महाभारत · अध्याय 2.78
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.78.1
यन्मया पाण्डवोयानां दृष्टं तच्छृणु भारत ।
आहृतं भूमिपालैर्हि वसु मुख्यं ततस्ततः ॥ २.७८.१ ॥
हे भारता, पांडवांसाठी मी पाहिलेले उपहार ऐक. राजांनी श्रेष्ठ धन आणले; मग, मग पुढे.
2.78.2
नाविदं मूढमात्मानं दृष्ट्वाहं तदरेर्धनम् ।
फलतो भूमितो वाऽपि प्रतिपद्यस्व भारत ॥ २.७८.२ ॥
हे भारता, शत्रूचे ते धन पाहून मी स्वतःला मूर्ख समजले. फळातून किंवा भूमीतून, ते जाणून घे.
2.78.3
और्णान्बैलान्वार्षदंशान् जातरूपपरिष्कृतान् ।
प्रावाराजिनमुख्यांश्च काम्भोजः प्रददौ बहून् ॥ २.७८.३ ॥
कांबोजाने लोकरीचे गोधड्या, बैल, सोन्याने सजवलेली पावसापासून संरक्षण करणारी वस्त्रे, उत्तम चादरी व मृगचर्म पुष्कळ दिली.
2.78.4
अश्वांस्तित्तिरिकल्माषांस्त्रिशतं शुकनासिकान् ।
अष्ट्रवामीस्त्रिगर्ताश्च पुष्टाः पीलुशमीङ्गुदैः ॥ २.७८.४ ॥
तीनशे घोडे, तित्तरासारखे ठिपके व पोपटासारखे नाक असलेले, आणि उंट. त्रिगर्त लोक पीलू, शमी, इंगुदी यांनी पुष्ट झाले होते.
2.78.5
गोपाः स्वीयेन सहितास्तदादाय चतुष्पदम् ।
वसातयोऽन्यद्द्रव्यं द्वारि तस्यावतस्थिरे ॥ २.७८.५ ॥
गवळी आपल्या लोकांसह ते चतुष्पाद प्राणी घेऊन आले. वसाती लोक इतर वस्तू घेऊन त्याच्या द्वारी उभे राहिले.
2.78.6
कमण्डलूनुपादाय जातरूपमयञ्छिवान् ।
रत्नानि च हिरण्यं च सुवर्णं चैव केवलम्। ॥ २.७८.६ ॥
सोन्याची मंगल कमंडलू घेऊन, रत्ने, सोने आणि केवळ शुद्ध सोनेही.
2.78.7
प्रीयमाणः प्रसन्नात्मा स्वयं स्वजनसंवृतः ।
त्रैखर्वो रथमुख्येशः पाण्डवाय न्यवेदयत् ॥ २.७८.७ ॥
आनंदित व प्रसन्न मनाने, स्वजनांनी वेढलेल्या त्रैखर्वाने, श्रेष्ठ रथींचा स्वामी असलेल्याने, पाण्डवाला भेट अर्पण केली.
2.78.8
यश्च स द्विजमुख्येन राज्ञः शङ्खो निवेदितः ।
प्रीत्या दत्तः कुविन्देन धर्मराजाय धीमते ॥ २.७८.८ ॥
श्रेष्ठ ब्राह्मणाने राजाला अर्पण केलेला तो शंख कुविंदाने प्रेमाने बुद्धिमान धर्मराजाला दिला.
2.78.9
तं सर्वे भ्रातरो भ्रात्रे ददुः शङ्खं किरीटिने ।
तं प्रत्यगृह्णाद्बीभत्सुस्तोयजं हेममालिनम् ॥ २.७८.९ ॥
सर्व भावांनी तो शंख किरीटी भावाला दिला; बीभत्सु (अर्जुन) याने पाण्यात जन्मलेला, सोन्याच्या माळेने शोभणारा तो शंख स्वीकारला.
2.78.10
चित्रं निष्कसहस्रेण भ्राजमानं स्वतेजसा ।
रुचिरं दर्शनीयं च पूजितं विश्वकर्मणा ॥ २.७८.१० ॥
स्वतःच्या तेजाने झळकणारा तो विचित्र शंख एक हजार निष्कांच्या मूल्याचा होता; सुंदर, पाहण्यायोग्य आणि विश्वकर्म्याने पूजिलेला.
