Mahābhārata · Adhyāya 2.78
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.78.1
यन्मया पाण्डवोयानां दृष्टं तच्छृणु भारत ।
आहृतं भूमिपालैर्हि वसु मुख्यं ततस्ततः ॥ २.७८.१ ॥
Oh Bhārata, escucha lo que vi de los obsequios para los Pāṇḍavas. Los reyes trajeron riquezas excelentes, y luego más, y luego más.
2.78.2
नाविदं मूढमात्मानं दृष्ट्वाहं तदरेर्धनम् ।
फलतो भूमितो वाऽपि प्रतिपद्यस्व भारत ॥ २.७८.२ ॥
Oh Bhārata, al ver aquella riqueza del enemigo, me consideré un necio. Ya sea por su fruto o por la tierra, comprende esto.
2.78.3
और्णान्बैलान्वार्षदंशान् जातरूपपरिष्कृतान् ।
प्रावाराजिनमुख्यांश्च काम्भोजः प्रददौ बहून् ॥ २.७८.३ ॥
El Kāmboja dio muchas mantas de lana, bueyes, prendas impermeables adornadas con oro, excelentes capas y pieles de ciervo.
2.78.4
अश्वांस्तित्तिरिकल्माषांस्त्रिशतं शुकनासिकान् ।
अष्ट्रवामीस्त्रिगर्ताश्च पुष्टाः पीलुशमीङ्गुदैः ॥ २.७८.४ ॥
Trescientos caballos, moteados como perdices y de nariz de loro, y camellos. Los Trigarta, nutridos con pilu, śamī e iṅgudī.
2.78.5
गोपाः स्वीयेन सहितास्तदादाय चतुष्पदम् ।
वसातयोऽन्यद्द्रव्यं द्वारि तस्यावतस्थिरे ॥ २.७८.५ ॥
Los pastores, junto con los suyos, trajeron aquellos cuadrúpedos, y los Vasāti esperaban a la puerta con otras mercancías.
2.78.6
कमण्डलूनुपादाय जातरूपमयञ्छिवान् ।
रत्नानि च हिरण्यं च सुवर्णं चैव केवलम्। ॥ २.७८.६ ॥
Tomando cántaros auspiciosos de oro, joyas, oro y oro puro únicamente.
2.78.7
प्रीयमाणः प्रसन्नात्मा स्वयं स्वजनसंवृतः ।
त्रैखर्वो रथमुख्येशः पाण्डवाय न्यवेदयत् ॥ २.७८.७ ॥
Complacido y con el corazón alegre, rodeado de los suyos, Traikharva, señor de los mejores guerreros de carro, presentó el obsequio al Pāṇḍava.
2.78.8
यश्च स द्विजमुख्येन राज्ञः शङ्खो निवेदितः ।
प्रीत्या दत्तः कुविन्देन धर्मराजाय धीमते ॥ २.७८.८ ॥
Y aquel caracol, que el primero de los brahmanes había presentado al rey, Kuvinda lo entregó con afecto al sabio Dharmarāja.
2.78.9
तं सर्वे भ्रातरो भ्रात्रे ददुः शङ्खं किरीटिने ।
तं प्रत्यगृह्णाद्बीभत्सुस्तोयजं हेममालिनम् ॥ २.७८.९ ॥
Todos los hermanos entregaron aquel caracol al portador de la diadema, su hermano; y Bībhatsu (Arjuna) recibió aquel caracol nacido del agua, ceñido con una guirnalda de oro.
2.78.10
चित्रं निष्कसहस्रेण भ्राजमानं स्वतेजसा ।
रुचिरं दर्शनीयं च पूजितं विश्वकर्मणा ॥ २.७८.१० ॥
Aquel caracol maravilloso, que resplandecía con su propio esplendor, valía mil niṣkas; hermoso y agradable a la vista, había sido honrado por Viśvakarman.
2.78.11
अधारयच्च धर्मश्च तं नमस्य पुनः पुनः ।
योऽनादनेऽपि नदति स ननादाधिकं तदा ॥ २.७८.११ ॥
Dharma también lo sostuvo y se inclinó ante él una y otra vez; y aquel caracol, que sonaba aun sin ser soplado, resonó entonces con más fuerza.
2.78.12
प्रणादाद्भूमिपास्तस्य पेतुर्हीनाः खतेजसा ।
धृष्टद्युम्नः पाण्डवाश्च सात्यकिः केशवोऽष्टमः ॥ २.७८.१२ ॥
Por su sonido cayeron los reyes, despojados de su propio esplendor; Dhṛṣṭadyumna, los Pāṇḍavas, Sātyaki, y Keśava (Kṛṣṇa) como octavo.
2.78.13
सत्वेन स्वेन सम्पन्ना अन्योन्यप्रियकारिणः ।
विसञ्ज्ञान्भूमिपान्दृष्ट्वा मां च ते प्राहसंस्तदा ॥ २.७८.१३ ॥
Dotados de su propia fortaleza interior, complaciéndose mutuamente, al ver a los reyes aturdidos y a mí, entonces se rieron.
2.78.14
ततः प्रहृष्टो बीभत्सुरददाद्धेमशृङ्गिणः ।
शताननडुहान्पञ्च द्विजमुख्याय भारत ॥ २.७८.१४ ॥
Entonces el jubiloso Bībhatsu (Arjuna) entregó, oh Bhārata, quinientos bueyes de cuernos dorados al más excelente de los brahmanes.
2.78.15
सुमुखेन बलिर्मुख्यः प्रेषितोऽजातशत्रवे ।
कुविन्देन हिरण्यं च वासांसि विविधानि च ॥ २.७८.१५ ॥
Por medio de Sumukha se envió el tributo principal a Ajātaśatru, y por medio de Kuvinda oro y diversas vestiduras.
2.78.16
काश्मीरराजो मार्द्वीकं शुद्धं च सरसं मधु ।
बलिं च कुत्स्नमादाय पाण्डवायाभ्युटपागमत् ॥ २.७८.१६ ॥
El rey de Cachemira vino ante el Pāṇḍava trayendo vino puro de uva, miel dulce y el tributo completo.
