મહાભારત · અધ્યાય 2.78
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.78.1
यन्मया पाण्डवोयानां दृष्टं तच्छृणु भारत ।
आहृतं भूमिपालैर्हि वसु मुख्यं ततस्ततः ॥ २.७८.१ ॥
હે ભારત, પાંડવો માટે મેં જોયેલી ભેટો સાંભળ. રાજાઓ શ્રેષ્ઠ ધન લાવ્યા; પછી, પછી વધુ.
2.78.2
नाविदं मूढमात्मानं दृष्ट्वाहं तदरेर्धनम् ।
फलतो भूमितो वाऽपि प्रतिपद्यस्व भारत ॥ २.७८.२ ॥
હે ભારત, શત્રુનું એ ધન જોઈને મેં મારી જાતને મૂર્ખ માની. ફળથી કે ભૂમિથી, તે સમજી લે.
2.78.3
और्णान्बैलान्वार्षदंशान् जातरूपपरिष्कृतान् ।
प्रावाराजिनमुख्यांश्च काम्भोजः प्रददौ बहून् ॥ २.७८.३ ॥
કંબોજે ઊનના ધાબળા, બળદો, સોનાથી શણગારેલાં વરસાદ-રોધક વસ્ત્રો, શ્રેષ્ઠ ચાદરો અને મૃગચર્મ ઘણાં આપ્યાં.
2.78.4
अश्वांस्तित्तिरिकल्माषांस्त्रिशतं शुकनासिकान् ।
अष्ट्रवामीस्त्रिगर्ताश्च पुष्टाः पीलुशमीङ्गुदैः ॥ २.७८.४ ॥
ત્રણસો ઘોડા, તેતરના ટપકાંવાળા અને પોપટના નાકવાળા, તથા ઊંટ. ત્રિગર્તો પીલુ, શમી, ઇંગુદીથી પુષ્ટ થયેલા.
2.78.5
गोपाः स्वीयेन सहितास्तदादाय चतुष्पदम् ।
वसातयोऽन्यद्द्रव्यं द्वारि तस्यावतस्थिरे ॥ २.७८.५ ॥
ગોપાલો પોતાના લોકો સાથે તે ચતુષ્પદ પ્રાણીઓ લઈ આવ્યા. વસાતિઓ બીજી વસ્તુઓ લઈને તેના દ્વાર પર ઊભા રહ્યા.
2.78.6
कमण्डलूनुपादाय जातरूपमयञ्छिवान् ।
रत्नानि च हिरण्यं च सुवर्णं चैव केवलम्। ॥ २.७८.६ ॥
સોનાના શુભ કમંડલુ લઈને, રત્નો, સોનું અને કેવળ શુદ્ધ સોનું પણ.
2.78.7
प्रीयमाणः प्रसन्नात्मा स्वयं स्वजनसंवृतः ।
त्रैखर्वो रथमुख्येशः पाण्डवाय न्यवेदयत् ॥ २.७८.७ ॥
પ્રસન્ન મનથી, પોતાના સ્વજનોથી ઘેરાયેલા, શ્રેષ્ઠ રથીઓના સ્વામી ત્રૈખર્વે પાંડવને ભેટ અર્પણ કરી.
2.78.8
यश्च स द्विजमुख्येन राज्ञः शङ्खो निवेदितः ।
प्रीत्या दत्तः कुविन्देन धर्मराजाय धीमते ॥ २.७८.८ ॥
શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણે રાજાને અર્પણ કરેલો એ શંખ કુવિંદે પ્રેમથી બુદ્ધિમાન ધર્મરાજને આપ્યો.
2.78.9
तं सर्वे भ्रातरो भ्रात्रे ददुः शङ्खं किरीटिने ।
तं प्रत्यगृह्णाद्बीभत्सुस्तोयजं हेममालिनम् ॥ २.७८.९ ॥
બધા ભાઈઓએ એ શંખ મુકુટધારી ભાઈને આપ્યો; બીભત્સુ (અર્જુન)એ પાણીમાં જન્મેલો, સુવર્ણમાળાથી શોભતો એ શંખ સ્વીકાર્યો.
2.78.10
चित्रं निष्कसहस्रेण भ्राजमानं स्वतेजसा ।
रुचिरं दर्शनीयं च पूजितं विश्वकर्मणा ॥ २.७८.१० ॥
પોતાના તેજથી ઝળહળતો એ અદ્ભુત શંખ હજાર નિષ્કની કિંમતનો હતો; સુંદર, જોવાલાયક અને વિશ્વકર્માએ પૂજેલો.
2.78.11
अधारयच्च धर्मश्च तं नमस्य पुनः पुनः ।
योऽनादनेऽपि नदति स ननादाधिकं तदा ॥ २.७८.११ ॥
ધર્મે પણ તેને ધારણ કર્યો અને વારંવાર નમન કર્યું. ફૂંક માર્યા વિના પણ વાગતો એ શંખ ત્યારે વધુ જોરથી ગુંજી ઉઠ્યો.
2.78.12
प्रणादाद्भूमिपास्तस्य पेतुर्हीनाः खतेजसा ।
धृष्टद्युम्नः पाण्डवाश्च सात्यकिः केशवोऽष्टमः ॥ २.७८.१२ ॥
તેના નાદથી રાજાઓ પોતાનું તેજ ગુમાવી પડી ગયા; ધૃષ્ટદ્યુમ્ન, પાંડવો, સાત્યકિ અને આઠમા કેશવ (કૃષ્ણ).
2.78.13
सत्वेन स्वेन सम्पन्ना अन्योन्यप्रियकारिणः ।
विसञ्ज्ञान्भूमिपान्दृष्ट्वा मां च ते प्राहसंस्तदा ॥ २.७८.१३ ॥
પોતાના સત્ત્વથી સંપન્ન, એકબીજાનું પ્રિય કરનારા તેઓ, અચેત રાજાઓને અને મને જોઈને ત્યારે હસ્યા.
2.78.14
ततः प्रहृष्टो बीभत्सुरददाद्धेमशृङ्गिणः ।
शताननडुहान्पञ्च द्विजमुख्याय भारत ॥ २.७८.१४ ॥
પછી પ્રસન્ન થયેલા બીભત્સુ (અર્જુન)એ હે ભારત, સોનાના શિંગડાવાળા પાંચસો બળદ શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણને આપ્યા.
2.78.15
सुमुखेन बलिर्मुख्यः प्रेषितोऽजातशत्रवे ।
कुविन्देन हिरण्यं च वासांसि विविधानि च ॥ २.७८.१५ ॥
સુમુખ દ્વારા મુખ્ય કર અજાતશત્રુ માટે મોકલાયો; કુવિંદ દ્વારા સોનું અને વિવિધ વસ્ત્રો.
2.78.16
काश्मीरराजो मार्द्वीकं शुद्धं च सरसं मधु ।
बलिं च कुत्स्नमादाय पाण्डवायाभ्युटपागमत् ॥ २.७८.१६ ॥
કાશ્મીરના રાજા શુદ્ધ દ્રાક્ષદારૂ, રસાળ મધ અને સંપૂર્ણ કર લઈને પાંડવ પાસે આવ્યા.
