ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 2.7
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.7.1
नारद उवाच ।
शक्रस्य तु सभा दिव्या भास्वरा कर्मनिर्मिता।
स्वयं शक्रेण कौरव्य निर्जितार्कसमप्रभा ॥ २.७.१ ॥
ਨਾਰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਸ਼ਕ੍ਰ ਦੀ ਉਹ ਦਿਵ ਅਤੇ ਚਮਕਦੀ ਸਭਾ ਕਰਮ ਨਾਲ ਰਚੀ ਗਈ ਹੈ। ਹੇ ਕੌਰਵ੍ਯ, ਸ਼ਕ੍ਰ ਨੇ ਖ਼ੁਦ ਉਸਨੂੰ ਬਣਾਇਆ; ਉਸਦੀ ਪ੍ਰਭਾ ਸੂਰਜ ਵਰਗੀ ਹੈ।
2.7.2
विस्तीर्णा योजनशतं शतमध्यर्धमायता ।
वैहायसी कामगमा पञ्चयोजनमुच्छ्रिता। ॥ २.७.२ ॥
ਉਹ ਸਭਾ ਸੌ ਯੋਜਨ ਚੌੜੀ ਅਤੇ ਡੇਢ ਸੌ ਯੋਜਨ ਲੰਮੀ ਹੈ। ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਨ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਉਹ ਪੰਜ ਯੋਜਨ ਉੱਚੀ ਹੈ।
2.7.3
जराशोकक्लमापेता निरातङ्का शिवा शुभा ।
वेश्मासनवती रम्या दिव्यपादपशोभिता ॥ २.७.३ ॥
ਉਹ ਬੁਢਾਪੇ, ਸ਼ੋਕ ਅਤੇ ਥਕਾਵਟ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੈ; ਭੈ-ਰਹਿਤ, ਮੰਗਲਕਾਰੀ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਹੈ। ਘਰਾਂ ਅਤੇ ਆਸਨਾਂ ਵਾਲੀ, ਰਮਣੀਕ ਅਤੇ ਦਿਵ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਿਤ ਹੈ।
2.7.4
तस्यां देवेश्वरः पार्थ सभायां परमासने ।
आस्ते शच्या महेन्द्राण्या श्रिया लक्ष्म्या च भारत। ॥ २.७.४ ॥
ਉਸ ਸਭਾ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਪਾਰਥ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਸੁਆਮੀ ਪਰਮ ਆਸਨ ਉੱਤੇ ਬੈਠਾ ਹੈ; ਸ਼ਚੀ, ਮਹੇਂਦ੍ਰਾਣੀ, ਸ਼੍ਰੀ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਨਾਲ — ਹੇ ਭਾਰਤ।
2.7.5
बिभ्रद्वपुरनिर्देश्यं किरीटी लोहिताङ्गदः ।
विरजोम्बरश्चित्रमाल्यो ह्रीकीर्तिद्युतिभिः सह ॥ २.७.५ ॥
ਅਣ-ਵਰਣਨਯੋਗ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ — ਮੁਕਟਧਾਰੀ, ਲਾਲ ਬਾਜੂਬੰਦ ਵਾਲਾ, ਨਿਰਮਲ ਵਸਤਰ ਪਹਿਨਣ ਵਾਲਾ, ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਵਾਲਾ, ਲਾਜ, ਕੀਰਤੀ ਅਤੇ ਤੇਜ ਸਮੇਤ।
2.7.6
तस्यामुपासते नित्यं महात्मानं शतक्रतुम् ।
मरुतः सर्वशो राजन्सर्वे च गृहमेधिनः ॥ २.७.६ ॥
ਉਸ ਸਭਾ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਸਾਰੇ ਮਰੁਤ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਗ੍ਰਹਮੇਧੀ ਸਦਾ ਮਹਾਤਮਾ ਸ਼ਤਕ੍ਰਤੂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
2.7.7
सिद्धा देवर्षयश्चैव साध्या देवगणास्तथा ।
मरुत्त्वन्तश्च सहिता भास्वन्तो हेममालिनः ॥ २.७.७ ॥
