มหาภารตะ · อัธยายะ 2.78
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.78.1
यन्मया पाण्डवोयानां दृष्टं तच्छृणु भारत ।
आहृतं भूमिपालैर्हि वसु मुख्यं ततस्ततः ॥ २.७८.१ ॥
ภารตะ จงฟังเถิดว่าข้าพเจ้าเห็นอะไรบ้างในเครื่องบรรณาการสำหรับปาณฑพ กษัตริย์ทั้งหลายนำทรัพย์อันเลิศมาถวาย แล้วก็มาอีกและมาอีก
2.78.2
नाविदं मूढमात्मानं दृष्ट्वाहं तदरेर्धनम् ।
फलतो भूमितो वाऽपि प्रतिपद्यस्व भारत ॥ २.७८.२ ॥
ภารตะ เมื่อได้เห็นทรัพย์สมบัติของศัตรูนั้น ข้าพเจ้าจึงรู้ว่าตนเองเป็นคนโง่ ไม่ว่าจะดูจากผลที่ได้หรือจากที่ดิน ก็จงเข้าใจเถิด
2.78.3
और्णान्बैलान्वार्षदंशान् जातरूपपरिष्कृतान् ।
प्रावाराजिनमुख्यांश्च काम्भोजः प्रददौ बहून् ॥ २.७८.३ ॥
กัมโพชถวายวัวขนแกะจำนวนมาก วัว ผ้ากันฝนประดับทอง ผ้าคลุมชั้นดี และหนังกวาง
2.78.4
अश्वांस्तित्तिरिकल्माषांस्त्रिशतं शुकनासिकान् ।
अष्ट्रवामीस्त्रिगर्ताश्च पुष्टाः पीलुशमीङ्गुदैः ॥ २.७८.४ ॥
ม้าสามร้อยตัวมีจุดดุจนกคุ่ม และมีจมูกคล้ายนกแก้ว พร้อมอูฐ พวกตรีคารตะเลี้ยงดูด้วยหญ้าปีลุ ศมี และอิงคุทีจนอ้วนพี
2.78.5
गोपाः स्वीयेन सहितास्तदादाय चतुष्पदम् ।
वसातयोऽन्यद्द्रव्यं द्वारि तस्यावतस्थिरे ॥ २.७८.५ ॥
พวกคนเลี้ยงวัวพร้อมด้วยบริวารของตนนำสัตว์สี่เท้าเหล่านั้นมา ส่วนพวกวสาตียืนอยู่ที่ประตูของพระองค์พร้อมสิ่งของอื่น
2.78.6
कमण्डलूनुपादाय जातरूपमयञ्छिवान् ।
रत्नानि च हिरण्यं च सुवर्णं चैव केवलम्। ॥ २.७८.६ ॥
ถือหม้อน้ำ ที่เป็นมงคลและทำด้วยทอง พร้อมด้วยอัญมณี ทองคำ และทองบริสุทธิ์ล้วน ๆ
2.78.7
प्रीयमाणः प्रसन्नात्मा स्वयं स्वजनसंवृतः ।
त्रैखर्वो रथमुख्येशः पाण्डवाय न्यवेदयत् ॥ २.७८.७ ॥
ไตรขรวะผู้เป็นเจ้าแห่งรถศึกชั้นเลิศ มีใจยินดีและเบิกบาน ล้อมด้วยญาติของตน ได้ถวายรถนั้นแด่ปาณฑพด้วยตนเอง
2.78.8
यश्च स द्विजमुख्येन राज्ञः शङ्खो निवेदितः ।
प्रीत्या दत्तः कुविन्देन धर्मराजाय धीमते ॥ २.७८.८ ॥
ส่วนสังข์ที่พราหมณ์ผู้เลิศได้ถวายแด่พระราชานั้น กุวินทะได้มอบด้วยความเมตตาแก่พระธรรมราชาผู้มีปัญญา
2.78.9
तं सर्वे भ्रातरो भ्रात्रे ददुः शङ्खं किरीटिने ।
तं प्रत्यगृह्णाद्बीभत्सुस्तोयजं हेममालिनम् ॥ २.७८.९ ॥
พี่น้องทุกคนได้มอบสังข์นั้นแก่พี่ชายผู้สวมมงกุฎ คือกิรีฏินี และพี่ภิภัตสุ (อรชุน) ก็รับสังข์ที่เกิดจากน้ำ ประดับด้วยพวงทองนั้นไว้
2.78.10
चित्रं निष्कसहस्रेण भ्राजमानं स्वतेजसा ।
रुचिरं दर्शनीयं च पूजितं विश्वकर्मणा ॥ २.७८.१० ॥
สังข์อันน่าอัศจรรย์นั้นส่องประกายด้วยความงามของตนเอง มีค่าถึงพันนิษกะ งดงามน่าชม และพระวิศวกรรมเป็นผู้ประดิษฐ์ถวาย
2.78.11
अधारयच्च धर्मश्च तं नमस्य पुनः पुनः ।
योऽनादनेऽपि नदति स ननादाधिकं तदा ॥ २.७८.११ ॥
พระธรรมก็ทรงถือสังข์นั้นและก้มกราบซ้ำแล้วซ้ำอีก สังข์ที่แม้ไม่ต้องเป่าก็ยังดังขึ้นเอง บัดนั้นได้ดังก้องยิ่งกว่าเดิม
2.78.12
प्रणादाद्भूमिपास्तस्य पेतुर्हीनाः खतेजसा ।
धृष्टद्युम्नः पाण्डवाश्च सात्यकिः केशवोऽष्टमः ॥ २.७८.१२ ॥
เสียงสังข์นั้นทำให้กษัตริย์ทั้งหลายล้มลง หมดสิ้นความรุ่งเรืองของตน ทั้งธฤษฏทยุมน์ ปาณฑพทั้งหลาย สาตยกิ และเกศวะ ผู้เป็นองค์ที่แปด
2.78.13
सत्वेन स्वेन सम्पन्ना अन्योन्यप्रियकारिणः ।
विसञ्ज्ञान्भूमिपान्दृष्ट्वा मां च ते प्राहसंस्तदा ॥ २.७८.१३ ॥
ทุกคนล้วนเปี่ยมด้วยพลังภายในของตน และกระทำสิ่งที่ทำให้กันและกันพอใจ เมื่อเห็นกษัตริย์ทั้งหลายหมดสติ และเห็นข้าพเจ้า พวกเขาก็หัวเราะขึ้นในตอนนั้น
2.78.14
ततः प्रहृष्टो बीभत्सुरददाद्धेमशृङ्गिणः ।
शताननडुहान्पञ्च द्विजमुख्याय भारत ॥ २.७८.१४ ॥
ภารตะ ครั้งนั้น พระอรชุนผู้ยินดียิ่งได้ถวายวัวห้าร้อยตัวที่มีเขาเป็นทองแก่พราหมณ์ผู้เลิศ
2.78.15
सुमुखेन बलिर्मुख्यः प्रेषितोऽजातशत्रवे ।
कुविन्देन हिरण्यं च वासांसि विविधानि च ॥ २.७८.१५ ॥
เครื่องส่วยอันสำคัญยิ่งถูกส่งไปถวายอชาตศัตรูโดยผ่านสุมุขะ ทองคำและผ้านานาชนิดก็ถูกส่งมาโดยผ่านกุวินทะ
2.78.16
काश्मीरराजो मार्द्वीकं शुद्धं च सरसं मधु ।
बलिं च कुत्स्नमादाय पाण्डवायाभ्युटपागमत् ॥ २.७८.१६ ॥