2.78.17
यवना हयानुपादाय पार्वतीयान्मनोजवान् ।
आसनानि महार्हाणि कम्बलांश्च महाधनान् ॥ २.७८.१७ ॥
યવનોએ મન જેવા વેગવાળા પહાડી ઘોડા, અતિ મૂલ્યવાન આસનો અને બહુમૂલ્ય ધાબળા લાવ્યા.
2.78.18
नवान्सूक्ष्मांश्च हृद्यांश्च परार्थ्यान्सुप्रदर्शनान् ।
अन्यच्च विविधं रत्नं द्वारि ते न्यवतस्थिरे ॥ २.७८.१८ ॥
નવા, સૂક્ષ્મ, મનોહર, અત્યુત્તમ, જોવામાં સુંદર (વસ્ત્રો) અને બીજાં વિવિધ રત્નો તમારા દ્વારે ઊભાં હતાં.
2.78.19
श्रुतायुरपि कालिङ्गो मणिरत्नमनुत्तमम् ।
अङ्गः स्त्रियो दर्शनीया जातरूपविभूषिताः ॥ २.७८.१९ ॥
કલિંગના રાજા શ્રુતાયુ પણ અનુપમ મણિરત્નો લાવ્યા; અંગરાજે સોનાના અલંકારોથી શણગારેલી સુંદર સ્ત્રીઓ આપી.
2.78.20
वङ्गो जाम्बूनदमयान्पर्यङ्गाञ्छतशो नृप ।
दक्षिणात्सागराभ्याशात्प्रावारांश्च परश्शतम् ॥ २.७८.२० ॥
હે રાજન, વંગના રાજાએ સોનાના સેંકડો પલંગ આપ્યા; દક્ષિણ સમુદ્રતટેથી સોથી વધુ ઊની શાલો આવી.
2.78.21
औदकानि सरत्नानि बलिं चादाय भारत ।
अन्येभ्यो भूमिपालेभ्यः पाण्डवाय न्यवेदयत् ॥ २.७८.२१ ॥
હે ભરત, જળજન્ય રત્નો સહિત કર લઈને તેણે અન્ય ભૂપાલો સાથે પાંડવને અર્પણ કર્યું.
2.78.22
दार्दुरं चन्दनं मुख्यं भारं षण्णवति द्रुतम् ।
पाण्डवाय ददौ पाण्ड्यः शङ्खांस्तावत एव च ॥ २.७८.२२ ॥
પાંડ્ય રાજાએ ઝડપથી પાંડવને શ્રેષ્ઠ દાર્દુર ચંદનના છન્નું ભાર અને એટલા જ શંખ આપ્યા.
2.78.23
चन्दनागरु चानन्तं मुक्तावैडूर्यचित्रिताः ।
चोलश्च केरलश्चोमौ ददतुः पाण्डवाय वै ॥ २.७८.२३ ॥
ચંદન, અગરુ અને આનંત (સુગંધી લાકડું), મોતી અને વૈડૂર્યથી શણગારેલાં; ચોલ અને કેરળ બંને રાજાઓએ પાંડવને આપ્યાં.
2.78.24
अश्मको हेमशृङ्गीश्च दोग्ध्रीर्हेमविभूषितः ।
सवत्साः कुम्भदोहाश्च सहस्राण्यददाद्दश ॥ २.७८.२४ ॥
અશ્મકના રાજાએ સોનાના શિંગડાવાળી, સોનાથી શણગારેલી, વાછરડાં સાથેની, ઘડા ભરીને દૂધ આપતી દસ હજાર ગાયો આપી.
2.78.25
सैन्धवानां सहस्राणि हयानां पञ्चविंशतिम् ।
अददात्सैन्धवो राजा हेममाल्यैरलङ्कृतान् ॥ २.७८.२५ ॥
સિંધુરાજાએ સોનાની માળાઓથી શણગારેલા પચ્ચીસ હજાર સૈંધવ ઘોડા આપ્યા.
2.78.26
सौवीरो हस्तिभिर्युक्तान्रथांश्च त्रिशतं परान् ।
जातरूपपरिष्कारान्मणिरत्नविभूषितान् ॥ २.७८.२६ ॥
સૌવીર રાજાએ હાથીઓથી જોડાયેલા ત્રણસો શ્રેષ્ઠ રથ આપ્યા; તે સોનાથી શણગારેલા અને મણિરત્નોથી વિભૂષિત હતા.
2.78.27
मध्यन्दिनार्कप्रतिमांस्तेजसा ज्वलितानिव ।
बलिं च कृत्स्नमादाय पाण्डवाय न्यवेदयत् ॥ २.७८.२७ ॥
મધ્યાહ્નના સૂર્ય સમાન તેજથી ઝળહળતાં (વસ્તુઓ) અને સમસ્ત કર લઈને તેણે પાંડવને અર્પણ કર્યો.
2.78.28
अवन्तिराजो रत्नानि विविधानि सहस्रशः ।
हाराङ्गदांश्च मुख्यान्वै विविधं च विभूषणम् ॥ २.७८.२८ ॥
અવંતિ રાજાએ હજારો પ્રકારના રત્નો, શ્રેષ્ઠ હાર અને બાજુબંધ તથા વિવિધ આભૂષણો આપ્યા.
2.78.29
दासीनामयुतं चापि बलिमादाय भारत ।
सभाद्वारि नरश्रेष्ठ दिदृक्षुरवतिष्ठते ॥ २.७८.२९ ॥
હે ભારત, દસ હજાર દાસીઓનો કર લઈને, હે નરશ્રેષ્ઠ, સભાના દ્વારે તમને જોવાની ઇચ્છાથી તે ઊભો છે.
2.78.30
दशार्णश्चेदिराजश्च शूरसेनश्च वीर्यवान् ।
वस्त्राणि मुख्यान्यादाय रत्नानि विविधानि च।
बलिं च कृत्स्नमादाय पाण्डवाय न्यवेदयत् ॥ २.७८.३० ॥
દશાર્ણ, ચેદિ રાજા અને પરાક્રમી શૂરસેને શ્રેષ્ઠ વસ્ત્રો તથા વિવિધ રત્નો લઈને, સમસ્ત કર પાંડવને અર્પણ કર્યો.
2.78.31
काशिराजेन हृष्टेन बली राज्ञि निवेदितः ।
अशीतिगोसहस्राणि शतान्यष्टौ च दन्तिनाम् ॥ २.७८.३१ ॥
કાશીરાજાએ હર્ષભેર રાજાને કર અર્પણ કર્યો: એંસી હજાર ગાયો અને આઠસો હાથી.
2.78.32
अयुतं च नदीजानां हयानां हेममालिनाम् ।
विविधानि च रत्नानि काशिराजो बलिं ददौ ॥ २.७८.३२ ॥
કાશીરાજાએ સોનાની માળાથી શણગારેલા નદીજાત દસ હજાર ઘોડા અને વિવિધ રત્નો કર રૂપે આપ્યા.
2.78.33
कृतक्षणश्च वैदेहः कौसलश्च बृहद्बलः ।
ददतुर्वाजिमुख्यांश्च सहस्राणि चतुर्दश ॥ २.७८.३३ ॥
કૃતક્ષણ, વૈદેહ રાજા અને કોસલરાજ બૃહદ્બલે ચૌદ હજાર ઉત્તમ ઘોડા આપ્યા.
