Mahābhārata · Adhyāya 2.74
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.74.1
वसन्दुर्योधनस्तस्यां सभायां पुरुषर्षभ ।
शनैर्ददर्श तां सर्वां सभां शकुनिना सह ॥ २.७४.१ ॥
Duryodhana, residiendo en aquella sala de asamblea, mejor de los hombres, contempló lentamente toda la sala junto con Śakuni.
2.74.2
तस्यां दिव्यानभिप्रायान्ददर्श कुरुनन्दनः ।
न दृष्टपूर्वा ये तेन नगरे नागसाह्वये ॥ २.७४.२ ॥
En aquella sala, el descendiente de los Kuru vio visiones divinas e inesperadas que nunca antes había visto en la ciudad llamada Nāgasāhvaya.
2.74.3
स कदाचित्सभामध्ये धार्तराष्ट्रो महीपतिः ।
स्फाटिकं स्थलमासाद्य जलमित्यभिशङ्कया ॥ २.७४.३ ॥
Una vez, en medio de la sala de asamblea, aquel hijo de Dhṛtarāṣṭra, señor de la tierra, llegó al suelo de cristal y, creyéndolo agua, se llenó de duda.
2.74.4
स्ववस्त्रोत्कर्षणं राजा कृतवान्बुद्धिमोहितः ।
दुर्मना विमुखश्चैव परिचक्राम तां सभाम् ॥ २.७४.४ ॥
El rey, ofuscado de mente, alzó su propia vestidura; luego, abatido y apartando el rostro, anduvo por aquella sala.
2.74.5
ततः स्थले निपतितो दुर्मना व्रीडितो नृपः ।
निः श्वसन्विमुखश्चापि परिचक्राम तां सभाम् ॥ २.७४.५ ॥
Entonces, caído en el suelo, abatido y avergonzado, el rey, suspirando, apartó el rostro y anduvo por aquella sala.
2.74.6
ततः स्फाटिकतोयां वै स्फाटिकाम्बुजशोभिताम् ।
वापीं मत्वा स्थलमिव सवासाः प्रापतञ्जले ॥ २.७४.६ ॥
Entonces, tomando la alberca de aguas cristalinas, adornada con loto de cristal, por tierra firme, cayó al agua con sus vestiduras puestas.
2.74.7
जले निपतितं दृष्ट्वा भीमसेनो महाबलः ।
जहास जहसुश्चैव किङ्कराश्च सुयोधनम् ॥ २.७४.७ ॥
Al verlo caer en el agua, el poderoso Bhīmasena rió, y también los sirvientes se rieron de Suyodhana.
2.74.8
वासांसि च शुभान्यस्मै प्रददू राजशासनात् ।
तथागतं तु तं दृष्ट्वा भीमसेनो महाबलः ॥ २.७४.८ ॥
Por orden del rey le dieron hermosas vestiduras; pero al verlo llegar así empapado, el poderoso Bhīmasena…
2.74.9
अर्जुनश्च यमौ चोभौ सर्वे ते प्राहसंस्तदा ।
नामर्षयत्ततस्तेषामवहासममर्षणः ॥ २.७४.९ ॥
Arjuna y los gemelos, todos ellos, entonces rieron; y Bhīma, intolerante ante su burla, no pudo soportarla.
2.74.10
आकारं रक्षमाणस्तु न स तान्समुदैक्षत ।
पुनर्वसनमुत्क्षिप्य प्रतिरिष्यन्निव स्थलम् ॥ २.७४.१० ॥
Conservando su porte, no los miró; levantando de nuevo sus ropas, parecía a punto de volver a cruzar a tierra firme.
2.74.11
आरुरोह ततः सर्वे जहसुश्च पुनर्जनाः ।
द्वारं तु पिहिताकारं स्फाटिकं प्रेक्ष्य भूमिपः।
प्रविशन्नाहतो मूर्ध्नि व्याघूर्णित इव स्थितः ॥ २.७४.११ ॥
Entonces todos subieron, y la gente volvió a reír; pero el rey, al ver la puerta de cristal, cuya forma parecía cerrada, se quedó tambaleándose como si le hubieran golpeado la cabeza al entrar.
2.74.12
तादृशं च परं द्वारं स्फाटिकोरुकवाटकम् ।
विघट्टयन्कराभ्यां तु निष्क्रम्याग्रे पपात हा ॥ २.७४.१२ ॥
Y otra puerta de cristal del mismo tipo, con anchos paneles, golpeó con sus manos; al salir cayó de bruces — ¡ay!
2.74.13
द्वारं तु वितताकारं समापेदे पुनश्च सः ।
तद्वृत्तं चेति मन्वानो द्वारस्थानादुपारमत् ॥ २.७४.१३ ॥
Pero volvió a acercarse a aquella puerta de forma extendida; pensando que el suceso había ocurrido así, se apartó del lugar de la puerta.
