ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 2.73
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.73.1
अनुसंसार्य नृपतीन्पाण्डवाः पाण्डवाग्रजम् ।
अभिजग्मुर्महेष्वासा धर्मराजं युधिष्ठिरम् ॥ २.७३.१ ॥
ପାଣ୍ଡବମାନେ ରାଜାମାନଙ୍କୁ ଭେଟି, ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଧର୍ମରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ; ସେମାନେ ମହାଧନୁର୍ଧର ଥିଲେ।
2.73.2
सोऽनुमेने महाबाहुर्भातॄंश्च सुहृदस्तथा ।
शिष्यैः परिवृतो व्यासः पुरस्तात्समपद्यत ॥ २.७३.२ ॥
ମହାବାହୁ ଭାଇ ଓ ସୁହୃଦମାନଙ୍କୁ ସମ୍ମତି ଦେଲେ; ଶିଷ୍ୟମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରା ବ୍ୟାସ ସେମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ।
2.73.3
सोऽभ्ययादासनात्तूर्णं भ्रातृभिः परिवारितः ।
पाद्येनासनदानेन पितामहमपूजयत् ॥ २.७३.३ ॥
ଭାଇମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରା ସେ ଶୀଘ୍ର ଆସନରୁ ଉଠି ଗଲେ ଏବଂ ପାଦ୍ୟ ଓ ଆସନ ଦେଇ ପିତାମହଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ।
2.73.4
अथोपविश्य भगवान्काञ्चने परमासने ।
आस्यतामिति चोवाच धर्मराजं युधिष्ठिरम् ॥ २.७३.४ ॥
ତା'ପରେ ଭଗବାନ ସୁନାର ଉତ୍ତମ ଆସନରେ ବସି ଧର୍ମରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ବସ'।
2.73.5
अथोपविष्टं राजानं भ्रातृभिः परिवारितम् ।
उवाच भगवान्व्यासस्तत्तद्वाक्यविशारदः ॥ २.७३.५ ॥
ତା'ପରେ ଭାଇମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରା ବସିଥିବା ରାଜାଙ୍କୁ, ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର କଥାରେ ନିପୁଣ ଭଗବାନ ବ୍ୟାସ କହିଲେ।
2.73.6
दिष्ट्या वर्धसि कौन्तेय साम्राज्यं प्राप्य दुर्लभम् ।
वर्धिताः कुरवः सर्वे त्वया कुरुकुलोद्वह ॥ २.७३.६ ॥
'ହେ କୌନ୍ତେୟ, ସୌଭାଗ୍ୟରୁ ଦୁର୍ଲଭ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ପାଇ ତୁମେ ସମୃଦ୍ଧ ହେଉଛ; ହେ କୁରୁକୁଳର ଧୁରନ୍ଧର, ତୁମ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ କୁରୁ ସମୃଦ୍ଧ ହୋଇଛନ୍ତି।'
2.73.7
आपृच्छे त्वां गमिष्यामि पूजितोऽस्मि विशाम्पते ।
एवमुक्तः स कृष्णेन धर्मराजो युधिष्ठिरः ॥ २.७३.७ ॥
ହେ ପ୍ରଜାପତି, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କଠାରୁ ବିଦାୟ ନେଇ ଯାଉଛି; ମୁଁ ସମ୍ମାନିତ ହୋଇଛି। କୃଷ୍ଣ ଏପରି କହିବାରୁ ଧର୍ମରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିର…
2.73.8
अभिवाद्योपसङ्गृह्य पितामहमथाब्रवीत् ॥ २.७३.८ ॥
ଅଜାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି ଓ ତାଙ୍କ ଚରଣ ସ୍ପର୍ଶ କରି ତା'ପରେ ସେ କହିଲେ।
2.73.9
संशयो द्विपदां श्रेष्ठ ममोत्पन्नः सुदुर्लभः ।
तस्य नान्योऽस्ति वक्ता वै त्वामृते द्विजपुङ्गव ॥ २.७३.९ ॥
ହେ ମନୁଷ୍ୟଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୋ ମନରେ ଅତି ଦୁର୍ଲଭ ଏକ ସଂଶୟ ଉପୁଜିଛି। ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆପଣଙ୍କ ବ୍ୟତୀତ ତାହା କହିବାକୁ ଆଉ କେହି ନାହାନ୍ତି।
2.73.10
उत्पातांस्त्रिविधान्प्राह नारदो भगवानृषिः ।
दिव्यांश्चैवान्तरिक्षांश्च पार्थिवांश्च पितामह ॥ २.७३.१० ॥
ଭଗବାନ ଋଷି ନାରଦ ତିନି ପ୍ରକାର ଉତ୍ପାତ କହିଥିଲେ — ଦିବ୍ୟ, ଆକାଶୀୟ ଓ ପାର୍ଥିବ। ହେ ପିତାମହ!
