มหาภารตะ · อัธยายะ 2.74
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.74.1
वसन्दुर्योधनस्तस्यां सभायां पुरुषर्षभ ।
शनैर्ददर्श तां सर्वां सभां शकुनिना सह ॥ २.७४.१ ॥
ข้าแต่บุรุษผู้ประเสริฐ ทุรโยธน์อยู่ในท้องพระโรงนั้น ค่อย ๆ ชมท้องพระโรงทั้งหมดไปพร้อมกับศกุนิ
2.74.2
तस्यां दिव्यानभिप्रायान्ददर्श कुरुनन्दनः ।
न दृष्टपूर्वा ये तेन नगरे नागसाह्वये ॥ २.७४.२ ॥
ในท้องพระโรงนั้น กุรุวงศ์นันทนะได้เห็นภาพอันอัศจรรย์ที่ไม่เคยพบเห็นมาก่อนในนครที่เรียกว่านาคสาหวัย
2.74.3
स कदाचित्सभामध्ये धार्तराष्ट्रो महीपतिः ।
स्फाटिकं स्थलमासाद्य जलमित्यभिशङ्कया ॥ २.७४.३ ॥
ครั้งหนึ่ง ท่ามกลางท้องพระโรง ราชโอรสของธฤตราษฎร์ ผู้เป็นจอมปฐพี เดินไปถึงพื้นผลึก แล้วเกิดความสงสัยว่าเป็นน้ำ
2.74.4
स्ववस्त्रोत्कर्षणं राजा कृतवान्बुद्धिमोहितः ।
दुर्मना विमुखश्चैव परिचक्राम तां सभाम् ॥ २.७४.४ ॥
พระราชาผู้หลงในความคิดจึงยกชายผ้าของตนขึ้น แล้วด้วยความเศร้าใจและหันหลังให้ ก็เดินวนไปทั่วท้องพระโรงนั้น
2.74.5
ततः स्थले निपतितो दुर्मना व्रीडितो नृपः ।
निः श्वसन्विमुखश्चापि परिचक्राम तां सभाम् ॥ २.७४.५ ॥
ต่อจากนั้น พระราชาเซไปบนพื้น เศร้าใจและอับอาย ถอนหายใจ หันหลังให้ แล้วเดินวนไปทั่วท้องพระโรงนั้น
2.74.6
ततः स्फाटिकतोयां वै स्फाटिकाम्बुजशोभिताम् ।
वापीं मत्वा स्थलमिव सवासाः प्रापतञ्जले ॥ २.७४.६ ॥
ต่อจากนั้น เข้าใจว่าสระน้ำที่มีน้ำเป็นผลึกและประดับด้วยดอกบัวผลึกนั้นเป็นพื้นแห้ง ท่านจึงตกลงไปในน้ำทั้งที่ยังนุ่งห่มอยู่
2.74.7
जले निपतितं दृष्ट्वा भीमसेनो महाबलः ।
जहास जहसुश्चैव किङ्कराश्च सुयोधनम् ॥ २.७४.७ ॥
ภีมเสนผู้มีกำลังมหาศาลเห็นทุรโยธน์ตกลงไปในน้ำ ก็หัวเราะ และบรรดาข้ารับใช้ก็หัวเราะเยาะทุรโยธน์ด้วย
2.74.8
वासांसि च शुभान्यस्मै प्रददू राजशासनात् ।
तथागतं तु तं दृष्ट्वा भीमसेनो महाबलः ॥ २.७४.८ ॥
ตามพระราชโองการ เขาได้รับผ้าอันงดงามมอบให้ แต่เมื่อภีมเสนผู้มีกำลังมหาศาลเห็นเขาเดินมาในสภาพเปียกโชกเช่นนั้น
2.74.9
अर्जुनश्च यमौ चोभौ सर्वे ते प्राहसंस्तदा ।
