మహాభారతం · అధ్యాయం 2.73
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.73.1
अनुसंसार्य नृपतीन्पाण्डवाः पाण्डवाग्रजम् ।
अभिजग्मुर्महेष्वासा धर्मराजं युधिष्ठिरम् ॥ २.७३.१ ॥
పాండవులు రాజులను దర్శించి, పాండవాగ్రజుడు ధర్మరాజు యుధిష్ఠిరుని వద్దకు వెళ్ళారు; వారు మహా ధనుర్ధరులు.
2.73.2
सोऽनुमेने महाबाहुर्भातॄंश्च सुहृदस्तथा ।
शिष्यैः परिवृतो व्यासः पुरस्तात्समपद्यत ॥ २.७३.२ ॥
మహాబాహువు సోదరులను, మిత్రులను అంగీకరించాడు; శిష్యులతో చుట్టుముట్టబడిన వ్యాసుడు వారి ముందు ప్రత్యక్షమయ్యాడు.
2.73.3
सोऽभ्ययादासनात्तूर्णं भ्रातृभिः परिवारितः ।
पाद्येनासनदानेन पितामहमपूजयत् ॥ २.७३.३ ॥
సోదరులతో చుట్టుముట్టబడినవాడు వేగంగా ఆసనం నుండి లేచి వెళ్ళి, పాద్యమును, ఆసనమును ఇచ్చి పితామహుని పూజించాడు.
2.73.4
अथोपविश्य भगवान्काञ्चने परमासने ।
आस्यतामिति चोवाच धर्मराजं युधिष्ठिरम् ॥ २.७३.४ ॥
అప్పుడు భగవానుడు బంగారు ఉత్తమ ఆసనంపై కూర్చుని, 'కూర్చో' అని ధర్మరాజు యుధిష్ఠిరునితో అన్నాడు.
2.73.5
अथोपविष्टं राजानं भ्रातृभिः परिवारितम् ।
उवाच भगवान्व्यासस्तत्तद्वाक्यविशारदः ॥ २.७३.५ ॥
అప్పుడు సోదరులతో చుట్టుముట్టబడి కూర్చున్న రాజుతో, అన్ని రకాల మాటలలో నిపుణుడైన భగవాన్ వ్యాసుడు ఇలా అన్నాడు.
2.73.6
दिष्ट्या वर्धसि कौन्तेय साम्राज्यं प्राप्य दुर्लभम् ।
वर्धिताः कुरवः सर्वे त्वया कुरुकुलोद्वह ॥ २.७३.६ ॥
'కౌంతేయా, అదృష్టవశాత్తు దుర్లభమైన సామ్రాజ్యాన్ని పొంది నీవు అభివృద్ధి చెందుతున్నావు; కురుకుల ధురంధరా, నీ వలన కురువంశీయులంతా వృద్ధి చెందారు.'
2.73.7
आपृच्छे त्वां गमिष्यामि पूजितोऽस्मि विशाम्पते ।
एवमुक्तः स कृष्णेन धर्मराजो युधिष्ठिरः ॥ २.७३.७ ॥
ఓ ప్రజాపాలకా, నేను మీ వద్ద సెలవు తీసుకొని వెళ్తాను; నేను గౌరవింపబడ్డాను. కృష్ణుడు ఇలా పలికినప్పుడు ధర్మరాజు యుధిష్ఠిరుడు…
2.73.8
अभिवाद्योपसङ्गृह्य पितामहमथाब्रवीत् ॥ २.७३.८ ॥
తాతగారికి నమస్కరించి, ఆయన పాదాలను స్పృశించి, అప్పుడు ఇలా అన్నాడు.
2.73.9
संशयो द्विपदां श्रेष्ठ ममोत्पन्नः सुदुर्लभः ।
तस्य नान्योऽस्ति वक्ता वै त्वामृते द्विजपुङ्गव ॥ २.७३.९ ॥
ద్విపాదులలో శ్రేష్ఠుడా, నాకు అత్యంత దుర్లభమైన ఒక సందేహం కలిగింది. ద్విజశ్రేష్ఠుడా, మీరు తప్ప దానిని చెప్పగలవారు మరెవరూ లేరు.