2.78.11
अधारयच्च धर्मश्च तं नमस्य पुनः पुनः ।
योऽनादनेऽपि नदति स ननादाधिकं तदा ॥ २.७८.११ ॥
धर्मानेही तो धारण केला व वारंवार नमस्कार केला. फुंकल्याशिवायही वाजणारा तो शंख तेव्हा अधिकच जोरात निनादला.
2.78.12
प्रणादाद्भूमिपास्तस्य पेतुर्हीनाः खतेजसा ।
धृष्टद्युम्नः पाण्डवाश्च सात्यकिः केशवोऽष्टमः ॥ २.७८.१२ ॥
त्याच्या निनादाने राजे आपले तेज गमावून पडले; धृष्टद्युम्न, पाण्डव, सात्यकी आणि आठवा केशव (कृष्ण).
2.78.13
सत्वेन स्वेन सम्पन्ना अन्योन्यप्रियकारिणः ।
विसञ्ज्ञान्भूमिपान्दृष्ट्वा मां च ते प्राहसंस्तदा ॥ २.७८.१३ ॥
स्वतःच्या सत्त्वाने संपन्न, एकमेकांचे प्रिय करणारे ते, संज्ञाहीन झालेल्या राजांना आणि मला पाहून तेव्हा हसले.
2.78.14
ततः प्रहृष्टो बीभत्सुरददाद्धेमशृङ्गिणः ।
शताननडुहान्पञ्च द्विजमुख्याय भारत ॥ २.७८.१४ ॥
मग आनंदित झालेल्या बीभत्सूने (अर्जुनाने) हे भारता, सोन्याची शिंगे असलेले पाचशे बैल श्रेष्ठ ब्राह्मणाला दिले.
2.78.15
सुमुखेन बलिर्मुख्यः प्रेषितोऽजातशत्रवे ।
कुविन्देन हिरण्यं च वासांसि विविधानि च ॥ २.७८.१५ ॥
सुमुखामार्फत मुख्य खंडणी अजातशत्रूसाठी पाठवली गेली; कुविंदाकडून सोने आणि विविध वस्त्रे.
2.78.16
काश्मीरराजो मार्द्वीकं शुद्धं च सरसं मधु ।
बलिं च कुत्स्नमादाय पाण्डवायाभ्युटपागमत् ॥ २.७८.१६ ॥
काश्मीरचा राजा शुद्ध द्राक्षमद्य, रसाळ मध आणि संपूर्ण खंडणी घेऊन पांडवाकडे आला.
2.78.17
यवना हयानुपादाय पार्वतीयान्मनोजवान् ।
आसनानि महार्हाणि कम्बलांश्च महाधनान् ॥ २.७८.१७ ॥
यवनांनी मनासारखे वेगवान डोंगरी घोडे, अत्यंत मौल्यवान आसने आणि बहुमोल घोंगड्या आणल्या.
2.78.18
नवान्सूक्ष्मांश्च हृद्यांश्च परार्थ्यान्सुप्रदर्शनान् ।
अन्यच्च विविधं रत्नं द्वारि ते न्यवतस्थिरे ॥ २.७८.१८ ॥
नवी, सूक्ष्म, मनोहर, अत्युत्तम, पाहण्यास सुंदर (वस्त्रे) आणि इतर विविध रत्ने तुझ्या दारात उभी होती.
2.78.19
श्रुतायुरपि कालिङ्गो मणिरत्नमनुत्तमम् ।
अङ्गः स्त्रियो दर्शनीया जातरूपविभूषिताः ॥ २.७८.१९ ॥
कलिंगाचा राजा श्रुतायुही अनुपम मणिरत्ने घेऊन आला; अंगराजाने सोन्याच्या अलंकारांनी सजलेल्या सुंदर स्त्रिया अर्पण केल्या.
2.78.20
वङ्गो जाम्बूनदमयान्पर्यङ्गाञ्छतशो नृप ।
दक्षिणात्सागराभ्याशात्प्रावारांश्च परश्शतम् ॥ २.७८.२० ॥
हे राजा, वंगाच्या राजाने सोन्याचे शेकडो पलंग दिले; दक्षिण समुद्रकिनाऱ्यावरून शंभराहून अधिक लोकरीची पांघरूणे आली.
2.78.21
औदकानि सरत्नानि बलिं चादाय भारत ।
अन्येभ्यो भूमिपालेभ्यः पाण्डवाय न्यवेदयत् ॥ २.७८.२१ ॥
हे भरता, जलजन्य रत्नांसह खंडणी घेऊन त्याने इतर भूपालांसह पांडवाला अर्पण केली.