नामर्षयत्ततस्तेषामवहासममर्षणः ॥ २.७४.९ ॥
อรชุนและฝาแฝดทั้งสองกับทุกคนก็หัวเราะขึ้นในขณะนั้น ภีมะผู้ไม่อาจอดทนต่อการเยาะเย้ยนั้นจึงทนไม่ได้
2.74.10
आकारं रक्षमाणस्तु न स तान्समुदैक्षत ।
पुनर्वसनमुत्क्षिप्य प्रतिरिष्यन्निव स्थलम् ॥ २.७४.१० ॥
ภีมะรักษากิริยาท่าทางไว้ ไม่มองพวกเขา ยกผ้านุ่งขึ้นอีกครั้ง ดูราวกับจะข้ามกลับไปยังพื้นแห้ง
2.74.11
आरुरोह ततः सर्वे जहसुश्च पुनर्जनाः ।
द्वारं तु पिहिताकारं स्फाटिकं प्रेक्ष्य भूमिपः।
प्रविशन्नाहतो मूर्ध्नि व्याघूर्णित इव स्थितः ॥ २.७४.११ ॥
จากนั้นทุกคนก็ขึ้นมา และผู้คนก็หัวเราะอีก แต่พระราชาเห็นประตูผลึกที่ดูเหมือนปิดอยู่ จึงยืนโงนเงนราวกับถูกตีที่ศีรษะขณะเข้าไป
2.74.12
तादृशं च परं द्वारं स्फाटिकोरुकवाटकम् ।
विघट्टयन्कराभ्यां तु निष्क्रम्याग्रे पपात हा ॥ २.७४.१२ ॥
และอีกประตูผลึกที่เหมือนกันและมีบานกว้าง ท่านใช้มือผลักอยู่ เมื่อจะออกไปข้างหน้า ท่านก็ล้มลง โอ้!
2.74.13
द्वारं तु वितताकारं समापेदे पुनश्च सः ।
तद्वृत्तं चेति मन्वानो द्वारस्थानादुपारमत् ॥ २.७४.१३ ॥
แต่ท่านกลับเข้าไปใกล้ประตูที่กว้างอีกครั้ง เมื่อเห็นว่าเหตุการณ์เป็นเช่นนั้น ท่านก็หันกลับจากตำแหน่งของประตู
2.74.14
एवं प्रलम्भान्विविधान्प्राप्य तत्र विशाम्पते ।
पाण्डवेयाभ्यनुज्ञातस्ततो दुर्योधनो नृपः ॥ २.७४.१४ ॥
ข้าแต่จอมชน เมื่อทุรโยธน์พระราชาได้พบกับการหลอกลวงต่าง ๆ ณ ที่นั้นแล้ว พระราชาก็ได้รับอนุญาตจากบุตรของปาณฑพและจากไป
2.74.15
अपहृष्टेन मनसा राजसूये महाक्रतौ ।
प्रेक्ष्य तामद्भुतामृद्धिं जगाम गजसाह्वयम् ॥ २.७४.१५ ॥
ด้วยจิตที่เบิกบาน ณ พิธีราชสูยะอันยิ่งใหญ่ เมื่อได้เห็นความรุ่งเรืองอันน่าอัศจรรย์นั้น ท่านก็เดินทางไปยังคชสาหวัย (หัสตินาปุระ)
2.74.16
पाण्डवश्रीप्रतप्तस्य ध्यायमानस्य गच्छतः ।
दुर्योधनस्य नृपतेः पापा मतिरजायत ॥ २.७४.१६ ॥
ขณะพระราชาทุรโยธน์เดินทาง ถูกความรุ่งโรจน์ของปาณฑพเผาผลาญและครุ่นคิดอยู่ ความคิดชั่วก็ได้เกิดขึ้นในพระทัยของท่าน
2.74.17
पार्थान्सुमनसो दृष्ट्वा पार्थिवांश्च वशानुगान् ।