2.78.17
यवना हयानुपादाय पार्वतीयान्मनोजवान् ।
आसनानि महार्हाणि कम्बलांश्च महाधनान् ॥ २.७८.१७ ॥
Los yavanas trajeron caballos de montaña veloces como el pensamiento, asientos de gran valor y mantas de lana de gran precio.
2.78.18
नवान्सूक्ष्मांश्च हृद्यांश्च परार्थ्यान्सुप्रदर्शनान् ।
अन्यच्च विविधं रत्नं द्वारि ते न्यवतस्थिरे ॥ २.७८.१८ ॥
Telas nuevas, finas, agradables, excelentes y de bella apariencia, así como otras joyas diversas, estaban de pie en tu puerta.
2.78.19
श्रुतायुरपि कालिङ्गो मणिरत्नमनुत्तमम् ।
अङ्गः स्त्रियो दर्शनीया जातरूपविभूषिताः ॥ २.७८.१९ ॥
También Śrutāyu, rey de Kaliṅga, trajo joyas-gemas incomparables, y el rey de Aṅga, mujeres encantadoras adornadas con oro.
2.78.20
वङ्गो जाम्बूनदमयान्पर्यङ्गाञ्छतशो नृप ।
दक्षिणात्सागराभ्याशात्प्रावारांश्च परश्शतम् ॥ २.७८.२० ॥
Oh rey, el rey de Vaṅga dio cientos de lechos de oro, y desde la costa sur del océano llegaron más de cien mantas de lana.
2.78.21
औदकानि सरत्नानि बलिं चादाय भारत ।
अन्येभ्यो भूमिपालेभ्यः पाण्डवाय न्यवेदयत् ॥ २.७८.२१ ॥
Oh Bhārata, tomando el tributo de productos acuáticos con gemas, junto con los otros gobernantes de la tierra, lo presentó al Pāṇḍava.
2.78.22
दार्दुरं चन्दनं मुख्यं भारं षण्णवति द्रुतम् ।
पाण्डवाय ददौ पाण्ड्यः शङ्खांस्तावत एव च ॥ २.७८.२२ ॥
El rey Pāṇḍya entregó rápidamente al Pāṇḍava noventa y seis cargas del excelso sándalo dārdura, y otras tantas conchas.
2.78.23
चन्दनागरु चानन्तं मुक्तावैडूर्यचित्रिताः ।
चोलश्च केरलश्चोमौ ददतुः पाण्डवाय वै ॥ २.७८.२३ ॥
Sándalo, áloe y ānanta, adornados con perlas y gemas de ojo de gato: el rey de los Coḷas y el rey de los Keralas los dieron ambos al Pāṇḍava.
2.78.24
अश्मको हेमशृङ्गीश्च दोग्ध्रीर्हेमविभूषितः ।
सवत्साः कुम्भदोहाश्च सहस्राण्यददाद्दश ॥ २.७८.२४ ॥
El rey de Aśmaka dio diez mil vacas lecheras de cuernos dorados, adornadas de oro, con sus terneros, que daban cántaros de leche.
2.78.25
सैन्धवानां सहस्राणि हयानां पञ्चविंशतिम् ।
अददात्सैन्धवो राजा हेममाल्यैरलङ्कृतान् ॥ २.७८.२५ ॥
El rey de los Sindhus entregó veinticinco mil caballos sindhu, adornados con guirnaldas de oro.
2.78.26
सौवीरो हस्तिभिर्युक्तान्रथांश्च त्रिशतं परान् ।
जातरूपपरिष्कारान्मणिरत्नविभूषितान् ॥ २.७८.२६ ॥
El rey de Sauvīra entregó trescientos carros excelentes uncidos a elefantes, adornados con oro y engastados en gemas y joyas.
2.78.27
मध्यन्दिनार्कप्रतिमांस्तेजसा ज्वलितानिव ।
बलिं च कृत्स्नमादाय पाण्डवाय न्यवेदयत् ॥ २.७८.२७ ॥
Tomando los objetos que resplandecen con el brillo del sol de mediodía, y el tributo completo, se lo presentó al Pāṇḍava.
2.78.28
अवन्तिराजो रत्नानि विविधानि सहस्रशः ।
हाराङ्गदांश्च मुख्यान्वै विविधं च विभूषणम् ॥ २.७८.२८ ॥
El rey de Avantī dio miles de joyas diversas, collares y brazaletes principales y adornos de muchas clases.
2.78.29
दासीनामयुतं चापि बलिमादाय भारत ।
सभाद्वारि नरश्रेष्ठ दिदृक्षुरवतिष्ठते ॥ २.७८.२९ ॥
Oh Bhārata, trayendo un tributo de diez mil sirvientas, se encuentra a la puerta de la sala de asambleas, deseando verte, mejor de los hombres.
2.78.30
दशार्णश्चेदिराजश्च शूरसेनश्च वीर्यवान् ।
वस्त्राणि मुख्यान्यादाय रत्नानि विविधानि च।
बलिं च कृत्स्नमादाय पाण्डवाय न्यवेदयत् ॥ २.७८.३० ॥
El rey de Daśārṇa, el rey de Cedi y el poderoso Śūrasena, tomando las principales vestiduras y joyas diversas y el tributo entero, lo presentaron al Pāṇḍava.
2.78.31
काशिराजेन हृष्टेन बली राज्ञि निवेदितः ।
अशीतिगोसहस्राणि शतान्यष्टौ च दन्तिनाम् ॥ २.७८.३१ ॥
El rey de Kāśi, complacido, presentó el tributo al rey: ochenta mil vacas y ochocientos elefantes.
2.78.32
अयुतं च नदीजानां हयानां हेममालिनाम् ।
विविधानि च रत्नानि काशिराजो बलिं ददौ ॥ २.७८.३२ ॥
El rey de Kāśi dio como tributo diez mil caballos de raza fluvial, adornados con guirnaldas de oro, y diversas joyas.
