवाप्सरसो राजन् रम्भोर्वश्यथ मेनका ।
घृताची पञ्चचूडा च विप्रचित्तिपुरोगमाः ॥ २.७.२४ ॥
तसेच अप्सरा, हे राजा; रंभा, उर्वशी, मेनका, घृताची, पंचचूडा आणि विप्रचित्ती ज्यांत अग्रणी आहेत.
2.7.25
विद्याधराश्च राजेन्द्र गन्धर्वाश्च मनोरमाः ।
नृत्यवादित्रगीतैश्च हास्यैश्च विविधैरपि ॥ २.७.२५ ॥
हे राजेंद्रा! विद्याधर आणि मनोहर गंधर्व नृत्य, वाद्य, गीत आणि विविध हास्यविनोदांनीही
2.7.26
रमयन्ति स्म नृपते देवराजं शतक्रतुम् ।
स्तुतिभिर्मङ्गलैश्चैव वस्तुवन्तः कर्मभिस्तथा ॥ २.७.२६ ॥
हे नृपते! ते देवराज शतक्रतु इंद्राला स्तुती, मंगल वचने आणि त्याच्या कर्मांचे वर्णन करून प्रसन्न करीत.
2.7.27
विक्रमैश्च महात्मानं बलवृत्रनिषूदनम् ।
ब्रह्मराजर्षयश्चैव सर्वे देवर्षयस्तथा ॥ २.७.२७ ॥
पराक्रमांनी महात्मा, बल व वृत्र यांचा संहार करणारा इंद्र, त्याला ब्रह्मर्षी, राजर्षी आणि सर्व देवर्षीही तसेच (प्रसन्न करीत).
2.7.28
विमानैर्विविधैर्दिव्यैर्दीप्यमाना इवाग्नयः ।
स्रग्विणो भूषिताः सर्वे यान्ति चायान्ति चापरे ॥ २.७.२८ ॥
विविध दिव्य विमानांत अग्नींप्रमाणे तेजाने चमकणारे, माळा धारण केलेले आणि अलंकृत सर्वजण जातात आणि येतात; इतरही तसेच.
2.7.29
बृहस्पतिश्च शुक्रश्च नित्यमास्तां हि तत्र वै ।
एते चान्ये च बहवो महात्मानो यतव्रताः ॥ २.७.२९ ॥
बृहस्पती आणि शुक्रही तेथे सदैव असत; हे आणि व्रतनिष्ठ इतर पुष्कळ महात्मेही.
2.7.30
विमानैश्चन्द्रसङ्काशैः सोमवत्प्रियदर्शनाः ।
ब्रह्मणो वचनाद्राजन्भृगुः सप्तर्षयस्तथा ॥ २.७.३० ॥
चंद्रासमान विमानांनी सोमासारखे पाहण्यास प्रिय; हे राजन्! ब्रह्मदेवांच्या आज्ञेने भृगू आणि सप्तर्षीही तसेच.
2.7.31
एषा सभा मया राजन्दृष्टा पुष्करमालिनी ।
शतक्रतोर्महाबाहो याम्यामपि सभां शृणु ॥ २.७.३१ ॥
हे राजा, पुष्करमालिनी नावाची ही सभा मी पाहिली आहे. हे महाबाहो, आता यमाच्या सभेचेही ऐक.