2.78.34
शैब्यो वसादिभिः सार्धं त्रिगर्तो मालवैः सह ।
तेभ्यो रत्नानि ददतुरेकैको भूमिपोऽमितम् ॥ २.७८.३४ ॥
શૈબ્ય વસુ વગેરે સાથે અને ત્રિગર્ત માલવો સાથે; દરેક રાજાએ અપાર રત્નો આપ્યા.
2.78.35
हारान्मुख्यान्परार्ध्यांश्च विविधं च विभूषणम् ।
शतं दासीसहस्राणि कार्पासिकनिवासिनाम् ॥ २.७८.३५ ॥
ઉત્તમ મૂલ્યવાન હાર અને વિવિધ આભૂષણો; કાર્પાસિક દેશના રહેવાસીઓની સો હજાર દાસીઓ.
2.78.36
श्यामास्तन्वीर्दीर्घकेशीर्हेमाभरणभूषिताः ।
बलिं च कृत्स्नमादाय भारुकच्छो नरर्षभ ॥ २.७८.३६ ॥
શ્યામ વર્ણ, પાતળી દેહ, લાંબા વાળવાળી, સોનાના આભૂષણોથી શોભિત સ્ત્રીઓ; હે નરશ્રેષ્ઠ, ભારુકચ્છના રાજાએ સંપૂર્ણ કર લાવ્યો.
2.78.37
शुद्धान्विप्रोत्तमार्हांश्च कम्बलप्रवरान्ददौ ।
ते सर्वे पाण्डुपुत्रस्य द्वार्यतिष्ठन्दिदृक्षवः ॥ २.७८.३७ ॥
તેણે શુદ્ધ, શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણોને યોગ્ય ઉત્તમ કામળા આપ્યા. પાંડુપુત્રને જોવાની ઇચ્છાથી તેઓ સૌ દ્વાર પર ઊભા રહ્યા.
2.78.38
उपायनं यदा दद्युस्तदा द्वारमलभ्यत ।
इन्द्रकृष्टैर्वर्धयन्ति धान्यैर्नदमुखैस्तु ये ॥ २.७८.३८ ॥
ઉપહાર આપ્યા ત્યારે જ દ્વાર મળતું. ઇન્દ્રના વરસાદથી ઊગેલા ધાન્યો અને નદીમુખોની સમૃદ્ધિથી જેઓ વધારો કરે છે, તેઓ પણ.
2.78.39
समुद्रनिकटे जाताः परिसिन्धुनिवासिनः ।
ते वै द्रुमाः पारदाश्च काश्यकैरातकैः सह ॥ २.७८.३९ ॥
સમુદ્રની નજીક જન્મેલા અને સિંધુની આસપાસ રહેતા — દ્રુમ, પારદ, કાશ્યક અને ઐરક લોકો સાથે તેઓ આવ્યા.
2.78.40
बलिं विविधमादाय रत्नानि विविधानि च ।
अजाविकं गोहिरण्यं खरोष्ट्रं फलवन्मधु ॥ २.७८.४० ॥
વિવિધ ઉપહારો અને વિવિધ રત્નો લાવીને — બકરાં-ઘેટાં, ગાયો અને સોનું, ગધેડાં અને ઊંટ, ફળોથી ભરેલું મધ.
2.78.41
कम्बलान्विविधांश्चैव द्वारि तिष्ठन्ति वारिताः ।
प्राग्ज्योतिषपतिः शूरो म्लेच्छानामधिपो बली ॥ २.७८.४१ ॥
વિવિધ કામળા લઈને તેઓ દ્વાર પર અટકાવાયેલા ઊભા છે. પ્રાગ્જ્યોતિષનો સ્વામી શૂર, મ્લેચ્છોનો અધિપતિ, બળવાન.
2.78.42
यवनैः सहितो राजा भगदत्तो महाबलः ।
आजानेयान्हयाञ्छीघ्रमादायानिलरंहसः ॥ २.७८.४२ ॥
યવનો સાથેનો મહાબળવાન રાજા ભગદત્ત, પવનના વેગવાળા ઉત્તમ અશ્વો ઝડપથી લઈ આવ્યો છે.
2.78.43
बलिं च कृत्स्नमादाय द्वारि तिष्ठति वारितः ।
अश्वसारमयान्भाण्डाञ्छुभान्दन्तत्सरूनसीन् ॥ २.७८.४३ ॥
બધો કર લઈને તે દ્વાર પર રોકાયેલો ઊભો છે — ઘોડાના સાજસામાનથી બનેલાં સુંદર પાત્રો અને દાંતની મૂઠવાળી તલવારો.
2.78.44
प्राग्ज्योतिषाधिपो दत्त्वा भगदत्तोऽव्रजत्तदा ।
व्यक्षाङ्ख्यक्षांल्ललाटाक्षान्नानादिग्भ्यः समागतान् ॥ २.७८.४४ ॥
પ્રાગ્જ્યોતિષના અધિપતિ ભગદત્ત ત્યારે કર આપીને ચાલ્યા ગયા. વિવિધ દિશાઓમાંથી આવેલા એકનેત્રી, નેત્રવાળા અને લલાટનેત્રવાળા લોકો પણ.
2.78.45
औष्णीषआनहयांश्चैव बाहुकान्पुरुषादकान् ।
एकपादांश्च तत्राहमपश्यं द्वारि वारितान् ॥ २.७८.४५ ॥
પાઘડી પહેરેલા, લાંબા ભુજાવાળા, નરભક્ષી અને એક પગવાળા લોકોને પણ ત્યાં દ્વાર પર રોકાયેલા મેં જોયા.
2.78.46
बल्यर्थं ददतस्तस्य हिरण्यं रजतं वसु ।
इन्द्रगोपकसङ्काशाञ्छुकवर्णान्मनोजवान् ॥ २.७८.४६ ॥
કર તરીકે આપેલા તેના સોના, ચાંદી, ધન સાથે — ઇન્દ્રગોપ કીટક જેવા, પોપટ રંગના, મનોવેગી (ઘોડા પણ).
2.78.47
तथैवेन्द्रायुधनिभान्सन्ध्याभ्रसदृशानपि ।
अनेकवर्णानारण्यान्गृहीत्वाश्वांस्तथा बहून् ॥ २.७८.४७ ॥
એવી જ રીતે ઇન્દ્રધનુષ અને સંધ્યાના વાદળ જેવા, અનેક રંગના, વનમાં ઉછરેલા ઘણા ઘોડા પણ લીધા.
2.78.48
जातरूपमनर्घ्यं च ददुस्तस्यैकपादकाः ।
सिंहलश्च तदा राजा परिगृह्य धनं बहु ॥ २.७८.४८ ॥
એક પગવાળાઓએ તેને અમૂલ્ય સોનું આપ્યું; ત્યારે સિંહલના રાજાએ પણ ઘણું ધન સ્વીકારીને.
