മഹാഭാരതം · അധ്യായം 2.74
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.74.1
वसन्दुर्योधनस्तस्यां सभायां पुरुषर्षभ ।
शनैर्ददर्श तां सर्वां सभां शकुनिना सह ॥ २.७४.१ ॥
പുരുഷശ്രേഷ്ഠാ! ആ സഭയിൽ താമസിച്ചിരുന്ന ദുര്യോധനൻ ശകുനിയോടൊപ്പം മെല്ലെ ആ സഭ മുഴുവൻ കണ്ടു.
2.74.2
तस्यां दिव्यानभिप्रायान्ददर्श कुरुनन्दनः ।
न दृष्टपूर्वा ये तेन नगरे नागसाह्वये ॥ २.७४.२ ॥
ആ സഭയിൽ കുരുനന്ദനൻ നാഗസാഹ്വയ നഗരത്തിൽ അവൻ മുമ്പ് കാണാത്ത ദിവ്യവും അപ്രതീക്ഷിതവുമായ കാഴ്ചകൾ കണ്ടു.
2.74.3
स कदाचित्सभामध्ये धार्तराष्ट्रो महीपतिः ।
स्फाटिकं स्थलमासाद्य जलमित्यभिशङ्कया ॥ २.७४.३ ॥
ഒരിക്കൽ സഭയുടെ മധ്യത്തിൽ ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രനായ ആ രാജാവ് സ്ഫടികത്തറയിലെത്തി അത് ജലമാണെന്ന സംശയത്തിൽ പെട്ടു.
2.74.4
स्ववस्त्रोत्कर्षणं राजा कृतवान्बुद्धिमोहितः ।
दुर्मना विमुखश्चैव परिचक्राम तां सभाम् ॥ २.७४.४ ॥
ബുദ്ധി മയങ്ങിയ രാജാവ് തന്റെ വസ്ത്രം ഉയർത്തിപ്പിടിച്ചു; പിന്നെ മനം വിഷമിച്ച് മുഖം തിരിച്ച് ആ സഭയിൽ ചുറ്റിനടന്നു.
2.74.5
ततः स्थले निपतितो दुर्मना व्रीडितो नृपः ।
निः श्वसन्विमुखश्चापि परिचक्राम तां सभाम् ॥ २.७४.५ ॥
അപ്പോൾ നിലത്തു വീണ, മനം വിഷമിച്ച്, ലജ്ജിച്ച രാജാവ് നെടുവീർപ്പിട്ടുകൊണ്ട് മുഖം തിരിച്ച് ആ സഭയിൽ ചുറ്റി നടന്നു.
2.74.6
ततः स्फाटिकतोयां वै स्फाटिकाम्बुजशोभिताम् ।
वापीं मत्वा स्थलमिव सवासाः प्रापतञ्जले ॥ २.७४.६ ॥
പിന്നെ സ്ഫടികജലവും സ്ഫടികത്താമരകളാൽ ശോഭിച്ചതുമായ വാപിയെ വരണ്ട നിലമെന്ന് കരുതി, വസ്ത്രത്തോടെ അവൻ വെള്ളത്തിൽ വീണു.
2.74.7
जले निपतितं दृष्ट्वा भीमसेनो महाबलः ।
जहास जहसुश्चैव किङ्कराश्च सुयोधनम् ॥ २.७४.७ ॥
വെള്ളത്തിൽ വീണ അവനെ കണ്ട് മഹാബലനായ ഭീമസേനൻ ചിരിച്ചു; ഭൃത്യന്മാരും സുയോധനനെ നോക്കി ചിരിച്ചു.
2.74.8
वासांसि च शुभान्यस्मै प्रददू राजशासनात् ।
तथागतं तु तं दृष्ट्वा भीमसेनो महाबलः ॥ २.७४.८ ॥
രാജാജ്ഞപ്രകാരം അവർ അവന് മനോഹരമായ വസ്ത്രങ്ങൾ നൽകി; എന്നാൽ നനഞ്ഞു വന്ന അവനെ കണ്ട് മഹാബലനായ ഭീമസേനൻ…
2.74.9
अर्जुनश्च यमौ चोभौ सर्वे ते प्राहसंस्तदा ।
नामर्षयत्ततस्तेषामवहासममर्षणः ॥ २.७४.९ ॥
അർജുനനും ഇരട്ടകളായ യമന്മാരും എല്ലാവരും അപ്പോൾ ചിരിച്ചു; അപ്പോൾ അസഹിഷ്ണുവായ ഭീമൻ അവരുടെ പരിഹാസം സഹിച്ചില്ല.