2.78.33
कृतक्षणश्च वैदेहः कौसलश्च बृहद्बलः ।
ददतुर्वाजिमुख्यांश्च सहस्राणि चतुर्दश ॥ २.७८.३३ ॥
Kṛtakṣaṇa, el rey de Videha, y Bṛhadbala, el rey de Kosala, dieron catorce mil caballos principales.
2.78.34
शैब्यो वसादिभिः सार्धं त्रिगर्तो मालवैः सह ।
तेभ्यो रत्नानि ददतुरेकैको भूमिपोऽमितम् ॥ २.७८.३४ ॥
Śaibya, junto con Vasa y otros, y Trigarta junto con los Mālava; cada uno de estos reyes dio joyas sin medida.
2.78.35
हारान्मुख्यान्परार्ध्यांश्च विविधं च विभूषणम् ।
शतं दासीसहस्राणि कार्पासिकनिवासिनाम् ॥ २.७८.३५ ॥
Collares excelentes de máximo valor y diversos adornos; y cien mil sirvientas de los habitantes de la tierra del algodón.
2.78.36
श्यामास्तन्वीर्दीर्घकेशीर्हेमाभरणभूषिताः ।
बलिं च कृत्स्नमादाय भारुकच्छो नरर्षभ ॥ २.७८.३६ ॥
Mujeres de tez oscura, esbeltas, de cabello largo, adornadas con joyas de oro; y, oh toro entre los hombres, el rey de Bhāruka-ccha trajo el tributo completo.
2.78.37
शुद्धान्विप्रोत्तमार्हांश्च कम्बलप्रवरान्ददौ ।
ते सर्वे पाण्डुपुत्रस्य द्वार्यतिष्ठन्दिदृक्षवः ॥ २.७८.३७ ॥
Dio excelentes mantas de lana, dignas de los mejores brahmanes puros. Todos ellos permanecían en la puerta, deseosos de ver al hijo de Pāṇḍu.
2.78.38
उपायनं यदा दद्युस्तदा द्वारमलभ्यत ।
इन्द्रकृष्टैर्वर्धयन्ति धान्यैर्नदमुखैस्तु ये ॥ २.७८.३८ ॥
Solo cuando entregaban su tributo se alcanzaba la puerta. Y quienes incrementan su prosperidad con el grano nacido de la lluvia de Indra y con la riqueza de las desembocaduras de los ríos—
2.78.39
समुद्रनिकटे जाताः परिसिन्धुनिवासिनः ।
ते वै द्रुमाः पारदाश्च काश्यकैरातकैः सह ॥ २.७८.३९ ॥
Los nacidos cerca del océano y que habitan a lo largo del Sindhu—estos, junto con los drumas, los pāradas, los kāśyakas y los airakas—
2.78.40
बलिं विविधमादाय रत्नानि विविधानि च ।
अजाविकं गोहिरण्यं खरोष्ट्रं फलवन्मधु ॥ २.७८.४० ॥
Trayendo tributos diversos y joyas diversas—cabras y ovejas, ganado y oro, asnos y camellos, miel con fruta.
2.78.41
कम्बलान्विविधांश्चैव द्वारि तिष्ठन्ति वारिताः ।
प्राग्ज्योतिषपतिः शूरो म्लेच्छानामधिपो बली ॥ २.७८.४१ ॥
Con mantas diversas, están detenidos en la puerta. El señor de Prāgjyotiṣa, el héroe, señor de los bárbaros, el poderoso—
2.78.42
यवनैः सहितो राजा भगदत्तो महाबलः ।
आजानेयान्हयाञ्छीघ्रमादायानिलरंहसः ॥ २.७८.४२ ॥
El rey Bhagadatta, de gran fuerza, junto con los yavanas, ha traído rápidamente caballos de raza, veloces como el viento.
2.78.43
बलिं च कृत्स्नमादाय द्वारि तिष्ठति वारितः ।
अश्वसारमयान्भाण्डाञ्छुभान्दन्तत्सरूनसीन् ॥ २.७८.४३ ॥
Tomando todo el tributo, se queda detenido a la puerta: finos recipientes hechos de arreos de caballo y espadas con empuñaduras de colmillo.
2.78.44
प्राग्ज्योतिषाधिपो दत्त्वा भगदत्तोऽव्रजत्तदा ।
व्यक्षाङ्ख्यक्षांल्ललाटाक्षान्नानादिग्भ्यः समागतान् ॥ २.७८.४४ ॥
Bhagadatta, señor de Prāgjyotiṣa, dio entonces su tributo y partió. Y vi a los tuertos, a los de ojos y a los de ojo en la frente, reunidos de diversas direcciones.
2.78.45
औष्णीषआनहयांश्चैव बाहुकान्पुरुषादकान् ।
एकपादांश्च तत्राहमपश्यं द्वारि वारितान् ॥ २.७८.४५ ॥
Allí, en la puerta, vi detenidos a los que llevan turbante, a los de brazos largos, a los devoradores de hombres y a los de un solo pie.
2.78.46
बल्यर्थं ददतस्तस्य हिरण्यं रजतं वसु ।
इन्द्रगोपकसङ्काशाञ्छुकवर्णान्मनोजवान् ॥ २.७८.४६ ॥
Junto con el oro, la plata y la riqueza que dio como tributo: veloces como el pensamiento, de color de loro, semejantes al insecto indragopa.
2.78.47
तथैवेन्द्रायुधनिभान्सन्ध्याभ्रसदृशानपि ।
अनेकवर्णानारण्यान्गृहीत्वाश्वांस्तथा बहून् ॥ २.७८.४७ ॥
Asimismo, tomó muchos caballos criados en el bosque, de muchos colores, semejantes al arco iris y a las nubes del atardecer.
2.78.48
जातरूपमनर्घ्यं च ददुस्तस्यैकपादकाः ।
सिंहलश्च तदा राजा परिगृह्य धनं बहु ॥ २.७८.४८ ॥
Los de un solo pie le dieron oro refinado de valor incalculable; y entonces el rey de Siṃhala, habiendo recibido mucha riqueza.