2.78.49
गोशीर्षं हरितश्यामं चन्दनप्रवरं महत् ।
भाराणां शतमेकं तु द्वारि तिष्ठति वारितः ॥ २.७८.४९ ॥
ગોશીર્ષ નામનું લીલું-શ્યામ શ્રેષ્ઠ ચંદન સો ભાર દ્વાર પાસે ઊભું છે, રોકાયેલું.
2.78.50
ये नग्नविषया राजन्बर्बरेयाश्च विश्रुताः ।
शतं दासीसहस्राणां कम्बलांश्च सहस्रशः।
परिगृह्य महाराज द्वारि तिष्ठन्ति वारिताः ॥ २.७८.५० ॥
હે રાજન, નગ્ન દેશના અને પ્રસિદ્ધ બર્બરેય લોકો, સો દાસીઓ અને હજારો ધાબળા લઈને, હે મહારાજ, દ્વાર પર રોકાઈને ઊભા છે.
2.78.51
पौण्ड्राश्च दामलिप्ताश्च यथाकामकृतो नृपाः ।
कालेयकं च रूप्यं च परिगृह्य परिच्छदान् ॥ २.७८.५१ ॥
પૌંડ્ર અને દામલિપ્ત, મનફાવે તેમ વર્તતા રાજાઓ, કાલેયક અગરુ, ચાંદી અને સામાન લઈ આવ્યા છે.
2.78.52
अगरून्स्फाटिकांश्चैव दन्ताञ्जातीफलानि च ।
तक्कोलांश्च लवङ्गाश्च कर्पूरांश्च महाबल ॥ २.७८.५२ ॥
અગરુ, સ્ફટિક, હાથીદાંત, જાયફળ, તક્કોલ, લવિંગ અને કપૂર પણ, હે મહાબળવાન.
2.78.53
अन्यांश्च विविधान्द्रव्यान्परिगृह्योपतस्थिरे ।
एते सर्वे महात्मानो द्वारि तिष्ठन्ति वारिताः ॥ २.७८.५३ ॥
બીજી અનેક પ્રકારની વસ્તુઓ લઈને તેઓ હાજર થયા છે. આ બધા મહાત્માઓ દ્વાર પર રોકાઈને ઊભા છે.
2.78.54
शैलेयश्च ततो राजा पत्रोर्णान्परिगृह्य सः ।
द्वारि तिष्ठन्महाराज द्वारपालैर्निवारितः ॥ २.७८.५४ ॥
પછી શૈલેય રાજા પત્રોર્ણ વસ્ત્રો લઈને, હે મહારાજ, દ્વાર પર ઊભો છે, દ્વારપાળો દ્વારા રોકાયેલો.
2.78.55
चीना हूणाः कषाः काचाः पर्वतान्तरवासिनः ।
आहार्षुर्दशसाहस्रान्विन्नीतान्दिक्षु विंश्रुतान् ॥ २.७८.५५ ॥
પર્વતોની અંદર વસતા ચીન, હૂણ, કષ અને કાચ દિશાઓમાં પ્રસિદ્ધ એવા દસ હજાર વિનીત લોકોને લાવ્યા.
2.78.56
औष्णीकं कम्बलं चैव कीटजं मणिजं तथा ।
प्रमाणरागस्पर्शाढ्यं बाह्वीचीनसमुद्भवम् ॥ २.७८.५६ ॥
ઊનનાં ધાબળા, કીટજ રેશમ અને મણિજ વસ્ત્ર—માપ, રંગ અને સ્પર્શમાં સમૃદ્ધ, બાહ્વી અને ચીનમાં ઉત્પન્ન થયેલાં.
2.78.57
रसान् गन्धान्प्रशंसन्तस्ततो द्वारमलभ्यत ।
खर्वटास्तोमराश्चैव शूरा वर्धनकास्तथा ॥ २.७८.५७ ॥
રસો અને ગંધોની પ્રશંસા કરતાં પછી દ્વાર સુધી પહોંચાયું. ખર્વટો, તોમરો, શૂરો અને વર્ધનકો પણ (આવ્યા).
2.78.58
चेलान्बहुविधान्गृह्य द्वारि तिष्ठन्ति वारिताः ।
प्राक्कोटा नाटकेयाश्च नन्दीनगरकास्तथा ॥ २.७८.५८ ॥
અનેક પ્રકારનાં વસ્ત્રો લઈને દ્વાર પર અટકાવાયેલા ઊભા છે. પ્રાક્કોટો, નાટકેયો અને નંદીનગરકો પણ (છે).
2.78.59
नापितास्त्रैपुराश्चैव पञ्चमेयाः सहोरुजाः ।
तथा चाटविकाः सर्वे नानाद्रव्यपरिच्छदान् ॥ २.७८.५९ ॥
નાપિતો, ત્રૈપુરો અને પંચમેયો, ઉરુજો સહિત; એ રીતે સર્વ વનવાસીઓ, વિવિધ વસ્તુઓની સામગ્રી સાથે.
2.78.60
परिगृह्य महाराज द्वारि तिष्ठन्ति वारिताः ।
शकास्तुषाराः कौरव्य रोमकाः शृङ्गिणोश्मकाः ॥ २.७८.६० ॥
હે મહારાજ, (ભેટો) લઈને દ્વાર પર અટકાવાયેલા ઊભા છે. શકો, તુષારો, હે કૌરવ્ય, રોમકો, શૃંગીઓ, અશ્મકો.
2.78.61
बलादूरुगमा राजन्गणितं चार्बुदं मया ।
कूटीकृतं सुवर्णं च पद्मकिञ्जल्कसंनिभम् ॥ २.७८.६१ ॥
હે રાજન્, બળપૂર્વક લાવેલા (ઊરુગમ) મારા વડે ગણાયેલો એક અર્બુદ; ગાંસડી બનાવેલું સોનું, કમળની કેસર જેવું.
2.78.62
शितान्दीर्घानसीनन्यान्यष्टिशक्तिपरश्वथान् ।
श्लक्ष्णं वस्त्रमकार्पसमाविकं मृदु चाजिनम् ॥ २.७८.६२ ॥
તીક્ષ્ણ લાંબી તલવારો અને અન્ય, લાકડીઓ, ભાલા, પરશુ; લીસાં સુતરાઉ-ઊની વસ્ત્રો, કોમળ મૃગચર્મ.
2.78.63
बलं मत्तं समादाय द्वारि तिष्ठन्ति वारिताः ।
आसनानि महार्हाणि यानानि शयनानि च ॥ २.७८.६३ ॥
મદમસ્ત સેના લઈને દ્વારે રોકાયેલા ઊભા છે; અતિ મૂલ્યવાન આસનો, વાહનો અને શય્યાઓ.
2.78.64
मणिकाञ्चनचित्राणि गजदन्तमयानि च ।
रथांश्च विविधाकाराञ्जाम्बूनदपरिष्कृतान् ॥ २.७८.६४ ॥
મણિ અને સોનાથી ચિત્રિત, હાથીદાંતથી બનેલાં, અને વિવિધ આકારના રથ, જાંબૂનદ સોનાથી શણગારેલા.
2.78.65
हयैर्विनीतैः सम्पन्नान्वैयाघ्रपरिवारितान् ।
विचित्रान्सपरिस्तोमांश्चापानि विविधानि च। ॥ २.७८.६५ ॥
સુશિક્ષિત ઘોડાઓથી યુક્ત, વાઘચર્મથી ઘેરાયેલાં, વિચિત્ર, આવરણ સહિત; અને વિવિધ ધનુષ્યો.