2.74.10
आकारं रक्षमाणस्तु न स तान्समुदैक्षत ।
पुनर्वसनमुत्क्षिप्य प्रतिरिष्यन्निव स्थलम् ॥ २.७४.१० ॥
തന്റെ രൂപം കാത്തുസൂക്ഷിച്ച് അവൻ അവരെ നോക്കിയില്ല; വീണ്ടും വസ്ത്രം ഉയർത്തി, കരയിലേക്ക് മടങ്ങാനിരിക്കുന്നതുപോലെ അവൻ നിന്നു.
2.74.11
आरुरोह ततः सर्वे जहसुश्च पुनर्जनाः ।
द्वारं तु पिहिताकारं स्फाटिकं प्रेक्ष्य भूमिपः।
प्रविशन्नाहतो मूर्ध्नि व्याघूर्णित इव स्थितः ॥ २.७४.११ ॥
പിന്നെ എല്ലാവരും കയറി; ജനങ്ങൾ വീണ്ടും ചിരിച്ചു; എന്നാൽ രാജാവ് സ്ഫടിക വാതിൽ കണ്ട്, അതിന്റെ രൂപം അടഞ്ഞതുപോലെ, അകത്തു കടക്കുമ്പോൾ തലയ്ക്ക് അടി കിട്ടിയവനെപ്പോലെ ആടിയുലഞ്ഞ് നിന്നു.
2.74.12
तादृशं च परं द्वारं स्फाटिकोरुकवाटकम् ।
विघट्टयन्कराभ्यां तु निष्क्रम्याग्रे पपात हा ॥ २.७४.१२ ॥
അതുപോലെ മറ്റൊരു സ്ഫടിക വാതിൽ, വിശാലമായ പാളികളോടെ; കൈകളാൽ തട്ടിത്തടഞ്ഞ് പുറത്തേക്ക് പോകുമ്പോൾ മുന്നോട്ടു വീണു — അയ്യോ!
2.74.13
द्वारं तु वितताकारं समापेदे पुनश्च सः ।
तद्वृत्तं चेति मन्वानो द्वारस्थानादुपारमत् ॥ २.७४.१३ ॥
എന്നാൽ വിശാലമായ ആകൃതിയുള്ള ആ വാതിലിനടുത്ത് അവൻ വീണ്ടും എത്തി; ആ സംഭവം അങ്ങനെ തന്നെയെന്ന് കരുതി അവൻ വാതിലിന്റെ സ്ഥാനത്തുനിന്ന് പിന്മാറി.
2.74.14
एवं प्रलम्भान्विविधान्प्राप्य तत्र विशाम्पते ।
पाण्डवेयाभ्यनुज्ञातस्ततो दुर्योधनो नृपः ॥ २.७४.१४ ॥
ജനങ്ങളുടെ നാഥാ, അവിടെ ഇങ്ങനെ പലവിധ വഞ്ചനാപരമായ മായകളെ നേരിട്ട ശേഷം, പാണ്ഡവരുടെ അനുമതിയോടെ ദുര്യോധനൻ എന്ന രാജാവ് അവിടെനിന്ന് പോയി.
2.74.15
अपहृष्टेन मनसा राजसूये महाक्रतौ ।
प्रेक्ष्य तामद्भुतामृद्धिं जगाम गजसाह्वयम् ॥ २.७४.१५ ॥
മഹാരാജസൂയയാഗത്തിൽ ആ അത്ഭുതകരമായ ഐശ്വര്യം കണ്ട്, സന്തോഷമുള്ള മനസ്സോടെ അവൻ ഗജസാഹ്വയത്തിലേക്ക് പോയി.
2.74.16
पाण्डवश्रीप्रतप्तस्य ध्यायमानस्य गच्छतः ।
दुर्योधनस्य नृपतेः पापा मतिरजायत ॥ २.७४.१६ ॥
പാണ്ഡവരുടെ ശ്രീയാൽ ദഹിച്ചവനായി, ചിന്തിച്ചുകൊണ്ട് പോകുന്ന ദുര്യോധനരാജാവിന്റെ മനസ്സിൽ പാപബുദ്ധി ഉദിച്ചു.