2.78.49
गोशीर्षं हरितश्यामं चन्दनप्रवरं महत् ।
भाराणां शतमेकं तु द्वारि तिष्ठति वारितः ॥ २.७८.४९ ॥
El sándalo gośīrṣa, verdeoscuro y el mejor, cien cargas, está en la puerta, detenido.
2.78.50
ये नग्नविषया राजन्बर्बरेयाश्च विश्रुताः ।
शतं दासीसहस्राणां कम्बलांश्च सहस्रशः।
परिगृह्य महाराज द्वारि तिष्ठन्ति वारिताः ॥ २.७८.५० ॥
Oh rey, los de las tierras desnudas y los famosos barbareyas, habiendo traído cien esclavas y miles de mantas, gran rey, están en la puerta, retenidos.
2.78.51
पौण्ड्राश्च दामलिप्ताश्च यथाकामकृतो नृपाः ।
कालेयकं च रूप्यं च परिगृह्य परिच्छदान् ॥ २.७८.५१ ॥
Los Pauṇḍras y los Dāmaliptas, reyes que actúan a su antojo, han traído madera de áloe negro, plata y enseres.
2.78.52
अगरून्स्फाटिकांश्चैव दन्ताञ्जातीफलानि च ।
तक्कोलांश्च लवङ्गाश्च कर्पूरांश्च महाबल ॥ २.७८.५२ ॥
Madera de áloe, cristales, marfil, nuez moscada, cubeba, clavo y alcanfor también, oh poderoso.
2.78.53
अन्यांश्च विविधान्द्रव्यान्परिगृह्योपतस्थिरे ।
एते सर्वे महात्मानो द्वारि तिष्ठन्ति वारिताः ॥ २.७८.५३ ॥
Habiendo traído otros bienes diversos, se han presentado; todos estos magnánimos están en la puerta, retenidos.
2.78.54
शैलेयश्च ततो राजा पत्रोर्णान्परिगृह्य सः ।
द्वारि तिष्ठन्महाराज द्वारपालैर्निवारितः ॥ २.७८.५४ ॥
Luego el rey Śaileya, habiendo traído telas de lana de hoja, está en la puerta, gran rey, impedido por los porteros.
2.78.55
चीना हूणाः कषाः काचाः पर्वतान्तरवासिनः ।
आहार्षुर्दशसाहस्रान्विन्नीतान्दिक्षु विंश्रुतान् ॥ २.७८.५५ ॥
Los chinos, hunos, Kaṣas y Kācas, que habitan en el interior de las montañas, trajeron diez mil personas dóciles, renombradas en las regiones.
2.78.56
औष्णीकं कम्बलं चैव कीटजं मणिजं तथा ।
प्रमाणरागस्पर्शाढ्यं बाह्वीचीनसमुद्भवम् ॥ २.७८.५६ ॥
Mantas de lana, seda nacida de insectos y tela nacida de gemas, ricas en medida, color y tacto, originarias de Bāhvī y China.
2.78.57
रसान् गन्धान्प्रशंसन्तस्ततो द्वारमलभ्यत ।
खर्वटास्तोमराश्चैव शूरा वर्धनकास्तथा ॥ २.७८.५७ ॥
Alabando los sabores y los aromas, llegaron entonces a la puerta. También los Kharvaṭas, los Tomaras, los héroes y los Vardhanakas.
2.78.58
चेलान्बहुविधान्गृह्य द्वारि तिष्ठन्ति वारिताः ।
प्राक्कोटा नाटकेयाश्च नन्दीनगरकास्तथा ॥ २.७८.५८ ॥
Habiendo tomado telas de muchas clases, se encuentran detenidos a la puerta: también los Prākkoṭas, los Nāṭakeyas y los Nandīnagarakas.
2.78.59
नापितास्त्रैपुराश्चैव पञ्चमेयाः सहोरुजाः ।
तथा चाटविकाः सर्वे नानाद्रव्यपरिच्छदान् ॥ २.७८.५९ ॥
Los Nāpitas, Traipuras y Pañcameyas, junto con los Urujas; y asimismo todos los habitantes del bosque, con equipaje de diversos bienes.
2.78.60
परिगृह्य महाराज द्वारि तिष्ठन्ति वारिताः ।
शकास्तुषाराः कौरव्य रोमकाः शृङ्गिणोश्मकाः ॥ २.७८.६० ॥
Gran rey, habiendo tomado tributos, se encuentran detenidos a la puerta: los Śakas, Tuṣāras, oh Kaurava, Romakas, Śṛṅgins y Aśmakas.
2.78.61
बलादूरुगमा राजन्गणितं चार्बुदं मया ।
कूटीकृतं सुवर्णं च पद्मकिञ्जल्कसंनिभम् ॥ २.७८.६१ ॥
Oh rey, por la fuerza he contado un arbuda de hombres robustos traídos; oro fundido en lingotes, semejante al polen del loto.
2.78.62
शितान्दीर्घानसीनन्यान्यष्टिशक्तिपरश्वथान् ।
श्लक्ष्णं वस्त्रमकार्पसमाविकं मृदु चाजिनम् ॥ २.७८.६२ ॥
Espadas afiladas y largas y otras, bastones, lanzas y hachas de combate; telas suaves de algodón y lana, y pieles blandas.
2.78.63
बलं मत्तं समादाय द्वारि तिष्ठन्ति वारिताः ।
आसनानि महार्हाणि यानानि शयनानि च ॥ २.७८.६३ ॥
Llevando la fuerza embriagada, están de pie a la puerta, detenidos; asientos muy preciosos, vehículos y lechos también.
2.78.64
मणिकाञ्चनचित्राणि गजदन्तमयानि च ।
रथांश्च विविधाकाराञ्जाम्बूनदपरिष्कृतान् ॥ २.७८.६४ ॥
Adornados con gemas y oro, hechos de marfil de elefante, y carros de diversas formas adornados con oro de Jāmbūnada.
2.78.65
हयैर्विनीतैः सम्पन्नान्वैयाघ्रपरिवारितान् ।
विचित्रान्सपरिस्तोमांश्चापानि विविधानि च। ॥ २.७८.६५ ॥
Provistos de caballos bien adiestrados, rodeados de pieles de tigre, variados, con cubiertas; y arcos de diversas clases.
