మహాభారతం · అధ్యాయం 2.74
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.74.1
वसन्दुर्योधनस्तस्यां सभायां पुरुषर्षभ ।
शनैर्ददर्श तां सर्वां सभां शकुनिना सह ॥ २.७४.१ ॥
పురుషశ్రేష్ఠా! ఆ సభలో ఉన్న దుర్యోధనుడు శకునితో కలిసి నెమ్మదిగా ఆ మొత్తం సభను చూశాడు.
2.74.2
तस्यां दिव्यानभिप्रायान्ददर्श कुरुनन्दनः ।
न दृष्टपूर्वा ये तेन नगरे नागसाह्वये ॥ २.७४.२ ॥
ఆ సభలో కురువంశీయుడు నాగసాహ్వయ నగరంలో అతడు ఇంతకుముందు ఎన్నడూ చూడని దివ్యమైన, అనూహ్యమైన దృశ్యాలను చూశాడు.
2.74.3
स कदाचित्सभामध्ये धार्तराष्ट्रो महीपतिः ।
स्फाटिकं स्थलमासाद्य जलमित्यभिशङ्कया ॥ २.७४.३ ॥
ఒకసారి సభ మధ్యలో ధృతరాష్ట్రుని కుమారుడు, భూపతి అయిన ఆ రాజు స్ఫటిక నేలను చేరి అది నీరని శంకించాడు.
2.74.4
स्ववस्त्रोत्कर्षणं राजा कृतवान्बुद्धिमोहितः ।
दुर्मना विमुखश्चैव परिचक्राम तां सभाम् ॥ २.७४.४ ॥
బుద్ధి మోహించిన రాజు తన వస్త్రాన్ని పైకెత్తాడు; తరువాత దుఃఖంతో ముఖం తిప్పి ఆ సభలో తిరిగాడు.
2.74.5
ततः स्थले निपतितो दुर्मना व्रीडितो नृपः ।
निः श्वसन्विमुखश्चापि परिचक्राम तां सभाम् ॥ २.७४.५ ॥
అప్పుడు నేలపై పడి, దుఃఖించి, సిగ్గుపడి, రాజు నిట్టూర్పులు విడుస్తూ ముఖం తిప్పి ఆ సభలో తిరిగాడు.
2.74.6
ततः स्फाटिकतोयां वै स्फाटिकाम्बुजशोभिताम् ।
वापीं मत्वा स्थलमिव सवासाः प्रापतञ्जले ॥ २.७४.६ ॥
అప్పుడు స్ఫటికంలా స్వచ్ఛమైన నీటితో, స్ఫటిక కమలాలతో శోభించిన కొలనును పొడి నేలగా భావించి, వస్త్రాలతో సహా అతడు నీటిలో పడ్డాడు.
2.74.7
जले निपतितं दृष्ट्वा भीमसेनो महाबलः ।
जहास जहसुश्चैव किङ्कराश्च सुयोधनम् ॥ २.७४.७ ॥
నీటిలో పడిన అతడిని చూసి మహాబలుడైన భీమసేనుడు నవ్వాడు; సేవకులు కూడా సుయోధనుని చూసి నవ్వారు.
2.74.8
वासांसि च शुभान्यस्मै प्रददू राजशासनात् ।
तथागतं तु तं दृष्ट्वा भीमसेनो महाबलः ॥ २.७४.८ ॥
రాజాజ్ఞ ప్రకారం వారు అతనికి మంచి వస్త్రాలు ఇచ్చారు; అయితే తడిసి వచ్చిన అతడిని చూసి మహాబలుడైన భీమసేనుడు…
2.74.9
अर्जुनश्च यमौ चोभौ सर्वे ते प्राहसंस्तदा ।
नामर्षयत्ततस्तेषामवहासममर्षणः ॥ २.७४.९ ॥
అర్జునుడు, ఇద్దరు యమళులు, వారందరూ అప్పుడు నవ్వారు; అప్పుడు అసహనుడైన భీముడు వారి ఎగతాళిని సహించలేదు.
2.74.10
आकारं रक्षमाणस्तु न स तान्समुदैक्षत ।
पुनर्वसनमुत्क्षिप्य प्रतिरिष्यन्निव स्थलम् ॥ २.७४.१० ॥
తన ఆకారాన్ని కాపాడుకుంటూ అతడు వారి వైపు చూడలేదు; మళ్ళీ వస్త్రాన్ని పైకెత్తి, నేలకు తిరిగి వెళ్ళబోతున్నట్లు ఉన్నాడు.