कृत्स्नं चापि हितं लोकमाकुमारं कुरूद्वह ॥ २.७४.१७ ॥
ข้าแต่ผู้ประเสริฐของกุรุวงศ์ เมื่อเห็นบุตรของปฤถาที่มีใจยินดี และบรรดากษัตริย์ที่อยู่ใต้อำนาจ และโลกทั้งสิ้นจนถึงเด็กเล็ก อยู่ในความผาสุก
2.74.18
महिमानं परं चापि पाण्डवानां महात्मनाम् ।
दूर्योधनो धार्तराष्ट्रो विवर्णः समपद्यत ॥ २.७४.१८ ॥
เมื่อทุรโยธน์ราชบุตรของธฤตราษฎร์ได้เห็นความยิ่งใหญ่อันสูงสุดของปาณฑพผู้มีจิตใจอันยิ่งใหญ่ ก็กลับซีดเซียวและหม่นหมอง
2.74.19
स तु गच्छन्ननेकाग्नः सभामेकोऽन्वचिन्तयत् ।
श्रियं च तामनुपमां धर्मराजस्य धीमतः ॥ २.७४.१९ ॥
ขณะเดินไปด้วยจิตที่วุ่นวายหลายทาง เพียงลำพัง ท่านได้ครุ่นคิดถึงท้องพระโรงนั้น และความรุ่งเรืองอันหาใดเปรียบมิได้ของพระธรรมราชายุธิษฐิระผู้ชาญฉลาด
2.74.20
प्रमत्तो धृतराष्ट्रस्य पुत्रो दुर्योधनस्तदा ।
नाभ्यभाषत्सुबलजं भाषमाणं पुनः पुनः ॥ २.७४.२० ॥
ขณะนั้น ทุรโยธน์ราชบุตรของธฤตราษฎร์ มัวเมาอยู่ จึงไม่ตอบบุตรของสุพละ ซึ่งพูดซ้ำแล้วซ้ำเล่า
2.74.21
अनेकाग्रं तु तं दृष्ट्वा शकुनिः प्रत्यभाषत ।
दुर्योधन कृतोमूलं निःश्वसन्निव गच्छसि ॥ २.७४.२१ ॥
สกุนิเห็นเขาใจลอยไม่ตั้งมั่นจึงกล่าวตอบว่า "ทุรโยธน์ เจ้าเดินถอนใจอยู่เช่นนี้เหมือนผู้ที่รากถูกตัดขาดแล้ว"
2.74.22
दृष्ट्वेमां पृथिवीं कृत्स्नां युधिष्ठिरवशानुगाम् ।
जितामस्त्रप्रतापेन श्वेताश्वस्य महात्मनः ॥ २.७४.२२ ॥
เมื่อเห็นแผ่นดินทั้งผืนนี้ ถูกพระองค์ผู้มีม้าขาวและมีจิตใจยิ่งใหญ่ ทรงพิชิตด้วยอานุภาพแห่งอาวุธ และตกอยู่ใต้อำนาจของยุธิษฐิระ—
2.74.23
तं च यज्ञं तथाभूतं दृष्ट्वा पार्थस्य मातुल ।
यथा शक्रस्य देवेषु तथाभूतं महाद्युतेः ॥ २.७४.२३ ॥
และเมื่อเห็นพิธียัญนั้นของปารถะ ท่านลุง ที่เป็นเช่นนั้น เหมือนยัญของพระอินทร์ในหมู่เทพ ของผู้มีรัศมีอันรุ่งโรจน์ยิ่งนั้น—
2.74.24
अमर्षेण तु सम्पूर्णो दह्यमानो दिवानिशम् ।
शुचिशुक्रागमे काले शुष्ये तोयमिवाल्पकम् ॥ २.७४.२४ ॥
ข้าพเจ้าเต็มไปด้วยความโกรธแค้น ลุกไหม้ทั้งกลางวันกลางคืน เหือดแห้งลงเหมือนน้ำน้อยนิดเมื่อฤดูร้อนมาถึง
2.74.25
पश्य सात्वतमुख्येन शिशुपालो निपातितः ।