2.78.66
नाराचानर्घनाराचाञ्छस्त्राणि विविधानि च ।
एतद्द्रव्यं महद्गृह्य पूर्वदेशाधिपो नृपः ॥ २.७८.६६ ॥
Flechas nārāca y flechas nārāca preciosas, y armas de muchas clases; el rey, señor del país oriental, habiendo tomado esta gran riqueza.
2.78.67
प्रविष्टो यज्ञसदनं पाण्डवस्य महात्मनः ।
जन्तुचेलान्द्विसाहस्रान्दुकूलान्ययुतानि च ॥ २.७८.६७ ॥
Habiendo entrado en la sala del sacrificio del magnánimo Pāṇḍava, presentó dos mil mantas de lana y diez mil vestiduras de seda.
2.78.68
कांस्यानि चैव भाण्डानि महार्हाणि कुथानि च ।
एतान्यन्यानि रत्नानि ददौ पार्थस्य वै मुदा ॥ २.७८.६८ ॥
Entregó con alegría a Pārtha vasijas de bronce, valiosas alfombras y otras joyas.
2.78.69
अन्यान्बहुविधान्राजन्नरः सागरमाश्रिताः ।
रत्नानि विविधान्गृह्य ददुस्ते पाण्डवाय तु ॥ २.७८.६९ ॥
¡Oh rey!, otros hombres de muchas clases que habitan junto al mar tomaron diversas joyas y se las dieron al Pāṇḍava.
2.78.70
मालवाश्च ततो राजन्रत्नानि विविधानि च ।
गोधूमानां च राजेन्द्र द्रोणानां कोटिसंमितम् ॥ २.७८.७० ॥
Luego, ¡oh rey!, los mālavas también trajeron diversas joyas y, ¡oh señor de reyes!, diez millones de medidas droṇa de trigo.
2.78.71
अन्यांश्च विविधान्धान्यान्परिगृह्य महाबलः ।
पाण्डवाय ददौ प्रीत्या प्रविवेश महाध्वरम् ॥ २.७८.७१ ॥
Tomando otros granos de diversas clases, el poderoso los entregó con afecto al Pāṇḍava y entró en el gran sacrificio.
2.78.72
नानारत्नान्बहून्गृह्य सुराष्ट्राधिपतिर्नृपः ।
तैलकुम्भान्महाराज द्रोणानामयुतानि च ॥ २.७८.७२ ॥
El rey, señor de Surāṣṭra, tomó muchas joyas de diversas clases y, ¡oh gran rey!, tinajas de aceite y decenas de miles de medidas droṇa.
2.78.73
गुडानपि स तान्स्वादून्सहस्रशकटैर्नृपः ।
एतानि सर्वाण्यादाय ददौ कुन्तीसुताय सः ॥ २.७८.७३ ॥
El rey, tomando también aquel dulce melaza cargada en mil carretas, entregó todo esto al hijo de Kuntī.
2.78.74
अन्ये च पार्थिवा राजन्नानादेशसमागताः ।
रत्नानि विविधान्गृह्य ददुस्ते कौरवाय तु ॥ २.७८.७४ ॥
Oh rey, los otros reyes llegados de diversas tierras tomaron joyas variadas y se las entregaron al Kaurava.
2.78.75
जम्बूद्वीपे समस्ते तु सराष्ट्रवनपर्वते ।
करं तु न प्रयच्छेत नास्ति पार्थस्य पार्थिवः ॥ २.७८.७५ ॥
En toda Jambudvīpa, con sus reinos, bosques y montañas, no hay rey que no pague tributo al Pārtha.
2.78.76
नरः सप्तसु वर्षेसु तद्यज्ञे नास्ति नागतः ।
क्रतुर्नानागणैः कीर्णो बभौ शक्रसदो यथा ॥ २.७८.७६ ॥
No hubo hombre en los siete continentes que no acudiera a aquel sacrificio; el sacrificio, colmado de multitudes diversas, brilló como la asamblea de Indra.
2.78.77
इमांश्च दायान्विविधान्निबोध मम पार्थिव ।
यज्ञाप्थे राजभिर्दत्तान्महतो धनसञ्चयान् ॥ २.७८.७७ ॥
Escucha, oh rey, estos diversos dones míos: las grandes acumulaciones de riqueza dadas por los reyes en el lugar del sacrificio.
2.78.78
मेरुमन्दरयोर्मध्ये शैलोदामभितो नदीम् ।
ये ते कीचकवेणूनां छायां रम्यामुपासते ॥ २.७८.७८ ॥
Entre Meru y Mandara, a ambos lados del río que fluye desde la montaña, aquellos que habitan en la agradable sombra de los bambúes kīcaka.
2.78.79
खषा एकासनाद्यर्हाः प्रदरा दीर्घवेणवः ।
पारदाश्च कुलिन्दाश्च तङ्कणाः परतङ्कणाः ॥ २.७८.७९ ॥
Los Khaṣas, los Pradaras dignos de un mismo asiento, los de largas cañas, los Pāradas y los Kulindas, los Taṅkaṇas y los Para-taṅkaṇas.
2.78.80
तद्वै पिपीलिकं नाम उद्धृतं यत्पिपीलिकैः ।
जातरूपं द्रोणमेयमहार्षुः कुञ्जशो नराः ॥ २.७८.८० ॥
Aquel oro llamado pipīlika, extraído por las hormigas, medido con el droṇa, que los hombres trajeron en grupos.
2.78.81
कृष्णवालांश्च चमराञ्छुक्लवालांस्तथा परान् ।
हिमवत्पुष्पजं चैव स्वादुक्षौद्ररसं बहु ॥ २.७८.८१ ॥
Los chamaras de cola negra y de cola blanca, y otros, y abundante néctar dulce nacido de las flores del Himālaya.