2.78.66
नाराचानर्घनाराचाञ्छस्त्राणि विविधानि च ।
एतद्द्रव्यं महद्गृह्य पूर्वदेशाधिपो नृपः ॥ २.७८.६६ ॥
નારાચ અને મૂલ્યવાન નારાચ, અને વિવિધ શસ્ત્રો; આ મહાન દ્રવ્ય લઈને પૂર્વ દેશનો અધિપતિ રાજા.
2.78.67
प्रविष्टो यज्ञसदनं पाण्डवस्य महात्मनः ।
जन्तुचेलान्द्विसाहस्रान्दुकूलान्ययुतानि च ॥ २.७८.६७ ॥
મહાત્મા પાંડવના યજ્ઞમંડપમાં પ્રવેશ કરીને (તેણે) બે હજાર ઊનના ધાબળા અને દસ હજાર રેશમી વસ્ત્રો (અર્પણ કર્યાં).
2.78.68
कांस्यानि चैव भाण्डानि महार्हाणि कुथानि च ।
एतान्यन्यानि रत्नानि ददौ पार्थस्य वै मुदा ॥ २.७८.६८ ॥
કાંસાના વાસણો, અતિ મૂલ્યવાન ગાલીચા અને બીજાં રત્નો પાર્થને આનંદથી આપ્યાં.
2.78.69
अन्यान्बहुविधान्राजन्नरः सागरमाश्रिताः ।
रत्नानि विविधान्गृह्य ददुस्ते पाण्डवाय तु ॥ २.७८.६९ ॥
હે રાજન, સાગરકાંઠે વસતા બીજા અનેક પ્રકારના લોકોએ વિવિધ રત્નો લઈને પાંડવને આપ્યાં.
2.78.70
मालवाश्च ततो राजन्रत्नानि विविधानि च ।
गोधूमानां च राजेन्द्र द्रोणानां कोटिसंमितम् ॥ २.७८.७० ॥
પછી, હે રાજન, માલવોએ વિવિધ રત્નો અને હે રાજેન્દ્ર, ઘઉંના એક કરોડ દ્રોણ (અર્પણ કર્યા).
2.78.71
अन्यांश्च विविधान्धान्यान्परिगृह्य महाबलः ।
पाण्डवाय ददौ प्रीत्या प्रविवेश महाध्वरम् ॥ २.७८.७१ ॥
બીજાં વિવિધ ધાન્યો લઈને મહાબલી (તેણે) પ્રેમથી પાંડવને આપ્યાં અને મહાયજ્ઞમાં પ્રવેશ કર્યો.
2.78.72
नानारत्नान्बहून्गृह्य सुराष्ट्राधिपतिर्नृपः ।
तैलकुम्भान्महाराज द्रोणानामयुतानि च ॥ २.७८.७२ ॥
સુરાષ્ટ્રના અધિપતિ રાજાએ ઘણાં નાનાવિધ રત્નો લઈને, હે મહારાજ, તેલના ઘડા અને દસ હજાર દ્રોણ (અર્પણ કર્યાં).
2.78.73
गुडानपि स तान्स्वादून्सहस्रशकटैर्नृपः ।
एतानि सर्वाण्यादाय ददौ कुन्तीसुताय सः ॥ २.७८.७३ ॥
રાજાએ હજાર ગાડાંમાં ભરેલો મીઠો ગોળ પણ લઈને આ બધું કુંતીપુત્રને આપ્યું.
2.78.74
अन्ये च पार्थिवा राजन्नानादेशसमागताः ।
रत्नानि विविधान्गृह्य ददुस्ते कौरवाय तु ॥ २.७८.७४ ॥
હે રાજન, વિવિધ દેશોમાંથી આવેલા બીજા રાજાઓએ પણ અનેક પ્રકારનાં રત્નો લઈને કૌરવને આપ્યાં.
2.78.75
जम्बूद्वीपे समस्ते तु सराष्ट्रवनपर्वते ।
करं तु न प्रयच्छेत नास्ति पार्थस्य पार्थिवः ॥ २.७८.७५ ॥
જંબૂદ્વીપમાં રાષ્ટ્રો, વનો અને પર્વતો સહિત આખી ભૂમિમાં પાર્થને કર ન આપે એવો કોઈ રાજા નથી.
2.78.76
नरः सप्तसु वर्षेसु तद्यज्ञे नास्ति नागतः ।
क्रतुर्नानागणैः कीर्णो बभौ शक्रसदो यथा ॥ २.७८.७६ ॥
સાત વર્ષોમાં એવો કોઈ માણસ નહોતો જે એ યજ્ઞમાં ન આવ્યો હોય; એ યજ્ઞ અનેક ગણોથી ભરાઈ ઇન્દ્રસભા જેવો શોભ્યો.
2.78.77
इमांश्च दायान्विविधान्निबोध मम पार्थिव ।
यज्ञाप्थे राजभिर्दत्तान्महतो धनसञ्चयान् ॥ २.७८.७७ ॥
હે રાજન, મારી આ વિવિધ ભેટો સાંભળો—યજ્ઞસ્થળે રાજાઓએ આપેલા મહાન ધનસંચય.
2.78.78
मेरुमन्दरयोर्मध्ये शैलोदामभितो नदीम् ।
ये ते कीचकवेणूनां छायां रम्यामुपासते ॥ २.७८.७८ ॥
મેરુ અને મંદર વચ્ચે, પર્વતમાંથી વહેતી નદીની બંને બાજુએ, કીચક વાંસની રમણીય છાયામાં જે વસે છે.
2.78.79
खषा एकासनाद्यर्हाः प्रदरा दीर्घवेणवः ।
पारदाश्च कुलिन्दाश्च तङ्कणाः परतङ्कणाः ॥ २.७८.७९ ॥
ખષ, એકાસન માટે યોગ્ય પ્રદર, દીર્ઘવેણુ, પારદ અને કુલિંદ, તઙ્કણ તથા પરતઙ્કણ.
2.78.80
तद्वै पिपीलिकं नाम उद्धृतं यत्पिपीलिकैः ।
जातरूपं द्रोणमेयमहार्षुः कुञ्जशो नराः ॥ २.७८.८० ॥
કીડીઓએ ખોદી કાઢેલું પિપીલિક નામનું તે સોનું, દ્રોણ-માપથી માપેલું, માણસોએ ટોળામાં લાવ્યું.
2.78.81
कृष्णवालांश्च चमराञ्छुक्लवालांस्तथा परान् ।
हिमवत्पुष्पजं चैव स्वादुक्षौद्ररसं बहु ॥ २.७८.८१ ॥
કાળી પૂંછડીના ચામર, સફેદ પૂંછડીના ચામર, બીજા પણ, હિમાલયનાં ફૂલોથી ઉત્પન્ન મીઠો મધરસ ઘણો.
