മഹാഭാരതം · അധ്യായം 2.78
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.78.1
यन्मया पाण्डवोयानां दृष्टं तच्छृणु भारत ।
आहृतं भूमिपालैर्हि वसु मुख्यं ततस्ततः ॥ २.७८.१ ॥
ഭാരതാ, പാണ്ഡവർക്കായി ഞാൻ കണ്ട കാഴ്ചകൾ കേൾക്കുക. രാജാക്കന്മാർ ശ്രേഷ്ഠമായ സമ്പത്ത് കൊണ്ടുവന്നു; പിന്നെ, പിന്നെയും.
2.78.2
नाविदं मूढमात्मानं दृष्ट्वाहं तदरेर्धनम् ।
फलतो भूमितो वाऽपि प्रतिपद्यस्व भारत ॥ २.७८.२ ॥
ഭാരതാ, ശത്രുവിന്റെ ആ ധനം കണ്ട് ഞാൻ എന്നെത്തന്നെ മൂഢനായി കരുതി. ഫലത്തിൽനിന്നോ ഭൂമിയിൽനിന്നോ, അത് മനസ്സിലാക്കുക.
2.78.3
और्णान्बैलान्वार्षदंशान् जातरूपपरिष्कृतान् ।
प्रावाराजिनमुख्यांश्च काम्भोजः प्रददौ बहून् ॥ २.७८.३ ॥
കാംബോജൻ കമ്പിളികൾ, കാളകൾ, സ്വർണ്ണാലങ്കാരമുള്ള മഴ പ്രതിരോധ വസ്ത്രങ്ങൾ, ശ്രേഷ്ഠമായ പുതപ്പുകൾ, മാൻതോലുകൾ എന്നിവ പലതും നൽകി.
2.78.4
अश्वांस्तित्तिरिकल्माषांस्त्रिशतं शुकनासिकान् ।
अष्ट्रवामीस्त्रिगर्ताश्च पुष्टाः पीलुशमीङ्गुदैः ॥ २.७८.४ ॥
മുന്നൂറ് കുതിരകൾ, കാടപ്പക്ഷിയുടെ പുള്ളിയും തത്തയുടെ മൂക്കുമുള്ളവ, ഒട്ടകങ്ങൾ. ത്രിഗർത്തർ പീലു, ശമി, ഇംഗുദി എന്നിവകൊണ്ട് പുഷ്ടരായവർ.
2.78.5
गोपाः स्वीयेन सहितास्तदादाय चतुष्पदम् ।
वसातयोऽन्यद्द्रव्यं द्वारि तस्यावतस्थिरे ॥ २.७८.५ ॥
ഇടയന്മാർ സ്വജനങ്ങളോടൊപ്പം ആ നാൽക്കാലികളെ കൊണ്ടുവന്നു. വസാതികൾ മറ്റു വസ്തുക്കളുമായി അവന്റെ വാതിൽക്കൽ നിന്നു.
2.78.6
कमण्डलूनुपादाय जातरूपमयञ्छिवान् ।
रत्नानि च हिरण्यं च सुवर्णं चैव केवलम्। ॥ २.७८.६ ॥
സ്വർണ്ണം കൊണ്ടുള്ള മംഗള കമണ്ഡലുക്കൾ എടുത്ത്, രത്നങ്ങളും സ്വർണ്ണവും ശുദ്ധമായ സ്വർണ്ണവും കൊണ്ടുവന്നു.
2.78.7
प्रीयमाणः प्रसन्नात्मा स्वयं स्वजनसंवृतः ।
त्रैखर्वो रथमुख्येशः पाण्डवाय न्यवेदयत् ॥ २.७८.७ ॥
സന്തോഷിച്ച്, പ്രസന്നമനസ്സോടെ, സ്വജനങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട രഥശ്രേഷ്ഠരുടെ നാഥനായ ത്രൈഖർവൻ പാണ്ഡവന് കാഴ്ച സമർപ്പിച്ചു.
2.78.8
यश्च स द्विजमुख्येन राज्ञः शङ्खो निवेदितः ।
प्रीत्या दत्तः कुविन्देन धर्मराजाय धीमते ॥ २.७८.८ ॥
ശ്രേഷ്ഠനായ ബ്രാഹ്മണൻ രാജാവിന് സമർപ്പിച്ച ആ ശംഖ് കുവിന്ദൻ സ്നേഹത്തോടെ ബുദ്ധിമാനായ ധർമ്മരാജാവിന് നൽകി.
2.78.9
तं सर्वे भ्रातरो भ्रात्रे ददुः शङ्खं किरीटिने ।
तं प्रत्यगृह्णाद्बीभत्सुस्तोयजं हेममालिनम् ॥ २.७८.९ ॥
സഹോദരന്മാരെല്ലാം ആ ശംഖ് കിരീടധാരിയായ സഹോദരന് നൽകി; ബീഭത്സു (അർജുനൻ) വെള്ളത്തിൽ ജനിച്ച, സ്വർണ്ണമാല അണിഞ്ഞ ആ ശംഖ് സ്വീകരിച്ചു.
2.78.10
चित्रं निष्कसहस्रेण भ्राजमानं स्वतेजसा ।
रुचिरं दर्शनीयं च पूजितं विश्वकर्मणा ॥ २.७८.१० ॥
സ്വന്തം തേജസ്സിൽ തിളങ്ങുന്ന ആ അദ്ഭുത ശംഖ് ആയിരം നിഷ്കങ്ങൾ വിലയുള്ളതായിരുന്നു; മനോഹരവും കാണാൻ ഭംഗിയുള്ളതും വിശ്വകർമ്മാവ് ആദരിച്ചതുമായിരുന്നു.
2.78.11
अधारयच्च धर्मश्च तं नमस्य पुनः पुनः ।
योऽनादनेऽपि नदति स ननादाधिकं तदा ॥ २.७८.११ ॥
ധർമ്മനും അതിനെ ഏന്തി, വീണ്ടും വീണ്ടും നമസ്കരിച്ചു. ഊതാതെ തന്നെ ശബ്ദിക്കുന്ന ആ ശംഖ് അപ്പോൾ കൂടുതൽ ഉച്ചത്തിൽ മുഴങ്ങി.
2.78.12
प्रणादाद्भूमिपास्तस्य पेतुर्हीनाः खतेजसा ।
धृष्टद्युम्नः पाण्डवाश्च सात्यकिः केशवोऽष्टमः ॥ २.७८.१२ ॥
അതിന്റെ മുഴക്കത്താൽ രാജാക്കന്മാർ തേജസ്സറ്റവരായി വീണു; ധൃഷ്ടദ്യുമ്നനും പാണ്ഡവരും സാത്യകിയും എട്ടാമനായ കേശവനും (കൃഷ്ണൻ).
2.78.13
सत्वेन स्वेन सम्पन्ना अन्योन्यप्रियकारिणः ।
विसञ्ज्ञान्भूमिपान्दृष्ट्वा मां च ते प्राहसंस्तदा ॥ २.७८.१३ ॥
സ്വന്തം സത്ത്വം കൊണ്ട് സമ്പന്നരായ, പരസ്പരം പ്രിയം ചെയ്യുന്ന അവർ, ബോധം നഷ്ടപ്പെട്ട രാജാക്കന്മാരെയും എന്നെയും കണ്ട് അപ്പോൾ പരിഹസിച്ചു ചിരിച്ചു.
2.78.14
ततः प्रहृष्टो बीभत्सुरददाद्धेमशृङ्गिणः ।
शताननडुहान्पञ्च द्विजमुख्याय भारत ॥ २.७८.१४ ॥
അപ്പോൾ സന്തോഷിച്ച ബീഭത്സു (അർജ്ജുനൻ) ഹേ ഭാരത, സ്വർണ്ണക്കൊമ്പുള്ള അഞ്ചുനൂറ് കാളകളെ ശ്രേഷ്ഠനായ ബ്രാഹ്മണന് നൽകി.
2.78.15
सुमुखेन बलिर्मुख्यः प्रेषितोऽजातशत्रवे ।
कुविन्देन हिरण्यं च वासांसि विविधानि च ॥ २.७८.१५ ॥
സുമുഖൻ വഴി പ്രധാന കപ്പം അജാതശത്രുവിനായി അയയ്ക്കപ്പെട്ടു; കുവിന്ദൻ വഴി സ്വർണ്ണവും വിവിധ വസ്ത്രങ്ങളും.