न च तत्र पुमानासीत्कश्चित्तस्य पदानुगः ॥ २.७४.२५ ॥
ดูเถิด ศิศุปาลถูกสัตวตชั้นยอดแห่งสาตวตะสังหารล้มลง และไม่มีบุรุษสักคนเดียวที่นั่นจะเดินตามรอยเท้าของเขา
2.74.26
दह्यमाना हि राजानः पाण्डवोत्थेन वह्निना ।
क्षान्तवन्तोऽपराधं ते को हि तत्क्षन्तुमर्हति ॥ २.७४.२६ ॥
กษัตริย์ทั้งหลายที่ลุกไหม้ด้วยไฟที่ปาณฑพก่อขึ้น ได้อดทนอภัยความผิดของท่านแล้ว แต่ใครเล่าจะสามารถอภัยสิ่งนั้นได้
2.74.27
वासुदेवेन तत्कर्म यथाऽयुक्तं महत्कृतम् ।
सिद्धं च पाण्डुपुत्राणां प्रतापेन महात्मनाम् ॥ २.७४.२७ ॥
วาสุเทพได้กระทำการอันยิ่งใหญ่นั้น แม้จะไม่เหมาะสม และการนั้นก็สำเร็จเพื่อบุตรของปาณฑุ ด้วยอานุภาพของผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ทั้งหลาย
2.74.28
तथाहि रत्नन्यादाय विविधानि नृपा नृपम् ।
उपातिष्ठन्त कौन्येयं वैश्या इव करप्रदाः ॥ २.७४.२८ ॥
เป็นดังนั้น กษัตริย์ทั้งหลายนำอัญมณีหลากหลายชนิดมาถวายพระราชาองค์หนึ่ง คือบุตรของกุนตี พวกเขายืนเฝ้าอยู่เหมือนพ่อค้าที่จ่ายส่วยแด่พระองค์
2.74.29
श्रियं तथागतं दृष्ट्वा ज्वलन्तीमिव पाण्डवे ।
अमर्षवशमापन्नो दह्यामि न तथोचितः ॥ २.७४.२९ ॥
เมื่อเห็นสิริมงคลเช่นนั้นมาถึงปาณฑพ ซึ่งรุ่งโรจน์ราวกับไฟลุกโพลง ข้าพเจ้าถูกเผาไหม้ ตกอยู่ใต้อำนาจของความโกรธ ข้าพเจ้าไม่สมควรเป็นเช่นนั้นเลย
2.74.30
वह्निमेव प्रवेक्ष्यामि भक्षयिष्यामि वा विषम् ।
अपो वापि प्रवेक्ष्यामिन हि शक्ष्यामि जीवितुम् ॥ २.७४.३० ॥
ข้าพเจ้าจะเข้าไปในกองไฟนั่นเอง หรือจะกลืนยาพิษ หรือแม้จะเข้าไปในน้ำ เพราะแท้จริงข้าพเจ้าจะไม่อาจดำรงชีวิตอยู่ได้
2.74.31
को हि नाम पुमांल्लोके मर्षयिष्यति सत्ववान् ।
सपत्नानृद्ध्यतो दृष्ट्वा हीनमात्मानमेव च ॥ २.७४.३१ ॥
ในโลกนี้ มีบุรุษผู้มีความกล้าหาญคนใดเล่าจะอดทนได้ เมื่อเห็นศัตรูเจริญรุ่งเรือง ขณะที่ตนเองกลับถูกลดทอนลง
2.74.32
सोऽहं न स्त्री न चाप्यस्त्री न पुमान्नापुमानपि ।
योऽहं तां मर्षयाम्यद्य तादृशीं श्रियमागताम् ॥ २.७४.३२ ॥
ข้าพเจ้าไม่ใช่ทั้งหญิง ไม่ใช่ทั้งผู้มิใช่หญิง ไม่ใช่ทั้งชาย ไม่ใช่ทั้งผู้มิใช่ชาย ผู้ที่วันนี้ยังอดทนต่อสิริมงคลเช่นนั้นซึ่งมาถึงพวกเขา