กษัตริย์แห่งแคว้นกัศมีระเสด็จมาถวายปาณฑพ พร้อมนำเหล้าองุ่นบริสุทธิ์ น้ำผึ้งหวาน และเครื่องส่วยทั้งหมด
2.78.17
यवना हयानुपादाय पार्वतीयान्मनोजवान् ।
आसनानि महार्हाणि कम्बलांश्च महाधनान् ॥ २.७८.१७ ॥
พวกยวนนำม้าภูเขาที่วิ่งเร็วดุจความคิดมา พร้อมอาสนะอันมีค่ามหาศาลและผ้าคลุมขนแกะราคาแพง
2.78.18
नवान्सूक्ष्मांश्च हृद्यांश्च परार्थ्यान्सुप्रदर्शनान् ।
अन्यच्च विविधं रत्नं द्वारि ते न्यवतस्थिरे ॥ २.७८.१८ ॥
ผ้าใหม่ บาง งดงาม น่าพอใจ ล้ำค่าเป็นเลิศ และงดงามน่าชม รวมทั้งอัญมณีนานาชนิดอื่น ๆ ได้ตั้งอยู่ที่ประตูของพระองค์
2.78.19
श्रुतायुरपि कालिङ्गो मणिरत्नमनुत्तमम् ।
अङ्गः स्त्रियो दर्शनीया जातरूपविभूषिताः ॥ २.७८.१९ ॥
พระศรุตายุผู้เป็นกษัตริย์แห่งกลิงคะ ก็นำอัญมณีมณีรัตน์ที่เลิศที่สุดมาถวาย และกษัตริย์แห่งอังคะก็นำสตรีงามน่าชมที่ประดับด้วยทองมาถวาย
2.78.20
वङ्गो जाम्बूनदमयान्पर्यङ्गाञ्छतशो नृप ।
दक्षिणात्सागराभ्याशात्प्रावारांश्च परश्शतम् ॥ २.७८.२० ॥
ข้าแต่พระราชา กษัตริย์แห่งวังคะถวายเตียงทองนับร้อยเตียง และจากฝั่งใต้ของมหาสมุทรก็มีผ้าคลุมขนแกะมากกว่าร้อยผืนมาถึง
2.78.21
औदकानि सरत्नानि बलिं चादाय भारत ।
अन्येभ्यो भूमिपालेभ्यः पाण्डवाय न्यवेदयत् ॥ २.७८.२१ ॥
ภารตะ กษัตริย์ผู้ปกครองแผ่นดินอื่นๆ พร้อมกับนำส่วยของผลิตผลจากน้ำ และอัญมณีมาถวาย กษัตริย์เหล่านั้นจึงนำถวายแด่ปาณฑพ
2.78.22
दार्दुरं चन्दनं मुख्यं भारं षण्णवति द्रुतम् ।
पाण्डवाय ददौ पाण्ड्यः शङ्खांस्तावत एव च ॥ २.७८.२२ ॥
พระเจ้าปาณฑยะรีบถวายจันทน์ดาร์ทุระชั้นเลิศเก้าสิบหกภาร และหอยสังข์เท่าจำนวนเดียวกันแด่ปาณฑพ
2.78.23
चन्दनागरु चानन्तं मुक्तावैडूर्यचित्रिताः ।
चोलश्च केरलश्चोमौ ददतुः पाण्डवाय वै ॥ २.७८.२३ ॥
จันทน์ หอมอโลและอนันตะ ประดับด้วยไข่มุกและทับทิมตาแมว พระเจ้าโจละและพระเจ้าเกรละทั้งสองพระองค์ได้ถวายแด่ปาณฑพ
2.78.24
अश्मको हेमशृङ्गीश्च दोग्ध्रीर्हेमविभूषितः ।
सवत्साः कुम्भदोहाश्च सहस्राण्यददाद्दश ॥ २.७८.२४ ॥
พระเจ้าอัศมกะถวายโคนมหมื่นตัว มีเขาทองคำ ประดับด้วยทองคำ พร้อมลูกโค ให้นมได้เป็นหม้อ
2.78.25
सैन्धवानां सहस्राणि हयानां पञ्चविंशतिम् ।
अददात्सैन्धवो राजा हेममाल्यैरलङ्कृतान् ॥ २.७८.२५ ॥
พระเจ้าสินธุถวายม้าสินธุสองหมื่นห้าพันตัว ประดับด้วยมาลัยทองคำ
2.78.26
सौवीरो हस्तिभिर्युक्तान्रथांश्च त्रिशतं परान् ।
जातरूपपरिष्कारान्मणिरत्नविभूषितान् ॥ २.७८.२६ ॥
พระเจ้าเสาวีระถวายรถชั้นเลิศสามร้อยคัน เทียมด้วยช้าง ประดับด้วยทองคำ และฝังอัญมณีกับแก้วมณี
2.78.27
मध्यन्दिनार्कप्रतिमांस्तेजसा ज्वलितानिव ।
बलिं च कृत्स्नमादाय पाण्डवाय न्यवेदयत् ॥ २.७८.२७ ॥
ทรงนำสิ่งของอันรุ่งเรืองดุจดวงอาทิตย์เที่ยงวัน ส่องประกายด้วยความงาม และส่วยทั้งหมด มาถวายแด่ปาณฑพ
2.78.28
अवन्तिराजो रत्नानि विविधानि सहस्रशः ।
हाराङ्गदांश्च मुख्यान्वै विविधं च विभूषणम् ॥ २.७८.२८ ॥
พระเจ้าอวันตีถวายอัญมณีนานาชนิดนับพัน สร้อยคอและกำไลต้นแขนชั้นเลิศ และเครื่องประดับหลากหลาย
2.78.29
दासीनामयुतं चापि बलिमादाय भारत ।
सभाद्वारि नरश्रेष्ठ दिदृक्षुरवतिष्ठते ॥ २.७८.२९ ॥
ภารตะ ทรงนำส่วยเป็นทาสีหมื่นนาง มายืนอยู่หน้าประตูท้องพระโรง ปรารถนาจะเฝ้าพระองค์ ผู้ประเสริฐในหมู่มนุษย์
2.78.30
दशार्णश्चेदिराजश्च शूरसेनश्च वीर्यवान् ।
वस्त्राणि मुख्यान्यादाय रत्नानि विविधानि च।
बलिं च कृत्स्नमादाय पाण्डवाय न्यवेदयत् ॥ २.७८.३० ॥
พระเจ้าทศารณะ พระเจ้าเจทิ และศูรเสนะผู้กล้าหาญ นำผ้าชั้นเลิศและอัญมณีนานาชนิด พร้อมส่วยทั้งหมด มาถวายแด่ปาณฑพ
2.78.31
काशिराजेन हृष्टेन बली राज्ञि निवेदितः ।
अशीतिगोसहस्राणि शतान्यष्टौ च दन्तिनाम् ॥ २.७८.३१ ॥
พระเจ้ากาศีผู้ยินดี ได้ถวายส่วยแด่พระราชา คือโคแปดหมื่นตัวและช้างแปดร้อยเชือก
2.78.32
अयुतं च नदीजानां हयानां हेममालिनाम् ।
विविधानि च रत्नानि काशिराजो बलिं ददौ ॥ २.७८.३२ ॥
พระเจ้ากาศีถวายส่วยเป็นม้าแม่น้ำหนึ่งหมื่นตัวประดับด้วยมาลัยทองคำ และอัญมณีนานาชนิด
2.78.33
कृतक्षणश्च वैदेहः कौसलश्च बृहद्बलः ।