2.78.16
काश्मीरराजो मार्द्वीकं शुद्धं च सरसं मधु ।
बलिं च कुत्स्नमादाय पाण्डवायाभ्युटपागमत् ॥ २.७८.१६ ॥
കാശ്മീര രാജാവ് ശുദ്ധമായ മുന്തിരി മദ്യവും, രസമുള്ള തേനും, പൂർണ്ണ കപ്പവും കൊണ്ട് പാണ്ഡവന്റെ അടുത്തേക്ക് വന്നു.
2.78.17
यवना हयानुपादाय पार्वतीयान्मनोजवान् ।
आसनानि महार्हाणि कम्बलांश्च महाधनान् ॥ २.७८.१७ ॥
യവനർ മനസ്സുപോലെ വേഗമുള്ള പർവതജാതമായ കുതിരകളെയും, വളരെ വിലയേറിയ ആസനങ്ങളും മഹാധനമുള്ള കമ്പിളികളും കൊണ്ടുവന്നു.
2.78.18
नवान्सूक्ष्मांश्च हृद्यांश्च परार्थ्यान्सुप्रदर्शनान् ।
अन्यच्च विविधं रत्नं द्वारि ते न्यवतस्थिरे ॥ २.७८.१८ ॥
പുതിയതും സൂക്ഷ്മവും മനോഹരവും അത്യുത്തമവും കാണാൻ ഭംഗിയുള്ളതുമായ (വസ്ത്രങ്ങളും) മറ്റു പലവിധ രത്നങ്ങളും നിന്റെ വാതിൽക്കൽ നിന്നിരുന്നു.
2.78.19
श्रुतायुरपि कालिङ्गो मणिरत्नमनुत्तमम् ।
अङ्गः स्त्रियो दर्शनीया जातरूपविभूषिताः ॥ २.७८.१९ ॥
കലിംഗരാജാവായ ശ്രുതായുവും അനുപമമായ മണിരത്നങ്ങൾ കൊണ്ടുവന്നു; അംഗരാജാവ് സ്വർണ്ണാഭരണങ്ങളണിഞ്ഞ സുന്ദരികളായ സ്ത്രീകളെ നൽകി.
2.78.20
वङ्गो जाम्बूनदमयान्पर्यङ्गाञ्छतशो नृप ।
दक्षिणात्सागराभ्याशात्प्रावारांश्च परश्शतम् ॥ २.७८.२० ॥
ഹേ രാജാവേ, വംഗരാജാവ് സ്വർണ്ണമഞ്ചങ്ങൾ നൂറുകണക്കിന് നൽകി; ദക്ഷിണസമുദ്രതീരത്തുനിന്ന് നൂറിലധികം കമ്പളി പുതപ്പുകൾ എത്തി.
2.78.21
औदकानि सरत्नानि बलिं चादाय भारत ।
अन्येभ्यो भूमिपालेभ्यः पाण्डवाय न्यवेदयत् ॥ २.७८.२१ ॥
ഹേ ഭാരതാ, ജലജന്യ രത്നങ്ങളോടുകൂടിയ കപ്പം സ്വീകരിച്ച്, മറ്റ് ഭൂപാലന്മാരോടൊപ്പം പാണ്ഡവന് സമർപ്പിച്ചു.
2.78.22
दार्दुरं चन्दनं मुख्यं भारं षण्णवति द्रुतम् ।
पाण्डवाय ददौ पाण्ड्यः शङ्खांस्तावत एव च ॥ २.७८.२२ ॥
പാണ്ഡ്യരാജാവ് വേഗത്തിൽ പാണ്ഡവന് ശ്രേഷ്ഠമായ ദാർദുര ചന്ദനത്തിന്റെ തൊണ്ണൂറ്റാറു ഭാരങ്ങളും അത്രയും ശംഖുകളും നൽകി.
2.78.23
चन्दनागरु चानन्तं मुक्तावैडूर्यचित्रिताः ।
चोलश्च केरलश्चोमौ ददतुः पाण्डवाय वै ॥ २.७८.२३ ॥
ചന്ദനം, അകിൽ, ആനന്തം എന്ന സുഗന്ധമരങ്ങൾ, മുത്തും വൈഡൂര്യവും പതിച്ചവ; ചോളനും കേരളനും ഇരുവരും പാണ്ഡവന് നൽകി.
2.78.24
अश्मको हेमशृङ्गीश्च दोग्ध्रीर्हेमविभूषितः ।
सवत्साः कुम्भदोहाश्च सहस्राण्यददाद्दश ॥ २.७८.२४ ॥
അശ്മകരാജാവ് സ്വർണ്ണക്കൊമ്പുള്ള, സ്വർണ്ണാഭരണമണിഞ്ഞ, കിടാങ്ങളോടൊപ്പമുള്ള, കുടം കുടമായി പാൽ തരുന്ന പശുക്കളെ പതിനായിരം നൽകി.
2.78.25
सैन्धवानां सहस्राणि हयानां पञ्चविंशतिम् ।
अददात्सैन्धवो राजा हेममाल्यैरलङ्कृतान् ॥ २.७८.२५ ॥
സിന്ധുരാജാവ് സ്വർണ്ണമാലകളാൽ അലങ്കരിച്ച ഇരുപത്തയ്യായിരം സൈന്ധവ കുതിരകളെ നൽകി.
2.78.26
सौवीरो हस्तिभिर्युक्तान्रथांश्च त्रिशतं परान् ।
जातरूपपरिष्कारान्मणिरत्नविभूषितान् ॥ २.७८.२६ ॥
സൗവീര രാജാവ് ആനകളാൽ പൂട്ടിയ മുന്നൂറ് ശ്രേഷ്ഠ രഥങ്ങൾ നൽകി; അവ സ്വർണ്ണാലങ്കാരമുള്ളവയും മണിരത്നങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ചവയുമായിരുന്നു.
2.78.27
मध्यन्दिनार्कप्रतिमांस्तेजसा ज्वलितानिव ।
बलिं च कृत्स्नमादाय पाण्डवाय न्यवेदयत् ॥ २.७८.२७ ॥
മദ്ധ്യാഹ്നസൂര്യനെപ്പോലെ തേജസ്സോടെ ജ്വലിക്കുന്നവയെയും, സമ്പൂർണ്ണ കപ്പം എടുത്ത് പാണ്ഡവന് സമർപ്പിച്ചു.
2.78.28
अवन्तिराजो रत्नानि विविधानि सहस्रशः ।
हाराङ्गदांश्च मुख्यान्वै विविधं च विभूषणम् ॥ २.७८.२८ ॥
അവന്തി രാജാവ് ആയിരക്കണക്കിന് വിവിധ രത്നങ്ങളും പ്രധാന മാലകളും തോൾവളകളും പലതരം ആഭരണങ്ങളും നൽകി.
2.78.29
दासीनामयुतं चापि बलिमादाय भारत ।
सभाद्वारि नरश्रेष्ठ दिदृक्षुरवतिष्ठते ॥ २.७८.२९ ॥
ഭാരതാ, പതിനായിരം ദാസിമാരുടെ കപ്പം എടുത്ത്, നരശ്രേഷ്ഠാ, സഭയുടെ വാതിൽക്കൽ നിന്നെ കാണാൻ ആഗ്രഹിച്ചു നിൽക്കുന്നു.
2.78.30
दशार्णश्चेदिराजश्च शूरसेनश्च वीर्यवान् ।
वस्त्राणि मुख्यान्यादाय रत्नानि विविधानि च।
बलिं च कृत्स्नमादाय पाण्डवाय न्यवेदयत् ॥ २.७८.३० ॥
ദശാർണ്ണനും ചേദിരാജാവും പരാക്രമിയായ ശൂരസേനനും പ്രധാന വസ്ത്രങ്ങളും പലതരം രത്നങ്ങളും എടുത്ത്, സമ്പൂർണ്ണ കപ്പം പാണ്ഡവന് സമർപ്പിച്ചു.
2.78.31
काशिराजेन हृष्टेन बली राज्ञि निवेदितः ।
अशीतिगोसहस्राणि शतान्यष्टौ च दन्तिनाम् ॥ २.७८.३१ ॥
കാശിരാജാവ് സന്തോഷത്തോടെ രാജാവിന് കപ്പം സമർപ്പിച്ചു: എണ്പതിനായിരം പശുക്കളും എണ്ണൂറ് ആനകളും.
2.78.32
अयुतं च नदीजानां हयानां हेममालिनाम् ।
विविधानि च रत्नानि काशिराजो बलिं ददौ ॥ २.७८.३२ ॥
കാശിരാജാവ് സ്വർണ്ണമാലകളണിഞ്ഞ നദീജാത കുതിരകൾ പതിനായിരവും വിവിധ രത്നങ്ങളും കപ്പമായി നൽകി.