2.74.17
पार्थान्सुमनसो दृष्ट्वा पार्थिवांश्च वशानुगान् ।
कृत्स्नं चापि हितं लोकमाकुमारं कुरूद्वह ॥ २.७४.१७ ॥
കുരുശ്രേഷ്ഠാ, പൃഥയുടെ പുത്രന്മാർ സന്തുഷ്ടരായിരിക്കുന്നതും, അവർക്ക് കീഴ്പെട്ട രാജാക്കന്മാരെയും, കുട്ടികൾ വരെ ലോകം മുഴുവൻ ഹിതകരമായ അവസ്ഥയിലായിരിക്കുന്നതും കണ്ട്.
2.74.18
महिमानं परं चापि पाण्डवानां महात्मनाम् ।
दूर्योधनो धार्तराष्ट्रो विवर्णः समपद्यत ॥ २.७४.१८ ॥
മഹാത്മാക്കളായ പാണ്ഡവരുടെ പരമമായ മഹിമ കണ്ട് ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രനായ ദുര്യോധനൻ നിറം മങ്ങി.
2.74.19
स तु गच्छन्ननेकाग्नः सभामेकोऽन्वचिन्तयत् ।
श्रियं च तामनुपमां धर्मराजस्य धीमतः ॥ २.७४.१९ ॥
അവൻ നടക്കുമ്പോൾ മനസ്സ് ചിതറിയവനായി, തനിച്ച് ആ സഭയെയും ബുദ്ധിമാനായ ധർമ്മരാജന്റെ അതുല്യമായ ഐശ്വര്യത്തെയും കുറിച്ച് ചിന്തിച്ചു.
2.74.20
प्रमत्तो धृतराष्ट्रस्य पुत्रो दुर्योधनस्तदा ।
नाभ्यभाषत्सुबलजं भाषमाणं पुनः पुनः ॥ २.७४.२० ॥
അപ്പോൾ ധൃതരാഷ്ട്രന്റെ പുത്രനായ ദുര്യോധനൻ മനസ്സ് ചിതറിയവനായിരുന്നു; സുബലപുത്രൻ പലതവണ സംസാരിച്ചിട്ടും അവൻ മറുപടി പറഞ്ഞില്ല.
2.74.21
अनेकाग्रं तु तं दृष्ट्वा शकुनिः प्रत्यभाषत ।
दुर्योधन कृतोमूलं निःश्वसन्निव गच्छसि ॥ २.७४.२१ ॥
അവൻ മനസ്സ് ചിതറിയിരിക്കുന്നത് കണ്ട് ശകുനി മറുപടി പറഞ്ഞു: "ദുര്യോധനാ, വേര് മുറിച്ചവനെപ്പോലെ നെടുവീർപ്പിട്ടുകൊണ്ടാണ് നീ പോകുന്നത്."
2.74.22
दृष्ट्वेमां पृथिवीं कृत्स्नां युधिष्ठिरवशानुगाम् ।
जितामस्त्रप्रतापेन श्वेताश्वस्य महात्मनः ॥ २.७४.२२ ॥
മഹാത്മാവായ ശ്വേതാശ്വന്റെ (അർജ്ജുനന്റെ) ആയുധപ്രതാപത്താൽ ജയിക്കപ്പെട്ട്, യുധിഷ്ഠിരന്റെ വശത്തിൽ അനുസരിക്കുന്ന ഈ സമസ്ത ഭൂമിയെ കണ്ട്—
2.74.23
तं च यज्ञं तथाभूतं दृष्ट्वा पार्थस्य मातुल ।
यथा शक्रस्य देवेषु तथाभूतं महाद्युतेः ॥ २.७४.२३ ॥
മാതുലാ, പാർത്ഥന്റെ (അർജ്ജുനന്റെ) ആ യജ്ഞം, ദേവന്മാരിൽ ഇന്ദ്രന്റെ യജ്ഞം പോലെ അങ്ങനെ നടന്നത് കണ്ടിട്ട്—
2.74.24
अमर्षेण तु सम्पूर्णो दह्यमानो दिवानिशम् ।
शुचिशुक्रागमे काले शुष्ये तोयमिवाल्पकम् ॥ २.७४.२४ ॥
അസൂയയാൽ നിറഞ്ഞ് പകലും രാത്രിയും ഞാൻ എരിയുകയാണ്; ചൂടുകാലം വരുമ്പോൾ കുറച്ചു വെള്ളം വറ്റിപ്പോകുന്നതുപോലെ ഞാൻ ഉണങ്ങുകയാണ്.