ਸਿੱਧ, ਦੇਵਰਸ਼ੀ, ਸਾਧਿਆ ਅਤੇ ਦੇਵਗਣ, ਮਰੁਤਾਂ ਸਮੇਤ ਇਕੱਠੇ, ਤੇਜਸਵੀ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ।
2.7.8
एते सानुचराः सर्वे दिव्यरूपाः स्वलङ्कृताः ।
उपासते महात्मान देवराजमरिन्दमम् ॥ २.७.८ ॥
ਇਹ ਸਾਰੇ ਆਪਣੇ ਸੇਵਕਾਂ ਸਮੇਤ, ਦਿਵ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਤੇ ਸੋਹਣੇ ਸ਼ਿੰਗਾਰੇ ਹੋਏ, ਮਹਾਤਮਾ, ਦੇਵਰਾਜ, ਵੈਰੀ-ਦਮਨ ਇੰਦਰ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
2.7.9
तथा देवर्षयः सर्वे पार्ते शक्रमुपासते ।
अमला धूतपाप्मानो दीप्यमाना इवाग्नयः ॥ २.७.९ ॥
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਦੇਵਰਸ਼ੀ … ਸ਼ਕ੍ਰ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ — ਨਿਰਮਲ, ਪਾਪ ਝਾੜੇ ਹੋਏ, ਅੱਗਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ।
2.7.10
तेजस्विनः सोमसुतो विशोका विगतज्वराः ।
पराशरः पर्वतश्च तथा सावर्णिगालवौ ॥ २.७.१० ॥
ਤੇਜਸਵੀ, ਸੋਮ-ਪੁੱਤਰ, ਸ਼ੋਕ ਰਹਿਤ ਅਤੇ ਤਾਪ ਰਹਿਤ; ਪਰਾਸ਼ਰ, ਪਰਵਤ, ਸਾਵਰਣਿ ਅਤੇ ਗਾਲਵ।
2.7.11
एकतश्च द्वितश्चैव त्रितश्चैव महामतिः ।
शङ्खश्च लिखितश्चैव तथा गौरशिरा मुनिः।
दुर्वासाः क्रोधनः श्येनस्तथा दीर्घतमा मुनिः ॥ २.७.११ ॥
ਏਕਤ, ਦਵਿਤ ਅਤੇ ਮਹਾਮਤਿ ਤ੍ਰਿਤ; ਸ਼ੰਖ, ਲਿਖਿਤ, ਅਤੇ ਮੁਨੀ ਗੌਰਸ਼ਿਰਾ; ਕ੍ਰੋਧੀ ਦੁਰਵਾਸਾ, ਸ਼੍ਯੇਨ, ਅਤੇ ਮੁਨੀ ਦੀਰਘਤਮਾ।
2.7.12
पवित्रपाणिः सावर्णिर्याज्ञवल्क्योऽथ भालुकिः ।
उद्दालकः श्वेतकेतुस्ताण्डो भाण्डायनिस्तथा ॥ २.७.१२ ॥
ਪਵਿੱਤਰ ਹੱਥਾਂ ਵਾਲਾ ਸਾਵਰਣਿ, ਯਾਗਯਵਲਕਯ, ਭਾਲੁਕੀ; ਉੱਦਾਲਕ, ਸ਼ਵੇਤਕੇਤੂ, ਤਾਂਡ, ਭਾਂਡਾਯਨੀ ਵੀ।
2.7.13
हविष्मांश्च गरिष्ठश्च हरिश्चन्द्रश्च पार्थिवः ।
हृद्यश्चोदरशाण्डिल्यः पाराशर्यः कृषीवलः ॥ २.७.१३ ॥
ਹਵਿਸ਼ਮਾਨ, ਗਰਿਸ਼ਠ, ਹਰਿਸ਼ਚੰਦਰ ਨਾਮ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਹ੍ਰਿਦਯ, ਉਦਰਸ਼ਾਂਡਿਲਯ, ਪਾਰਾਸ਼ਰਯ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ੀਵਲ,
2.7.14
वातस्कन्धो विशाखश्च विधाता काल एव च ।
करालदन्तस्त्वष्टा च विश्वकर्मा च तुम्बुरुः ॥ २.७.१४ ॥
ਵਾਤਸਕੰਧ, ਵਿਸ਼ਾਖ, ਵਿਧਾਤਾ, ਕਾਲ, ਕਰਾਲਦੰਤ, ਤ੍ਵਸ਼ਟਾ, ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਅਤੇ ਤੁੰਬੁਰੂ,
2.7.15
अयोनिजा योनिजाश्च वायुभक्षा हुताशिनः ।
ईशानं सर्वलोकस्य वज्रिणं समुपासते ॥ २.७.१५ ॥
ਅਯੋਨਿਜ ਅਤੇ ਯੋਨਿਜ, ਵਾਯੂਭਕਸ਼ ਅਤੇ ਹੁਤਾਸ਼ੀ—ਸਾਰੇ ਸਰਬ-ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਈਸ਼ਾਨ ਵਜ੍ਰਧਾਰੀ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
2.7.16
सहदेवः सुनीथश्च वाल्मीकिश्च महातपाः ।