2.78.33
कृतक्षणश्च वैदेहः कौसलश्च बृहद्बलः ।
ददतुर्वाजिमुख्यांश्च सहस्राणि चतुर्दश ॥ २.७८.३३ ॥
കൃതക്ഷണനും വൈദേഹ രാജാവും കോസല രാജാവായ ബൃഹദ്ബലനും പതിനാലായിരം ശ്രേഷ്ഠ കുതിരകളെ നൽകി.
2.78.34
शैब्यो वसादिभिः सार्धं त्रिगर्तो मालवैः सह ।
तेभ्यो रत्नानि ददतुरेकैको भूमिपोऽमितम् ॥ २.७८.३४ ॥
ശൈബ്യനും വസാദികളോടൊപ്പം, ത്രിഗർത്തനും മാളവരോടൊപ്പം; ഓരോ രാജാവും അളവില്ലാത്ത രത്നങ്ങൾ നൽകി.
2.78.35
हारान्मुख्यान्परार्ध्यांश्च विविधं च विभूषणम् ।
शतं दासीसहस्राणि कार्पासिकनिवासिनाम् ॥ २.७८.३५ ॥
ഉത്തമ വിലയേറിയ ഹാരങ്ങളും വിവിധ ആഭരണങ്ങളും; കാർപാസിക ദേശവാസികളുടെ ലക്ഷം ദാസിമാർ.
2.78.36
श्यामास्तन्वीर्दीर्घकेशीर्हेमाभरणभूषिताः ।
बलिं च कृत्स्नमादाय भारुकच्छो नरर्षभ ॥ २.७८.३६ ॥
കറുത്ത നിറവും മെലിഞ്ഞ ദേഹവും നീണ്ട മുടിയുമുള്ള, സ്വർണ്ണാഭരണങ്ങൾ അണിഞ്ഞ സ്ത്രീകൾ; ഹേ നരശ്രേഷ്ഠാ, ഭാരുകച്ഛ രാജാവ് മുഴുവൻ കപ്പവും കൊണ്ടുവന്നു.
2.78.37
शुद्धान्विप्रोत्तमार्हांश्च कम्बलप्रवरान्ददौ ।
ते सर्वे पाण्डुपुत्रस्य द्वार्यतिष्ठन्दिदृक्षवः ॥ २.७८.३७ ॥
ശുദ്ധരും ശ്രേഷ്ഠബ്രാഹ്മണർക്ക് യോഗ്യരുമായവർക്ക് അവൻ ഉത്തമമായ കമ്പളങ്ങൾ നൽകി. പാണ്ഡുപുത്രനെ കാണാൻ ആഗ്രഹിച്ച് അവരെല്ലാം വാതിൽക്കൽ നിന്നു.
2.78.38
उपायनं यदा दद्युस्तदा द्वारमलभ्यत ।
इन्द्रकृष्टैर्वर्धयन्ति धान्यैर्नदमुखैस्तु ये ॥ २.७८.३८ ॥
അവർ ഉപഹാരം നൽകിയപ്പോഴാണ് വാതിൽ ലഭിച്ചത്. ഇന്ദ്രവർഷത്താൽ വിളഞ്ഞ ധാന്യങ്ങളാലും നദീമുഖങ്ങളിലെ സമൃദ്ധിയാലും വളർത്തുന്നവരാണ് അവർ.
2.78.39
समुद्रनिकटे जाताः परिसिन्धुनिवासिनः ।
ते वै द्रुमाः पारदाश्च काश्यकैरातकैः सह ॥ २.७८.३९ ॥
സമുദ്രസമീപത്ത് ജനിച്ച് സിന്ധുവിന് ചുറ്റും വസിക്കുന്നവർ — ദ്രുമന്മാരും പാരദന്മാരും കാശ്യകന്മാരും ഐരകന്മാരും ചേർന്ന് വന്നു.
2.78.40
बलिं विविधमादाय रत्नानि विविधानि च ।
अजाविकं गोहिरण्यं खरोष्ट्रं फलवन्मधु ॥ २.७८.४० ॥
വിവിധ ഉപഹാരങ്ങളും വിവിധ രത്നങ്ങളും കൊണ്ടുവന്നു; ആടുകളും ചെമ്മരിയാടുകളും, പശുക്കളും പൊന്നും, കഴുതകളും ഒട്ടകങ്ങളും, പഴങ്ങൾ നിറഞ്ഞ തേനും.
2.78.41
कम्बलान्विविधांश्चैव द्वारि तिष्ठन्ति वारिताः ।
प्राग्ज्योतिषपतिः शूरो म्लेच्छानामधिपो बली ॥ २.७८.४१ ॥
വിവിധ കമ്പളങ്ങളുമായി അവർ വാതിൽക്കൽ തടയപ്പെട്ട് നിൽക്കുന്നു. പ്രാഗ്ജ്യോതിഷത്തിന്റെ അധിപതി ശൂരൻ, മ്ലേച്ഛരുടെ നായകൻ, ബലവാൻ.
2.78.42
यवनैः सहितो राजा भगदत्तो महाबलः ।
आजानेयान्हयाञ्छीघ्रमादायानिलरंहसः ॥ २.७८.४२ ॥
യവനന്മാരോടൊപ്പമുള്ള മഹാബലനായ രാജാവ് ഭഗദത്തൻ, കാറ്റിന്റെ വേഗമുള്ള ഉത്തമ കുതിരകളെ വേഗത്തിൽ കൊണ്ടുവന്നു.
2.78.43
बलिं च कृत्स्नमादाय द्वारि तिष्ठति वारितः ।
अश्वसारमयान्भाण्डाञ्छुभान्दन्तत्सरूनसीन् ॥ २.७८.४३ ॥
കപ്പം മുഴുവനും എടുത്തുകൊണ്ട് അദ്ദേഹം വാതിൽക്കൽ തടയപ്പെട്ട് നിൽക്കുന്നു — കുതിരച്ചമയങ്ങളാൽ ഉണ്ടാക്കിയ മനോഹരമായ പാത്രങ്ങളും കൊമ്പിൻ പിടിയുള്ള വാളുകളും.
2.78.44
प्राग्ज्योतिषाधिपो दत्त्वा भगदत्तोऽव्रजत्तदा ।
व्यक्षाङ्ख्यक्षांल्ललाटाक्षान्नानादिग्भ्यः समागतान् ॥ २.७८.४४ ॥
പ്രാഗ്ജ്യോതിഷാധിപനായ ഭഗദത്തൻ അപ്പോൾ കപ്പം നൽകി പുറപ്പെട്ടു. വിവിധ ദിക്കുകളിൽനിന്ന് വന്നുചേർന്ന ഏകാക്ഷരും, കണ്ണുകളുള്ളവരും, നെറ്റിക്കണ്ണുള്ളവരും.
2.78.45
औष्णीषआनहयांश्चैव बाहुकान्पुरुषादकान् ।
एकपादांश्च तत्राहमपश्यं द्वारि वारितान् ॥ २.७८.४५ ॥
തലപ്പാവണിഞ്ഞവരെയും നീണ്ട കൈകളുള്ളവരെയും നരഭോജികളെയും ഒറ്റക്കാലുള്ളവരെയും അവിടെ വാതിൽക്കൽ തടയപ്പെട്ടവരായി ഞാൻ കണ്ടു.
2.78.46
बल्यर्थं ददतस्तस्य हिरण्यं रजतं वसु ।
इन्द्रगोपकसङ्काशाञ्छुकवर्णान्मनोजवान् ॥ २.७८.४६ ॥
കപ്പമായി നൽകിയ അവന്റെ സ്വർണ്ണം, വെള്ളി, സമ്പത്ത് എന്നിവയോടൊപ്പം — ഇന്ദ്രഗോപകീടം പോലെ, തത്തയുടെ നിറമുള്ള, മനോവേഗമുള്ള (കുതിരകളും).
2.78.47
तथैवेन्द्रायुधनिभान्सन्ध्याभ्रसदृशानपि ।
अनेकवर्णानारण्यान्गृहीत्वाश्वांस्तथा बहून् ॥ २.७८.४७ ॥
അതുപോലെ ഇന്ദ്രധനുസ്സ്, സന്ധ്യാമേഘം പോലെയുള്ള, പലനിറമുള്ള, കാട്ടിൽ വളർന്ന അനേകം കുതിരകളെയും എടുത്തു.
2.78.48
जातरूपमनर्घ्यं च ददुस्तस्यैकपादकाः ।
सिंहलश्च तदा राजा परिगृह्य धनं बहु ॥ २.७८.४८ ॥
ഒറ്റക്കാലുള്ളവർ അവന് വിലമതിക്കാനാകാത്ത സ്വർണ്ണം നൽകി; അപ്പോൾ സിംഹളരാജാവും വളരെ സമ്പത്ത് സ്വീകരിച്ചു.