2.74.14
एवं प्रलम्भान्विविधान्प्राप्य तत्र विशाम्पते ।
पाण्डवेयाभ्यनुज्ञातस्ततो दुर्योधनो नृपः ॥ २.७४.१४ ॥
Así, habiendo encontrado allí aquellos diversos engaños, oh señor del pueblo, el rey Duryodhana, con permiso de los hijos de Pāṇḍu, se marchó entonces.
2.74.15
अपहृष्टेन मनसा राजसूये महाक्रतौ ।
प्रेक्ष्य तामद्भुतामृद्धिं जगाम गजसाह्वयम् ॥ २.७४.१५ ॥
Habiendo contemplado aquella esplendor maravillosa en el gran sacrificio Rājasūya, con ánimo exaltado marchó a Gajasāhvaya (Hāstinapura).
2.74.16
पाण्डवश्रीप्रतप्तस्य ध्यायमानस्य गच्छतः ।
दुर्योधनस्य नृपतेः पापा मतिरजायत ॥ २.७४.१६ ॥
Mientras el rey Duryodhana iba, abrasado por la gloria de los Pāṇḍavas y meditando, nació en él un pensamiento perverso.
2.74.17
पार्थान्सुमनसो दृष्ट्वा पार्थिवांश्च वशानुगान् ।
कृत्स्नं चापि हितं लोकमाकुमारं कुरूद्वह ॥ २.७४.१७ ॥
Oh mejor de los Kurus, al ver a los hijos de Pṛthā contentos, a los reyes sujetos a ellos, y a todo el mundo, hasta los niños, en un estado de bienestar.
2.74.18
महिमानं परं चापि पाण्डवानां महात्मनाम् ।
दूर्योधनो धार्तराष्ट्रो विवर्णः समपद्यत ॥ २.७४.१८ ॥
Al contemplar la suprema gloria de los Pāṇḍavas magnánimos, Duryodhana, hijo de Dhṛtarāṣṭra, se volvió pálido y abatido.
2.74.19
स तु गच्छन्ननेकाग्नः सभामेकोऽन्वचिन्तयत् ।
श्रियं च तामनुपमां धर्मराजस्य धीमतः ॥ २.७४.१९ ॥
Mientras caminaba, con la mente dispersa, reflexionaba a solas sobre aquella sala y el incomparable esplendor del sabio rey del dharma.
2.74.20
प्रमत्तो धृतराष्ट्रस्य पुत्रो दुर्योधनस्तदा ।
नाभ्यभाषत्सुबलजं भाषमाणं पुनः पुनः ॥ २.७४.२० ॥
Entonces Duryodhana, hijo de Dhṛtarāṣṭra, estaba distraído y no respondió al hijo de Subala, aunque este hablaba una y otra vez.
2.74.21
अनेकाग्रं तु तं दृष्ट्वा शकुनिः प्रत्यभाषत ।
दुर्योधन कृतोमूलं निःश्वसन्निव गच्छसि ॥ २.७४.२१ ॥
Al verlo distraído, Śakuni respondió: "Duryodhana, caminas suspirando como quien tiene cortada la raíz."
2.74.22
दृष्ट्वेमां पृथिवीं कृत्स्नां युधिष्ठिरवशानुगाम् ।
जितामस्त्रप्रतापेन श्वेताश्वस्य महात्मनः ॥ २.७४.२२ ॥
Al ver toda esta tierra, conquistada por el poder de las armas del magnánimo de caballos blancos, y sometida al dominio de Yudhiṣṭhira—
2.74.23
तं च यज्ञं तथाभूतं दृष्ट्वा पार्थस्य मातुल ।
यथा शक्रस्य देवेषु तथाभूतं महाद्युतेः ॥ २.७४.२३ ॥
Tío, al ver aquel sacrificio de Pārtha, semejante al sacrificio de Indra entre los dioses, del de tan gran esplendor—
2.74.24
अमर्षेण तु सम्पूर्णो दह्यमानो दिवानिशम् ।
शुचिशुक्रागमे काले शुष्ये तोयमिवाल्पकम् ॥ २.७४.२४ ॥
Lleno de rencor, ardo día y noche, secándome como un poco de agua cuando llega la estación calurosa.
2.74.25
पश्य सात्वतमुख्येन शिशुपालो निपातितः ।
न च तत्र पुमानासीत्कश्चित्तस्य पदानुगः ॥ २.७४.२५ ॥
Mira, Śiśupāla fue derribado por el más eminente de los Sātvatas, y no hubo allí ni un solo hombre que lo siguiera.
2.74.26
दह्यमाना हि राजानः पाण्डवोत्थेन वह्निना ।
क्षान्तवन्तोऽपराधं ते को हि तत्क्षन्तुमर्हति ॥ २.७४.२६ ॥
Reyes que ardían en el fuego surgido de los Pāṇḍavas perdonaron tu ofensa; ¿quién, en efecto, es capaz de perdonarla?