2.74.25
पश्य सात्वतमुख्येन शिशुपालो निपातितः ।
न च तत्र पुमानासीत्कश्चित्तस्य पदानुगः ॥ २.७४.२५ ॥
നോക്കൂ, സാത്വതരിൽ മുഖ്യനാൽ ശിശുപാലൻ വീഴ്ത്തപ്പെട്ടു; അവിടെ അവനെ അനുഗമിക്കുന്ന ഒരു മനുഷ്യനും ഉണ്ടായിരുന്നില്ല.
2.74.26
दह्यमाना हि राजानः पाण्डवोत्थेन वह्निना ।
क्षान्तवन्तोऽपराधं ते को हि तत्क्षन्तुमर्हति ॥ २.७४.२६ ॥
പാണ്ഡവരിൽനിന്ന് ഉയർന്ന അഗ്നിയിൽ ദഹിക്കുന്ന രാജാക്കന്മാർ നിന്റെ അപരാധം ക്ഷമിച്ചു; അത് ക്ഷമിക്കാൻ അർഹൻ ആരാണ്?
2.74.27
वासुदेवेन तत्कर्म यथाऽयुक्तं महत्कृतम् ।
सिद्धं च पाण्डुपुत्राणां प्रतापेन महात्मनाम् ॥ २.७४.२७ ॥
വാസുദേവൻ ആ മഹാകർമ്മം അനുചിതമായി ചെയ്തു; പാണ്ഡുപുത്രർക്ക് അത് മഹാത്മാക്കളുടെ പ്രതാപത്താൽ സിദ്ധിച്ചു.
2.74.28
तथाहि रत्नन्यादाय विविधानि नृपा नृपम् ।
उपातिष्ठन्त कौन्येयं वैश्या इव करप्रदाः ॥ २.७४.२८ ॥
അങ്ങനെതന്നെ പലവിധ രത്നങ്ങൾ കൊണ്ടുവന്ന് രാജാക്കന്മാർ കുന്തീപുത്രനായ രാജാവിന്റെ മുമ്പിൽ നിന്നു; വൈശ്യന്മാർ നികുതി നൽകുന്നവരെപ്പോലെ.
2.74.29
श्रियं तथागतं दृष्ट्वा ज्वलन्तीमिव पाण्डवे ।
अमर्षवशमापन्नो दह्यामि न तथोचितः ॥ २.७४.२९ ॥
പാണ്ഡവനിൽ ഇങ്ങനെ വന്ന ശ്രീയെ ജ്വലിക്കുന്നതുപോലെ കണ്ട്, അമർഷവശനായി ഞാൻ ദഹിക്കുന്നു; ഞാൻ അങ്ങനെ (ക്ഷമിച്ചിരിക്കാൻ) യോഗ്യനല്ല.
2.74.30
वह्निमेव प्रवेक्ष्यामि भक्षयिष्यामि वा विषम् ।
अपो वापि प्रवेक्ष्यामिन हि शक्ष्यामि जीवितुम् ॥ २.७४.३० ॥
ഞാൻ അഗ്നിയിൽ തന്നെ പ്രവേശിക്കും, അല്ലെങ്കിൽ വിഷം ഭക്ഷിക്കും, അല്ലെങ്കിൽ വെള്ളത്തിലും പ്രവേശിക്കും; കാരണം എനിക്ക് ജീവിച്ചിരിക്കാൻ കഴിയില്ല.
2.74.31
को हि नाम पुमांल्लोके मर्षयिष्यति सत्ववान् ।
सपत्नानृद्ध्यतो दृष्ट्वा हीनमात्मानमेव च ॥ २.७४.३१ ॥
ലോകത്തിൽ ഏത് ധീരനായ പുരുഷനാണ് തന്റെ ശത്രുക്കൾ സമൃദ്ധരാകുന്നതും താൻ ഹീനനാകുന്നതും കണ്ട് സഹിക്കുക?