2.78.82
उत्तरेभ्यः कुरुभ्यश्च व्यूढमाल्यैर्महात्मभिः ।
उत्तरादपि कैलासादोषधीः सुमहाबलाः ॥ २.७८.८२ ॥
De los Kurus del norte, traídas por hombres magnánimos con amplias guirnaldas, y también del Kailāsa del norte, hierbas de gran poder.
2.78.83
पार्वतीयाश्चराजान आहृत्य प्रणताः स्थिताः ।
अजातशत्रवे राजन्द्वारि तिष्ठन्ति वारिताः ॥ २.७८.८३ ॥
Los reyes de las montañas también, habiendo traído tributo, se yerguen inclinados; oh rey, están de pie detenidos en la puerta para Ajātaśatru.
2.78.84
ये परार्घ्या हिमवतः सूर्योदयगिरेरनु ।
एवंरूपाः समुद्रान्ते लौहित्यमभितश्च ये ॥ २.७८.८४ ॥
Los excelentes a lo largo del Himālaya y de la montaña del amanecer, los de tal condición en la orilla del océano, y los de ambos lados del Lauhitya.
2.78.85
फलमूलाशना ये च किराताश्चर्मवाससः ।
चन्द्नागरुमुख्यानि महार्हान्कम्बलानि च ॥ २.७८.८५ ॥
Los kirātas, que se alimentan de frutos y raíces y visten pieles, traen sándalo y áloe de primera calidad, y también mantas de gran valor.
2.78.86
चर्मरत्नसुवर्णानि गन्धानुच्चावचानि च ।
कैरातकीनामयुतं दासीनां च विशंपते ॥ २.७८.८६ ॥
Pieles, gemas, oro y perfumes de diversas clases, y, oh señor del pueblo, diez mil sirvientas de los kairātakas.
2.78.87
आहृत्य रमणीयार्थान्दूरगान्मृगपक्षिणः ।
निचितं पर्वतेभ्यश्च हिरण्यंभूरिवर्चसम् ॥ २.७८.८७ ॥
Trayendo bienes deseables, bestias y aves desde lejos, y montones de oro de gran esplendor desde las montañas.
2.78.88
बलिं च कृत्स्त्रमादाय द्वारि तिष्टन्ति वारिताः ।
कापव्या दरदा दर्वाः शूरा वै यमकास्तथा ॥ २.७८.८८ ॥
Retenidos a la puerta, se quedan de pie con todo el tributo: los kāpavyas, los daradas, los darvas, los héroes y, igualmente, los yamakas.
2.78.89
औदुम्बरा दुर्विभागा द्वारि तिष्टन्ति वारिताः ।
काश्मीराश्च कुमाराश्च गौरका हंसकास्तथा ॥ २.७८.८९ ॥
Los audumbaras y los durvibhāgas se quedan retenidos a la puerta; igualmente los kāśmīras, los kumāras, los gaurakas y los haṃsakas.
2.78.90
शिबित्रैगर्तयौधेया राजन्या मद्रकैः सह ।
वसुतेयाः समौलेया दाहक्षुद्रकमालवैः ॥ २.७८.९० ॥
Los śibis, los trigartas, los yaudheyas y los reyes, junto con los madrakas; los vasuteyas, samaulyas, dāhas, kṣudrakas y mālavas.
2.78.91
चौण्डिकाश्चौदकाश्चैव साल्वाश्चैव विशम्पते ।
अङ्कवङ्काश्च यवना अनवद्या गयैः सह ॥ २.७८.९१ ॥
Los Cauṇḍikas, los Caudakas y también los Sālvas, oh Viśampati; los Aṅgas, los Vaṅgas y los Yavanas, los intachables, junto con los Gayas.
2.78.92
सुजातयः श्रेणिमन्तः श्रेयांसः शस्त्रधारिणः ।
आहार्षुः क्षत्रिया वित्तं शतशोऽजातशत्रवै ॥ २.७८.९२ ॥
Hombres de noble linaje, organizados en gremios, excelentes, kṣatriyas portadores de armas trajeron riquezas por centenares para el invencible.
2.78.93
वङ्काः कलिङ्गा मगधास्ताम्रलिप्ताः सपुण्ड्रकाः ।
दुकूलं कौशिकं चैव पत्रोर्णं चैव भारत ॥ २.७८.९३ ॥
Los Vaṅgas, Kaliṅgas, Magadhas, Tāmraliptas y Puṇḍrakas; y también lino fino, seda y tela de lana de hoja, oh Bhārata.
2.78.94
उपावृत्ता नृपास्तस्य ददुः प्रीतिं न चागमन् ।
उच्यन्ते तत्र हि द्वार्स्थैर्बलिमादाय विष्ठिताः ॥ २.७८.९४ ॥
Los reyes que se apartaron de él no le dieron afecto y no vinieron; allí, se dice, permanecen de pie habiendo recibido tributo por medio de los porteros.
2.78.95
ईषादन्तान्हेमकक्ष्यान्पद्मवर्णान्कुथावृतान् ।
शैलाभान्नित्यमत्तांश्चाप्यभितः काम्यकं सरः ॥ २.७८.९५ ॥
Los elefantes de colmillos como astiles de arado, con cinchas de oro, color de loto, cubiertos de tela, semejantes a montañas y siempre en celo, y también alrededor del lago Kāmyaka.
2.78.96
क्षमावतः कुलीनांश्च कुञ्जरान्सपरिच्छदान् ।
दत्त्वैकैको दशशतान्द्वारेण प्रविशन्त्विति ॥ २.७८.९६ ॥
Que cada uno, entregando mil, entre por la puerta, con los elefantes pacientes y de noble linaje y sus arreos.
2.78.97
वैदेहकाश्च पुण्ड्राश्च गौलेयास्ताम्रलिप्तकाः ।
मरुकाः काशिका दर्दा भौमेया नटनाटकाः ॥ २.७८.९७ ॥
Los vaidehakas, los puṇḍras, los gauleyas, los tāmraliptakas, los marukas, los kāśikas, los dardas, los bhaumeyas, los danzarines y los actores.