2.74.27
वासुदेवेन तत्कर्म यथाऽयुक्तं महत्कृतम् ।
सिद्धं च पाण्डुपुत्राणां प्रतापेन महात्मनाम् ॥ २.७४.२७ ॥
Vāsudeva realizó aquella gran hazaña, aunque fuese impropia; y se consumó para los hijos de Pāṇḍu por el poder de los magnánimos.
2.74.28
तथाहि रत्नन्यादाय विविधानि नृपा नृपम् ।
उपातिष्ठन्त कौन्येयं वैश्या इव करप्रदाः ॥ २.७४.२८ ॥
Así, llevando joyas de muchas clases, los reyes se presentaban ante el rey, el hijo de Kuntī, como mercaderes que pagan tributo.
2.74.29
श्रियं तथागतं दृष्ट्वा ज्वलन्तीमिव पाण्डवे ।
अमर्षवशमापन्नो दह्यामि न तथोचितः ॥ २.७४.२९ ॥
Al ver la prosperidad así llegada al Pāṇḍava, ardiendo como si fuera fuego, yo ardo, caído bajo el poder de la ira; no soy digno de ser así.
2.74.30
वह्निमेव प्रवेक्ष्यामि भक्षयिष्यामि वा विषम् ।
अपो वापि प्रवेक्ष्यामिन हि शक्ष्यामि जीवितुम् ॥ २.७४.३० ॥
Entraré en el fuego mismo, o devoraré veneno, o incluso entraré en el agua; pues en verdad no podré vivir.
2.74.31
को हि नाम पुमांल्लोके मर्षयिष्यति सत्ववान् ।
सपत्नानृद्ध्यतो दृष्ट्वा हीनमात्मानमेव च ॥ २.७४.३१ ॥
¿Quién en el mundo, hombre valiente, soportaría ver a sus rivales prosperar mientras él mismo se ve disminuido?
2.74.32
सोऽहं न स्त्री न चाप्यस्त्री न पुमान्नापुमानपि ।
योऽहं तां मर्षयाम्यद्य तादृशीं श्रियमागताम् ॥ २.७४.३२ ॥
Ni soy mujer ni no mujer, ni hombre ni no hombre, yo que hoy soporto que llegue tal prosperidad.
2.74.33
ईश्वरत्वं पृथिव्याश्च वसुमत्तां च तादृशीम् ।
यज्ञं च तादृशं दृष्ट्वा मादृशः को न संञ्ज्वरेत् ॥ २.७४.३३ ॥
Al ver tal soberanía sobre la tierra, tal riqueza y tal sacrificio, ¿quién como yo no ardería de envidia?
2.74.34
अशक्तश्चैक एवाहं तामाहर्तुं नृपश्रियम् ।
सहायांश्च न पश्यामि तेन मृत्युं विचिन्तये ॥ २.७४.३४ ॥
Solo, soy incapaz de arrebatar aquella majestad real, y no veo aliados; por eso pienso en la muerte.
2.74.35
दैवमेव परं मन्ये पौरुषं च निरर्थकम् ।
दृष्ट्वा कुन्तीसुते शुद्धां श्रियं तामहतां तथा ॥ २.७४.३५ ॥
Considero que el destino es supremo y que el esfuerzo humano es inútil, al ver aquella prosperidad pura e intacta de los hijos de Kuntī.
2.74.36
कृतो यत्नो मया पूर्वं विनाशे तस्य सौबल ।
तच्च सर्वमतिक्रम्य संवृद्धोऽप्स्विव पङ्गजम् ॥ २.७४.३६ ॥
Oh hijo de Subala, hice antes un esfuerzo por su destrucción; pero superándolo todo, crecieron como el loto en el agua.
2.74.37
न दैवं परं मन्ये पौरुषं च निरर्थकम् ।
धार्तराष्ट्राश्च हीयन्ते पार्था वर्धन्ति नित्यशः। ॥ २.७४.३७ ॥
No considero que el destino sea supremo, y el esfuerzo humano es inútil. Los hijos de Dhṛtarāṣṭra disminuyen, mientras los Pārthas crecen constantemente.
2.74.38
कृष्णस्तु सुमनास्तेषां विवर्धयति सम्पदः ।
सोऽहं श्रियं च तां दृष्ट्वा सभां तां च तथाविधाम्। ॥ २.७४.३८ ॥
Pero Kṛṣṇa, favorable hacia ellos, aumenta su prosperidad. Habiendo visto su esplendor y aquella sala de tal condición—
2.74.39
रक्षिभिश्चावहासं तं परितप्ये यथाऽग्निना ।
अमर्षं च समाविष्टं धृतराष्ट्रे निवेदय ॥ २.७४.३९ ॥
Por aquella burla de los guardias me atormento como por el fuego. Lleno de indignación, lo informo a Dhṛtarāṣṭra.