2.73.10
उत्पातांस्त्रिविधान्प्राह नारदो भगवानृषिः ।
दिव्यांश्चैवान्तरिक्षांश्च पार्थिवांश्च पितामह ॥ २.७३.१० ॥
భగవానుడైన ఋషి నారదుడు మూడు విధాలైన ఉత్పాతాలను చెప్పాడు — దివ్యమైనవి, అంతరిక్షంలోనివి, భూమిపైనివి. ఓ పితామహా!
2.73.11
सुमहच्च फलं तेषां भवितेति न संशयः ।
अपि चैद्यस्य पतनाच्छान्तमौत्पातिकं महत् ॥ २.७३.११ ॥
వాటి ఫలితం అత్యంత గొప్పదిగా ఉంటుంది, ఇందులో సందేహం లేదు. చైద్యుడి (శిశుపాలుడి) పతనంతో ఆ గొప్ప ఉత్పాతం శాంతించింది.
2.73.12
राज्ञस्तु वचनं श्रुत्वा पराशरसुतः प्रभुः ।
कृष्णद्वैपायनो व्यास इदं वचनमब्रवीत् ॥ २.७३.१२ ॥
రాజు మాటలు విని, పరాశరుని కుమారుడు, ప్రభువైన కృష్ణద్వైపాయన వ్యాసుడు ఈ మాటలు పలికాడు.
2.73.13
त्रयोदश समा राजन्नुत्पातानां फलं महत् ।
सर्वक्षत्रविनाशाय भविष्यति विशाम्पते ॥ २.७३.१३ ॥
రాజా, పదమూడు సంవత్సరాలపాటు ఉత్పాతాల మహాఫలం కలుగుతుంది; ప్రజాపాలకా, ఇది క్షత్రియులందరి వినాశానికి దారితీస్తుంది.
2.73.14
त्वामेकं कारणं कृत्वा कालेन भरतर्षभ ।
समेतं पार्थिवं क्षत्रं क्षयं यास्यति भारत।
दुर्योधनापराधेन भीमार्जुनबलेन च ॥ २.७३.१४ ॥
భరతశ్రేష్ఠా, నిన్నే ఏకైక కారణంగా చేసుకొని కాలక్రమంలో, భారతా, సమావేశమైన రాజవర్గం దుర్యోధనుని అపరాధం వల్ల, భీమార్జునుల బలం వల్ల నశించిపోతుంది.
2.73.15
स्वप्नं द्रक्ष्यसि राजेन्द्र तस्मिन्काल उपस्थिते ।
तत्तेऽहं सम्प्रवक्ष्यामि तन्निबोध युधिष्ठिर ॥ २.७३.१५ ॥
రాజేంద్రా, ఆ కాలం వచ్చినప్పుడు నీవు ఒక స్వప్నాన్ని చూస్తావు; దాన్ని నేను నీకు పూర్తిగా చెబుతాను, యుధిష్ఠిరా, అది విను.
2.73.16
यान्तं द्रक्ष्यसि राजेन्द्र क्षपान्ते त्वं वृषध्वजम् ।
नीलकण्ठं भवं स्थाणुं कपालिं त्रिपुरान्तकम् ॥ २.७३.१६ ॥
రాజేంద్రా, రాత్రి చివరన నీవు వృషధ్వజుణ్ణి వెళ్ళిపోతుండగా చూస్తావు — నీలకంఠుడు, భవుడు, స్థాణువు, కపాలి, త్రిపురాంతకుడు.
2.73.17
उग्रं रुद्रं पशुपतिं महादेवमुमापतिम् ।
हरं शर्वं वृषं शूलं पिनाकिं कृत्तिवाससम् ॥ २.७३.१७ ॥
ఉగ్రుడైన రుద్రుడు, పశుపతి, మహాదేవుడు, ఉమాపతి, హరుడు, శర్వుడు, వృషుడు, శూలధారి, పినాకి, కృత్తివాసుడు.
2.73.18
कैलासकूडप्रतिमे वृषभेऽवस्थितं शिवम् ।
निरीक्षमाणं सततं पितृराजाश्रितां दिशम् ॥ २.७३.१८ ॥
కైలాస శిఖరంలా ఉన్న వృషభంపై కూర్చున్న శివుడు, పితృరాజు (యముడు) ఆశ్రయించిన దిక్కును (దక్షిణాన్ని) ఎల్లప్పుడూ చూస్తున్నాడు.