ददतुर्वाजिमुख्यांश्च सहस्राणि चतुर्दश ॥ २.७८.३३ ॥
พระกฤตกษณะแห่งวิเทหะ และพระพฤหัทพละแห่งโกศล ถวายม้าชั้นเลิศหนึ่งหมื่นสี่พันตัว
2.78.34
शैब्यो वसादिभिः सार्धं त्रिगर्तो मालवैः सह ।
तेभ्यो रत्नानि ददतुरेकैको भूमिपोऽमितम् ॥ २.७८.३४ ॥
พระศัยพยะพร้อมด้วยวสาและผู้อื่น และพระตริคัรตะพร้อมด้วยมาลวะ กษัตริย์แต่ละพระองค์ถวายอัญมณีที่นับไม่ถ้วน
2.78.35
हारान्मुख्यान्परार्ध्यांश्च विविधं च विभूषणम् ।
शतं दासीसहस्राणि कार्पासिकनिवासिनाम् ॥ २.७८.३५ ॥
สร้อยคอชั้นเลิศที่มีค่าสูงสุด และเครื่องประดับหลากหลาย รวมทั้งสาวใช้หนึ่งแสนนางจากชาวแดนฝ้าย
2.78.36
श्यामास्तन्वीर्दीर्घकेशीर्हेमाभरणभूषिताः ।
बलिं च कृत्स्नमादाय भारुकच्छो नरर्षभ ॥ २.७८.३६ ॥
ผิวคล้ำ รูปร่างเรียวงาม มีผมยาว ประดับด้วยเครื่องทองคำ และ ผู้ประเสริฐในหมู่มนุษย์ พระเจ้าภารุกัจฉะนำส่วยทั้งหมดมาถวาย
2.78.37
शुद्धान्विप्रोत्तमार्हांश्च कम्बलप्रवरान्ददौ ।
ते सर्वे पाण्डुपुत्रस्य द्वार्यतिष्ठन्दिदृक्षवः ॥ २.७८.३७ ॥
ทรงถวายผ้าห่มขนสัตว์ชั้นดี เหมาะสำหรับพราหมณ์ผู้บริสุทธิ์และประเสริฐที่สุด ทั้งหมดยืนอยู่ที่ประตูด้วยความปรารถนาจะเฝ้าโอรสของพระปาณฑุ
2.78.38
उपायनं यदा दद्युस्तदा द्वारमलभ्यत ।
इन्द्रकृष्टैर्वर्धयन्ति धान्यैर्नदमुखैस्तु ये ॥ २.७८.३८ ॥
เมื่อพวกเขานำเครื่องบรรณาการมาถวายแล้ว จึงได้เข้าถึงประตูได้ และผู้ที่ทำให้ความเจริญรุ่งเรืองเพิ่มพูนด้วยข้าวกล้าที่เติบโตจากฝนของพระอินทร์ และด้วยทรัพย์จากปากแม่น้ำ
2.78.39
समुद्रनिकटे जाताः परिसिन्धुनिवासिनः ।
ते वै द्रुमाः पारदाश्च काश्यकैरातकैः सह ॥ २.७८.३९ ॥
ผู้ที่เกิดใกล้มหาสมุทรและอาศัยอยู่ตามลุ่มแม่น้ำสินธุ ได้แก่ ทรุมะ ปารทะ กาศยกะ และไอรากะ
2.78.40
बलिं विविधमादाय रत्नानि विविधानि च ।
अजाविकं गोहिरण्यं खरोष्ट्रं फलवन्मधु ॥ २.७८.४० ॥
นำส่วยนานาชนิดและอัญมณีหลากหลาย ได้แก่ แพะและแกะ โคและทองคำ ลาและอูฐ น้ำผึ้งพร้อมผลไม้
2.78.41
कम्बलान्विविधांश्चैव द्वारि तिष्ठन्ति वारिताः ।
प्राग्ज्योतिषपतिः शूरो म्लेच्छानामधिपो बली ॥ २.७८.४१ ॥
เหล่าผ้าห่มหลากหลายชนิดยืนรออยู่ที่ประตูถูกห้ามไว้ พระราชาแห่งประាคโชยติษะ ผู้กล้าหาญ เป็นผู้ปกครองของพวกมเลจฉะ ผู้ทรงพลัง
2.78.42
यवनैः सहितो राजा भगदत्तो महाबलः ।
आजानेयान्हयाञ्छीघ्रमादायानिलरंहसः ॥ २.७८.४२ ॥
พระราชาภคทัตต์ ผู้มีพลานุภาพยิ่งใหญ่ พร้อมด้วยพวกยวนะ ได้นำม้าพันธุ์ดีที่วิ่งเร็วดุจลมมาอย่างรวดเร็ว
2.78.43
बलिं च कृत्स्नमादाय द्वारि तिष्ठति वारितः ।
अश्वसारमयान्भाण्डाञ्छुभान्दन्तत्सरूनसीन् ॥ २.७८.४३ ॥
พระองค์นำส่วยทั้งหมดมา ยืนรออยู่ที่ประตูถูกห้ามไว้ มีภาชนะงามทำด้วยเครื่องม้า และดาบด้ามทำด้วยงาช้าง
2.78.44
प्राग्ज्योतिषाधिपो दत्त्वा भगदत्तोऽव्रजत्तदा ।
व्यक्षाङ्ख्यक्षांल्ललाटाक्षान्नानादिग्भ्यः समागतान् ॥ २.७८.४४ ॥
ภคทัตต์ ผู้เป็นเจ้าแห่งประាคโชยติษะ ได้ถวายส่วยแล้วจึงเสด็จจากไป ข้าพเจ้าเห็นพวกตาเดียว พวกมีตาที่หน้าผาก และพวกมีตาที่หน้าผากรวมกันมาจากทิศต่างๆ
2.78.45
औष्णीषआनहयांश्चैव बाहुकान्पुरुषादकान् ।
एकपादांश्च तत्राहमपश्यं द्वारि वारितान् ॥ २.७८.४५ ॥
ที่ประตูนั้น ข้าพเจ้าเห็นพวกสวมผ้าโพกศีรษะ พวกแขนยาว พวกกินคน และพวกขาเดียว ถูกห้ามไว้ที่ประตู
2.78.46
बल्यर्थं ददतस्तस्य हिरण्यं रजतं वसु ।
इन्द्रगोपकसङ्काशाञ्छुकवर्णान्मनोजवान् ॥ २.७८.४६ ॥
พระองค์ถวายส่วยทั้งทองคำ เงิน และทรัพย์สมบัติ มีม้าที่วิ่งเร็วดุจความคิด สีคล้ายนกแก้ว และเหมือนแมลงอินทรโคปกะ
2.78.47
तथैवेन्द्रायुधनिभान्सन्ध्याभ्रसदृशानपि ।
अनेकवर्णानारण्यान्गृहीत्वाश्वांस्तथा बहून् ॥ २.७८.४७ ॥
เช่นเดียวกัน มีม้าป่าหลากหลายสีจำนวนมาก คล้ายรุ้งกินน้ำและเมฆยามสนธยา ที่พวกเขานำมาด้วย
2.78.48
जातरूपमनर्घ्यं च ददुस्तस्यैकपादकाः ।
सिंहलश्च तदा राजा परिगृह्य धनं बहु ॥ २.७८.४८ ॥
พวกคนขาเดียวถวายทองคำบริสุทธิ์อันหาค่ามิได้ จากนั้นพระราชาแห่งสิงหล ก็รับทรัพย์สมบัติจำนวนมาก
2.78.49
गोशीर्षं हरितश्यामं चन्दनप्रवरं महत् ।
