ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 2.73
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.73.1
अनुसंसार्य नृपतीन्पाण्डवाः पाण्डवाग्रजम् ।
अभिजग्मुर्महेष्वासा धर्मराजं युधिष्ठिरम् ॥ २.७३.१ ॥
ಪಾಂಡವರು ರಾಜರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಿ, ಪಾಂಡವರ ಅಗ್ರಜ ಧರ್ಮರಾಜ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನ ಬಳಿಗೆ ಹೋದರು; ಅವರು ಮಹಾ ಧನುರ್ಧರರು.
2.73.2
सोऽनुमेने महाबाहुर्भातॄंश्च सुहृदस्तथा ।
शिष्यैः परिवृतो व्यासः पुरस्तात्समपद्यत ॥ २.७३.२ ॥
ಮಹಾಬಾಹು ಸಹೋದರರನ್ನೂ ಸ್ನೇಹಿತರನ್ನೂ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡನು; ಶಿಷ್ಯರಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದ ವ್ಯಾಸರು ಅವರ ಮುಂದೆ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷರಾದರು.
2.73.3
सोऽभ्ययादासनात्तूर्णं भ्रातृभिः परिवारितः ।
पाद्येनासनदानेन पितामहमपूजयत् ॥ २.७३.३ ॥
ಸಹೋದರರಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದವನಾಗಿ ಅವನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಆಸನದಿಂದ ಎದ್ದು ಹೋಗಿ, ಪಾದ್ಯ ಮತ್ತು ಆಸನ ನೀಡಿ ಪಿತಾಮಹನನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದನು.
2.73.4
अथोपविश्य भगवान्काञ्चने परमासने ।
आस्यतामिति चोवाच धर्मराजं युधिष्ठिरम् ॥ २.७३.४ ॥
ಆಗ ಭಗವಂತನು ಚಿನ್ನದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಆಸನದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು, 'ಕುಳಿತುಕೋ' ಎಂದು ಧರ್ಮರಾಜ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು.
2.73.5
अथोपविष्टं राजानं भ्रातृभिः परिवारितम् ।
उवाच भगवान्व्यासस्तत्तद्वाक्यविशारदः ॥ २.७३.५ ॥
ಆಗ ಸಹೋದರರಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದು ಕುಳಿತಿದ್ದ ರಾಜನಿಗೆ, ಎಲ್ಲ ಮಾತುಗಳಲ್ಲಿ ನಿಪುಣನಾದ ಭಗವಾನ್ ವ್ಯಾಸರು ಹೇಳಿದರು.
2.73.6
दिष्ट्या वर्धसि कौन्तेय साम्राज्यं प्राप्य दुर्लभम् ।
वर्धिताः कुरवः सर्वे त्वया कुरुकुलोद्वह ॥ २.७३.६ ॥
'ಕೌಂತೇಯನೇ, ಭಾಗ್ಯದಿಂದ ದುರ್ಲಭ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದು ನೀನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದುತ್ತಿರುವೆ; ಕುರುಕುಲದ ಭಾರವಹನೇ, ನಿನ್ನಿಂದ ಎಲ್ಲ ಕುರುಗಳು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.'
2.73.7
आपृच्छे त्वां गमिष्यामि पूजितोऽस्मि विशाम्पते ।
एवमुक्तः स कृष्णेन धर्मराजो युधिष्ठिरः ॥ २.७३.७ ॥
ಓ ಜನಪತಿಯೇ, ನಿಮ್ಮಿಂದ ಬೀಳ್ಕೊಂಡು ನಾನು ಹೋಗುತ್ತೇನೆ; ನಾನು ಗೌರವಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದೇನೆ. ಕೃಷ್ಣನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಲು ಧರ್ಮರಾಜ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು…
2.73.8
अभिवाद्योपसङ्गृह्य पितामहमथाब्रवीत् ॥ २.७३.८ ॥
ಅಜ್ಜನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಅವರ ಪಾದಗಳನ್ನು ಮುಟ್ಟಿ, ಆಗ ಅವನು ಹೇಳಿದನು.