2.74.11
आरुरोह ततः सर्वे जहसुश्च पुनर्जनाः ।
द्वारं तु पिहिताकारं स्फाटिकं प्रेक्ष्य भूमिपः।
प्रविशन्नाहतो मूर्ध्नि व्याघूर्णित इव स्थितः ॥ २.७४.११ ॥
అప్పుడు అందరూ ఎక్కారు; ప్రజలు మళ్ళీ నవ్వారు; కానీ రాజు స్ఫటిక ద్వారాన్ని చూసి, దాని ఆకారం మూసినట్లుండగా, లోపలికి ప్రవేశిస్తూ తలపై దెబ్బ తిన్నవాడిలా తూలుతూ నిలబడ్డాడు.
2.74.12
तादृशं च परं द्वारं स्फाटिकोरुकवाटकम् ।
विघट्टयन्कराभ्यां तु निष्क्रम्याग्रे पपात हा ॥ २.७४.१२ ॥
అలాంటిదే మరొక స్ఫటిక ద్వారం, విశాలమైన రెక్కలతో; చేతులతో తగిలించుకుంటూ బయటికి వెళ్ళేటప్పుడు ముందుకు పడ్డాడు — అయ్యో!
2.74.13
द्वारं तु वितताकारं समापेदे पुनश्च सः ।
तद्वृत्तं चेति मन्वानो द्वारस्थानादुपारमत् ॥ २.७४.१३ ॥
కానీ అతడు విశాలమైన ఆకారం గల ఆ ద్వారాన్ని మళ్ళీ సమీపించాడు; ఆ సంఘటన అలాగే జరిగిందని భావించి ద్వారస్థలం నుండి వెనుదిరిగాడు.
2.74.14
एवं प्रलम्भान्विविधान्प्राप्य तत्र विशाम्पते ।
पाण्डवेयाभ्यनुज्ञातस्ततो दुर्योधनो नृपः ॥ २.७४.१४ ॥
ప్రజాపతీ, అక్కడ ఇలా అనేక రకాల మాయలను ఎదుర్కొని, పాండవుల అనుమతితో అప్పుడు రాజు దుర్యోధనుడు అక్కడి నుండి వెళ్ళాడు.
2.74.15
अपहृष्टेन मनसा राजसूये महाक्रतौ ।
प्रेक्ष्य तामद्भुतामृद्धिं जगाम गजसाह्वयम् ॥ २.७४.१५ ॥
మహా రాజసూయ యజ్ఞంలో ఆ అద్భుత ఐశ్వర్యాన్ని చూసి, సంతోషించిన మనస్సుతో అతడు గజసాహ్వయానికి వెళ్ళాడు.
2.74.16
पाण्डवश्रीप्रतप्तस्य ध्यायमानस्य गच्छतः ।
दुर्योधनस्य नृपतेः पापा मतिरजायत ॥ २.७४.१६ ॥
పాండవుల శోభతో దహించబడుతూ, ఆలోచిస్తూ వెళ్తున్న రాజు దుర్యోధనుని మనసులో పాపపు బుద్ధి పుట్టింది.
2.74.17
पार्थान्सुमनसो दृष्ट्वा पार्थिवांश्च वशानुगान् ।
कृत्स्नं चापि हितं लोकमाकुमारं कुरूद्वह ॥ २.७४.१७ ॥
కురువంశశ్రేష్ఠా, పృథ కుమారులు సంతోషంగా ఉండటాన్ని, వారికి లోబడిన రాజులను, చిన్నపిల్లల వరకు ప్రపంచం మొత్తం శ్రేయస్సుతో ఉండటాన్ని చూసి.
2.74.18
महिमानं परं चापि पाण्डवानां महात्मनाम् ।
दूर्योधनो धार्तराष्ट्रो विवर्णः समपद्यत ॥ २.७४.१८ ॥
మహాత్ములైన పాండవుల గొప్ప మహిమను చూసి ధృతరాష్ట్రుని కుమారుడు దుర్యోధనుడు వివర్ణుడయ్యాడు.
2.74.19
स तु गच्छन्ननेकाग्नः सभामेकोऽन्वचिन्तयत् ।
श्रियं च तामनुपमां धर्मराजस्य धीमतः ॥ २.७४.१९ ॥
అతడు నడుస్తూ, చంచల మనస్కుడై, ఒంటరిగా ఆ సభను, జ్ఞాని అయిన ధర్మరాజు సాటిలేని సంపదను గురించి ఆలోచించసాగాడు.
2.74.20
प्रमत्तो धृतराष्ट्रस्य पुत्रो दुर्योधनस्तदा ।
नाभ्यभाषत्सुबलजं भाषमाणं पुनः पुनः ॥ २.७४.२० ॥
ధృతరాష్ట్రుని కుమారుడు దుర్యోధనుడు అప్పుడు అనవధానంగా ఉండి, సుబలుని కుమారుడు మాట్లాడుతున్నా మళ్ళీ మళ్ళీ బదులివ్వలేదు.