2.74.33
ईश्वरत्वं पृथिव्याश्च वसुमत्तां च तादृशीम् ।
यज्ञं च तादृशं दृष्ट्वा मादृशः को न संञ्ज्वरेत् ॥ २.७४.३३ ॥
เมื่อเห็นความเป็นใหญ่เหนือแผ่นดิน ความมั่งคั่งเช่นนั้น และยัญพิธีเช่นนั้น ใครเล่าที่เป็นเหมือนข้าพเจ้าจะไม่ร้อนรุ่มด้วยความอิจฉา
2.74.34
अशक्तश्चैक एवाहं तामाहर्तुं नृपश्रियम् ।
सहायांश्च न पश्यामि तेन मृत्युं विचिन्तये ॥ २.७४.३४ ॥
ข้าพเจ้าเพียงผู้เดียวไม่อาจแย่งชิงราชสมบัติอันนั้นมาได้ และข้าพเจ้าก็ไม่เห็นพันธมิตร ด้วยเหตุนี้ ข้าพเจ้าจึงคิดถึงความตาย
2.74.35
दैवमेव परं मन्ये पौरुषं च निरर्थकम् ।
दृष्ट्वा कुन्तीसुते शुद्धां श्रियं तामहतां तथा ॥ २.७४.३५ ॥
ข้าพเจ้าถือว่าโชคชะตาเท่านั้นเป็นสิ่งสูงสุด และความพยายามของมนุษย์นั้นไร้ประโยชน์ เมื่อเห็นสิริมงคลอันบริสุทธิ์และไม่ถูกทำร้ายของบุตรแห่งกุนตีเช่นนั้น
2.74.36
कृतो यत्नो मया पूर्वं विनाशे तस्य सौबल ।
तच्च सर्वमतिक्रम्य संवृद्धोऽप्स्विव पङ्गजम् ॥ २.७४.३६ ॥
โอ้บุตรของสุพละ ข้าพเจ้าเคยพยายามก่อนหน้านี้เพื่อทำลายพวกเขา แต่ทั้งหมดนั้นพวกเขาก้าวข้ามไปได้ และเติบโตขึ้นเหมือนดอกบัวในน้ำ
2.74.37
न दैवं परं मन्ये पौरुषं च निरर्थकम् ।
धार्तराष्ट्राश्च हीयन्ते पार्था वर्धन्ति नित्यशः। ॥ २.७४.३७ ॥
ข้าพเจ้าไม่ถือว่าโชคชะตาเป็นสิ่งสูงสุด และความพยายามของมนุษย์ก็ไร้ประโยชน์ บุตรของธฤตราษฎร์ถูกลดทอนลง ขณะที่บุตรแห่งปฤถาเจริญขึ้นอยู่เสมอ
2.74.38
कृष्णस्तु सुमनास्तेषां विवर्धयति सम्पदः ।
सोऽहं श्रियं च तां दृष्ट्वा सभां तां च तथाविधाम्। ॥ २.७४.३८ ॥
แต่พระกฤษณะผู้มีใจปรารถนาดีต่อพวกเขา ทรงเพิ่มพูนความมั่งคั่งของพวกเขา เมื่อข้าพเจ้าเห็นสิริมงคลของพวกเขา และท้องพระโรงที่เป็นเช่นนั้น—
2.74.39
रक्षिभिश्चावहासं तं परितप्ये यथाऽग्निना ।
अमर्षं च समाविष्टं धृतराष्ट्रे निवेदय ॥ २.७४.३९ ॥
ข้าพเจ้าทนทุกข์ทรมานราวกับถูกไฟเผา เพราะการเยาะเย้ยจากทหารยามเหล่านั้น ขอท่านจงกราบทูลพระเจ้าธฤตราษฎร์ ข้าพเจ้าเต็มไปด้วยความโกรธแค้น