2.78.49
गोशीर्षं हरितश्यामं चन्दनप्रवरं महत् ।
भाराणां शतमेकं तु द्वारि तिष्ठति वारितः ॥ २.७८.४९ ॥
ഗോശീർഷം എന്ന പച്ചകലർന്ന കറുത്ത ശ്രേഷ്ഠ ചന്ദനം നൂറു ഭാരം വാതില്ക്കൽ തടഞ്ഞുനിൽക്കുന്നു.
2.78.50
ये नग्नविषया राजन्बर्बरेयाश्च विश्रुताः ।
शतं दासीसहस्राणां कम्बलांश्च सहस्रशः।
परिगृह्य महाराज द्वारि तिष्ठन्ति वारिताः ॥ २.७८.५० ॥
രാജാവേ, നഗ്നദേശക്കാരും പ്രസിദ്ധരായ ബർബരേയരും, നൂറു ദാസിമാരെയും ആയിരക്കണക്കിന് കമ്പിളികളെയും കൊണ്ടുവന്ന് മഹാരാജാവേ, വാതില്ക്കൽ തടഞ്ഞുനിൽക്കുന്നു.
2.78.51
पौण्ड्राश्च दामलिप्ताश्च यथाकामकृतो नृपाः ।
कालेयकं च रूप्यं च परिगृह्य परिच्छदान् ॥ २.७८.५१ ॥
പൗണ്ഡ്രരും ദാമലിപ്തരും ഇഷ്ടംപോലെ പ്രവർത്തിക്കുന്ന രാജാക്കന്മാരും, കാലേയകവും വെള്ളിയും സാമഗ്രികളും കൊണ്ടുവന്നിരിക്കുന്നു.
2.78.52
अगरून्स्फाटिकांश्चैव दन्ताञ्जातीफलानि च ।
तक्कोलांश्च लवङ्गाश्च कर्पूरांश्च महाबल ॥ २.७८.५२ ॥
അഗരു, സ്ഫടികങ്ങൾ, ആനക്കൊമ്പ്, ജാതിക്ക, തക്കോലം, ഗ്രാമ്പൂ, കർപ്പൂരം ഇവയും, ഹേ മഹാബലാ.
2.78.53
अन्यांश्च विविधान्द्रव्यान्परिगृह्योपतस्थिरे ।
एते सर्वे महात्मानो द्वारि तिष्ठन्ति वारिताः ॥ २.७८.५३ ॥
മറ്റ് പലതരം വസ്തുക്കളും കൊണ്ടുവന്ന് അവർ ഹാജരായിരിക്കുന്നു. ഈ മഹാത്മാക്കളെല്ലാം വാതില്ക്കൽ തടഞ്ഞുനിൽക്കുന്നു.
2.78.54
शैलेयश्च ततो राजा पत्रोर्णान्परिगृह्य सः ।
द्वारि तिष्ठन्महाराज द्वारपालैर्निवारितः ॥ २.७८.५४ ॥
പിന്നെ ശൈലേയ രാജാവ് പത്രോർണ വസ്ത്രങ്ങൾ കൊണ്ടുവന്ന്, മഹാരാജാവേ, വാതില്ക്കൽ നിൽക്കുന്നു, കാവല്ക്കാരാൽ തടയപ്പെട്ട്.
2.78.55
चीना हूणाः कषाः काचाः पर्वतान्तरवासिनः ।
आहार्षुर्दशसाहस्रान्विन्नीतान्दिक्षु विंश्रुतान् ॥ २.७८.५५ ॥
പർവതങ്ങളുടെ ഉൾഭാഗങ്ങളിൽ വസിക്കുന്ന ചീനർ, ഹൂണർ, കഷർ, കാചർ എന്നിവർ ദിക്കുകളിൽ പ്രസിദ്ധരായ പതിനായിരം വിനീതരെ കൊണ്ടുവന്നു.
2.78.56
औष्णीकं कम्बलं चैव कीटजं मणिजं तथा ।
प्रमाणरागस्पर्शाढ्यं बाह्वीचीनसमुद्भवम् ॥ २.७८.५६ ॥
കമ്പിളി പുതപ്പുകൾ, കീടങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള പട്ട്, മണികളിൽ നിന്നുള്ള വസ്ത്രം—അളവിലും നിറത്തിലും സ്പർശത്തിലും സമൃദ്ധമായവ, ബാഹ്വീയിലും ചീനയിലും ഉണ്ടായവ.
2.78.57
रसान् गन्धान्प्रशंसन्तस्ततो द्वारमलभ्यत ।
खर्वटास्तोमराश्चैव शूरा वर्धनकास्तथा ॥ २.७८.५७ ॥
രസങ്ങളെയും ഗന്ധങ്ങളെയും പ്രശംസിച്ചുകൊണ്ട് പിന്നീട് വാതിലിൽ എത്തി. ഖർവടരും തോമരരും ശൂരരും വർധനകരും ഉണ്ടായിരുന്നു.
2.78.58
चेलान्बहुविधान्गृह्य द्वारि तिष्ठन्ति वारिताः ।
प्राक्कोटा नाटकेयाश्च नन्दीनगरकास्तथा ॥ २.७८.५८ ॥
പലതരം വസ്ത്രങ്ങൾ എടുത്തുകൊണ്ട് വാതിലിൽ തടയപ്പെട്ടു നിൽക്കുന്നു. പ്രാക്കോടരും നാടകേയരും നന്ദിനഗരകരും (ഉണ്ട്).
2.78.59
नापितास्त्रैपुराश्चैव पञ्चमेयाः सहोरुजाः ।
तथा चाटविकाः सर्वे नानाद्रव्यपरिच्छदान् ॥ २.७८.५९ ॥
നാപിതരും ത്രൈപുരരും പഞ്ചമേയരും ഉരുജരോടൊപ്പം; അതുപോലെ എല്ലാ വനവാസികളും പലതരം വസ്തുക്കളുടെ സാമഗ്രികളോടെ.
2.78.60
परिगृह्य महाराज द्वारि तिष्ठन्ति वारिताः ।
शकास्तुषाराः कौरव्य रोमकाः शृङ्गिणोश्मकाः ॥ २.७८.६० ॥
മഹാരാജാവേ, (കാണിക്കകൾ) എടുത്തുകൊണ്ട് വാതിലിൽ തടയപ്പെട്ടു നിൽക്കുന്നു. ശകർ, തുഷാരർ, കൗരവ്യാ, രോമകർ, ശൃംഗികൾ, അശ്മകർ.
2.78.61
बलादूरुगमा राजन्गणितं चार्बुदं मया ।
कूटीकृतं सुवर्णं च पद्मकिञ्जल्कसंनिभम् ॥ २.७८.६१ ॥
രാജാവേ, ബലാൽ കൊണ്ടുവന്ന (ഊരുഗമർ) ഞാൻ എണ്ണിയ ഒരു അർബുദം; കട്ടികളാക്കിയ സ്വർണ്ണം, താമരപ്പൂന്തേൻ പോലെ.
2.78.62
शितान्दीर्घानसीनन्यान्यष्टिशक्तिपरश्वथान् ।
श्लक्ष्णं वस्त्रमकार्पसमाविकं मृदु चाजिनम् ॥ २.७८.६२ ॥
മൂർച്ചയുള്ള നീണ്ട വാളുകൾ, മറ്റുള്ളവ, ദണ്ഡുകൾ, ശക്തികൾ, മഴുകൾ; മിനുസമുള്ള പരുത്തി, കമ്പിളി വസ്ത്രങ്ങൾ, മൃദുവായ തോൽ.
2.78.63
बलं मत्तं समादाय द्वारि तिष्ठन्ति वारिताः ।
आसनानि महार्हाणि यानानि शयनानि च ॥ २.७८.६३ ॥
മദമത്തമായ സേനയുമായി വാതിൽക്കൽ തടയപ്പെട്ടു നിൽക്കുന്നു; അതിമൂല്യമുള്ള ആസനങ്ങൾ, വാഹനങ്ങൾ, ശയ്യകളും.
2.78.64
मणिकाञ्चनचित्राणि गजदन्तमयानि च ।
रथांश्च विविधाकाराञ्जाम्बूनदपरिष्कृतान् ॥ २.७८.६४ ॥
മണിയും സ്വർണ്ണവും കൊണ്ട് ചിത്രിതമായവ, ആനക്കൊമ്പിൽ നിർമ്മിച്ചവ, വിവിധ രൂപത്തിലുള്ള രഥങ്ങൾ, ജാംബൂനദ സ്വർണ്ണത്താൽ അലങ്കരിച്ചവ.