2.78.22
दार्दुरं चन्दनं मुख्यं भारं षण्णवति द्रुतम् ।
पाण्डवाय ददौ पाण्ड्यः शङ्खांस्तावत एव च ॥ २.७८.२२ ॥
पांड्य राजाने त्वरेने पांडवाला उत्तम दार्दुर चंदनाचे शाहण्णव भार आणि तितकेच शंख दिले.
2.78.23
चन्दनागरु चानन्तं मुक्तावैडूर्यचित्रिताः ।
चोलश्च केरलश्चोमौ ददतुः पाण्डवाय वै ॥ २.७८.२३ ॥
चंदन, अगरु आणि आनंत (सुगंधी लाकूड), मोती व वैडूर्याने सजवलेली; चोल आणि केरळ या दोघांनी पांडवाला दिली.
2.78.24
अश्मको हेमशृङ्गीश्च दोग्ध्रीर्हेमविभूषितः ।
सवत्साः कुम्भदोहाश्च सहस्राण्यददाद्दश ॥ २.७८.२४ ॥
अश्मकाच्या राजाने सोन्याची शिंगे असलेल्या, सोन्याने सजलेल्या, वासरांसह, घागरी भरून दूध देणाऱ्या दहा हजार गायी दिल्या.
2.78.25
सैन्धवानां सहस्राणि हयानां पञ्चविंशतिम् ।
अददात्सैन्धवो राजा हेममाल्यैरलङ्कृतान् ॥ २.७८.२५ ॥
सिंधुराजाने सोन्याच्या माळांनी सजवलेले पंचवीस हजार सैंधव घोडे दिले.
2.78.26
सौवीरो हस्तिभिर्युक्तान्रथांश्च त्रिशतं परान् ।
जातरूपपरिष्कारान्मणिरत्नविभूषितान् ॥ २.७८.२६ ॥
सौवीर राजाने हत्तींनी जुंपलेले तीनशे उत्तम रथ दिले; ते सोन्याने सजवलेले आणि मणिरत्नांनी विभूषित होते.
2.78.27
मध्यन्दिनार्कप्रतिमांस्तेजसा ज्वलितानिव ।
बलिं च कृत्स्नमादाय पाण्डवाय न्यवेदयत् ॥ २.७८.२७ ॥
मध्यान्हीच्या सूर्यासारख्या तेजाने चमकणारे (पदार्थ) आणि संपूर्ण कर घेऊन त्याने पांडवाला अर्पण केला.
2.78.28
अवन्तिराजो रत्नानि विविधानि सहस्रशः ।
हाराङ्गदांश्च मुख्यान्वै विविधं च विभूषणम् ॥ २.७८.२८ ॥
अवंतीच्या राजाने हजारो विविध रत्ने, श्रेष्ठ हार व बाजूबंद आणि विविध अलंकार दिले.
2.78.29
दासीनामयुतं चापि बलिमादाय भारत ।
सभाद्वारि नरश्रेष्ठ दिदृक्षुरवतिष्ठते ॥ २.७८.२९ ॥
हे भारता, दहा हजार दासींचा कर घेऊन, हे नरश्रेष्ठा, सभेच्या दारात तुला पाहण्याच्या इच्छेने तो उभा आहे.
2.78.30
दशार्णश्चेदिराजश्च शूरसेनश्च वीर्यवान् ।
वस्त्राणि मुख्यान्यादाय रत्नानि विविधानि च।
बलिं च कृत्स्नमादाय पाण्डवाय न्यवेदयत् ॥ २.७८.३० ॥
दशार्ण, चेदीचा राजा आणि पराक्रमी शूरसेन यांनी श्रेष्ठ वस्त्रे व विविध रत्ने घेऊन, संपूर्ण कर पांडवाला अर्पण केला.
2.78.31
काशिराजेन हृष्टेन बली राज्ञि निवेदितः ।
अशीतिगोसहस्राणि शतान्यष्टौ च दन्तिनाम् ॥ २.७८.३१ ॥
काशीराजाने आनंदाने राजाला खंडणी अर्पण केली: ऐंशी हजार गायी आणि आठशे हत्ती.
2.78.32
अयुतं च नदीजानां हयानां हेममालिनाम् ।
विविधानि च रत्नानि काशिराजो बलिं ददौ ॥ २.७८.३२ ॥
काशीराजाने सोन्याच्या माळा घातलेले नदीजात दहा हजार घोडे आणि विविध रत्ने खंडणी म्हणून दिली.