2.78.82
उत्तरेभ्यः कुरुभ्यश्च व्यूढमाल्यैर्महात्मभिः ।
उत्तरादपि कैलासादोषधीः सुमहाबलाः ॥ २.७८.८२ ॥
ઉત્તરના કુરુઓ તરફથી, વિશાળ માળાઓ ધારણ કરનારા મહાત્માઓ દ્વારા, ઉત્તરના કૈલાસ પરથી પણ, અત્યંત બલવાન ઔષધિઓ.
2.78.83
पार्वतीयाश्चराजान आहृत्य प्रणताः स्थिताः ।
अजातशत्रवे राजन्द्वारि तिष्ठन्ति वारिताः ॥ २.७८.८३ ॥
પર્વતીય રાજાઓ પણ ભેટ લાવીને નમીને ઊભા છે. હે રાજન, અજાતશત્રુ માટે તેઓ દ્વાર પર રોકાઈને ઊભા છે.
2.78.84
ये परार्घ्या हिमवतः सूर्योदयगिरेरनु ।
एवंरूपाः समुद्रान्ते लौहित्यमभितश्च ये ॥ २.७८.८४ ॥
હિમાલયના, સૂર્યોદય-પર્વતની સાથે રહેલા શ્રેષ્ઠ (ભેટ લાવનારા), આવા, સમુદ્રના કિનારે, અને લૌહિત્યની બંને બાજુએ રહેલા.
2.78.85
फलमूलाशना ये च किराताश्चर्मवाससः ।
चन्द्नागरुमुख्यानि महार्हान्कम्बलानि च ॥ २.७८.८५ ॥
ફળ-મૂળ ખાનારા અને ચર્મવસ્ત્ર ધારણ કરનારા કિરાતો; ચંદન, અગરુ જેવી શ્રેષ્ઠ વસ્તુઓ અને મહામૂલ્ય કામળાઓ પણ (લાવે છે).
2.78.86
चर्मरत्नसुवर्णानि गन्धानुच्चावचानि च ।
कैरातकीनामयुतं दासीनां च विशंपते ॥ २.७८.८६ ॥
ચર્મ, રત્નો, સુવર્ણ અને અનેક પ્રકારના સુગંધી દ્રવ્યો; હે વિશંપતિ, કૈરાતકોની દસ હજાર દાસીઓ પણ (લાવે છે).
2.78.87
आहृत्य रमणीयार्थान्दूरगान्मृगपक्षिणः ।
निचितं पर्वतेभ्यश्च हिरण्यंभूरिवर्चसम् ॥ २.७८.८७ ॥
દૂરથી સુંદર વસ્તુઓ, મૃગ અને પક્ષીઓ લાવીને, અને પર્વતોમાંથી ઢગલા કરેલું અતિ તેજસ્વી સુવર્ણ પણ (લાવે છે).
2.78.88
बलिं च कृत्स्त्रमादाय द्वारि तिष्टन्ति वारिताः ।
कापव्या दरदा दर्वाः शूरा वै यमकास्तथा ॥ २.७८.८८ ॥
સંપૂર્ણ ખંડણી લઈને દ્વારે રોકાયેલા ઊભા છે — કાપવ્ય, દરદ, દર્વ, શૂર અને યમકો પણ.
2.78.89
औदुम्बरा दुर्विभागा द्वारि तिष्टन्ति वारिताः ।
काश्मीराश्च कुमाराश्च गौरका हंसकास्तथा ॥ २.७८.८९ ॥
ઔદુંબર અને દુર્વિભાગ દ્વારે રોકાયેલા ઊભા છે; કાશ્મીર, કુમાર, ગૌરક અને હંસક પણ એમ જ.
2.78.90
शिबित्रैगर्तयौधेया राजन्या मद्रकैः सह ।
वसुतेयाः समौलेया दाहक्षुद्रकमालवैः ॥ २.७८.९० ॥
શિબિ, ત્રિગર્ત, યૌધેય, રાજન્ય મદ્રકો સાથે; વસુતેય, સમૌલેય, દાહ, ક્ષુદ્રક અને માલવો સાથે (ઊભા છે).
2.78.91
चौण्डिकाश्चौदकाश्चैव साल्वाश्चैव विशम्पते ।
अङ्कवङ्काश्च यवना अनवद्या गयैः सह ॥ २.७८.९१ ॥
ચૌંડિકો, ચૌદકો અને સાલ્વો પણ, હે વિશમ્પતિ. અંગ, વંગ અને યવનો, નિર્દોષ, ગયો સાથે.
2.78.92
सुजातयः श्रेणिमन्तः श्रेयांसः शस्त्रधारिणः ।
आहार्षुः क्षत्रिया वित्तं शतशोऽजातशत्रवै ॥ २.७८.९२ ॥
ઉત્તમ જન્મના, શ્રેણીબદ્ધ, શ્રેષ્ઠ, શસ્ત્રધારી ક્ષત્રિયો અજાતશત્રુ માટે સેંકડો વાર ધન લાવ્યા.
2.78.93
वङ्काः कलिङ्गा मगधास्ताम्रलिप्ताः सपुण्ड्रकाः ।
दुकूलं कौशिकं चैव पत्रोर्णं चैव भारत ॥ २.७८.९३ ॥
વંગો, કલિંગો, મગધો, તામ્રલિપ્તો અને પુંડ્રકો સહિત; હે ભારત, દુકૂલ, કૌશિક અને પત્રોર્ણ વસ્ત્રો પણ.
2.78.94
उपावृत्ता नृपास्तस्य ददुः प्रीतिं न चागमन् ।
उच्यन्ते तत्र हि द्वार्स्थैर्बलिमादाय विष्ठिताः ॥ २.७८.९४ ॥
તેનાથી વિમુખ થયેલા રાજાઓએ પ્રીતિ આપી નહીં અને આવ્યા પણ નહીં. ત્યાં દ્વારપાલો દ્વારા કર લઈને ઊભેલા કહેવાય છે.
2.78.95
ईषादन्तान्हेमकक्ष्यान्पद्मवर्णान्कुथावृतान् ।
शैलाभान्नित्यमत्तांश्चाप्यभितः काम्यकं सरः ॥ २.७८.९५ ॥
હળના દાંડા જેવા દાંતવાળા, સોનાની કસોટીવાળા, કમળ-વર્ણના, વસ્ત્રથી ઢંકાયેલા, પર્વત સમાન, સદા મદમસ્ત હાથીઓ, અને કામ્યક સરોવરની ચારેબાજુ પણ.
2.78.96
क्षमावतः कुलीनांश्च कुञ्जरान्सपरिच्छदान् ।
दत्त्वैकैको दशशतान्द्वारेण प्रविशन्त्विति ॥ २.७८.९६ ॥
ક્ષમાશીલ, કુલીન હાથીઓને તેમના સાજ-સામાન સહિત, દરેક એક હજાર આપીને, દ્વાર દ્વારા પ્રવેશે એમ.
2.78.97
वैदेहकाश्च पुण्ड्राश्च गौलेयास्ताम्रलिप्तकाः ।
मरुकाः काशिका दर्दा भौमेया नटनाटकाः ॥ २.७८.९७ ॥
વૈદેહકો, પુંડ્રો, ગૌલેયો, તામ્રલિપ્તકો, મરુકો, કાશિકો, દર્દો, ભૌમેયો, નટો અને નાટકો.