2.78.65
हयैर्विनीतैः सम्पन्नान्वैयाघ्रपरिवारितान् ।
विचित्रान्सपरिस्तोमांश्चापानि विविधानि च। ॥ २.७८.६५ ॥
നന്നായി പരിശീലിച്ച കുതിരകളോടു കൂടിയവ, കടുവത്തോൽ കൊണ്ട് ചുറ്റപ്പെട്ടവ, വിചിത്രം, മൂടികളോടുകൂടിയവ; വിവിധ വില്ലുകളും.
2.78.66
नाराचानर्घनाराचाञ्छस्त्राणि विविधानि च ।
एतद्द्रव्यं महद्गृह्य पूर्वदेशाधिपो नृपः ॥ २.७८.६६ ॥
നാരാചങ്ങളും വിലപിടിച്ച നാരാചങ്ങളും, വിവിധ ആയുധങ്ങളും; ഈ മഹാദ്രവ്യം എടുത്ത് കിഴക്കൻ ദേശാധിപനായ രാജാവ്.
2.78.67
प्रविष्टो यज्ञसदनं पाण्डवस्य महात्मनः ।
जन्तुचेलान्द्विसाहस्रान्दुकूलान्ययुतानि च ॥ २.७८.६७ ॥
മഹാത്മാവായ പാണ്ഡവന്റെ യാഗശാലയിൽ പ്രവേശിച്ച് രണ്ടായിരം കമ്പിളി പുതപ്പുകളും പതിനായിരം പട്ടുവസ്ത്രങ്ങളും (സമർപ്പിച്ചു).
2.78.68
कांस्यानि चैव भाण्डानि महार्हाणि कुथानि च ।
एतान्यन्यानि रत्नानि ददौ पार्थस्य वै मुदा ॥ २.७८.६८ ॥
ഓട്ടുപാത്രങ്ങളും അതിവിലയേറിയ പരവതാനികളും മറ്റു രത്നങ്ങളും പാർത്ഥന് സന്തോഷത്തോടെ നൽകി.
2.78.69
अन्यान्बहुविधान्राजन्नरः सागरमाश्रिताः ।
रत्नानि विविधान्गृह्य ददुस्ते पाण्डवाय तु ॥ २.७८.६९ ॥
രാജാവേ, കടൽത്തീരത്ത് വസിക്കുന്ന മറ്റനേകം തരം മനുഷ്യർ വിവിധ രത്നങ്ങൾ കൊണ്ടുവന്ന് പാണ്ഡവന് നൽകി.
2.78.70
मालवाश्च ततो राजन्रत्नानि विविधानि च ।
गोधूमानां च राजेन्द्र द्रोणानां कोटिसंमितम् ॥ २.७८.७० ॥
പിന്നെ, രാജാവേ, മാളവർ വിവിധ രത്നങ്ങളും, രാജേന്ദ്രാ, ഒരു കോടി ദ്രോണം ഗോതമ്പും (നൽകി).
2.78.71
अन्यांश्च विविधान्धान्यान्परिगृह्य महाबलः ।
पाण्डवाय ददौ प्रीत्या प्रविवेश महाध्वरम् ॥ २.७८.७१ ॥
മറ്റു പലതരം ധാന്യങ്ങളും എടുത്ത്, മഹാബലനായ അവൻ പ്രീതിയോടെ പാണ്ഡവന് നൽകി മഹായാഗത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു.
2.78.72
नानारत्नान्बहून्गृह्य सुराष्ट्राधिपतिर्नृपः ।
तैलकुम्भान्महाराज द्रोणानामयुतानि च ॥ २.७८.७२ ॥
സൗരാഷ്ട്രാധിപതിയായ രാജാവ് അനേകം നാനാവിധ രത്നങ്ങൾ എടുത്ത്, മഹാരാജാവേ, എണ്ണക്കുടങ്ങളും പതിനായിരം ദ്രോണവും (നൽകി).
2.78.73
गुडानपि स तान्स्वादून्सहस्रशकटैर्नृपः ।
एतानि सर्वाण्यादाय ददौ कुन्तीसुताय सः ॥ २.७८.७३ ॥
രാജാവ് ആയിരം വണ്ടികളിൽ കയറ്റിയ മധുരമുള്ള ശർക്കരകളും എടുത്ത്, ഇവയെല്ലാം കുന്തീപുത്രന് നൽകി.
2.78.74
अन्ये च पार्थिवा राजन्नानादेशसमागताः ।
रत्नानि विविधान्गृह्य ददुस्ते कौरवाय तु ॥ २.७८.७४ ॥
രാജാവേ, വിവിധ ദേശങ്ങളിൽ നിന്നെത്തിയ മറ്റ് രാജാക്കന്മാരും വിവിധ രത്നങ്ങളെടുത്ത് കൗരവന് നൽകി.
2.78.75
जम्बूद्वीपे समस्ते तु सराष्ट्रवनपर्वते ।
करं तु न प्रयच्छेत नास्ति पार्थस्य पार्थिवः ॥ २.७८.७५ ॥
ജംബൂദ്വീപിലെ രാജ്യങ്ങളും വനങ്ങളും പർവതങ്ങളുമുള്ള സമസ്ത ഭൂമിയിലും പാർത്ഥന് കരം നൽകാത്ത ഒരു രാജാവുമില്ല.
2.78.76
नरः सप्तसु वर्षेसु तद्यज्ञे नास्ति नागतः ।
क्रतुर्नानागणैः कीर्णो बभौ शक्रसदो यथा ॥ २.७८.७६ ॥
ഏഴ് ഖണ്ഡങ്ങളിലും ഒരു മനുഷ്യനും ആ യാഗത്തിന് വരാതിരുന്നില്ല; ആ യാഗം പല ഗണങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞ് ഇന്ദ്രസഭപോലെ തിളങ്ങി.
2.78.77
इमांश्च दायान्विविधान्निबोध मम पार्थिव ।
यज्ञाप्थे राजभिर्दत्तान्महतो धनसञ्चयान् ॥ २.७८.७७ ॥
രാജാവേ, എന്റെ ഈ വിവിധ ദാനങ്ങൾ അറിഞ്ഞുകൊള്ളുക—യാഗസ്ഥലത്ത് രാജാക്കന്മാർ നൽകിയ മഹത്തായ ധനശേഖരങ്ങളെ.
2.78.78
मेरुमन्दरयोर्मध्ये शैलोदामभितो नदीम् ।
ये ते कीचकवेणूनां छायां रम्यामुपासते ॥ २.७८.७८ ॥
മേരുവിനും മന്ദരത്തിനും ഇടയിൽ, പർവതത്തിൽ നിന്നൊഴുകുന്ന നദിയുടെ ഇരുവശത്തും, കീചകവേണുക്കളുടെ രമ്യമായ തണലിൽ വസിക്കുന്നവർ.
2.78.79
खषा एकासनाद्यर्हाः प्रदरा दीर्घवेणवः ।
पारदाश्च कुलिन्दाश्च तङ्कणाः परतङ्कणाः ॥ २.७८.७९ ॥
ഖഷർ, ഒരേ ആസനത്തിന് യോഗ്യരായ പ്രദരർ, നീണ്ട വേണുക്കളുള്ളവർ, പാരദർ, കുലിന്ദർ, തങ്കണർ, പരതങ്കണർ.
2.78.80
तद्वै पिपीलिकं नाम उद्धृतं यत्पिपीलिकैः ।
जातरूपं द्रोणमेयमहार्षुः कुञ्जशो नराः ॥ २.७८.८० ॥
ഉറുമ്പുകൾ കുഴിച്ചെടുത്ത, പിപീലികം എന്ന പേരുള്ള ആ സ്വർണ്ണം, ദ്രോണ അളവിൽ അളന്നത്, മനുഷ്യർ കൂട്ടമായി കൊണ്ടുവന്നു.
2.78.81
कृष्णवालांश्च चमराञ्छुक्लवालांस्तथा परान् ।
हिमवत्पुष्पजं चैव स्वादुक्षौद्ररसं बहु ॥ २.७८.८१ ॥
കറുത്ത വാലുള്ള ചാമരങ്ങളും വെളുത്ത വാലുള്ളവയും മറ്റുള്ളവയും, ഹിമവാന്റെ പൂക്കളിൽ നിന്നുണ്ടായ മധുരതേൻ-രസവും ധാരാളം.