समीकः सत्यवाक्चैव प्रचेताः सत्यसङ्गरः ॥ २.७.१६ ॥
ਸਹਦੇਵ, ਸੁਨੀਥ, ਮਹਾਤਪਸਵੀ ਵਾਲਮੀਕਿ, ਸਮੀਕ, ਸਤਿਅਵਾਕ, ਪ੍ਰਚੇਤਾ ਅਤੇ ਸਤਿਅਸੰਗਰ,
2.7.17
मेधातिथिर्वामदेवः पुलस्त्यः पुलहः क्रतुः ।
मरुत्तश्च मरीचिश्च स्थाणुश्चात्र महातपाः ॥ २.७.१७ ॥
ਮੇਧਾਤਿਥੀ, ਵਾਮਦੇਵ, ਪੁਲਸਤਯ, ਪੁਲਹ, ਕ੍ਰਤੂ, ਮਰੁੱਤ, ਮਰੀਚੀ ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਮਹਾਤਪਸਵੀ ਸਥਾਣੂ,
2.7.18
कक्षीवान्गौतमस्तार्क्ष्यस्तथा वैश्वानरो मुनिः ।
मुनिः कालकवृक्षीय आश्राव्योऽथ हिरण्मयः ॥ २.७.१८ ॥
ਕਕ੍ਸ਼ੀਵਾਨ, ਗੌਤਮ, ਤਾਰਕਸ਼ਯ, ਵੈਸ਼ਵਾਨਰ ਮੁਨੀ, ਕਾਲਕਵ੍ਰਿਕਸ਼ੀਯ ਮੁਨੀ, ਆਸ਼੍ਰਾਵਯ ਅਤੇ ਹਿਰਣਯਮਯ,
2.7.19
संवर्तो देवहव्यश्च विष्वक्सेनश्च वीर्यवान् ।
दिव्या आपस्तथौषध्यः श्रद्धा मेधा सरस्वती ॥ २.७.१९ ॥
ਸੰਵਰਤ, ਦੇਵਹਵਿਆ ਅਤੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ ਵਿਸ਼ਵਕਸੇਨ, ਦਿਵਯ ਜਲ, ਔਸ਼ਧੀਆਂ, ਸ਼ਰਧਾ, ਮੇਧਾ ਅਤੇ ਸਰਸਵਤੀ।
2.7.20
अर्थो धर्मश्च कामश्च विद्युतश्चैव पाण्डव ।
जलवाहास्तथा मेघा वायवः स्तनयित्नवः ॥ २.७.२० ॥
ਅਰਥ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਕਾਮ, ਅਤੇ ਬਿਜਲੀਆਂ ਵੀ, ਹੇ ਪਾਂਡਵ; ਜਲ ਢੋਣ ਵਾਲੇ ਬੱਦਲ, ਹਵਾਵਾਂ ਅਤੇ ਗਰਜਣ ਵਾਲੇ ਬੱਦਲ।
2.7.21
प्राचीदिग्यज्ञवाहाश्च पावकाः सप्तविंशतिः ।
अग्नीषोमौ तथेन्द्राग्नी मित्रश्च सविताऽर्यमा ॥ २.७.२१ ॥
ਪੂਰਬ ਦਿਸ਼ਾ ਦੇ ਯੱਗਵਾਹਕ ਅਤੇ ਸੱਤਾਈ ਪਾਵਕ; ਅਗਨੀਸ਼ੋਮ, ਇੰਦਰਾਗਨੀ, ਮਿੱਤਰ, ਸਵਿਤਾ ਅਤੇ ਅਰਯਮਾ।
2.7.22
भगो विश्वे साध्याश्च गुरुः शुक्रस्तथैव च ।
विश्वावसुश्चित्रसेनः सुमनस्तरुणस्तथा ॥ २.७.२२ ॥
ਭਗ, ਵਿਸ਼ਵੇਦੇਵ ਅਤੇ ਸਾਧਯ, ਗੁਰੂ ਅਤੇ ਸ਼ੁਕਰ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਵਸੂ, ਚਿਤ੍ਰਸੇਨ, ਸੁਮਨਸ ਅਤੇ ਤਰੁਣ।
2.7.23
यज्ञाश्च दक्षिणाश्चैवं ग्रहास्तोभाश्च भारत ।
यज्ञवाहाश्च ये मन्त्राः सर्वे तत्र समासते ॥ २.७.२३ ॥
ਯੱਗ ਅਤੇ ਦਕਸ਼ਣਾਵਾਂ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗ੍ਰਹ ਅਤੇ ਸਤੋਭ ਵੀ, ਹੇ ਭਾਰਤ; ਯੱਗ ਢੋਣ ਵਾਲੇ ਜੋ ਮੰਤਰ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਉੱਥੇ ਵਸਦੇ ਹਨ।
2.7.24
तथैवाप्सरसो राजन् रम्भोर्वश्यथ मेनका ।
घृताची पञ्चचूडा च विप्रचित्तिपुरोगमाः ॥ २.७.२४ ॥
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਵੀ, ਹੇ ਰਾਜਨ; ਰੰਭਾ, ਉਰਵਸ਼ੀ, ਮੇਨਕਾ, ਘ੍ਰਿਤਾਚੀ, ਪੰਚਚੂੜਾ ਅਤੇ ਵਿਪ੍ਰਚਿੱਤੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦੀ ਹੈ।
2.7.25
विद्याधराश्च राजेन्द्र गन्धर्वाश्च मनोरमाः ।
नृत्यवादित्रगीतैश्च हास्यैश्च विविधैरपि ॥ २.७.२५ ॥