2.73.9
संशयो द्विपदां श्रेष्ठ ममोत्पन्नः सुदुर्लभः ।
तस्य नान्योऽस्ति वक्ता वै त्वामृते द्विजपुङ्गव ॥ २.७३.९ ॥
ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ನನ್ನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ದುರ್ಲಭವಾದ ಒಂದು ಸಂಶಯ ಉಂಟಾಗಿದೆ. ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ನಿಮ್ಮನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಅದನ್ನು ಹೇಳುವವರು ಬೇರಾರೂ ಇಲ್ಲ.
2.73.10
उत्पातांस्त्रिविधान्प्राह नारदो भगवानृषिः ।
दिव्यांश्चैवान्तरिक्षांश्च पार्थिवांश्च पितामह ॥ २.७३.१० ॥
ಭಗವಾನ್ ಋಷಿ ನಾರದರು ಮೂರು ವಿಧದ ಉತ್ಪಾತಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ — ದಿವ್ಯವಾದವು, ಆಕಾಶದವು, ಭೂಮಿಯವು. ಓ ಪಿತಾಮಹ!
2.73.11
सुमहच्च फलं तेषां भवितेति न संशयः ।
अपि चैद्यस्य पतनाच्छान्तमौत्पातिकं महत् ॥ २.७३.११ ॥
ಅವುಗಳ ಫಲ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ತಾಗಿರುವುದು ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ. ಚೈದ್ಯನ (ಶಿಶುಪಾಲನ) ಪತನದಿಂದ ಆ ಮಹಾ ಉತ್ಪಾತ ಶಾಂತವಾಗಿದೆ.
2.73.12
राज्ञस्तु वचनं श्रुत्वा पराशरसुतः प्रभुः ।
कृष्णद्वैपायनो व्यास इदं वचनमब्रवीत् ॥ २.७३.१२ ॥
ರಾಜನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಪರಾಶರನ ಪುತ್ರನಾದ, ಪ್ರಭುವಾದ ಕೃಷ್ಣದ್ವೈಪಾಯನ ವ್ಯಾಸರು ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರು.
2.73.13
त्रयोदश समा राजन्नुत्पातानां फलं महत् ।
सर्वक्षत्रविनाशाय भविष्यति विशाम्पते ॥ २.७३.१३ ॥
ರಾಜನೇ, ಹದಿಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಉತ್ಪಾತಗಳ ಮಹಾ ಫಲ ಉಂಟಾಗುವುದು; ಪ್ರಜಾಪತಿಯೇ, ಅದು ಸಮಸ್ತ ಕ್ಷತ್ರಿಯರ ವಿನಾಶಕ್ಕಾಗಿ ಇರುವುದು.
2.73.14
त्वामेकं कारणं कृत्वा कालेन भरतर्षभ ।
समेतं पार्थिवं क्षत्रं क्षयं यास्यति भारत।
दुर्योधनापराधेन भीमार्जुनबलेन च ॥ २.७३.१४ ॥
ಭರತರ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ನಿನ್ನನ್ನೇ ಏಕೈಕ ಕಾರಣವಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಕಾಲಕ್ರಮದಲ್ಲಿ, ಭಾರತ, ಒಟ್ಟುಗೂಡಿದ ರಾಜವರ್ಗವು ದುರ್ಯೋಧನನ ಅಪರಾಧದಿಂದ ಮತ್ತು ಭೀಮಾರ್ಜುನರ ಬಲದಿಂದ ನಾಶವಾಗುವುದು.
2.73.15
स्वप्नं द्रक्ष्यसि राजेन्द्र तस्मिन्काल उपस्थिते ।
तत्तेऽहं सम्प्रवक्ष्यामि तन्निबोध युधिष्ठिर ॥ २.७३.१५ ॥
ರಾಜೇಂದ್ರನೇ, ಆ ಕಾಲ ಬಂದಾಗ ನೀನು ಒಂದು ಕನಸನ್ನು ಕಾಣುವೆ; ಅದನ್ನು ನಾನು ನಿನಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೇಳುವೆ, ಯುಧಿಷ್ಠಿರ, ಅದನ್ನು ಆಲಿಸು.