2.78.82
उत्तरेभ्यः कुरुभ्यश्च व्यूढमाल्यैर्महात्मभिः ।
उत्तरादपि कैलासादोषधीः सुमहाबलाः ॥ २.७८.८२ ॥
വടക്കൻ കുരുക്കളിൽ നിന്നും, വിശാലമായ മാലകൾ അണിഞ്ഞ മഹാത്മാക്കളാൽ, വടക്കുള്ള കൈലാസത്തിൽ നിന്നും, അതിബലമുള്ള ഔഷധികൾ.
2.78.83
पार्वतीयाश्चराजान आहृत्य प्रणताः स्थिताः ।
अजातशत्रवे राजन्द्वारि तिष्ठन्ति वारिताः ॥ २.७८.८३ ॥
പർവതവാസികളായ രാജാക്കന്മാരും കാഴ്ചകൾ കൊണ്ടുവന്ന് വണങ്ങി നിൽക്കുന്നു. രാജാവേ, അജാതശത്രുവിനായി വാതിൽക്കൽ തടയപ്പെട്ടു നിൽക്കുന്നു.
2.78.84
ये परार्घ्या हिमवतः सूर्योदयगिरेरनु ।
एवंरूपाः समुद्रान्ते लौहित्यमभितश्च ये ॥ २.७८.८४ ॥
ഹിമാലയത്തിന്റെയും സൂര്യോദയ പർവതത്തിന്റെയും സമീപം ഉള്ള ശ്രേഷ്ഠ (കാഴ്ചക്കാർ), ഇങ്ങനെയുള്ളവർ, സമുദ്രതീരത്തും, ലൗഹിത്യത്തിന്റെ ഇരുവശത്തുമുള്ളവർ.
2.78.85
फलमूलाशना ये च किराताश्चर्मवाससः ।
चन्द्नागरुमुख्यानि महार्हान्कम्बलानि च ॥ २.७८.८५ ॥
പഴങ്ങളും വേരുകളും ഭക്ഷിക്കുന്നവരും തോൽവസ്ത്രം ധരിക്കുന്നവരുമായ കിരാതർ; ചന്ദനം, അകിൽ തുടങ്ങിയ ശ്രേഷ്ഠവസ്തുക്കളും വിലയേറിയ കമ്പിളികളും (കൊണ്ടുവരുന്നു).
2.78.86
चर्मरत्नसुवर्णानि गन्धानुच्चावचानि च ।
कैरातकीनामयुतं दासीनां च विशंपते ॥ २.७८.८६ ॥
തോൽ, രത്നങ്ങൾ, സ്വർണ്ണം, പലവിധ സുഗന്ധദ്രവ്യങ്ങൾ; ഹേ വിശംപതേ, കൈരാതകരുടെ പതിനായിരം ദാസിമാരെയും (കൊണ്ടുവരുന്നു).
2.78.87
आहृत्य रमणीयार्थान्दूरगान्मृगपक्षिणः ।
निचितं पर्वतेभ्यश्च हिरण्यंभूरिवर्चसम् ॥ २.७८.८७ ॥
ദൂരദേശങ്ങളിൽനിന്ന് മനോഹരവസ്തുക്കളും മൃഗപക്ഷികളും കൊണ്ടുവന്ന്, പർവതങ്ങളിൽനിന്ന് കൂട്ടിവെച്ച അത്യന്തം തേജസ്വിയായ സ്വർണ്ണവും (കൊണ്ടുവരുന്നു).
2.78.88
बलिं च कृत्स्त्रमादाय द्वारि तिष्टन्ति वारिताः ।
कापव्या दरदा दर्वाः शूरा वै यमकास्तथा ॥ २.७८.८८ ॥
മുഴുവൻ കപ്പവും കൊണ്ട് വാതിൽക്കൽ തടയപ്പെട്ടു നിൽക്കുന്നു — കാപവ്യർ, ദരദർ, ദർവർ, ശൂരർ, യമകരും അങ്ങനെതന്നെ.
2.78.89
औदुम्बरा दुर्विभागा द्वारि तिष्टन्ति वारिताः ।
काश्मीराश्च कुमाराश्च गौरका हंसकास्तथा ॥ २.७८.८९ ॥
ഔദുംബരരും ദുർവിഭാഗരും വാതിൽക്കൽ തടയപ്പെട്ടു നിൽക്കുന്നു; കാശ്മീരർ, കുമാരർ, ഗൗരകർ, ഹംസകരും അങ്ങനെതന്നെ.
2.78.90
शिबित्रैगर्तयौधेया राजन्या मद्रकैः सह ।
वसुतेयाः समौलेया दाहक्षुद्रकमालवैः ॥ २.७८.९० ॥
ശിബികൾ, ത്രിഗർത്തർ, യൗധേയർ, രാജന്യർ മദ്രകരോടൊപ്പം; വസുതേയർ, സമൗലേയർ, ദാഹർ, ക്ഷുദ്രകർ, മാളവരോടൊപ്പം (നിൽക്കുന്നു).
2.78.91
चौण्डिकाश्चौदकाश्चैव साल्वाश्चैव विशम्पते ।
अङ्कवङ्काश्च यवना अनवद्या गयैः सह ॥ २.७८.९१ ॥
ചൗണ്ഡികരും ചൗദകരും സാല്വരും, ഓ വിശമ്പതേ. അംഗരും വംഗരും യവനരും, കുറ്റമറ്റവർ, ഗയരോടൊപ്പം.
2.78.92
सुजातयः श्रेणिमन्तः श्रेयांसः शस्त्रधारिणः ।
आहार्षुः क्षत्रिया वित्तं शतशोऽजातशत्रवै ॥ २.७८.९२ ॥
ഉത്തമകുലജാതരും ശ്രേണികളിൽ ചേർന്നവരും ശ്രേഷ്ഠരും ആയുധധാരികളായ ക്ഷത്രിയർ അജാതശത്രുവിനായി നൂറുകണക്കിന് ധനം കൊണ്ടുവന്നു.
2.78.93
वङ्काः कलिङ्गा मगधास्ताम्रलिप्ताः सपुण्ड्रकाः ।
दुकूलं कौशिकं चैव पत्रोर्णं चैव भारत ॥ २.७८.९३ ॥
വംഗരും കലിംഗരും മഗധരും താമ്രലിപ്തരും പുണ്ഡ്രകരും; ഓ ഭാരതാ, ദുകൂലവും കൗശികവും പത്രോർണവും.
2.78.94
उपावृत्ता नृपास्तस्य ददुः प्रीतिं न चागमन् ।
उच्यन्ते तत्र हि द्वार्स्थैर्बलिमादाय विष्ठिताः ॥ २.७८.९४ ॥
അവനിൽനിന്ന് അകന്ന രാജാക്കന്മാർ അവനോട് സ്നേഹം നൽകിയില്ല, വന്നതുമില്ല. അവിടെ ദ്വാരപാലകരാൽ കപ്പം വാങ്ങി നിൽക്കുന്നവരെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.
2.78.95
ईषादन्तान्हेमकक्ष्यान्पद्मवर्णान्कुथावृतान् ।
शैलाभान्नित्यमत्तांश्चाप्यभितः काम्यकं सरः ॥ २.७८.९५ ॥
കലപ്പക്കോൽ പോലെ കൊമ്പുള്ളവയും സ്വർണ്ണക്കച്ചയുള്ളവയും താമരനിറമുള്ളവയും തുണിപൊതിഞ്ഞവയും പർവതസമാനമായവയും എപ്പോഴും മദിച്ചവയുമായ ആനകളെയും കാമ്യകതടാകത്തിന് ചുറ്റും.
2.78.96
क्षमावतः कुलीनांश्च कुञ्जरान्सपरिच्छदान् ।
दत्त्वैकैको दशशतान्द्वारेण प्रविशन्त्विति ॥ २.७८.९६ ॥
ക്ഷമാശീലരും കുലീനരുമായ ആനകളെ അവയുടെ അലങ്കാരങ്ങളോടൊപ്പം, ഓരോരുത്തരും ആയിരം വീതം നൽകി, വാതിലിലൂടെ പ്രവേശിക്കട്ടെ എന്ന്.
2.78.97
वैदेहकाश्च पुण्ड्राश्च गौलेयास्ताम्रलिप्तकाः ।
मरुकाः काशिका दर्दा भौमेया नटनाटकाः ॥ २.७८.९७ ॥
വൈദേഹകന്മാരും പുണ്ഡ്രന്മാരും ഗൗലേയന്മാരും താമ്രലിപ്തകന്മാരും മരുകന്മാരും കാശികന്മാരും ദർദന്മാരും ഭൗമേയന്മാരും നടന്മാരും നാടകന്മാരും.