2.78.98
कर्णाटाः कांस्यकुट्टाश्च पद्मजालाः सतीनराः ।
दाक्षिणात्याः पुलिन्दाश्च शवेरास्तङ्कणाः शषाः ॥ २.७८.९८ ॥
Los karṇāṭas, los artesanos del bronce, los padmajālas, los satīnaras, los del sur, los pulindas, los śaveras, los taṅkaṇas y los śaṣas.
2.78.99
बर्बरा यवनाश्चैव गर्गराभीरकास्तथा ।
पल्लवाः शककारूशास्तुम्बकाः काशिकास्तदा ॥ २.७८.९९ ॥
Los barbaras, los yavanas, los gargaras y abhīrakas igualmente, los pallavas, los śakas y kārūśas, los tumbakas y los kāśikas entonces.
2.78.100
एते चान्ये च बहवो नानादिगभ्यः समागताः ।
अन्यैश्चोपहृतान्यत्र रत्नानि हि महात्मभिः ॥ २.७८.१०० ॥
Estos y muchos otros han llegado aquí desde diversas direcciones, y los de noble alma han traído aquí otras joyas como ofrendas.
2.78.101
समुद्रसारवैडूर्यान्मुक्ताः शङ्खास्तथैव च ।
शुभावर्ताञ्छुभाञ्छुक्तीः सिंहलाः समुपाहरन् ॥ २.७८.१०१ ॥
Lapislázuli, esencia del océano, perlas y caracolas igualmente, y caracolas auspiciosas de espirales auspiciosas y conchas, los siṃhalas trajeron como tributo.
2.78.102
सम्भृतान्मणिचीरैश्च श्यामांस्ताम्रान्तलोचनान् ।
राजा चित्ररथो नाम गन्धर्वो वासवानुगः।
शतानि चत्वार्यददद्धयानां वातरंहसाम् ॥ २.७८.१०२ ॥
Adornados con mantas de gemas, de color oscuro y con las comisuras de los ojos teñidas de cobre; y el rey gandharva Citraratha, seguidor de Vāsava, dio cuatrocientos caballos veloces como el viento.
2.78.103
तुम्बुरुस्तु प्रमुदितो गन्धर्वो वाजिनां शतम् ।
आम्रपत्रसवर्णानामददद्धेममालिनाम् ॥ २.७८.१०३ ॥
Encantado, el gandharva Tumburu dio cien caballos, del color de las hojas de mango y adornados con guirnaldas de oro.
2.78.104
कृती राजा च कौरव्य शूकराणां विशाम्पते ।
अददद्गजरत्नानां शतानि सुबहून्यथ ॥ २.७८.१०४ ॥
Oh descendiente de Kuru, oh señor de los pueblos, el rey diestro entregó también cientos y cientos de elefantes-joya y jabalíes.
2.78.105
विराटेन तु मत्स्येन बल्यर्थं हेममालिनाम् ।
कुञ्जराणां सहस्रे द्वे मत्तानां समुपाहृते ॥ २.७८.१०५ ॥
El rey Virāṭa de los Matsya trajo como tributo dos mil elefantes en celo adornados con guirnaldas de oro.
2.78.106
पांसुराष्ट्राद्वमुदानो राजा षड्विंशतिं गजान् ।
अश्वानां चसहस्रे द्वे राजन्काञ्चनमालिनाम् ॥ २.७८.१०६ ॥
Desde el país de Pāṃsurāṣṭra, el rey Vamudāna dio veintiséis elefantes y dos mil caballos adornados con guirnaldas de oro, oh rey.
2.78.107
जवसत्वोपपन्नानां वयस्थानां नराधिप ।
बलिं च कृत्स्नमादाय पाण्डवेभ्यो न्यवेदयत् ॥ २.७८.१०७ ॥
Oh señor de los hombres, tomando todo el tributo, incluidos caballos dotados de velocidad y fuerza en la flor de la edad, lo presentó a los Pāṇḍavas.
2.78.108
यज्ञसेनेन दासीनां सहस्राणि चतुर्दश ।
दासानामयुतं चैव सदाराणां विशाम्पते ॥ २.७८.१०८ ॥
Yajñasena entregó catorce mil sirvientas y diez mil siervos junto con sus esposas, oh señor de los pueblos.
2.78.109
गजयुक्ता महाराज रथाः षड्विंशतिस्तथा ।
राज्यं च कृत्स्नं पार्थेभ्यो यज्ञार्थं वै निवेदितम् ॥ २.७८.१०९ ॥
Gran rey, veintiséis carros uncidos con elefantes y todo el reino han sido entregados a los Pārthas para el sacrificio.
2.78.110
वासुदेवोऽपि वार्ष्णेयो मानं कुर्वन्किरीटिनः ।
अददद्गजमुख्यानां सहस्राणि चतुर्दश ॥ २.७८.११० ॥
Vāsudeva, descendiente de Vṛṣṇi, honrando al de la diadema (Arjuna), también dio catorce mil elefantes principales.
2.78.111
आत्मा हि कृष्णः पार्थस्य कृष्णस्यात्मा धनञ्जयः ।
यद्ब्रूयादर्जुनः कृष्णं सर्वं कुर्यादसंशयम् ॥ २.७८.१११ ॥
Kṛṣṇa es el ser de Pārtha, y Dhanañjaya es el ser de Kṛṣṇa. Lo que Arjuna diga a Kṛṣṇa, Kṛṣṇa lo hará todo sin duda.
2.78.112
कृष्णो धनञ्जयस्यार्थे स्वर्गलोकमपि त्यजेत् ।
तथैव पार्थः कृष्णार्थे प्राणानपि परित्यजेत् ॥ २.७८.११२ ॥
Por Dhanañjaya, Kṛṣṇa abandonaría incluso el mundo celestial; y, del mismo modo, por Kṛṣṇa, el Pārtha daría incluso su vida.
2.78.113
सुरभींश्चन्दनरसान्हेमकुम्भसमास्थितान् ।
मलयाद्दर्दुराच्चैव चन्दनागुरुसञ्चयान् ॥ २.७८.११३ ॥
Esencias fragantes de sándalo puestas en vasijas de oro, y montones de sándalo y áloe traídos de los montes Malaya y Dardura.