2.78.33
कृतक्षणश्च वैदेहः कौसलश्च बृहद्बलः ।
ददतुर्वाजिमुख्यांश्च सहस्राणि चतुर्दश ॥ २.७८.३३ ॥
कृतक्षण, वैदेह राजा आणि कोसलराज बृहद्बल यांनी चौदा हजार उत्तम घोडे दिले.
2.78.34
शैब्यो वसादिभिः सार्धं त्रिगर्तो मालवैः सह ।
तेभ्यो रत्नानि ददतुरेकैको भूमिपोऽमितम् ॥ २.७८.३४ ॥
शैब्य वसु आदींसह आणि त्रिगर्त मालवांसह; प्रत्येक राजाने अपरिमित रत्ने दिली.
2.78.35
हारान्मुख्यान्परार्ध्यांश्च विविधं च विभूषणम् ।
शतं दासीसहस्राणि कार्पासिकनिवासिनाम् ॥ २.७८.३५ ॥
उत्तम मौल्यवान हार आणि विविध अलंकार; कार्पासिक देशातील रहिवाशांच्या शंभर हजार दासी.
2.78.36
श्यामास्तन्वीर्दीर्घकेशीर्हेमाभरणभूषिताः ।
बलिं च कृत्स्नमादाय भारुकच्छो नरर्षभ ॥ २.७८.३६ ॥
श्यामवर्णी, कृशांगी, लांब केसांच्या, सोन्याच्या अलंकारांनी सजलेल्या स्त्रिया; हे नरश्रेष्ठा, भारुकच्छाच्या राजाने संपूर्ण खंडणी आणली.
2.78.37
शुद्धान्विप्रोत्तमार्हांश्च कम्बलप्रवरान्ददौ ।
ते सर्वे पाण्डुपुत्रस्य द्वार्यतिष्ठन्दिदृक्षवः ॥ २.७८.३७ ॥
त्याने शुद्ध, श्रेष्ठ ब्राह्मणांस योग्य अशी उत्तम कांबळे दिली. पांडुपुत्राला पाहण्याच्या इच्छेने ते सर्व दारात उभे राहिले.
2.78.38
उपायनं यदा दद्युस्तदा द्वारमलभ्यत ।
इन्द्रकृष्टैर्वर्धयन्ति धान्यैर्नदमुखैस्तु ये ॥ २.७८.३८ ॥
उपहार दिले तरच दार मिळत होते. इंद्राच्या पावसाने पिकलेल्या धान्याने आणि नद्यांच्या मुखांच्या संपत्तीने जे समृद्धी वाढवतात, तेही तेथे आले.
2.78.39
समुद्रनिकटे जाताः परिसिन्धुनिवासिनः ।
ते वै द्रुमाः पारदाश्च काश्यकैरातकैः सह ॥ २.७८.३९ ॥
समुद्राजवळ जन्मलेले आणि सिंधूभोवती राहणारे — द्रुम, पारद, काश्यक आणि ऐरक लोकांसह ते आले.
2.78.40
बलिं विविधमादाय रत्नानि विविधानि च ।
अजाविकं गोहिरण्यं खरोष्ट्रं फलवन्मधु ॥ २.७८.४० ॥
विविध भेटी आणि विविध रत्ने आणून — शेळ्या-मेंढ्या, गायी व सोने, गाढवे व उंट, फळांनी युक्त मध.
2.78.41
कम्बलान्विविधांश्चैव द्वारि तिष्ठन्ति वारिताः ।
प्राग्ज्योतिषपतिः शूरो म्लेच्छानामधिपो बली ॥ २.७८.४१ ॥
विविध कांबळे घेऊन ते दारात अडवलेले उभे आहेत. प्राग्ज्योतिषाचा अधिपती शूर, म्लेंच्छांचा अधिपती, बलवान.
2.78.42
यवनैः सहितो राजा भगदत्तो महाबलः ।
आजानेयान्हयाञ्छीघ्रमादायानिलरंहसः ॥ २.७८.४२ ॥
यवनांसह आलेला महाबली राजा भगदत्त, वायूच्या वेगासारखे उत्तम अश्व त्वरेने घेऊन आला आहे.
2.78.43
बलिं च कृत्स्नमादाय द्वारि तिष्ठति वारितः ।
अश्वसारमयान्भाण्डाञ्छुभान्दन्तत्सरूनसीन् ॥ २.७८.४३ ॥
सर्व कर घेऊन तो द्वारावर अडवला जाऊन उभा आहे — घोड्यांच्या साजसामानाची सुंदर भांडी आणि दंडाच्या मुठीच्या तलवारी.