2.74.21
अनेकाग्रं तु तं दृष्ट्वा शकुनिः प्रत्यभाषत ।
दुर्योधन कृतोमूलं निःश्वसन्निव गच्छसि ॥ २.७४.२१ ॥
అతడు అనవధానంగా ఉండడం చూసి శకునిడు ఇలా బదులిచ్చాడు: "దుర్యోధనా, వేరు కోసిన వాడిలా నిట్టూర్పులు విడుస్తూ నువ్వు వెళ్తున్నావే."
2.74.22
दृष्ट्वेमां पृथिवीं कृत्स्नां युधिष्ठिरवशानुगाम् ।
जितामस्त्रप्रतापेन श्वेताश्वस्य महात्मनः ॥ २.७४.२२ ॥
మహాత్ముడైన శ్వేతాశ్వుని (అర్జునుని) అస్త్ర ప్రతాపంతో జయించబడి, యుధిష్ఠిరుని అధీనంలో ఉన్న ఈ సమస్త భూమిని చూసి—
2.74.23
तं च यज्ञं तथाभूतं दृष्ट्वा पार्थस्य मातुल ।
यथा शक्रस्य देवेषु तथाभूतं महाद्युतेः ॥ २.७४.२३ ॥
మామా, పార్థుని (అర్జునుని) ఆ యజ్ఞాన్ని, దేవతల్లో ఇంద్రుని యజ్ఞంలా అలా జరిగినదాన్ని చూసి—ఆ మహాతేజస్వి యజ్ఞం లాంటిదే—
2.74.24
अमर्षेण तु सम्पूर्णो दह्यमानो दिवानिशम् ।
शुचिशुक्रागमे काले शुष्ये तोयमिवाल्पकम् ॥ २.७४.२४ ॥
అసూయతో నిండి, పగలూ రాత్రీ మండిపోతూ ఉన్నాను; ఎండాకాలం వచ్చినప్పుడు కొద్ది నీరు ఇంకిపోయినట్లు నేను ఎండిపోతున్నాను.
2.74.25
पश्य सात्वतमुख्येन शिशुपालो निपातितः ।
न च तत्र पुमानासीत्कश्चित्तस्य पदानुगः ॥ २.७४.२५ ॥
చూడు, సాత్వతులలో ప్రధానుడి చేత శిశుపాలుడు నేలకూలాడు; అక్కడ అతనిని అనుసరించే ఒక్క మనిషీ లేడు.
2.74.26
दह्यमाना हि राजानः पाण्डवोत्थेन वह्निना ।
क्षान्तवन्तोऽपराधं ते को हि तत्क्षन्तुमर्हति ॥ २.७४.२६ ॥
పాండవుల నుండి లేచిన అగ్నిలో దహించబడుతున్న రాజులు నీ అపరాధాన్ని క్షమించారు; ఆ పని చేయగలవాడు ఎవరు?
2.74.27
वासुदेवेन तत्कर्म यथाऽयुक्तं महत्कृतम् ।
सिद्धं च पाण्डुपुत्राणां प्रतापेन महात्मनाम् ॥ २.७४.२७ ॥
వాసుదేవుడు ఆ మహత్కార్యాన్ని అనుచితంగా చేశాడు; పాండుపుత్రులకు అది ఆ మహాత్ముల ప్రతాపంతో సిద్ధించింది.
2.74.28
तथाहि रत्नन्यादाय विविधानि नृपा नृपम् ।
उपातिष्ठन्त कौन्येयं वैश्या इव करप्रदाः ॥ २.७४.२८ ॥
ఈ విధంగా అనేక రత్నాలను తెచ్చి రాజులు కుంతీపుత్రుడైన రాజు ఎదుట నిలిచారు, వైశ్యులు పన్ను చెల్లించేవారిలా.
2.74.29
श्रियं तथागतं दृष्ट्वा ज्वलन्तीमिव पाण्डवे ।
अमर्षवशमापन्नो दह्यामि न तथोचितः ॥ २.७४.२९ ॥
పాండవునిలో ఈ విధంగా వచ్చిన సంపదను మండుతున్నట్లు చూసి, కోపవశుడనై నేను దహించుకుపోతున్నాను; నేను అలా ఉండటానికి తగినవాడిని కాను.