भाराणां शतमेकं तु द्वारि तिष्ठति वारितः ॥ २.७८.४९ ॥
จันทน์โคศีรษะ สีเขียวเข้มและดีเลิศ จำนวนร้อยภาระ ยืนอยู่ที่ประตูถูกห้ามไว้
2.78.50
ये नग्नविषया राजन्बर्बरेयाश्च विश्रुताः ।
शतं दासीसहस्राणां कम्बलांश्च सहस्रशः।
परिगृह्य महाराज द्वारि तिष्ठन्ति वारिताः ॥ २.७८.५० ॥
ข้าแต่พระมหาราชา บรรดาผู้มาจากแคว้นเปลือย และพวกบรรเรยะผู้มีชื่อเสียง นำทาสีหนึ่งร้อยนางและผ้าห่มนับพัน ยืนรออยู่ที่ประตูถูกห้ามไว้
2.78.51
पौण्ड्राश्च दामलिप्ताश्च यथाकामकृतो नृपाः ।
कालेयकं च रूप्यं च परिगृह्य परिच्छदान् ॥ २.७८.५१ ॥
พระราชาปุณทระและทามลิปตะ ผู้กระทำตามความปรารถนา นำไม้อะกิลดำ เงิน และเครื่องใช้ต่างๆ มา
2.78.52
अगरून्स्फाटिकांश्चैव दन्ताञ्जातीफलानि च ।
तक्कोलांश्च लवङ्गाश्च कर्पूरांश्च महाबल ॥ २.७८.५२ ॥
ไม้อะกิล ผลึก งาช้าง ลูกจันทน์เทศ กระวาน กานพลู และการบูร ข้าแต่ผู้มีพลังยิ่ง
2.78.53
अन्यांश्च विविधान्द्रव्यान्परिगृह्योपतस्थिरे ।
एते सर्वे महात्मानो द्वारि तिष्ठन्ति वारिताः ॥ २.७८.५३ ॥
พวกเขานำสินค้าต่างๆ มากมายมาเข้าเฝ้า ผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่เหล่านี้ทั้งหมดยืนรออยู่ที่ประตูถูกห้ามไว้
2.78.54
शैलेयश्च ततो राजा पत्रोर्णान्परिगृह्य सः ।
द्वारि तिष्ठन्महाराज द्वारपालैर्निवारितः ॥ २.७८.५४ ॥
จากนั้นพระราชาแห่งไศละ นำผ้าที่ทอจากขนใบไม้มา ข้าแต่พระมหาราชา ยืนอยู่ที่ประตูถูกผู้รักษาประตูห้ามไว้
2.78.55
चीना हूणाः कषाः काचाः पर्वतान्तरवासिनः ।
आहार्षुर्दशसाहस्रान्विन्नीतान्दिक्षु विंश्रुतान् ॥ २.७८.५५ ॥
พวกจีน ฮูณะ กษะ และกาจะ ผู้อาศัยอยู่ในเขตภูเขา นำคนสุภาพจำนวนหนึ่งหมื่นคนที่มีชื่อเสียงในทิศต่างๆ มาด้วย
2.78.56
औष्णीकं कम्बलं चैव कीटजं मणिजं तथा ।
प्रमाणरागस्पर्शाढ्यं बाह्वीचीनसमुद्भवम् ॥ २.७८.५६ ॥
ผ้าห่มขนแกะ ผ้าไหมที่เกิดจากแมลง และผ้าที่ทำจากอัญมณี อุดมด้วยขนาด สี และสัมผัส มีต้นกำเนิดจากพาหวีและจีน
2.78.57
रसान् गन्धान्प्रशंसन्तस्ततो द्वारमलभ्यत ।
खर्वटास्तोमराश्चैव शूरा वर्धनकास्तथा ॥ २.७८.५७ ॥
ชื่นชมรสและกลิ่นหอม พวกเขาจึงมาถึงประตู พวกขรวฏะ โตมระ นักรบ และวรรธนกะก็มาด้วย
2.78.58
चेलान्बहुविधान्गृह्य द्वारि तिष्ठन्ति वारिताः ।
प्राक्कोटा नाटकेयाश्च नन्दीनगरकास्तथा ॥ २.७८.५८ ॥
นำผ้าหลากหลายชนิดมา พวกเขายืนรออยู่ที่ประตูถูกห้ามไว้ พวกปราโกฏะ นาฏเกยะ และนันทีนครกะก็เช่นกัน
2.78.59
नापितास्त्रैपुराश्चैव पञ्चमेयाः सहोरुजाः ।
तथा चाटविकाः सर्वे नानाद्रव्यपरिच्छदान् ॥ २.७८.५९ ॥
พวกนาปิตะ ไตรปุระ และปัญจเมยะ พร้อมด้วยอุรุชะ และพวกชาวป่าทั้งหมดก็เช่นกัน พร้อมเครื่องใช้และสินค้าหลากหลาย
2.78.60
परिगृह्य महाराज द्वारि तिष्ठन्ति वारिताः ।
शकास्तुषाराः कौरव्य रोमकाः शृङ्गिणोश्मकाः ॥ २.७८.६० ॥
ข้าแต่พระมหาราชา นำส่วยมาถวายแล้ว พวกเขายืนรออยู่ที่ประตูถูกห้ามไว้ ได้แก่ พวกศกะ ตุษาระ โอ กาวรวะ โรมกะ ศฤงคินี และอัศมกะ
2.78.61
बलादूरुगमा राजन्गणितं चार्बुदं मया ।
कूटीकृतं सुवर्णं च पद्मकिञ्जल्कसंनिभम् ॥ २.७८.६१ ॥
ข้าแต่พระราชา ข้าพเจ้านับได้ถึงหนึ่งร้อยล้านด้วยกำลัง ทั้งทองคำที่หล่อเป็นแท่งก้อน ซึ่งงดงามดังเกสรของดอกบัว
2.78.62
शितान्दीर्घानसीनन्यान्यष्टिशक्तिपरश्वथान् ।
श्लक्ष्णं वस्त्रमकार्पसमाविकं मृदु चाजिनम् ॥ २.७८.६२ ॥
ดาบคมยาวและอาวุธอื่น ไม้พลอง หอก และขวานรบ ผ้าเนื้อละเอียด ผ้าฝ้ายและขนสัตว์ และหนังสัตว์อ่อนนุ่ม
2.78.63
बलं मत्तं समादाय द्वारि तिष्ठन्ति वारिताः ।
आसनानि महार्हाणि यानानि शयनानि च ॥ २.७८.६३ ॥
กองทัพที่ฮึกเหิมนำสิ่งของมาถึง ยืนรอที่ประตูด้วยถูกห้ามไว้ มีอาสนะอันมีค่ายิ่ง ยานพาหนะ และที่นอนด้วย
2.78.64
मणिकाञ्चनचित्राणि गजदन्तमयानि च ।
रथांश्च विविधाकाराञ्जाम्बूनदपरिष्कृतान् ॥ २.७८.६४ ॥
ของประดับด้วยอัญมณีและทองคำอันวิจิตร ทำด้วยงาช้าง และรถศึกหลายรูปแบบประดับด้วยทองชมพูนุท
2.78.65
हयैर्विनीतैः सम्पन्नान्वैयाघ्रपरिवारितान् ।
विचित्रान्सपरिस्तोमांश्चापानि विविधानि च। ॥ २.७८.६५ ॥