2.73.11
सुमहच्च फलं तेषां भवितेति न संशयः ।
अपि चैद्यस्य पतनाच्छान्तमौत्पातिकं महत् ॥ २.७३.११ ॥
ସେମାନଙ୍କ ଫଳ ଅତି ବଡ଼ ହେବ, ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଚୈଦ୍ୟ (ଶିଶୁପାଳ)ଙ୍କ ପତନରେ ସେ ମହା ଉତ୍ପାତ ଶାନ୍ତ ହୋଇଛି।
2.73.12
राज्ञस्तु वचनं श्रुत्वा पराशरसुतः प्रभुः ।
कृष्णद्वैपायनो व्यास इदं वचनमब्रवीत् ॥ २.७३.१२ ॥
ରାଜାଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି ପରାଶରଙ୍କ ପୁତ୍ର, ପ୍ରଭୁ କୃଷ୍ଣଦ୍ୱୈପାୟନ ବ୍ୟାସ ଏହି ବଚନ କହିଲେ।
2.73.13
त्रयोदश समा राजन्नुत्पातानां फलं महत् ।
सर्वक्षत्रविनाशाय भविष्यति विशाम्पते ॥ २.७३.१३ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ତେର ବର୍ଷ ଧରି ଉତ୍ପାତର ମହାଫଳ ହେବ; ହେ ପ୍ରଜାପତି, ତାହା ସମସ୍ତ କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କ ବିନାଶ ପାଇଁ ହେବ।
2.73.14
त्वामेकं कारणं कृत्वा कालेन भरतर्षभ ।
समेतं पार्थिवं क्षत्रं क्षयं यास्यति भारत।
दुर्योधनापराधेन भीमार्जुनबलेन च ॥ २.७३.१४ ॥
ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, କେବଳ ତୁମକୁ କାରଣ କରି ସମୟ କ୍ରମେ, ହେ ଭାରତ, ଏକତ୍ରିତ ରାଜବର୍ଗ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନଙ୍କ ଅପରାଧ ଓ ଭୀମ-ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ବଳ ଦ୍ୱାରା ବିନଷ୍ଟ ହେବ।
2.73.15
स्वप्नं द्रक्ष्यसि राजेन्द्र तस्मिन्काल उपस्थिते ।
तत्तेऽहं सम्प्रवक्ष्यामि तन्निबोध युधिष्ठिर ॥ २.७३.१५ ॥
ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ସେ ସମୟ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ ତୁମେ ଏକ ସ୍ୱପ୍ନ ଦେଖିବ; ତାହା ମୁଁ ତୁମକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କହିବି, ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ତାହା ଶୁଣ।
2.73.16
यान्तं द्रक्ष्यसि राजेन्द्र क्षपान्ते त्वं वृषध्वजम् ।
नीलकण्ठं भवं स्थाणुं कपालिं त्रिपुरान्तकम् ॥ २.७३.१६ ॥
ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ରାତ୍ରିର ଶେଷରେ ତୁମେ ବୃଷଧ୍ୱଜଙ୍କୁ ଯାଉଥିବା ଦେଖିବ — ନୀଳକଣ୍ଠ, ଭବ, ସ୍ଥାଣୁ, କପାଳୀ, ତ୍ରିପୁରାନ୍ତକ।
2.73.17
उग्रं रुद्रं पशुपतिं महादेवमुमापतिम् ।
हरं शर्वं वृषं शूलं पिनाकिं कृत्तिवाससम् ॥ २.७३.१७ ॥
ଉଗ୍ର ରୁଦ୍ର, ପଶୁପତି, ମହାଦେବ, ଉମାପତି, ହର, ଶର୍ବ, ବୃଷ, ଶୂଳଧାରୀ, ପିନାକୀ, କୃତ୍ତିବାସ।
2.73.18
कैलासकूडप्रतिमे वृषभेऽवस्थितं शिवम् ।
निरीक्षमाणं सततं पितृराजाश्रितां दिशम् ॥ २.७३.१८ ॥
କୈଳାସ ଶିଖର ପରି ବୃଷଭ ଉପରେ ବସିଥିବା ଶିବ, ପିତୃରାଜ (ଯମ) ଆଶ୍ରିତ ଦିଗ (ଦକ୍ଷିଣ) ପ୍ରତି ନିରନ୍ତର ଚାହୁଁଛନ୍ତି।
2.73.19
एवमीदृशकं स्वप्नं द्रक्ष्यसि त्वं विशाम्पते ।
मा तत्कृते ह्यनुध्याहि कालो हि दुरतिक्रमः ॥ २.७३.१९ ॥
ଏହିପରି, ହେ ପ୍ରଜାପତି, ତୁମେ ଏପରି ସ୍ୱପ୍ନ ଦେଖିବ। ତାହା ପାଇଁ ଚିନ୍ତା କରନାହିଁ; କାଳକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିବା କଷ୍ଟକର।