2.73.16
यान्तं द्रक्ष्यसि राजेन्द्र क्षपान्ते त्वं वृषध्वजम् ।
नीलकण्ठं भवं स्थाणुं कपालिं त्रिपुरान्तकम् ॥ २.७३.१६ ॥
ರಾಜೇಂದ್ರನೇ, ರಾತ್ರಿಯ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ನೀನು ವೃಷಧ್ವಜನು ಹೋಗುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣುವೆ — ನೀಲಕಂಠ, ಭವ, ಸ್ಥಾಣು, ಕಪಾಲಿ, ತ್ರಿಪುರಾಂತಕ.
2.73.17
उग्रं रुद्रं पशुपतिं महादेवमुमापतिम् ।
हरं शर्वं वृषं शूलं पिनाकिं कृत्तिवाससम् ॥ २.७३.१७ ॥
ಉಗ್ರನಾದ ರುದ್ರ, ಪಶುಪತಿ, ಮಹಾದೇವ, ಉಮಾಪತಿ, ಹರ, ಶರ್ವ, ವೃಷ, ಶೂಲಧಾರಿ, ಪಿನಾಕಿ, ಕೃತ್ತಿವಾಸ.
2.73.18
कैलासकूडप्रतिमे वृषभेऽवस्थितं शिवम् ।
निरीक्षमाणं सततं पितृराजाश्रितां दिशम् ॥ २.७३.१८ ॥
ಕೈಲಾಸ ಶಿಖರದಂತಿರುವ ವೃಷಭದ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತ ಶಿವನು, ಪಿತೃರಾಜನಿಂದ (ಯಮನಿಂದ) ಆಶ್ರಿತವಾದ ದಿಕ್ಕನ್ನು (ದಕ್ಷಿಣವನ್ನು) ನಿರಂತರವಾಗಿ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.
2.73.19
एवमीदृशकं स्वप्नं द्रक्ष्यसि त्वं विशाम्पते ।
मा तत्कृते ह्यनुध्याहि कालो हि दुरतिक्रमः ॥ २.७३.१९ ॥
ಹೀಗೆ, ಪ್ರಜಾಪತೇ, ನೀನು ಇಂತಹ ಕನಸನ್ನು ಕಾಣುವೆ. ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಚಿಂತಿಸಬೇಡ; ಕಾಲವನ್ನು ದಾಟುವುದು ಕಷ್ಟ.
2.73.20
स्वस्ति तेऽस्तु गमिष्यामि कैलासं पर्वतं प्रति ।
अप्रमत्तः स्थितो दान्तः पृथिवीं परिपालय ॥ २.७३.२० ॥
ನಿನಗೆ ಮಂಗಳವಾಗಲಿ. ನಾನು ಕೈಲಾಸ ಪರ್ವತದ ಕಡೆಗೆ ಹೋಗುತ್ತೇನೆ. ಎಚ್ಚರದಿಂದ, ಸಂಯಮದಿಂದ ಇದ್ದು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಪಾಲಿಸು.
2.73.21
एवमुक्त्वा स भगवान्कैलासं पर्वतं ययौ ।
कृष्णद्वैपायनो व्यासः सह शिष्यैः सहानुगैः ॥ २.७३.२१ ॥
ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ಆ ಭಗವಾನ್ ಕೃಷ್ಣದ್ವೈಪಾಯನ ವ್ಯಾಸರು ಶಿಷ್ಯರು ಮತ್ತು ಅನುಚರರೊಂದಿಗೆ ಕೈಲಾಸ ಪರ್ವತಕ್ಕೆ ಹೋದರು.
2.73.22
गते पितामहे राजा चिन्ताशोकसमन्वितः ।
निः श्वसन्नुष्णमसकृत्तमेवार्थं विचिन्तयन् ॥ २.७३.२२ ॥
ಪಿತಾಮಹರು ಹೊರಟ ನಂತರ, ರಾಜನು ಚಿಂತೆ ಮತ್ತು ಶೋಕದಿಂದ ತುಂಬಿ, ಪದೇ ಪದೇ ಬಿಸಿ ನಿಟ್ಟುಸಿರು ಬಿಡುತ್ತ ಅದೇ ವಿಷಯವನ್ನು ಚಿಂತಿಸಿದನು.