2.74.30
वह्निमेव प्रवेक्ष्यामि भक्षयिष्यामि वा विषम् ।
अपो वापि प्रवेक्ष्यामिन हि शक्ष्यामि जीवितुम् ॥ २.७४.३० ॥
నేను అగ్నిలో ప్రవేశిస్తాను, లేదా విషం తింటాను, లేదా నీటిలోనైనా ప్రవేశిస్తాను; ఎందుకంటే నేను జీవించగలనని అనుకోను.
2.74.31
को हि नाम पुमांल्लोके मर्षयिष्यति सत्ववान् ।
सपत्नानृद्ध्यतो दृष्ट्वा हीनमात्मानमेव च ॥ २.७४.३१ ॥
లోకంలో ఏ సాహసవంతుడైన పురుషుడు తన శత్రువులు అభివృద్ధి చెందుతుండగా, తాను హీనుడై ఉండటాన్ని చూసి సహిస్తాడు?
2.74.32
सोऽहं न स्त्री न चाप्यस्त्री न पुमान्नापुमानपि ।
योऽहं तां मर्षयाम्यद्य तादृशीं श्रियमागताम् ॥ २.७४.३२ ॥
నేను స్త్రీని కాను, స్త్రీ కానివాడిని కాను; పురుషుడిని కాను, పురుషుడు కానివాడిని కాను; ఈ రోజు వచ్చిన అటువంటి సంపదను నేను సహిస్తున్నాను.
2.74.33
ईश्वरत्वं पृथिव्याश्च वसुमत्तां च तादृशीम् ।
यज्ञं च तादृशं दृष्ट्वा मादृशः को न संञ्ज्वरेत् ॥ २.७४.३३ ॥
భూమి యొక్క ఇటువంటి ప్రభుత్వాన్ని, ఇటువంటి సంపదను, ఇటువంటి యజ్ఞాన్ని చూసి నాలాంటివాడు ఎవరు అసూయతో మండిపోడు?
2.74.34
अशक्तश्चैक एवाहं तामाहर्तुं नृपश्रियम् ।
सहायांश्च न पश्यामि तेन मृत्युं विचिन्तये ॥ २.७४.३४ ॥
ఒంటరిగా నేను ఆ రాజలక్ష్మిని తెచ్చుకోలేను, సహాయకులనూ చూడను; అందుకే మరణం గురించి ఆలోచిస్తున్నాను.
2.74.35
दैवमेव परं मन्ये पौरुषं च निरर्थकम् ।
दृष्ट्वा कुन्तीसुते शुद्धां श्रियं तामहतां तथा ॥ २.७४.३५ ॥
దైవమే అత్యున్నతమని నేను భావిస్తున్నాను, పౌరుషం వ్యర్థమని; కుంతీ కుమారుల ఆ పవిత్రమైన, చెక్కుచెదరని సంపదను చూసి.
2.74.36
कृतो यत्नो मया पूर्वं विनाशे तस्य सौबल ।
तच्च सर्वमतिक्रम्य संवृद्धोऽप्स्विव पङ्गजम् ॥ २.७४.३६ ॥
సౌబలుడా, ఇంతకు ముందు నేను వారి వినాశనానికి ప్రయత్నించాను; కానీ అవన్నిటినీ అధిగమించి, నీటిలో పద్మంలా వారు వృద్ధి చెందారు.
2.74.37
न दैवं परं मन्ये पौरुषं च निरर्थकम् ।
धार्तराष्ट्राश्च हीयन्ते पार्था वर्धन्ति नित्यशः। ॥ २.७४.३७ ॥
దైవాన్ని నేను గొప్పదిగా భావించను; పౌరుషం కూడా వ్యర్థమే. ధృతరాష్ట్రుని పుత్రులు క్షీణిస్తున్నారు, పృథ కుమారులు నిరంతరం వృద్ధి చెందుతున్నారు.
2.74.38
कृष्णस्तु सुमनास्तेषां विवर्धयति सम्पदः ।
सोऽहं श्रियं च तां दृष्ट्वा सभां तां च तथाविधाम्। ॥ २.७४.३८ ॥
కృష్ణుడు అయితే వారి పట్ల ప్రసన్నుడై వారి సంపదను పెంచుతున్నాడు. వారి ఆ శోభను, అటువంటి సభను చూసి నేను—
2.74.39
रक्षिभिश्चावहासं तं परितप्ये यथाऽग्निना ।
अमर्षं च समाविष्टं धृतराष्ट्रे निवेदय ॥ २.७४.३९ ॥
కావలివారి ఆ అపహాసంతో నేను అగ్నిచేత కాలినట్లు బాధపడుతున్నాను. అసహనంతో నిండిన నేను ధృతరాష్ట్రునికి ఇది నివేదిస్తున్నాను.