ประกอบด้วยม้าที่ฝึกมาดีแล้ว มีหนังเสือล้อมรอบ งดงามหลากสี มีผ้าคลุม และธนูหลายชนิด
2.78.66
नाराचानर्घनाराचाञ्छस्त्राणि विविधानि च ।
एतद्द्रव्यं महद्गृह्य पूर्वदेशाधिपो नृपः ॥ २.७८.६६ ॥
ลูกศรนาราจะและลูกศรนาราจะอันมีค่า และอาวุธหลายชนิด กษัตริย์ผู้เป็นเจ้าแห่งแดนตะวันออกได้นำทรัพย์อันยิ่งใหญ่นี้มา
2.78.67
प्रविष्टो यज्ञसदनं पाण्डवस्य महात्मनः ।
जन्तुचेलान्द्विसाहस्रान्दुकूलान्ययुतानि च ॥ २.७८.६७ ॥
ท่านเข้าสู่ท้องพระโรงพิธียัญของปาณฑพผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ ถวายผ้าขนสัตว์สองพันผืน และผ้าไหมหมื่นผืน
2.78.68
कांस्यानि चैव भाण्डानि महार्हाणि कुथानि च ।
एतान्यन्यानि रत्नानि ददौ पार्थस्य वै मुदा ॥ २.७८.६८ ॥
ท่านถวายด้วยความยินดีแด่ปารถ ทั้งภาชนะทองสัมฤทธิ์ พรมอันมีค่ายิ่ง และอัญมณีอื่นๆ
2.78.69
अन्यान्बहुविधान्राजन्नरः सागरमाश्रिताः ।
रत्नानि विविधान्गृह्य ददुस्ते पाण्डवाय तु ॥ २.७८.६९ ॥
ข้าแต่พระราชา ชายอื่นๆ หลายประเภทที่อาศัยอยู่ริมมหาสมุทร นำอัญมณีหลากชนิดมาถวายแด่ปาณฑพ
2.78.70
मालवाश्च ततो राजन्रत्नानि विविधानि च ।
गोधूमानां च राजेन्द्र द्रोणानां कोटिसंमितम् ॥ २.७८.७० ॥
ข้าแต่พระราชา แล้วชาวมาลวะก็นำอัญมณีหลากชนิดมา และข้าแต่จอมกษัตริย์ นำข้าวสาลีหนึ่งโกฏิโทรณะมาด้วย
2.78.71
अन्यांश्च विविधान्धान्यान्परिगृह्य महाबलः ।
पाण्डवाय ददौ प्रीत्या प्रविवेश महाध्वरम् ॥ २.७८.७१ ॥
ผู้มีกำลังมหาศาลนำธัญพืชหลายชนิดอื่นๆ มาถวายแด่ปาณฑพด้วยความรักใคร่ แล้วจึงเข้าสู่มหายัญพิธี
2.78.72
नानारत्नान्बहून्गृह्य सुराष्ट्राधिपतिर्नृपः ।
तैलकुम्भान्महाराज द्रोणानामयुतानि च ॥ २.७८.७२ ॥
พระราชาผู้เป็นเจ้าแห่งสุราษฏร์ นำอัญมณีหลายชนิดมามากมาย ข้าแต่มหาราช และนำไหน้ำมันกับโทรณะนับหมื่น
2.78.73
गुडानपि स तान्स्वादून्सहस्रशकटैर्नृपः ।
एतानि सर्वाण्यादाय ददौ कुन्तीसुताय सः ॥ २.७८.७३ ॥
พระราชาทรงนำน้ำอ้อยอันหวานนั้นมาด้วย บรรทุกบนเกวียนพันเล่ม แล้วทรงถวายทั้งหมดนี้แด่บุตรของกุนตี
2.78.74
अन्ये च पार्थिवा राजन्नानादेशसमागताः ।
रत्नानि विविधान्गृह्य ददुस्ते कौरवाय तु ॥ २.७८.७४ ॥
ข้าแต่พระราชา บรรดากษัตริย์อื่นๆ ที่มาจากแดนต่างๆ นำอัญมณีหลายชนิดมาถวายแด่เการพ
2.78.75
जम्बूद्वीपे समस्ते तु सराष्ट्रवनपर्वते ।
करं तु न प्रयच्छेत नास्ति पार्थस्य पार्थिवः ॥ २.७८.७५ ॥
ในชมพูทวีปทั้งสิ้น พร้อมทั้งแว่นแคว้น ป่า และภูเขา ไม่มีกษัตริย์องค์ใดที่ไม่ยอมถวายส่วยแด่ปารถ
2.78.76
नरः सप्तसु वर्षेसु तद्यज्ञे नास्ति नागतः ।
क्रतुर्नानागणैः कीर्णो बभौ शक्रसदो यथा ॥ २.७८.७६ ॥
ในทวีปทั้งเจ็ดนั้น ไม่มีชายใดที่มิได้มาร่วมพิธีนั้น พิธีบูชาที่เต็มไปด้วยหมู่ชนมากมายงดงามดังสภาของพระอินทร์
2.78.77
इमांश्च दायान्विविधान्निबोध मम पार्थिव ।
यज्ञाप्थे राजभिर्दत्तान्महतो धनसञ्चयान् ॥ २.७८.७७ ॥
ข้าแต่พระราชา จงฟังของถวายอันหลากหลายของข้าพเจ้านี้ คือทรัพย์สมบัติอันมหาศาลที่บรรดากษัตริย์ถวายไว้ ณ สถานที่พิธีบูชายัญ
2.78.78
मेरुमन्दरयोर्मध्ये शैलोदामभितो नदीम् ।
ये ते कीचकवेणूनां छायां रम्यामुपासते ॥ २.७८.७८ ॥
ระหว่างเขาเมรุและเขามันทระ บนฝั่งทั้งสองของแม่น้ำที่ไหลจากภูเขา ผู้ที่อาศัยอยู่ในร่มเงาอันน่ารื่นรมย์ของไม้ไผ่กีจกะ
2.78.79
खषा एकासनाद्यर्हाः प्रदरा दीर्घवेणवः ।
पारदाश्च कुलिन्दाश्च तङ्कणाः परतङ्कणाः ॥ २.७८.७९ ॥
ชาวขสะ ชาวประทร ผู้มีเหมาะกับอาสนะเดียว ชาวไม้ไผ่ยาว ชาวปารทะและกุลินทะ ชาวตังกณะและปรตังกณะ
2.78.80
तद्वै पिपीलिकं नाम उद्धृतं यत्पिपीलिकैः ।
जातरूपं द्रोणमेयमहार्षुः कुञ्जशो नराः ॥ २.७८.८० ॥
ทองคำที่เรียกว่าปิปีลิกะนั้น ซึ่งมดขุดขึ้นมา ชายทั้งหลายนำมาเป็นกองๆ วัดด้วยโทรณะ
2.78.81
कृष्णवालांश्च चमराञ्छुक्लवालांस्तथा परान् ।
हिमवत्पुष्पजं चैव स्वादुक्षौद्ररसं बहु ॥ २.७८.८१ ॥
จามรีขนดำและจามรีขนขาว และอื่น ๆ อีกมาก พร้อมน้ำผึ้งหวานจำนวนมากซึ่งเกิดจากดอกไม้แห่งหิมาลัย
2.78.82
उत्तरेभ्यः कुरुभ्यश्च व्यूढमाल्यैर्महात्मभिः ।
उत्तरादपि कैलासादोषधीः सुमहाबलाः ॥ २.७८.८२ ॥