2.78.98
कर्णाटाः कांस्यकुट्टाश्च पद्मजालाः सतीनराः ।
दाक्षिणात्याः पुलिन्दाश्च शवेरास्तङ्कणाः शषाः ॥ २.७८.९८ ॥
കർണാടന്മാരും കാംസ്യകുട്ടന്മാരും പദ്മജാലന്മാരും സതീനരന്മാരും ദാക്ഷിണാത്യന്മാരും പുളിന്ദന്മാരും ശവേരന്മാരും തങ്കണന്മാരും ശഷന്മാരും.
2.78.99
बर्बरा यवनाश्चैव गर्गराभीरकास्तथा ।
पल्लवाः शककारूशास्तुम्बकाः काशिकास्तदा ॥ २.७८.९९ ॥
ബർബരന്മാരും യവനന്മാരും ഗർഗരന്മാരും ആഭീരകന്മാരും പല്ലവന്മാരും ശകന്മാരും കാരൂശന്മാരും തുംബകന്മാരും കാശികന്മാരും.
2.78.100
एते चान्ये च बहवो नानादिगभ्यः समागताः ।
अन्यैश्चोपहृतान्यत्र रत्नानि हि महात्मभिः ॥ २.७८.१०० ॥
ഇവരും മറ്റനേകം പേരും വിവിധ ദിക്കുകളിൽ നിന്ന് ഇവിടെ സമാഗതരായിരിക്കുന്നു; മഹാത്മാക്കളാൽ ഇവിടെ മറ്റു രത്നങ്ങളും കാണിക്കയായി കൊണ്ടുവരപ്പെട്ടു.
2.78.101
समुद्रसारवैडूर्यान्मुक्ताः शङ्खास्तथैव च ।
शुभावर्ताञ्छुभाञ्छुक्तीः सिंहलाः समुपाहरन् ॥ २.७८.१०१ ॥
കടലിന്റെ സാരമായ വൈഡൂര്യങ്ങളും മുത്തുകളും ശംഖുകളും, അതുപോലെ ശുഭമായ ചുഴികളുള്ള ശുഭശംഖുകളും ചിപ്പികളും സിംഹളർ കൊണ്ടുവന്നു.
2.78.102
सम्भृतान्मणिचीरैश्च श्यामांस्ताम्रान्तलोचनान् ।
राजा चित्ररथो नाम गन्धर्वो वासवानुगः।
शतानि चत्वार्यददद्धयानां वातरंहसाम् ॥ २.७८.१०२ ॥
മണിവസ്ത്രങ്ങൾ അണിയിച്ച, കറുത്ത നിറമുള്ള, ചെമ്പു നിറമുള്ള കൺകോണുകളുള്ള (കുതിരകളെ); ഇന്ദ്രാനുചരനായ ചിത്രരഥൻ എന്ന ഗന്ധർവരാജാവ് കാറ്റിന്റെ വേഗമുള്ള നാനൂറ് കുതിരകളെ നൽകി.
2.78.103
तुम्बुरुस्तु प्रमुदितो गन्धर्वो वाजिनां शतम् ।
आम्रपत्रसवर्णानामददद्धेममालिनाम् ॥ २.७८.१०३ ॥
സന്തുഷ്ടനായ ഗന്ധർവ്വൻ തുംബുരു, മാവിലയുടെ നിറമുള്ള, സ്വർണ്ണമാല അണിഞ്ഞ നൂറ് കുതിരകളെ നൽകി.
2.78.104
कृती राजा च कौरव्य शूकराणां विशाम्पते ।
अददद्गजरत्नानां शतानि सुबहून्यथ ॥ २.७८.१०४ ॥
കൗരവ്യാ, ജനനാഥാ, കൃതി രാജാവ് ഒട്ടനവധി നൂറുകണക്കിന് ഗജരത്നങ്ങളും പന്നികളും നൽകി.
2.78.105
विराटेन तु मत्स्येन बल्यर्थं हेममालिनाम् ।
कुञ्जराणां सहस्रे द्वे मत्तानां समुपाहृते ॥ २.७८.१०५ ॥
മത്സ്യരാജാവായ വിരാടൻ കപ്പമായി സ്വർണ്ണമാല അണിഞ്ഞ, മദിച്ച രണ്ടായിരം ആനകളെ കൊണ്ടുവരുവിച്ചു.
2.78.106
पांसुराष्ट्राद्वमुदानो राजा षड्विंशतिं गजान् ।
अश्वानां चसहस्रे द्वे राजन्काञ्चनमालिनाम् ॥ २.७८.१०६ ॥
പാംസുരാഷ്ട്രത്തിൽ നിന്ന് വമുദാനൻ രാജാവ് ഇരുപത്താറ് ആനകളെയും സ്വർണ്ണമാല അണിഞ്ഞ രണ്ടായിരം കുതിരകളെയും നൽകി, രാജാവേ.
2.78.107
जवसत्वोपपन्नानां वयस्थानां नराधिप ।
बलिं च कृत्स्नमादाय पाण्डवेभ्यो न्यवेदयत् ॥ २.७८.१०७ ॥
നരാധിപാ, വേഗവും ബലവുമുള്ള, യൗവനത്തിലുള്ള കുതിരകളോടൊപ്പം പൂർണ്ണ കപ്പം എടുത്ത് പാണ്ഡവർക്ക് സമർപ്പിച്ചു.
2.78.108
यज्ञसेनेन दासीनां सहस्राणि चतुर्दश ।
दासानामयुतं चैव सदाराणां विशाम्पते ॥ २.७८.१०८ ॥
യജ്ഞസേനൻ പതിനാലായിരം ദാസിമാരെയും പതിനായിരം ദാസന്മാരെയും അവരുടെ ഭാര്യമാരോടൊപ്പം നൽകി, ജനനാഥാ.
2.78.109
गजयुक्ता महाराज रथाः षड्विंशतिस्तथा ।
राज्यं च कृत्स्नं पार्थेभ्यो यज्ञार्थं वै निवेदितम् ॥ २.७८.१०९ ॥
മഹാരാജാവേ, ആനകളെ പൂട്ടിയ ഇരുപത്തിയാറ് രഥങ്ങളും സമസ്ത രാജ്യവും യാഗത്തിനായി പാണ്ഡവർക്ക് സമർപ്പിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
2.78.110
वासुदेवोऽपि वार्ष्णेयो मानं कुर्वन्किरीटिनः ।
अददद्गजमुख्यानां सहस्राणि चतुर्दश ॥ २.७८.११० ॥
വൃഷ്ണി വംശജനായ വാസുദേവനും കിരീടിയുടെ (അർജുനന്റെ) ബഹുമാനം കരുതി പതിനാലായിരം ശ്രേഷ്ഠ ആനകളെ നൽകി.
2.78.111
आत्मा हि कृष्णः पार्थस्य कृष्णस्यात्मा धनञ्जयः ।
यद्ब्रूयादर्जुनः कृष्णं सर्वं कुर्यादसंशयम् ॥ २.७८.१११ ॥
കൃഷ്ണൻ പാർത്ഥന്റെ ആത്മാവാണ്; ധനഞ്ജയൻ കൃഷ്ണന്റെ ആത്മാവാണ്. അർജുനൻ കൃഷ്ണനോട് എന്തു പറഞ്ഞാലും കൃഷ്ണൻ സംശയമില്ലാതെ എല്ലാം ചെയ്യും.
2.78.112
कृष्णो धनञ्जयस्यार्थे स्वर्गलोकमपि त्यजेत् ।
तथैव पार्थः कृष्णार्थे प्राणानपि परित्यजेत् ॥ २.७८.११२ ॥
ധനഞ്ജയനു വേണ്ടി കൃഷ്ണൻ സ്വർഗ്ഗലോകം പോലും ഉപേക്ഷിക്കും; അതുപോലെ പാർത്ഥൻ കൃഷ്ണനുവേണ്ടി പ്രാണനും ഉപേക്ഷിക്കും.
2.78.113
सुरभींश्चन्दनरसान्हेमकुम्भसमास्थितान् ।
मलयाद्दर्दुराच्चैव चन्दनागुरुसञ्चयान् ॥ २.७८.११३ ॥
സ്വർണ്ണക്കുടങ്ങളിൽ വെച്ച സുഗന്ധ ചന്ദനരസങ്ങളും, മലയ, ദർദുര പർവതങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ചന്ദനവും അഗരുവും കൂമ്പാരങ്ങളും.