2.78.98
कर्णाटाः कांस्यकुट्टाश्च पद्मजालाः सतीनराः ।
दाक्षिणात्याः पुलिन्दाश्च शवेरास्तङ्कणाः शषाः ॥ २.७८.९८ ॥
કર્ણાટો, કાંસ્યકુટ્ટો, પદ્મજાલો, સતીનરો, દાક્ષિણાત્યો, પુલિન્દો, શવેરો, તંકણો અને શષો.
2.78.99
बर्बरा यवनाश्चैव गर्गराभीरकास्तथा ।
पल्लवाः शककारूशास्तुम्बकाः काशिकास्तदा ॥ २.७८.९९ ॥
બર્બરો, યવનો, ગર્ગરો, આભીરકો, પલ્લવો, શકો, કારૂશો, તુમ્બકો અને કાશિકો.
2.78.100
एते चान्ये च बहवो नानादिगभ्यः समागताः ।
अन्यैश्चोपहृतान्यत्र रत्नानि हि महात्मभिः ॥ २.७८.१०० ॥
આ અને બીજા ઘણા લોકો વિવિધ દિશાઓથી અહીં એકત્ર થયા છે; મહાત્માઓએ અહીં બીજાં રત્નો પણ ભેટમાં લાવ્યા છે.
2.78.101
समुद्रसारवैडूर्यान्मुक्ताः शङ्खास्तथैव च ।
शुभावर्ताञ्छुभाञ्छुक्तीः सिंहलाः समुपाहरन् ॥ २.७८.१०१ ॥
સમુદ્રનાં સાર સમાન વૈડૂર્યો, મોતી, શંખો, તેમજ શુભ આવર્તવાળા શુભ શંખો અને છીપો સિંહલોએ લાવ્યા.
2.78.102
सम्भृतान्मणिचीरैश्च श्यामांस्ताम्रान्तलोचनान् ।
राजा चित्ररथो नाम गन्धर्वो वासवानुगः।
शतानि चत्वार्यददद्धयानां वातरंहसाम् ॥ २.७८.१०२ ॥
મણિજડિત વસ્ત્રોથી સજાવેલા, શ્યામ વર્ણના, તાંબા જેવી આંખના ખૂણાવાળા (ઘોડાઓ); ઇન્દ્રના અનુચર ચિત્રરથ નામના ગંધર્વરાજાએ પવનવેગી ચારસો ઘોડા આપ્યા.
2.78.103
तुम्बुरुस्तु प्रमुदितो गन्धर्वो वाजिनां शतम् ।
आम्रपत्रसवर्णानामददद्धेममालिनाम् ॥ २.७८.१०३ ॥
પ્રસન્ન થયેલા ગંધર્વ તુંબુરુએ કેરીનાં પાંદડાંના રંગનાં, સોનાની માળાવાળા સો ઘોડા આપ્યા.
2.78.104
कृती राजा च कौरव्य शूकराणां विशाम्पते ।
अददद्गजरत्नानां शतानि सुबहून्यथ ॥ २.७८.१०४ ॥
હે કૌરવ્ય, હે પ્રજાપતિ, કુશળ રાજાએ ઘણાં સો ગજરત્નો અને ભૂંડ આપ્યાં.
2.78.105
विराटेन तु मत्स्येन बल्यर्थं हेममालिनाम् ।
कुञ्जराणां सहस्रे द्वे मत्तानां समुपाहृते ॥ २.७८.१०५ ॥
મત્સ્યરાજ વિરાટે ખંડણી રૂપે સોનાની માળાવાળા, મદમસ્ત બે હજાર હાથી મંગાવ્યા.
2.78.106
पांसुराष्ट्राद्वमुदानो राजा षड्विंशतिं गजान् ।
अश्वानां चसहस्रे द्वे राजन्काञ्चनमालिनाम् ॥ २.७८.१०६ ॥
પાંસુરાષ્ટ્રના રાજા વમુદાને છવ્વીસ હાથી અને સોનાની માળાવાળા બે હજાર ઘોડા આપ્યા, હે રાજન્.
2.78.107
जवसत्वोपपन्नानां वयस्थानां नराधिप ।
बलिं च कृत्स्नमादाय पाण्डवेभ्यो न्यवेदयत् ॥ २.७८.१०७ ॥
હે નરાધિપ, વેગ અને બળવાળા, યુવાન ઘોડાઓ સહિત સમગ્ર ખંડણી લઈને તેણે પાંડવોને અર્પણ કરી.
2.78.108
यज्ञसेनेन दासीनां सहस्राणि चतुर्दश ।
दासानामयुतं चैव सदाराणां विशाम्पते ॥ २.७८.१०८ ॥
યજ્ઞસેને ચૌદ હજાર દાસીઓ અને દસ હજાર દાસો તેમની પત્નીઓ સહિત આપ્યા, હે પ્રજાપતિ.
2.78.109
गजयुक्ता महाराज रथाः षड्विंशतिस्तथा ।
राज्यं च कृत्स्नं पार्थेभ्यो यज्ञार्थं वै निवेदितम् ॥ २.७८.१०९ ॥
હે મહારાજ, હાથીઓ જોડેલા છવ્વીસ રથ અને સમગ્ર રાજ્ય યજ્ઞ માટે પાંડવોને અર્પણ કરવામાં આવ્યાં છે.
2.78.110
वासुदेवोऽपि वार्ष्णेयो मानं कुर्वन्किरीटिनः ।
अददद्गजमुख्यानां सहस्राणि चतुर्दश ॥ २.७८.११० ॥
વૃષ્ણિવંશી વાસુદેવે પણ કિરીટી (અર્જુન)નું માન જાળવીને ચૌદ હજાર શ્રેષ્ઠ હાથીઓ આપ્યા.
2.78.111
आत्मा हि कृष्णः पार्थस्य कृष्णस्यात्मा धनञ्जयः ।
यद्ब्रूयादर्जुनः कृष्णं सर्वं कुर्यादसंशयम् ॥ २.७८.१११ ॥
કૃષ્ણ પાર્થનો આત્મા છે અને ધનંજય કૃષ્ણનો આત્મા છે. અર્જુન કૃષ્ણને જે કહે, કૃષ્ણ નિઃસંદેહ બધું કરશે.
2.78.112
कृष्णो धनञ्जयस्यार्थे स्वर्गलोकमपि त्यजेत् ।
तथैव पार्थः कृष्णार्थे प्राणानपि परित्यजेत् ॥ २.७८.११२ ॥
ધનંજય માટે કૃષ્ણ સ્વર્ગલોક પણ છોડી દે; એ જ રીતે પાર્થ કૃષ્ણ માટે પ્રાણ પણ છોડી દે.
2.78.113
सुरभींश्चन्दनरसान्हेमकुम्भसमास्थितान् ।
मलयाद्दर्दुराच्चैव चन्दनागुरुसञ्चयान् ॥ २.७८.११३ ॥
સોનાના કળશોમાં મૂકેલા સુગંધિત ચંદનરસ, મલય અને દર્દુર પર્વતોથી આવેલાં ચંદન તથા અગરુના ઢગલા.