2.73.23
कथं तु दैवं शक्येत पौरुषेण प्रबाधितुम् ।
अवश्यमेव भविता यदुक्तं परमर्षिणा ॥ २.७३.२३ ॥
ದೈವವನ್ನು ಪುರುಷಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಹೇಗೆ ತಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯ? ಮಹರ್ಷಿ ಹೇಳಿದುದು ಖಂಡಿತ ಆಗುವುದು.
2.73.24
ततोऽब्रवीन्महातेजाः सर्वान्भ्रातॄन्युधिष्ठिरः ।
श्रुतं वै पुरुषव्याघ्रा यन्मां द्वैपायनोऽब्रवीत् ॥ २.७३.२४ ॥
ಆಗ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ಎಲ್ಲ ಸಹೋದರರಿಗೆ ಹೇಳಿದನು: ಪುರುಷವ್ಯಾಘ್ರರೇ, ದ್ವೈಪಾಯನನು ನನಗೆ ಹೇಳಿದುದನ್ನು ನೀವು ಕೇಳಿದ್ದೀರಿ.
2.73.25
तदा तद्वचनं श्रुत्वा मरणे निश्चिता मतिः ।
सर्वक्षत्रस्य निधने यद्यहं हेतुरीप्सितः ॥ २.७३.२५ ॥
ಆಗ ಆ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ, ಮರಣದ ಬಗ್ಗೆ ಅವನ ಮನಸ್ಸು ನಿಶ್ಚಯಗೊಂಡಿತು; ಎಲ್ಲಾ ಕ್ಷತ್ರಿಯ ವರ್ಗದ ನಾಶಕ್ಕೆ ನಾನೇ ಕಾರಣನಾದರೆ.
2.73.26
कालेन निर्मितस्तात को ममार्थोऽस्ति जीवतः ।
एवं ब्रुवन्तं राजानं फाल्गुनः प्रत्यभाषत ॥ २.७३.२६ ॥
"ಪ್ರಿಯನೇ, ಕಾಲದಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಬದುಕಿರುವುದರಿಂದ ನನಗೇನು ಪ್ರಯೋಜನ?" ಎಂದು ರಾಜನಿಗೆ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಫಾಲ್ಗುನನು ಉತ್ತರಿಸಿದನು.
2.73.27
मा राजन्कश्मलं घोरं प्रविशो बुद्धिनाशनम् ।
सम्प्रधार्य महाराज यत्क्षमं तत्समाचर ॥ २.७३.२७ ॥
"ರಾಜನೇ, ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವ ಘೋರ ಮೋಹದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಬೇಡ. ಮಹಾರಾಜನೇ, ಚೆನ್ನಾಗಿ ಯೋಚಿಸಿ ಯಾವುದು ಯೋಗ್ಯವೋ ಅದನ್ನು ಮಾಡು."
2.73.28
ततोऽब्रवीत्सत्यधृतिर्भ्रातॄन्सर्वान्युधिष्ठिरः ।
द्वैपायनस्य वचनं तत्रैव समचिन्तयत् ॥ २.७३.२८ ॥
ಆಗ ಸತ್ಯಧೃತಿ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ತನ್ನ ಎಲ್ಲಾ ಸೋದರರಿಗೆ ಹೇಳಿದನು. ಅಲ್ಲಿಯೇ ದ್ವೈಪಾಯನ (ವ್ಯಾಸ) ನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಅವನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಯೋಚಿಸಿದನು.
2.73.29
अद्यप्रभृति भद्रं वः प्रतिज्ञां मे निबोधत ।
त्रयोदश समास्तात को ममार्थो ऽस्ति जीवतः ॥ २.७३.२९ ॥
"ಇಂದಿನಿಂದ ನಿಮಗೆ ಮಂಗಳವಾಗಲಿ; ನನ್ನ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯನ್ನು ಕೇಳಿರಿ. ಪ್ರಿಯನೇ, ಹದಿಮೂರು ವರ್ಷ ಬದುಕಿರುವುದರಿಂದ ನನಗೇನು ಪ್ರಯೋಜನ?"