2.78.114
मणिरत्नानि भास्वन्ति काञ्चनं सूक्ष्मवस्त्रकम् ।
चोलपाण्ड्यावपि द्वारं न लेभाते ह्युपस्थितौ ॥ २.७८.११४ ॥
Gemas y piedras preciosas resplandecientes, oro y telas finas; incluso los reyes Chola y Pāṇḍya, aunque se presentaron, no lograron entrar por la puerta.
2.78.115
समुद्रसारं वैदूर्यं मुक्तासङ्घांस्तथैव च ।
शतशश्च कुथांस्तत्र सिंहलाः समुपाहरन् ॥ २.७८.११५ ॥
La esencia del océano, gemas de lapislázuli, montones de perlas y asimismo cientos de costosas alfombras: los siṃhalas las trajeron allí como ofrendas.
2.78.116
संवृता मणिचीरैस्तु श्यामास्ताम्रान्तलोचनाः ।
ता गृहीत्वा नरास्तत्र द्वारि तिष्ठन्ति वारिताः ॥ २.७८.११६ ॥
Mujeres cubiertas con vestiduras de gemas, de tez oscura y con las comisuras de los ojos rojizas; los hombres que las trajeron están allí en la puerta, detenidos.
2.78.117
प्रीत्यर्थं ब्राह्मणश्चैव क्षत्रियाश्च विनिर्जिताः ।
उपाजह्रुर्विशश्चैव शूद्राः शुश्रूषवस्तथा ॥ २.७८.११७ ॥
Para ganar su favor, brahmanes, kṣatriyas vencidos, vaiśyas y śūdras deseosos de servir también trajeron tributos.
2.78.118
प्रीत्या च बहुमानाच्चाप्युपागच्छन्युधिष्ठिरम् ।
सर्वे म्लेच्छाः सर्ववर्णा आदिमध्यान्तजास्तथा ॥ २.७८.११८ ॥
Con afecto y gran respeto se acercaron a Yudhiṣṭhira: todos los mleccha, gentes de todas las castas y los nacidos al principio, en medio y al final por igual.
2.78.119
नानादेशसमुत्थैश्चन नानाजितिभिरेव च ।
पर्यस्त इव लोकोऽयं युधिष्ठिरनिवेशने ॥ २.७८.११९ ॥
Con mercancías de muchas tierras y numerosas conquistas, este mundo entero parece extendido en la morada de Yudhiṣṭhira.
2.78.120
उच्चावचानुपग्राहान्राजभिः प्रापितान्बहून् ।
शत्रूणां पश्यतो दुःखान्मुमूर्षा मे व्यजायत ॥ २.७८.१२० ॥
Al ver ante mis enemigos los numerosos tributos, de toda clase, que traían los reyes, surgió en mí el deseo de morir de pena.
2.78.121
भृत्यास्तु ये पाण्डवानां तांस्ते वक्ष्यामि पार्थिव ।
येषामामं च पक्वं च संविधत्ते युधिष्ठिरः ॥ २.७८.१२१ ॥
Oh rey, te hablaré de los sirvientes de los Pāṇḍavas, aquellos para quienes Yudhiṣṭhira dispone alimento crudo y cocinado.
2.78.122
अयुतं त्रीणि पद्मानि गजारोहाः ससादिनः ।
थानामर्बुदं चापि पादाता बहवस्तथा ॥ २.७८.१२२ ॥
Diez mil, tres padmas de jinetes de elefantes y de caballería; un arbuda de carros, y asimismo muchos soldados de infantería.
2.78.123
प्रमीयमाणमां च पच्यमानं तथैव च ।
विसृज्यमानं चान्यत्र पुण्याहस्वन एव च ॥ २.७८.१२३ ॥
El alimento crudo que se mide, el que igualmente se cocina, el que se reparte en otro lugar, y el sonido de la proclamación del día auspicioso.
2.78.124
नाभुक्तवन्तं नापीतं नालङ्कृतमसत्कृतम् ।
पश्यं सर्ववर्णानां युधिष्ठिरनिवेशने ॥ २.७८.१२४ ॥
En la morada de Yudhiṣṭhira, entre personas de todas las castas, no he visto a nadie que no haya comido, ni bebido, ni haya sido adornado, ni honrado.
2.78.125
अष्टाशीतिसहस्राणि स्नातका गृहमेधिनः ।
त्रिंशद्दासीक एकैको यान्बिभर्ति युधिष्ठिरः।
सुप्रीताः परितृष्टाश्च ते ह्याशंसत्त्यरिक्षयम् ॥ २.७८.१२५ ॥
Ochenta y ocho mil graduados de estudio védico, cabezas de familia; Yudhiṣṭhira mantiene a cada uno junto con treinta sirvientas. Muy complacidos y satisfechos, desean la destrucción de los enemigos.
2.78.126
दशान्यानि सहस्राणि यतीनामूर्ध्वरेतसाम् ।
भुञ्जते रुक्मपात्रीभिर्युधिष्ठिरनिवेशने ॥ २.७८.१२६ ॥
En la morada de Yudhiṣṭhira, otros diez mil ascetas —célibes cuya semilla está elevada— comen en vasijas de oro.
2.78.127
अभुक्तं भुक्तवद्वापि सर्वमाकुब्जवामनम् ।
अभुञ्जाना याज्ञसेनी प्रत्यवैक्षद्विशाम्पते ॥ २.७८.१२७ ॥
Incluso lo que no había sido comido parecía como si lo hubiera sido; jorobados y enanos, todos, estaban allí. Oh señor de los pueblos, Yājñasenī, sin comer, miró a su alrededor.
2.78.128
द्वौ करौ न प्रयच्छेतां कुन्तीपुत्राय भारत ।
साम्बन्धिकेनपाञ्चालाः सख्येनान्धकवृष्णयः ॥ २.७८.१२८ ॥
Oh descendiente de Bharata, no se le dieron dos manos al hijo de Kuntī; los Pāñcālas, por parentesco, y los Andhakas y Vṛṣṇis, por amistad, estaban con él.