2.73.20
स्वस्ति तेऽस्तु गमिष्यामि कैलासं पर्वतं प्रति ।
अप्रमत्तः स्थितो दान्तः पृथिवीं परिपालय ॥ २.७३.२० ॥
ତୁମର କଲ୍ୟାଣ ହେଉ। ମୁଁ କୈଳାସ ପର୍ବତ ଆଡ଼କୁ ଯିବି। ସାବଧାନ ଓ ସଂଯମୀ ରହି ପୃଥିବୀକୁ ପାଳନ କର।
2.73.21
एवमुक्त्वा स भगवान्कैलासं पर्वतं ययौ ।
कृष्णद्वैपायनो व्यासः सह शिष्यैः सहानुगैः ॥ २.७३.२१ ॥
ଏପରି କହି ସେହି ଭଗବାନ କୃଷ୍ଣଦ୍ୱୈପାୟନ ବ୍ୟାସ ଶିଷ୍ୟ ଓ ଅନୁଚରମାନଙ୍କ ସହିତ କୈଳାସ ପର୍ବତ ଆଡ଼କୁ ଗଲେ।
2.73.22
गते पितामहे राजा चिन्ताशोकसमन्वितः ।
निः श्वसन्नुष्णमसकृत्तमेवार्थं विचिन्तयन् ॥ २.७३.२२ ॥
ପିତାମହ ଚାଲିଗଲା ପରେ ରାଜା ଚିନ୍ତା ଓ ଶୋକରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ବାରମ୍ବାର ଉଷ୍ଣ ନିଃଶ୍ୱାସ ଛାଡ଼ି ସେହି ବିଷୟ ଚିନ୍ତା କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
2.73.23
कथं तु दैवं शक्येत पौरुषेण प्रबाधितुम् ।
अवश्यमेव भविता यदुक्तं परमर्षिणा ॥ २.७३.२३ ॥
ଦୈବକୁ ପୁରୁଷକାରରେ କିପରି ରୋକି ହେବ? ମହର୍ଷି ଯାହା କହିଛନ୍ତି, ତାହା ନିଶ୍ଚୟ ହେବ।
2.73.24
ततोऽब्रवीन्महातेजाः सर्वान्भ्रातॄन्युधिष्ठिरः ।
श्रुतं वै पुरुषव्याघ्रा यन्मां द्वैपायनोऽब्रवीत् ॥ २.७३.२४ ॥
ତା'ପରେ ମହାତେଜସ୍ୱୀ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ସମସ୍ତ ଭାଇମାନଙ୍କୁ କହିଲେ: ହେ ପୁରୁଷବ୍ୟାଘ୍ରଗଣ, ଦ୍ୱୈପାୟନ ମୋତେ ଯାହା କହିଲେ ତାହା ତୁମେ ଶୁଣିଛ।
2.73.25
तदा तद्वचनं श्रुत्वा मरणे निश्चिता मतिः ।
सर्वक्षत्रस्य निधने यद्यहं हेतुरीप्सितः ॥ २.७३.२५ ॥
ତେବେ ସେହି ବଚନ ଶୁଣି, ମରଣ ବିଷୟରେ ତାଙ୍କ ମନ ନିଶ୍ଚିତ ହେଲା; ସମସ୍ତ କ୍ଷତ୍ରିୟ ବର୍ଗର ବିନାଶର ହେତୁ ଯଦି ମୁଁ ହୁଏ।
2.73.26
कालेन निर्मितस्तात को ममार्थोऽस्ति जीवतः ।
एवं ब्रुवन्तं राजानं फाल्गुनः प्रत्यभाषत ॥ २.७३.२६ ॥
"ହେ ତାତ, କାଳ ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟ ହୋଇ ବଞ୍ଚିଥିବାରେ ମୋର କି ପ୍ରୟୋଜନ?" ରାଜାଙ୍କୁ ଏପରି କହୁଥିବା ବେଳେ ଫାଲ୍ଗୁନ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
2.73.27
मा राजन्कश्मलं घोरं प्रविशो बुद्धिनाशनम् ।
सम्प्रधार्य महाराज यत्क्षमं तत्समाचर ॥ २.७३.२७ ॥
"ହେ ରାଜନ୍, ବୁଦ୍ଧିନାଶକ ଭୟଙ୍କର ମୋହରେ ପ୍ରବେଶ କରନାହିଁ। ହେ ମହାରାଜ, ଭଲ ଭାବେ ବିଚାର କରି ଯାହା ଉଚିତ ତାହା କର।"
2.73.28
ततोऽब्रवीत्सत्यधृतिर्भ्रातॄन्सर्वान्युधिष्ठिरः ।
द्वैपायनस्य वचनं तत्रैव समचिन्तयत् ॥ २.७३.२८ ॥
ତେବେ ସତ୍ୟଧୃତି ଯୁଧିଷ୍ଠିର ନିଜର ସମସ୍ତ ଭାଇମାନଙ୍କୁ କହିଲେ। ସେଠାରେ ହିଁ ସେ ଦ୍ୱୈପାୟନ (ବ୍ୟାସ)ଙ୍କ ବଚନ ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କଲେ।
2.73.29
अद्यप्रभृति भद्रं वः प्रतिज्ञां मे निबोधत ।
त्रयोदश समास्तात को ममार्थो ऽस्ति जीवतः ॥ २.७३.२९ ॥
"ଆଜିଠାରୁ ତୁମମାନଙ୍କର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ; ମୋର ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଶୁଣ। ହେ ତାତ, ତେର ବର୍ଷ ବଞ୍ଚିବାରେ ମୋର କି ପ୍ରୟୋଜନ?"