ਹੇ ਰਾਜੇਂਦਰ! ਵਿਦਿਆਧਰ ਅਤੇ ਮਨੋਹਰ ਗੰਧਰਵ ਨ੍ਰਿਤ, ਵਾਦਨ, ਗੀਤ ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਹਾਸਿਆਂ ਨਾਲ ਵੀ
2.7.26
रमयन्ति स्म नृपते देवराजं शतक्रतुम् ।
स्तुतिभिर्मङ्गलैश्चैव वस्तुवन्तः कर्मभिस्तथा ॥ २.७.२६ ॥
ਹੇ ਨ੍ਰਿਪਤੀ! ਉਹ ਦੇਵਰਾਜ ਸ਼ਤਕ੍ਰਤੂ ਨੂੰ ਸਤੁਤੀਆਂ, ਮੰਗਲ ਬਚਨਾਂ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਵਰਣਨ ਨਾਲ ਵੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦੇ ਸਨ।
2.7.27
विक्रमैश्च महात्मानं बलवृत्रनिषूदनम् ।
ब्रह्मराजर्षयश्चैव सर्वे देवर्षयस्तथा ॥ २.७.२७ ॥
ਪਰਾਕ੍ਰਮਾਂ ਨਾਲ ਮਹਾਤਮਾ, ਬਲ ਅਤੇ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਇੰਦਰ ਨੂੰ, ਬ੍ਰਹਮਰਸ਼ੀ, ਰਾਜਰਸ਼ੀ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਰਸ਼ੀ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ (ਖੁਸ਼ ਕਰਦੇ ਸਨ)।
2.7.28
विमानैर्विविधैर्दिव्यैर्दीप्यमाना इवाग्नयः ।
स्रग्विणो भूषिताः सर्वे यान्ति चायान्ति चापरे ॥ २.७.२८ ॥
ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦਿਵਯ ਵਿਮਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅਗਨੀਆਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ, ਮਾਲਾਵਾਂ ਪਹਿਨੇ ਅਤੇ ਸ਼ਿੰਗਾਰੇ ਸਭ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ; ਹੋਰ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ।
2.7.29
बृहस्पतिश्च शुक्रश्च नित्यमास्तां हि तत्र वै ।
एते चान्ये च बहवो महात्मानो यतव्रताः ॥ २.७.२९ ॥
ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਅਤੇ ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਵੀ ਉੱਥੇ ਸਦਾ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ; ਇਹ ਅਤੇ ਵਰਤ-ਨਿਸ਼ਠ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਹਾਤਮਾ ਵੀ।
2.7.30
विमानैश्चन्द्रसङ्काशैः सोमवत्प्रियदर्शनाः ।
ब्रह्मणो वचनाद्राजन्भृगुः सप्तर्षयस्तथा ॥ २.७.३० ॥
ਚੰਦਰਮਾ ਵਰਗੇ ਵਿਮਾਨਾਂ ਨਾਲ ਸੋਮ ਵਾਂਗ ਵੇਖਣ ਨੂੰ ਪਿਆਰੇ; ਹੇ ਰਾਜਨ! ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਵਚਨ ਨਾਲ ਭ੍ਰਿਗੂ ਅਤੇ ਸਪਤ ਰਿਸ਼ੀ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ।
2.7.31
एषा सभा मया राजन्दृष्टा पुष्करमालिनी ।
शतक्रतोर्महाबाहो याम्यामपि सभां शृणु ॥ २.७.३१ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮੈਂ ਇਹ ਪੁਸ਼ਕਰਮਾਲਿਨੀ ਸਭਾ ਵੇਖੀ ਹੈ। ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੂ, ਹੁਣ ਯਮ ਦੀ ਸਭਾ ਬਾਰੇ ਵੀ ਸੁਣੋ।