จากชาวกุรุทางเหนือ ซึ่งนำมาโดยบุรุษผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ สวมพวงมาลัยกว้าง และจากภูเขาไกรลาสทางเหนือด้วย มีสมุนไพรที่มีพลังมหาศาล
2.78.83
पार्वतीयाश्चराजान आहृत्य प्रणताः स्थिताः ।
अजातशत्रवे राजन्द्वारि तिष्ठन्ति वारिताः ॥ २.७८.८३ ॥
บรรดากษัตริย์แห่งภูเขาก็นำเครื่องบรรณาการมาถวาย ยืนก้มกราบอยู่ ข้าแต่พระราชา พวกเขายืนรอถูกกั้นไว้ที่ประตู เพื่ออชาตศัตรู
2.78.84
ये परार्घ्या हिमवतः सूर्योदयगिरेरनु ।
एवंरूपाः समुद्रान्ते लौहित्यमभितश्च ये ॥ २.७८.८४ ॥
บรรดาผู้ประเสริฐที่อยู่ตามแนวหิมาลัยและภูเขาแห่งอาทิตย์อุทัย บรรดาผู้เช่นนั้นที่อยู่ริมมหาสมุทร และบรรดาผู้อยู่สองฝั่งของแม่น้ำเลาหิตยะ
2.78.85
फलमूलाशना ये च किराताश्चर्मवाससः ।
चन्द्नागरुमुख्यानि महार्हान्कम्बलानि च ॥ २.७८.८५ ॥
กิราตะผู้กินผลไม้และรากไม้ และสวมหนังสัตว์เป็นเครื่องนุ่งห่ม นำจันทน์และอคุรุชั้นเลิศมาถวาย พร้อมผ้าขนสัตว์อันมีค่ายิ่ง
2.78.86
चर्मरत्नसुवर्णानि गन्धानुच्चावचानि च ।
कैरातकीनामयुतं दासीनां च विशंपते ॥ २.७८.८६ ॥
หนัง อัญมณี ทองคำ และเครื่องหอมนานาชนิด ข้าแต่ผู้เป็นใหญ่แห่งประชาชน และทาสีหนึ่งหมื่นนางจากชาวไกราตกะ
2.78.87
आहृत्य रमणीयार्थान्दूरगान्मृगपक्षिणः ।
निचितं पर्वतेभ्यश्च हिरण्यंभूरिवर्चसम् ॥ २.७८.८७ ॥
นำสิ่งของอันน่าปรารถนา สัตว์ป่าและนกจากแดนไกล และทองคำอันรุ่งโรจน์กองพะเนินจากภูเขาทั้งหลาย
2.78.88
बलिं च कृत्स्त्रमादाय द्वारि तिष्टन्ति वारिताः ।
कापव्या दरदा दर्वाः शूरा वै यमकास्तथा ॥ २.७८.८८ ॥
ยืนรอถูกกั้นไว้ที่ประตู พร้อมเครื่องบรรณาการทั้งหมด ได้แก่ กาปัวยะ ทรทะ ทรวะ ผู้กล้าหาญ และยมกะเช่นกัน
2.78.89
औदुम्बरा दुर्विभागा द्वारि तिष्टन्ति वारिताः ।
काश्मीराश्च कुमाराश्च गौरका हंसकास्तथा ॥ २.७८.८९ ॥
เอาทุมพระ และทุรวิภาคะ ยืนรอถูกกั้นไว้ที่ประตู ไกศมีระ กุมาระ เคารกะ และหังสกะ ก็เช่นกัน
2.78.90
शिबित्रैगर्तयौधेया राजन्या मद्रकैः सह ।
वसुतेयाः समौलेया दाहक्षुद्रकमालवैः ॥ २.७८.९० ॥
ศิพิ ไตรคัรตะ เยาเธยะ และกษัตริย์ พร้อมกับมัทรกะ วสุเตยะ สมาอุเลยะ ทาหะ กษุทรกะ และมาลวะ
2.78.91
चौण्डिकाश्चौदकाश्चैव साल्वाश्चैव विशम्पते ।
अङ्कवङ्काश्च यवना अनवद्या गयैः सह ॥ २.७८.९१ ॥
เจาณฑิกะ เจาทกะ และสาลวะด้วย ข้าแต่วิศัมปติ อังคะ วังคะ และยวนะผู้ไร้ตำหนิ พร้อมกับคยะ
2.78.92
सुजातयः श्रेणिमन्तः श्रेयांसः शस्त्रधारिणः ।
आहार्षुः क्षत्रिया वित्तं शतशोऽजातशत्रवै ॥ २.७८.९२ ॥
บุรุษผู้มีตระกูลดี รวมตัวเป็นสมาคม ผู้ประเสริฐ ถือศาสตราวุธ กษัตริย์นำทรัพย์สมบัตินับร้อยมาถวายแด่ผู้ไม่มีศัตรู
2.78.93
वङ्काः कलिङ्गा मगधास्ताम्रलिप्ताः सपुण्ड्रकाः ।
दुकूलं कौशिकं चैव पत्रोर्णं चैव भारत ॥ २.७८.९३ ॥
วังคะ กลิงคะ มคธ ตามรลิปตะ และปุณฑรกะ และผ้าลินินชั้นดี ผ้าไหม และผ้าทอจากใบไม้ด้วย ข้าแต่ภารตะ
2.78.94
उपावृत्ता नृपास्तस्य ददुः प्रीतिं न चागमन् ।
उच्यन्ते तत्र हि द्वार्स्थैर्बलिमादाय विष्ठिताः ॥ २.७८.९४ ॥
บรรดากษัตริย์ที่หันหลังให้เขา มิได้มอบไมตรี และมิได้มาเฝ้า ณ ที่นั้นกล่าวกันว่าพวกเขายืนอยู่ โดยนำเครื่องบรรณาการมอบผ่านคนเฝ้าประตู
2.78.95
ईषादन्तान्हेमकक्ष्यान्पद्मवर्णान्कुथावृतान् ।
शैलाभान्नित्यमत्तांश्चाप्यभितः काम्यकं सरः ॥ २.७८.९५ ॥
ช้างที่มีงาดุจคันไถ มีสายรัดทองคำ มีสีดุจดอกบัว คลุมด้วยผ้า ดุจภูเขา และมันคะนองอยู่เสมอ ล้อมรอบทะเลสาบกาไมยกะ
2.78.96
क्षमावतः कुलीनांश्च कुञ्जरान्सपरिच्छदान् ।
दत्त्वैकैको दशशतान्द्वारेण प्रविशन्त्विति ॥ २.७८.९६ ॥
ขอให้ช้างตระกูลดีที่อดทน พร้อมเครื่องประดับ ทีละเชือก ให้เชือกละหนึ่งพันเชือก แล้วเข้ามาทางประตู
2.78.97
वैदेहकाश्च पुण्ड्राश्च गौलेयास्ताम्रलिप्तकाः ।
मरुकाः काशिका दर्दा भौमेया नटनाटकाः ॥ २.७८.९७ ॥
ไวเทหกะ ปุณฑระ เคาเลยะ ตามรลิปตกะ มรุกะ กาศิกะ ทรทะ ภาวเมยะ นักแสดงและนักเต้น
2.78.98
कर्णाटाः कांस्यकुट्टाश्च पद्मजालाः सतीनराः ।
दाक्षिणात्याः पुलिन्दाश्च शवेरास्तङ्कणाः शषाः ॥ २.७८.९८ ॥