2.73.19
एवमीदृशकं स्वप्नं द्रक्ष्यसि त्वं विशाम्पते ।
मा तत्कृते ह्यनुध्याहि कालो हि दुरतिक्रमः ॥ २.७३.१९ ॥
ఇలాగే, ప్రజాపతీ, నీవు ఇటువంటి కలను చూస్తావు. దాని గురించి చింతించకు; కాలాన్ని అతిక్రమించడం కష్టం.
2.73.20
स्वस्ति तेऽस्तु गमिष्यामि कैलासं पर्वतं प्रति ।
अप्रमत्तः स्थितो दान्तः पृथिवीं परिपालय ॥ २.७३.२० ॥
నీకు శుభం కలుగుగాక. నేను కైలాస పర్వతం వైపు వెళ్తాను. అప్రమత్తుడిగా, నిగ్రహంతో ఉండి భూమిని రక్షించు.
2.73.21
एवमुक्त्वा स भगवान्कैलासं पर्वतं ययौ ।
कृष्णद्वैपायनो व्यासः सह शिष्यैः सहानुगैः ॥ २.७३.२१ ॥
ఇలా చెప్పి, ఆ భగవానుడు కృష్ణద్వైపాయన వ్యాసుడు శిష్యులు, అనుచరులతో కలిసి కైలాస పర్వతానికి వెళ్ళాడు.
2.73.22
गते पितामहे राजा चिन्ताशोकसमन्वितः ।
निः श्वसन्नुष्णमसकृत्तमेवार्थं विचिन्तयन् ॥ २.७३.२२ ॥
పితామహుడు వెళ్ళిన తరువాత, రాజు చింత, శోకంతో నిండి, పదేపదే వేడి నిట్టూర్పులు విడుస్తూ అదే విషయాన్ని ఆలోచించాడు.
2.73.23
कथं तु दैवं शक्येत पौरुषेण प्रबाधितुम् ।
अवश्यमेव भविता यदुक्तं परमर्षिणा ॥ २.७३.२३ ॥
దైవాన్ని పురుషప్రయత్నంతో ఎలా అడ్డుకోగలం? మహర్షి చెప్పినది తప్పక జరుగుతుంది.
2.73.24
ततोऽब्रवीन्महातेजाः सर्वान्भ्रातॄन्युधिष्ठिरः ।
श्रुतं वै पुरुषव्याघ्रा यन्मां द्वैपायनोऽब्रवीत् ॥ २.७३.२४ ॥
అప్పుడు మహాతేజస్వి అయిన యుధిష్ఠిరుడు సోదరులందరితో ఇలా అన్నాడు: పురుషవ్యాఘ్రులారా, ద్వైపాయనుడు నాతో చెప్పినది మీరు విన్నారు కదా.
2.73.25
तदा तद्वचनं श्रुत्वा मरणे निश्चिता मतिः ।
सर्वक्षत्रस्य निधने यद्यहं हेतुरीप्सितः ॥ २.७३.२५ ॥
అప్పుడు ఆ మాటను విని, మరణంపై అతని మనసు స్థిరపడింది; సమస్త క్షత్రియ వర్గ వినాశనానికి నేనే కారణమైతే.
2.73.26
कालेन निर्मितस्तात को ममार्थोऽस्ति जीवतः ।
एवं ब्रुवन्तं राजानं फाल्गुनः प्रत्यभाषत ॥ २.७३.२६ ॥
"ప్రియుడా, కాలం సృష్టించినవాడనై జీవించడం వల్ల నాకేమి ప్రయోజనం?" అని రాజుతో అంటుండగా ఫాల్గునుడు ప్రత్యుత్తరమిచ్చాడు.
2.73.27
मा राजन्कश्मलं घोरं प्रविशो बुद्धिनाशनम् ।
सम्प्रधार्य महाराज यत्क्षमं तत्समाचर ॥ २.७३.२७ ॥
"రాజా, బుద్ధిని నాశనం చేసే భయంకరమైన మోహంలో ప్రవేశించకు. మహారాజా, బాగా ఆలోచించి ఏది తగినదో అది చెయ్యి."