2.78.114
मणिरत्नानि भास्वन्ति काञ्चनं सूक्ष्मवस्त्रकम् ।
चोलपाण्ड्यावपि द्वारं न लेभाते ह्युपस्थितौ ॥ २.७८.११४ ॥
തിളങ്ങുന്ന മണിരത്നങ്ങളും സ്വർണ്ണവും സൂക്ഷ്മ വസ്ത്രങ്ങളും; ചോളരും പാണ്ഡ്യരും എത്തിയിട്ടും കവാടം പ്രാപിക്കാനായില്ല.
2.78.115
समुद्रसारं वैदूर्यं मुक्तासङ्घांस्तथैव च ।
शतशश्च कुथांस्तत्र सिंहलाः समुपाहरन् ॥ २.७८.११५ ॥
കടലിന്റെ സാരമായ വൈഡൂര്യങ്ങളും മുത്തുകളുടെ കൂമ്പാരങ്ങളും, അതുപോലെ നൂറുകണക്കിന് വിലയേറിയ പരവതാനികളും അവിടെ സിംഹളർ കാഴ്ചയായി കൊണ്ടുവന്നു.
2.78.116
संवृता मणिचीरैस्तु श्यामास्ताम्रान्तलोचनाः ।
ता गृहीत्वा नरास्तत्र द्वारि तिष्ठन्ति वारिताः ॥ २.७८.११६ ॥
മണിവസ്ത്രങ്ങളാൽ മൂടപ്പെട്ട, ശ്യാമവർണ്ണരും ചെമ്പൻ കണ്ണിന്റെ കോണുകളുള്ളവരുമായ സ്ത്രീകൾ — അവരെ കൊണ്ടുവന്ന പുരുഷന്മാർ അവിടെ വാതിൽക്കൽ തടഞ്ഞു നിൽക്കുന്നു.
2.78.117
प्रीत्यर्थं ब्राह्मणश्चैव क्षत्रियाश्च विनिर्जिताः ।
उपाजह्रुर्विशश्चैव शूद्राः शुश्रूषवस्तथा ॥ २.७८.११७ ॥
പ്രീതിക്കായി ബ്രാഹ്മണരും, ജയിക്കപ്പെട്ട ക്ഷത്രിയരും, വൈശ്യരും, സേവിക്കാൻ ഒരുങ്ങിയ ശൂദ്രരും കാഴ്ചകൾ കൊണ്ടുവന്നു.
2.78.118
प्रीत्या च बहुमानाच्चाप्युपागच्छन्युधिष्ठिरम् ।
सर्वे म्लेच्छाः सर्ववर्णा आदिमध्यान्तजास्तथा ॥ २.७८.११८ ॥
സ്നേഹത്തോടും മഹത്തായ ബഹുമാനത്തോടും കൂടി യുധിഷ്ഠിരനെ സമീപിച്ചു — എല്ലാ മ്ലേച്ഛരും, എല്ലാ വർണ്ണക്കാരും, ആദി-മധ്യ-അന്തജരും അങ്ങനെതന്നെ.
2.78.119
नानादेशसमुत्थैश्चन नानाजितिभिरेव च ।
पर्यस्त इव लोकोऽयं युधिष्ठिरनिवेशने ॥ २.७८.११९ ॥
പലദേശങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വസ്തുക്കളാലും പലവിധ ജയങ്ങളാലും ഈ ലോകം തന്നെ യുധിഷ്ഠിരന്റെ വസതിയിൽ പരന്നു കിടക്കുന്നതുപോലെയുണ്ട്.
2.78.120
उच्चावचानुपग्राहान्राजभिः प्रापितान्बहून् ।
शत्रूणां पश्यतो दुःखान्मुमूर्षा मे व्यजायत ॥ २.७८.१२० ॥
രാജാക്കന്മാർ കൊണ്ടുവന്ന പലതരം, ഉന്നതവും താഴ്ന്നതുമായ കാഴ്ചകൾ ശത്രുക്കൾ കാണ്കെ, ദുഃഖത്താൽ മരിക്കാനുള്ള ആഗ്രഹം എന്നിൽ ഉണ്ടായി.
2.78.121
भृत्यास्तु ये पाण्डवानां तांस्ते वक्ष्यामि पार्थिव ।
येषामामं च पक्वं च संविधत्ते युधिष्ठिरः ॥ २.७८.१२१ ॥
ഹേ രാജാവേ, പാണ്ഡവരുടെ ഭൃത്യന്മാരെക്കുറിച്ച് ഞാൻ പറയാം. യുധിഷ്ഠിരൻ ആർക്കെല്ലാം പച്ചയും പാകം ചെയ്തതുമായ ഭക്ഷണം ഏർപ്പാടാക്കുന്നുവോ അവരെക്കുറിച്ച്.
2.78.122
अयुतं त्रीणि पद्मानि गजारोहाः ससादिनः ।
थानामर्बुदं चापि पादाता बहवस्तथा ॥ २.७८.१२२ ॥
പതിനായിരം, മൂന്ന് പദ്മങ്ങൾ ആന സവാരിക്കാരും കുതിര സവാരിക്കാരും; രഥങ്ങളുടെ ഒരു അർബുദം, അതുപോലെ കാലാൾപ്പടയും പലരും.
2.78.123
प्रमीयमाणमां च पच्यमानं तथैव च ।
विसृज्यमानं चान्यत्र पुण्याहस्वन एव च ॥ २.७८.१२३ ॥
അളന്നുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന പച്ച ഭക്ഷണം, അതുപോലെ പാകം ചെയ്യുന്നത്, മറ്റൊരിടത്ത് വിതരണം ചെയ്യുന്നത്, പുണ്യാഹ ഘോഷവും.
2.78.124
नाभुक्तवन्तं नापीतं नालङ्कृतमसत्कृतम् ।
पश्यं सर्ववर्णानां युधिष्ठिरनिवेशने ॥ २.७८.१२४ ॥
യുധിഷ്ഠിരന്റെ ഭവനത്തിൽ എല്ലാ വർണക്കാരിലും ഭക്ഷണം കഴിക്കാത്തവരെയോ വെള്ളം കുടിക്കാത്തവരെയോ അലങ്കരിക്കപ്പെടാത്തവരെയോ ആദരിക്കപ്പെടാത്തവരെയോ ഞാൻ കണ്ടിട്ടില്ല.
2.78.125
अष्टाशीतिसहस्राणि स्नातका गृहमेधिनः ।
त्रिंशद्दासीक एकैको यान्बिभर्ति युधिष्ठिरः।
सुप्रीताः परितृष्टाश्च ते ह्याशंसत्त्यरिक्षयम् ॥ २.७८.१२५ ॥
എൺപത്തെട്ടായിരം സ്നാതകന്മാർ, ഗൃഹസ്ഥന്മാർ; ഓരോരുത്തരെയും യുധിഷ്ഠിരൻ മുപ്പത് ദാസിമാരോടൊപ്പം പുലർത്തുന്നു. അവർ അതീവ സന്തുഷ്ടരും തൃപ്തരുമായി ശത്രുക്ഷയം ആശംസിക്കുന്നു.
2.78.126
दशान्यानि सहस्राणि यतीनामूर्ध्वरेतसाम् ।
भुञ्जते रुक्मपात्रीभिर्युधिष्ठिरनिवेशने ॥ २.७८.१२६ ॥
യുധിഷ്ഠിരന്റെ ഭവനത്തിൽ ഊർധ്വരേതസ്സുകളായ പതിനായിരം യതികൾ സ്വർണപാത്രങ്ങളിൽ ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നു.
2.78.127
अभुक्तं भुक्तवद्वापि सर्वमाकुब्जवामनम् ।
अभुञ्जाना याज्ञसेनी प्रत्यवैक्षद्विशाम्पते ॥ २.७८.१२७ ॥
കഴിക്കാത്തവയും കഴിച്ചതുപോലെ ആയിരുന്നു; കൂനന്മാരും കുള്ളന്മാരും എല്ലാവരും അവിടെയുണ്ടായിരുന്നു. ഓ ജനനേതാവേ, കഴിക്കാതിരുന്ന യാജ്ഞസേനി ചുറ്റും നോക്കി.
2.78.128
द्वौ करौ न प्रयच्छेतां कुन्तीपुत्राय भारत ।
साम्बन्धिकेनपाञ्चालाः सख्येनान्धकवृष्णयः ॥ २.७८.१२८ ॥
ഓ ഭരതവംശജാ, കുന്തീപുത്രന് രണ്ടു കൈകളും നൽകപ്പെട്ടില്ല; പാഞ്ചാലർ ബന്ധം മൂലവും അന്ധക-വൃഷ്ണികൾ സൗഹൃദം മൂലവും (അവനോടൊപ്പമായിരുന്നു).