กรรณาฏะ ช่างทองสัมฤทธิ์ ปัทมชาละ สตีนระ ชาวใต้ ปุลินทะ ศเวระ ตังกณะ และศาศะ
2.78.99
बर्बरा यवनाश्चैव गर्गराभीरकास्तथा ।
पल्लवाः शककारूशास्तुम्बकाः काशिकास्तदा ॥ २.७८.९९ ॥
พรรพระ และยวนะ ครคระ และอาภีรกะเช่นกัน ปัลลวะ ศกะ การูศะ ตุมพกะ และกาศิกะในเวลานั้น
2.78.100
एते चान्ये च बहवो नानादिगभ्यः समागताः ।
अन्यैश्चोपहृतान्यत्र रत्नानि हि महात्मभिः ॥ २.७८.१०० ॥
เหล่านี้และอีกมากมาย มาประชุมกันจากทิศต่าง ๆ และอัญมณีอื่น ๆ ก็ถูกนำมาถวายที่นี่โดยผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่
2.78.101
समुद्रसारवैडूर्यान्मुक्ताः शङ्खास्तथैव च ।
शुभावर्ताञ्छुभाञ्छुक्तीः सिंहलाः समुपाहरन् ॥ २.७८.१०१ ॥
ลาพิส ลาซูลี หินมีค่าอันเป็นสาระของมหาสมุทร ไข่มุกและสังข์ทั้งหลายเช่นกัน ทั้งสังข์เวียนขวาอันเป็นมงคลและหอยมุกอันเป็นมงคล ชาวสิงหลได้นำมาถวายเป็นบรรณาการ
2.78.102
सम्भृतान्मणिचीरैश्च श्यामांस्ताम्रान्तलोचनान् ।
राजा चित्ररथो नाम गन्धर्वो वासवानुगः।
शतानि चत्वार्यददद्धयानां वातरंहसाम् ॥ २.७८.१०२ ॥
ม้าสีดำ ประดับด้วยเครื่องอาภรณ์ฝังอัญมณี มีหางตาสีทองแดง และคันธรรพราชาจิตรรถ ผู้ติดตามท้าววาสพ ได้ถวายม้าสี่ร้อยตัวที่เร็วดั่งลม
2.78.103
तुम्बुरुस्तु प्रमुदितो गन्धर्वो वाजिनां शतम् ।
आम्रपत्रसवर्णानामददद्धेममालिनाम् ॥ २.७८.१०३ ॥
ส่วนคันธรรพ์ตุมพุรุ ปีติยินดียิ่ง ได้ถวายม้าหนึ่งร้อยตัว มีสีดั่งใบมะม่วง และประดับด้วยพวงมาลัยทอง
2.78.104
कृती राजा च कौरव्य शूकराणां विशाम्पते ।
अददद्गजरत्नानां शतानि सुबहून्यथ ॥ २.७८.१०४ ॥
ข้าแต่ผู้สืบเชื้อสายกุรุ ข้าแต่เจ้าแห่งประชาชน พระราชาผู้ทรงความสามารถยังได้ถวายช้างชั้นเลิศและหมูป่านับร้อย ๆ ตัวอีกด้วย
2.78.105
विराटेन तु मत्स्येन बल्यर्थं हेममालिनाम् ।
कुञ्जराणां सहस्रे द्वे मत्तानां समुपाहृते ॥ २.७८.१०५ ॥
พระเจ้าวิราฏแห่งมัตสยะ ได้นำช้างที่มีอาการตกมันสองพันเชือก ประดับด้วยพวงมาลัยทอง มาถวายเป็นบรรณาการ
2.78.106
पांसुराष्ट्राद्वमुदानो राजा षड्विंशतिं गजान् ।
अश्वानां चसहस्रे द्वे राजन्काञ्चनमालिनाम् ॥ २.७८.१०६ ॥
ข้าแต่พระราชา พระเจ้าวมุทานะจากแคว้นปามสุราษฏร์ ได้ถวายช้างยี่สิบหกเชือก และม้าสองพันตัวที่ประดับด้วยพวงมาลัยทอง
2.78.107
जवसत्वोपपन्नानां वयस्थानां नराधिप ।
बलिं च कृत्स्नमादाय पाण्डवेभ्यो न्यवेदयत् ॥ २.७८.१०७ ॥
ข้าแต่เจ้าแห่งมนุษย์ ท่านได้รับบรรณาการทั้งหมด รวมทั้งม้าที่มีความเร็วและกำลัง อยู่ในวัยฉกรรจ์ แล้วนำถวายแก่ปาณฑพทั้งหลาย
2.78.108
यज्ञसेनेन दासीनां सहस्राणि चतुर्दश ।
दासानामयुतं चैव सदाराणां विशाम्पते ॥ २.७८.१०८ ॥
ยัชญเสนะได้ถวายนางทาสีหนึ่งหมื่นสี่พันคน และทาสชายหนึ่งหมื่นคนพร้อมภรรยาของพวกเขา ข้าแต่เจ้าแห่งประชาชน
2.78.109
गजयुक्ता महाराज रथाः षड्विंशतिस्तथा ।
राज्यं च कृत्स्नं पार्थेभ्यो यज्ञार्थं वै निवेदितम् ॥ २.७८.१०९ ॥
ข้าแต่มหาราช รถศึกที่เทียมด้วยช้างยี่สิบหกคัน และอาณาจักรทั้งหมด ได้ถวายแก่ปาร์ถทั้งหลายเพื่อการยัญ
2.78.110
वासुदेवोऽपि वार्ष्णेयो मानं कुर्वन्किरीटिनः ।
अददद्गजमुख्यानां सहस्राणि चतुर्दश ॥ २.७८.११० ॥
แม้วาสุเทพ ผู้สืบเชื้อสายวฤษณิ ด้วยความเคารพต่ออรชุนผู้สวมมงกุฎ ก็ได้ถวายช้างชั้นเลิศสิบสี่พันเชือก
2.78.111
आत्मा हि कृष्णः पार्थस्य कृष्णस्यात्मा धनञ्जयः ।
यद्ब्रूयादर्जुनः कृष्णं सर्वं कुर्यादसंशयम् ॥ २.७८.१११ ॥
กฤษณะคืออาตมันของปารถะ และธนัญชัยคืออาตมันของกฤษณะ สิ่งใดที่อรชุนจะบอกกฤษณะ กฤษณะจะทำทั้งหมดโดยไม่ต้องสงสัย
2.78.112
कृष्णो धनञ्जयस्यार्थे स्वर्गलोकमपि त्यजेत् ।
तथैव पार्थः कृष्णार्थे प्राणानपि परित्यजेत् ॥ २.७८.११२ ॥
เพื่อธนัญชัย กฤษณะแม้จะละทิ้งโลกสวรรค์ก็ได้ ในทำนองเดียวกัน เพื่อกฤษณะ ปารถะก็จะสละแม้ชีวิตของตน
2.78.113
सुरभींश्चन्दनरसान्हेमकुम्भसमास्थितान् ।
मलयाद्दर्दुराच्चैव चन्दनागुरुसञ्चयान् ॥ २.७८.११३ ॥
น้ำหอมจันทน์ที่หอมหวาน บรรจุในหม้อทองคำ และกองไม้จันทน์กับไม้อกิลที่นำมาจากภูเขามลยะและทรทุระ
2.78.114
मणिरत्नानि भास्वन्ति काञ्चनं सूक्ष्मवस्त्रकम् ।