2.74.32
सोऽहं न स्त्री न चाप्यस्त्री न पुमान्नापुमानपि ।
योऽहं तां मर्षयाम्यद्य तादृशीं श्रियमागताम् ॥ २.७४.३२ ॥
ഞാൻ സ്ത്രീയല്ല, സ്ത്രീയല്ലാത്തവനുമല്ല; പുരുഷനല്ല, പുരുഷനല്ലാത്തവനുമല്ല; ഇന്ന് വന്നുചേർന്ന ഈ സമ്പത്തിനെ ഞാൻ സഹിക്കുന്നു.
2.74.33
ईश्वरत्वं पृथिव्याश्च वसुमत्तां च तादृशीम् ।
यज्ञं च तादृशं दृष्ट्वा मादृशः को न संञ्ज्वरेत् ॥ २.७४.३३ ॥
ഭൂമിയുടെ ഇത്രയും വലിയ ആധിപത്യവും, ഇത്രയും സമ്പത്തും, ഇത്തരമൊരു യാഗവും കണ്ട് എന്നെപ്പോലെയുള്ള ആരാണ് അസൂയയാൽ പൊള്ളാത്തത്?
2.74.34
अशक्तश्चैक एवाहं तामाहर्तुं नृपश्रियम् ।
सहायांश्च न पश्यामि तेन मृत्युं विचिन्तये ॥ २.७४.३४ ॥
ഒറ്റയ്ക്ക് ഞാൻ ആ രാജലക്ഷ്മിയെ കൈക്കലാക്കാൻ അശക്തനാണ്; സഹായികളെയും കാണുന്നില്ല; അതിനാൽ മരണത്തെക്കുറിച്ച് ഞാൻ ചിന്തിക്കുന്നു.
2.74.35
दैवमेव परं मन्ये पौरुषं च निरर्थकम् ।
दृष्ट्वा कुन्तीसुते शुद्धां श्रियं तामहतां तथा ॥ २.७४.३५ ॥
ദൈവമാണ് പരമമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു, പുരുഷപ്രയത്നം നിരർത്ഥകമെന്നും; കുന്തീപുത്രന്മാരുടെ ആ ശുദ്ധവും കേടില്ലാത്തതുമായ സമ്പത്ത് കണ്ടിട്ട്.
2.74.36
कृतो यत्नो मया पूर्वं विनाशे तस्य सौबल ।
तच्च सर्वमतिक्रम्य संवृद्धोऽप्स्विव पङ्गजम् ॥ २.७४.३६ ॥
സൗബലാ, മുൻപ് ഞാൻ അവരുടെ നാശത്തിനായി ശ്രമിച്ചിരുന്നു; എന്നാൽ അതെല്ലാം അതിജീവിച്ച് വെള്ളത്തിലെ താമരപോലെ അവർ വളർന്നു.
2.74.37
न दैवं परं मन्ये पौरुषं च निरर्थकम् ।
धार्तराष्ट्राश्च हीयन्ते पार्था वर्धन्ति नित्यशः। ॥ २.७४.३७ ॥
ദൈവത്തെ ഞാൻ പരമമായി കരുതുന്നില്ല; മനുഷ്യപ്രയത്നവും വ്യർഥമാണ്. ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാർ ക്ഷയിക്കുന്നു; പൃഥയുടെ പുത്രന്മാർ നിത്യവും വർധിക്കുന്നു.
2.74.38
कृष्णस्तु सुमनास्तेषां विवर्धयति सम्पदः ।
सोऽहं श्रियं च तां दृष्ट्वा सभां तां च तथाविधाम्। ॥ २.७४.३८ ॥
എന്നാൽ കൃഷ്ണൻ അവരോട് പ്രസന്നനായി അവരുടെ സമ്പത്ത് വർധിപ്പിക്കുന്നു. അവരുടെ ആ ശ്രീയും അങ്ങനെയുള്ള ആ സഭയും കണ്ടിട്ട് ഞാൻ—
2.74.39
रक्षिभिश्चावहासं तं परितप्ये यथाऽग्निना ।
अमर्षं च समाविष्टं धृतराष्ट्रे निवेदय ॥ २.७४.३९ ॥
കാവൽക്കാരുടെ ആ പരിഹാസത്താൽ ഞാൻ തീയിൽ എന്നപോലെ വേദനിക്കുന്നു. അമർഷം നിറഞ്ഞ ഞാൻ ധൃതരാഷ്ട്രനോട് ഇത് അറിയിക്കുന്നു.