2.73.28
ततोऽब्रवीत्सत्यधृतिर्भ्रातॄन्सर्वान्युधिष्ठिरः ।
द्वैपायनस्य वचनं तत्रैव समचिन्तयत् ॥ २.७३.२८ ॥
అప్పుడు సత్యధృతి యుధిష్ఠిరుడు తన సోదరులందరితో అన్నాడు. అక్కడే ద్వైపాయనుని (వ్యాసుని) మాటలను అతడు బాగా ఆలోచించాడు.
2.73.29
अद्यप्रभृति भद्रं वः प्रतिज्ञां मे निबोधत ।
त्रयोदश समास्तात को ममार्थो ऽस्ति जीवतः ॥ २.७३.२९ ॥
"ఈ రోజు నుండి మీకు శుభం కలుగుగాక; నా ప్రతిజ్ఞ వినండి. ప్రియుడా, పదమూడు సంవత్సరాలు జీవించడం వల్ల నాకేమి ప్రయోజనం?"
2.73.30
न प्रवक्ष्यामि परुषं भ्रातॄनन्यांश्च पार्थिवान् ।
स्थितो निदेशे ज्ञातीनां योक्ष्ये तत्सुमुदाहरन् ॥ २.७३.३० ॥
"నా సోదరులతోనూ ఇతర రాజులతోనూ కఠిన మాటలు పలకను. బంధువుల ఆజ్ఞలో నిలిచి, మంచి మాటలే పలుకుతూ అలాగే నడుచుకుంటాను."
2.73.31
एवं मे वर्तमानस्य स्वसुतेऽष्वितरेषु च ।
भेदो न भविता लोके भेदमूलो हि विग्रहः ॥ २.७३.३१ ॥
ఈ విధంగా ప్రవర్తించడం వల్ల నా సొంత కుమారులలోనూ ఇతరులలోనూ లోకంలో భేదం ఉండదు; భేదమే కలహానికి మూలం.
2.73.32
विग्रहं दूरतो रक्षन्प्रियाण्येव समाचरन् ।
वाच्यतां न गमिष्यामि लोकेषु मनुजर्षभाः ॥ २.७३.३२ ॥
కలహాన్ని దూరంగా నిరోధిస్తూ, ప్రియమైన పనులనే చేస్తూ, నరులలో శ్రేష్ఠులారా, నేను లోకంలో నిందకు గురికాను.
2.73.33
भ्रातृर्ज्येष्ठस्य वचनं पाण्डवाः संनिशम्य तत ।
तमेव समवर्तन्त धर्मराजहिते रताः ॥ २.७३.३३ ॥
పాండవులు అన్న మాటను చక్కగా విని, ధర్మరాజు హితంలో నిమగ్నులై దానినే అనుసరించారు.
2.73.34
संसत्सु समयं कृत्वा धर्मराड्भ्रातृभिः सह ।
पितॄंस्तर्प्य यथान्यायं देवताश्च विशाम्पते ॥ २.७३.३४ ॥
ధర్మరాజు సోదరులతో కలిసి సభలలో ఒప్పందం చేసుకుని, ప్రజాపతీ, న్యాయబద్ధంగా పితరులకు, దేవతలకు తర్పణం చేశాడు.
2.73.35
कृतमङ्गलकल्यामो भ्रातृभिः पिरवारितः ।
गतेषु क्षत्रियेन्द्रेषु सर्वेषु भरतर्षभ ॥ २.७३.३५ ॥
మంగళ కార్యాలు చేసి, సోదరులతో చుట్టుముట్టబడి, భరతశ్రేష్ఠా, క్షత్రియ ప్రభువులందరూ వెళ్లిపోయిన తర్వాత.
2.73.36
युधिष्ठिरः सहामात्यः प्रविवेश पुरोत्तमम् ।
दुर्योधनो महाराज शकुनिश्चापि सौबलः।
सभायां समणीयायां तत्रैवास्ते नराधिप ॥ २.७३.३६ ॥
యుధిష్ఠిరుడు మంత్రులతో కలిసి ఉత్తమ నగరంలో ప్రవేశించాడు. మహారాజా, దుర్యోధనుడు, సుబలుని కుమారుడైన శకుని కూడా ఆ రమణీయ సభలోనే అక్కడ ఉండిపోయారు, నరాధిపా.