2.73.30
न प्रवक्ष्यामि परुषं भ्रातॄनन्यांश्च पार्थिवान् ।
स्थितो निदेशे ज्ञातीनां योक्ष्ये तत्सुमुदाहरन् ॥ २.७३.३० ॥
"ମୁଁ ମୋ ଭାଇମାନଙ୍କୁ ଓ ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନଙ୍କୁ କଠୋର ବଚନ କହିବି ନାହିଁ। ଜ୍ଞାତିମାନଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ରହି, ଉତ୍ତମ ବଚନ କହି ସେହିପରି ଆଚରଣ କରିବି।"
2.73.31
एवं मे वर्तमानस्य स्वसुतेऽष्वितरेषु च ।
भेदो न भविता लोके भेदमूलो हि विग्रहः ॥ २.७३.३१ ॥
ଏପରି ଆଚରଣ କଲେ ମୋ ନିଜ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜଗତରେ ଭେଦ ହେବ ନାହିଁ, କାରଣ ଭେଦ ହିଁ କଳହର ମୂଳ।
2.73.32
विग्रहं दूरतो रक्षन्प्रियाण्येव समाचरन् ।
वाच्यतां न गमिष्यामि लोकेषु मनुजर्षभाः ॥ २.७३.३२ ॥
କଳହକୁ ଦୂରରୁ ହିଁ ରୋକି, କେବଳ ପ୍ରିୟ କର୍ମ କରି, ହେ ମନୁଷ୍ୟଶ୍ରେଷ୍ଠଗଣ, ମୁଁ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନିନ୍ଦାର ପାତ୍ର ହେବି ନାହିଁ।
2.73.33
भ्रातृर्ज्येष्ठस्य वचनं पाण्डवाः संनिशम्य तत ।
तमेव समवर्तन्त धर्मराजहिते रताः ॥ २.७३.३३ ॥
ପାଣ୍ଡବମାନେ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଭାଇଙ୍କ ବାଣୀ ଭଲଭାବେ ଶୁଣି, ଧର୍ମରାଜଙ୍କ ହିତରେ ରତ ରହି ସେଥି ଅନୁସାରେ ଆଚରଣ କଲେ।
2.73.34
संसत्सु समयं कृत्वा धर्मराड्भ्रातृभिः सह ।
पितॄंस्तर्प्य यथान्यायं देवताश्च विशाम्पते ॥ २.७३.३४ ॥
ଧର୍ମରାଜ ଭାଇମାନଙ୍କ ସହିତ ସଭାରେ ଚୁକ୍ତି କରି, ହେ ପ୍ରଜାପତି, ବିଧି ଅନୁସାରେ ପିତୃଗଣ ଓ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ତର୍ପଣ କଲେ।
2.73.35
कृतमङ्गलकल्यामो भ्रातृभिः पिरवारितः ।
गतेषु क्षत्रियेन्द्रेषु सर्वेषु भरतर्षभ ॥ २.७३.३५ ॥
ମଙ୍ଗଳ କର୍ମ କରି, ଭାଇମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରି ହୋଇ, ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସମସ୍ତ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଇନ୍ଦ୍ରମାନେ ଚାଲିଗଲା ପରେ।
2.73.36
युधिष्ठिरः सहामात्यः प्रविवेश पुरोत्तमम् ।
दुर्योधनो महाराज शकुनिश्चापि सौबलः।
सभायां समणीयायां तत्रैवास्ते नराधिप ॥ २.७३.३६ ॥
ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଅମାତ୍ୟମାନଙ୍କ ସହିତ ଉତ୍ତମ ନଗରରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ହେ ମହାରାଜ, ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ଓ ସୌବଳ ଶକୁନି ମଧ୍ୟ ସେହି ସୁନ୍ଦର ସଭାରେ ସେଠାରେ ରହିଲେ, ହେ ନରାଧିପ।