2.73.30
न प्रवक्ष्यामि परुषं भ्रातॄनन्यांश्च पार्थिवान् ।
स्थितो निदेशे ज्ञातीनां योक्ष्ये तत्सुमुदाहरन् ॥ २.७३.३० ॥
"ನನ್ನ ಸೋದರರೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು ಇತರ ರಾಜರೊಂದಿಗೆ ಕಠಿಣ ಮಾತುಗಳನ್ನಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಬಂಧುಗಳ ಆಜ್ಞೆಯಲ್ಲಿ ನಿಂತು, ಒಳ್ಳೆಯ ಮಾತುಗಳನ್ನೇ ಆಡುತ್ತಾ ಹಾಗೆಯೇ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತೇನೆ."
2.73.31
एवं मे वर्तमानस्य स्वसुतेऽष्वितरेषु च ।
भेदो न भविता लोके भेदमूलो हि विग्रहः ॥ २.७३.३१ ॥
ಹೀಗೆ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ನನ್ನ ಸ್ವಂತ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಾಗಲಿ ಇತರರಲ್ಲಾಗಲಿ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಭೇದ ಉಂಟಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಭೇದವೇ ಕಲಹದ ಮೂಲ.
2.73.32
विग्रहं दूरतो रक्षन्प्रियाण्येव समाचरन् ।
वाच्यतां न गमिष्यामि लोकेषु मनुजर्षभाः ॥ २.७३.३२ ॥
ಕಲಹವನ್ನು ದೂರದಿಂದಲೇ ತಡೆದು, ಪ್ರಿಯವಾದುದನ್ನೇ ಮಾಡುತ್ತಾ, ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠರೇ, ನಾನು ಲೋಕದಲ್ಲಿ ನಿಂದೆಗೆ ಗುರಿಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
2.73.33
भ्रातृर्ज्येष्ठस्य वचनं पाण्डवाः संनिशम्य तत ।
तमेव समवर्तन्त धर्मराजहिते रताः ॥ २.७३.३३ ॥
ಪಾಂಡವರು ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರನ ಮಾತನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಕೇಳಿ, ಧರ್ಮರಾಜನ ಹಿತದಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿ ಅದರಂತೆಯೇ ನಡೆದರು.
2.73.34
संसत्सु समयं कृत्वा धर्मराड्भ्रातृभिः सह ।
पितॄंस्तर्प्य यथान्यायं देवताश्च विशाम्पते ॥ २.७३.३४ ॥
ಧರ್ಮರಾಜನು ಸಹೋದರರೊಂದಿಗೆ ಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಂಡು, ಪ್ರಜಾಪತಿಯೇ, ವಿಧಿಯಂತೆ ಪಿತೃಗಳಿಗೂ ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ತರ್ಪಣ ನೀಡಿದನು.
2.73.35
कृतमङ्गलकल्यामो भ्रातृभिः पिरवारितः ।
गतेषु क्षत्रियेन्द्रेषु सर्वेषु भरतर्षभ ॥ २.७३.३५ ॥
ಮಂಗಳಕರ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ, ಸಹೋದರರಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿಯಲ್ಪಟ್ಟು, ಭರತಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಎಲ್ಲ ಕ್ಷತ್ರಿಯ ಪ್ರಭುಗಳು ಹೊರಟ ನಂತರ.
2.73.36
युधिष्ठिरः सहामात्यः प्रविवेश पुरोत्तमम् ।
दुर्योधनो महाराज शकुनिश्चापि सौबलः।
सभायां समणीयायां तत्रैवास्ते नराधिप ॥ २.७३.३६ ॥
ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ಮಂತ್ರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ನಗರವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು. ಮಹಾರಾಜನೇ, ದುರ್ಯೋಧನನೂ ಸೌಬಲ ಶಕುನಿಯೂ ಆ ಮನೋಹರ ಸಭೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಅಲ್ಲಿ ಉಳಿದರು, ನರಾಧಿಪನೇ.