चोलपाण्ड्यावपि द्वारं न लेभाते ह्युपस्थितौ ॥ २.७८.११४ ॥
อัญมณีและรัตนะอันรุ่งโรจน์ ทองคำ และผ้าละเอียด แม้กษัตริย์โจละและปาณฑยะก็มาถึงแล้ว แต่ไม่อาจเข้าสู่ประตูได้
2.78.115
समुद्रसारं वैदूर्यं मुक्तासङ्घांस्तथैव च ।
शतशश्च कुथांस्तत्र सिंहलाः समुपाहरन् ॥ २.७८.११५ ॥
ชาวสิงหลได้นำสาระแห่งมหาสมุทร อัญมณีลาพิส ลาซูลี กองไข่มุก และพรมอันมีค่านับร้อยผืนมาถวายที่นั่น
2.78.116
संवृता मणिचीरैस्तु श्यामास्ताम्रान्तलोचनाः ।
ता गृहीत्वा नरास्तत्र द्वारि तिष्ठन्ति वारिताः ॥ २.७८.११६ ॥
บรรดาสตรีที่คลุมกายด้วยเครื่องนุ่งห่มฝังอัญมณี มีผิวคล้ำ หางตาสีทองแดง บุรุษที่นำพวกนางมาถูกกั้นไว้ยืนอยู่ที่ประตู
2.78.117
प्रीत्यर्थं ब्राह्मणश्चैव क्षत्रियाश्च विनिर्जिताः ।
उपाजह्रुर्विशश्चैव शूद्राः शुश्रूषवस्तथा ॥ २.७८.११७ ॥
เพื่อให้ได้รับความโปรดปราน พราหมณ์ กษัตริย์ที่พ่ายแพ้ แพศย์ และศูทรผู้ปรารถนาจะรับใช้ ก็นำบรรณาการมาถวายเช่นกัน
2.78.118
प्रीत्या च बहुमानाच्चाप्युपागच्छन्युधिष्ठिरम् ।
सर्वे म्लेच्छाः सर्ववर्णा आदिमध्यान्तजास्तथा ॥ २.७८.११८ ॥
ด้วยความรักและความเคารพอย่างยิ่ง ทุกคนเข้าเฝ้ายุธิษฐิระ ทั้งชาวมิจฉะ คนทุกวรรณะ และผู้ที่เกิดในตอนต้น ตอนกลาง และตอนปลายเช่นกัน
2.78.119
नानादेशसमुत्थैश्चन नानाजितिभिरेव च ।
पर्यस्त इव लोकोऽयं युधिष्ठिरनिवेशने ॥ २.७८.११९ ॥
ด้วยสินค้าจากดินแดนต่าง ๆ และจากการพิชิตหลายแห่ง โลกทั้งใบดูเหมือนถูกกระจายอยู่ในที่พำนักของยุธิษฐิระ
2.78.120
उच्चावचानुपग्राहान्राजभिः प्रापितान्बहून् ।
शत्रूणां पश्यतो दुःखान्मुमूर्षा मे व्यजायत ॥ २.७८.१२० ॥
เมื่อเห็นบรรณาการมากมายทั้งสูงและต่ำที่พระราชาทั้งหลายนำมา ต่อหน้าศัตรูของข้า ความปรารถนาจะตายด้วยความทุกข์ก็เกิดขึ้นในใจข้า
2.78.121
भृत्यास्तु ये पाण्डवानां तांस्ते वक्ष्यामि पार्थिव ।
येषामामं च पक्वं च संविधत्ते युधिष्ठिरः ॥ २.७८.१२१ ॥
ข้าแต่พระราชา ข้าพเจ้าจะกล่าวถึงผู้รับใช้ของพวกปาณฑพ คือบรรดาผู้ที่ยุธิษฐิระจัดหาทั้งอาหารดิบและอาหารปรุงสุก
2.78.122
अयुतं त्रीणि पद्मानि गजारोहाः ससादिनः ।
थानामर्बुदं चापि पादाता बहवस्तथा ॥ २.७८.१२२ ॥
มีช้างศึกและผู้ขี่ม้าสามหมื่นล้านสิบล้านนาย พร้อมด้วยรถศึกอีกหนึ่งอรพุทธ และพลเดินเท้าอีกมากมายเช่นกัน
2.78.123
प्रमीयमाणमां च पच्यमानं तथैव च ।
विसृज्यमानं चान्यत्र पुण्याहस्वन एव च ॥ २.७८.१२३ ॥
มีการตวงอาหารดิบ การหุงอาหารปรุงสุกเช่นเดียวกัน การแจกจ่ายอาหารไปยังที่อื่น และเสียงประกาศในวันมงคล
2.78.124
नाभुक्तवन्तं नापीतं नालङ्कृतमसत्कृतम् ।
पश्यं सर्ववर्णानां युधिष्ठिरनिवेशने ॥ २.७८.१२४ ॥
ในที่พำนักของยุธิษฐิระ หมู่ชนทุกวรรณะ ข้าพเจ้าไม่เห็นผู้ใดที่ยังไม่ได้กิน ไม่ได้ดื่ม ไม่ได้แต่งกาย หรือไม่ได้รับการต้อนรับอย่างสมควรเลย
2.78.125
अष्टाशीतिसहस्राणि स्नातका गृहमेधिनः ।
त्रिंशद्दासीक एकैको यान्बिभर्ति युधिष्ठिरः।
सुप्रीताः परितृष्टाश्च ते ह्याशंसत्त्यरिक्षयम् ॥ २.७८.१२५ ॥
ยังมีสเนาตกะผู้ครองเรือนแปดหมื่นแปดพันคน ยุธิษฐิระอุปถัมภ์แต่ละคนพร้อมทั้งสาวใช้สามสิบนาง ทุกคนพอใจและอิ่มเอิบ ต่างปรารถนาให้ศัตรูพินาศ
2.78.126
दशान्यानि सहस्राणि यतीनामूर्ध्वरेतसाम् ।
भुञ्जते रुक्मपात्रीभिर्युधिष्ठिरनिवेशने ॥ २.७८.१२६ ॥
ในที่พำนักของยุธิษฐิระ ยังมีฤๅษีอีกหมื่นรูป ผู้ประพฤติพรหมจรรย์และเก็บรักษาพีรยะไว้เบื้องบน ฉันด้วยภาชนะทองคำ
2.78.127
अभुक्तं भुक्तवद्वापि सर्वमाकुब्जवामनम् ।
अभुञ्जाना याज्ञसेनी प्रत्यवैक्षद्विशाम्पते ॥ २.७८.१२७ ॥
แม้อาหารที่ยังไม่ได้กินก็ดูเหมือนกินไปแล้ว และมีทั้งคนหลังค่อมและคนแคระอยู่ทุกหนทุกแห่ง ข้าแต่เจ้าแห่งประชาชน ยาชญเสนี ผู้ยังมิได้เสวย ได้มองไปรอบด้าน
2.78.128
द्वौ करौ न प्रयच्छेतां कुन्तीपुत्राय भारत ।
साम्बन्धिकेनपाञ्चालाः सख्येनान्धकवृष्णयः ॥ २.७८.१२८ ॥
ข้าแต่ผู้สืบเชื้อสายภรต มือทั้งสองของบุตรแห่งกุนตีไม่ได้รับการช่วยเหลือ ส่วนชาวปาญจาละ เพราะความเป็นญาติ และชาวอันธกะกับวฤษณิ เพราะความเป็นมิตร ต่างอยู่เคียงข้างเขา