2.78.114
मणिरत्नानि भास्वन्ति काञ्चनं सूक्ष्मवस्त्रकम् ।
चोलपाण्ड्यावपि द्वारं न लेभाते ह्युपस्थितौ ॥ २.७८.११४ ॥
ઝળહળતાં મણિ-રત્નો, સોનું અને સૂક્ષ્મ વસ્ત્રો; ચોલ અને પાંડ્ય રાજાઓ પણ હાજર થઈને દ્વાર પામી શક્યા નહીં.
2.78.115
समुद्रसारं वैदूर्यं मुक्तासङ्घांस्तथैव च ।
शतशश्च कुथांस्तत्र सिंहलाः समुपाहरन् ॥ २.७८.११५ ॥
સમુદ્રનો સાર એવાં વૈડૂર્ય રત્નો, મોતીના ઢગલા, અને એવી જ સેંકડો કીમતી કાર્પેટો ત્યાં સિંહલના લોકો ભેટ તરીકે લાવ્યા.
2.78.116
संवृता मणिचीरैस्तु श्यामास्ताम्रान्तलोचनाः ।
ता गृहीत्वा नरास्तत्र द्वारि तिष्ठन्ति वारिताः ॥ २.७८.११६ ॥
મણિવસ્ત્રોથી ઢંકાયેલી, શ્યામ વર્ણની, લાલ કિનારીવાળી આંખોવાળી સ્ત્રીઓ — તેમને લાવનારા પુરુષો ત્યાં દ્વાર પર રોકાઈને ઊભા છે.
2.78.117
प्रीत्यर्थं ब्राह्मणश्चैव क्षत्रियाश्च विनिर्जिताः ।
उपाजह्रुर्विशश्चैव शूद्राः शुश्रूषवस्तथा ॥ २.७८.११७ ॥
પ્રસન્ન કરવા માટે બ્રાહ્મણો, પરાજિત ક્ષત્રિયો, વૈશ્યો અને સેવા માટે તત્પર શૂદ્રો પણ ભેટ લાવ્યા.
2.78.118
प्रीत्या च बहुमानाच्चाप्युपागच्छन्युधिष्ठिरम् ।
सर्वे म्लेच्छाः सर्ववर्णा आदिमध्यान्तजास्तथा ॥ २.७८.११८ ॥
પ્રેમથી અને મોટા આદરથી યુધિષ્ઠિર પાસે આવ્યા — બધા મ્લેચ્છો, બધા વર્ણના લોકો, અને આદિ-મધ્ય-અંત્ય જન પણ.
2.78.119
नानादेशसमुत्थैश्चन नानाजितिभिरेव च ।
पर्यस्त इव लोकोऽयं युधिष्ठिरनिवेशने ॥ २.७८.११९ ॥
અનેક દેશોમાંથી આવેલી વસ્તુઓ અને અનેક વિજયોથી આ જગત જાણે યુધિષ્ઠિરના નિવાસમાં ફેલાઈ ગયું હોય એમ લાગે છે.
2.78.120
उच्चावचानुपग्राहान्राजभिः प्रापितान्बहून् ।
शत्रूणां पश्यतो दुःखान्मुमूर्षा मे व्यजायत ॥ २.७८.१२० ॥
રાજાઓ દ્વારા લવાયેલી અનેક પ્રકારની, ઊંચી-નીચી ભેટો શત્રુઓની નજર સામે જોઈને મને દુઃખથી મરવાની ઇચ્છા થઈ.
2.78.121
भृत्यास्तु ये पाण्डवानां तांस्ते वक्ष्यामि पार्थिव ।
येषामामं च पक्वं च संविधत्ते युधिष्ठिरः ॥ २.७८.१२१ ॥
હે રાજન, પાંડવોના જે સેવકો છે તેમના વિશે હું તમને કહીશ. જેમના માટે યુધિષ્ઠિર કાચું અને રાંધેલું ભોજન વ્યવસ્થિત કરે છે.
2.78.122
अयुतं त्रीणि पद्मानि गजारोहाः ससादिनः ।
थानामर्बुदं चापि पादाता बहवस्तथा ॥ २.७८.१२२ ॥
દસ હજાર, ત્રણ પદ્મ હાથી-સવારો અને ઘોડેસવારો; રથોનો એક અર્બુદ, અને તેવી જ રીતે ઘણા પાયદળો.
2.78.123
प्रमीयमाणमां च पच्यमानं तथैव च ।
विसृज्यमानं चान्यत्र पुण्याहस्वन एव च ॥ २.७८.१२३ ॥
માપવામાં આવતું કાચું ભોજન, તેવી જ રીતે રાંધવામાં આવતું, બીજે વહેંચાતું, અને પુણ્યાહનો ઘોષ પણ.
2.78.124
नाभुक्तवन्तं नापीतं नालङ्कृतमसत्कृतम् ।
पश्यं सर्ववर्णानां युधिष्ठिरनिवेशने ॥ २.७८.१२४ ॥
યુધિષ્ઠિરના નિવાસમાં સર્વ વર્ણોમાં મેં એવો કોઈ જોયો નથી કે જેણે ભોજન ન કર્યું હોય, પાણી ન પીધું હોય, શણગાર ન કર્યો હોય કે સત્કાર ન પામ્યો હોય.
2.78.125
अष्टाशीतिसहस्राणि स्नातका गृहमेधिनः ।
त्रिंशद्दासीक एकैको यान्बिभर्ति युधिष्ठिरः।
सुप्रीताः परितृष्टाश्च ते ह्याशंसत्त्यरिक्षयम् ॥ २.७८.१२५ ॥
અડસઠ હજાર સ્નાતકો, ગૃહસ્થો; જેમાંથી દરેકને યુધિષ્ઠિર ત્રીસ દાસીઓ સહિત પોષે છે. તેઓ અત્યંત પ્રસન્ન અને સંતુષ્ટ થઈને શત્રુઓના ક્ષયની કામના કરે છે.
2.78.126
दशान्यानि सहस्राणि यतीनामूर्ध्वरेतसाम् ।
भुञ्जते रुक्मपात्रीभिर्युधिष्ठिरनिवेशने ॥ २.७८.१२६ ॥
યુધિષ્ઠિરના નિવાસમાં ઊર્ધ્વરેતા એવા દસ હજાર અન્ય યતિઓ સોનાના પાત્રોમાં ભોજન કરે છે.
2.78.127
अभुक्तं भुक्तवद्वापि सर्वमाकुब्जवामनम् ।
अभुञ्जाना याज्ञसेनी प्रत्यवैक्षद्विशाम्पते ॥ २.७८.१२७ ॥
ન ખાધેલું પણ ખાધેલા જેવું હતું; કુબડા અને વામનો સૌ ત્યાં હતા. હે પ્રજાપતિ, ન ખાતી યાજ્ઞસેની ચારે તરફ જોતી રહી.
2.78.128
द्वौ करौ न प्रयच्छेतां कुन्तीपुत्राय भारत ।
साम्बन्धिकेनपाञ्चालाः सख्येनान्धकवृष्णयः ॥ २.७८.१२८ ॥
હે ભરતવંશી, કુંતીપુત્રને બે હાથ આપવામાં આવ્યા નહોતા; પાંચાલો સગપણને કારણે અને અંધક-વૃષ્ણિઓ મૈત્રીને કારણે (તેની સાથે હતા).