2.78.44
प्राग्ज्योतिषाधिपो दत्त्वा भगदत्तोऽव्रजत्तदा ।
व्यक्षाङ्ख्यक्षांल्ललाटाक्षान्नानादिग्भ्यः समागतान् ॥ २.७८.४४ ॥
प्राग्ज्योतिषाचा अधिपती भगदत्त तेव्हा कर देऊन निघून गेला. विविध दिशांहून जमलेले एकडोळे, डोळ्यांचे आणि कपाळी डोळा असलेले लोकही.
2.78.45
औष्णीषआनहयांश्चैव बाहुकान्पुरुषादकान् ।
एकपादांश्च तत्राहमपश्यं द्वारि वारितान् ॥ २.७८.४५ ॥
पागोटे घातलेले, लांब बाहूंचे, नरभक्षक आणि एकपायी लोक हेही तिथे दारात अडवलेले मी पाहिले.
2.78.46
बल्यर्थं ददतस्तस्य हिरण्यं रजतं वसु ।
इन्द्रगोपकसङ्काशाञ्छुकवर्णान्मनोजवान् ॥ २.७८.४६ ॥
कर म्हणून दिलेले त्याचे सोने, चांदी, धन यांसह — इंद्रगोप कीटकासारखे, पोपटी रंगाचे, मनोवेगी (घोडेही).
2.78.47
तथैवेन्द्रायुधनिभान्सन्ध्याभ्रसदृशानपि ।
अनेकवर्णानारण्यान्गृहीत्वाश्वांस्तथा बहून् ॥ २.७८.४७ ॥
तसेच इंद्रधनुष्य आणि संध्याकाळच्या ढगांसारखे, अनेक रंगांचे, रानात वाढलेले अनेक घोडे त्याने घेतले.
2.78.48
जातरूपमनर्घ्यं च ददुस्तस्यैकपादकाः ।
सिंहलश्च तदा राजा परिगृह्य धनं बहु ॥ २.७८.४८ ॥
एकपायी लोकांनी त्याला अमूल्य सोने दिले; तेव्हा सिंहलाच्या राजानेही पुष्कळ धन स्वीकारून.
2.78.49
गोशीर्षं हरितश्यामं चन्दनप्रवरं महत् ।
भाराणां शतमेकं तु द्वारि तिष्ठति वारितः ॥ २.७८.४९ ॥
गोशीर्ष नावाचे हरित-श्याम श्रेष्ठ चंदन शंभर भार दारात उभे आहे, अडवलेले.
2.78.50
ये नग्नविषया राजन्बर्बरेयाश्च विश्रुताः ।
शतं दासीसहस्राणां कम्बलांश्च सहस्रशः।
परिगृह्य महाराज द्वारि तिष्ठन्ति वारिताः ॥ २.७८.५० ॥
हे राजा, नग्न प्रदेशातील आणि प्रसिद्ध बर्बरेय, शंभर दासी आणि हजारो घोंगड्या घेऊन, हे महाराजा, दारात अडवलेले उभे आहेत.
2.78.51
पौण्ड्राश्च दामलिप्ताश्च यथाकामकृतो नृपाः ।
कालेयकं च रूप्यं च परिगृह्य परिच्छदान् ॥ २.७८.५१ ॥
पौण्ड्र आणि दामलिप्त, इच्छेनुसार वागणारे राजे, कालेयक अगरू, चांदी आणि सामान घेऊन आले आहेत.
2.78.52
अगरून्स्फाटिकांश्चैव दन्ताञ्जातीफलानि च ।
तक्कोलांश्च लवङ्गाश्च कर्पूरांश्च महाबल ॥ २.७८.५२ ॥
अगरू, स्फटिक, हत्तीचे दात, जायफळ, तक्कोल, लवंग आणि कापूरही, हे महाबलवान.
2.78.53
अन्यांश्च विविधान्द्रव्यान्परिगृह्योपतस्थिरे ।
एते सर्वे महात्मानो द्वारि तिष्ठन्ति वारिताः ॥ २.७८.५३ ॥
इतर विविध वस्तू घेऊन ते उपस्थित झाले आहेत. हे सर्व महात्मे दारात अडवलेले उभे आहेत.
2.78.54
शैलेयश्च ततो राजा पत्रोर्णान्परिगृह्य सः ।
द्वारि तिष्ठन्महाराज द्वारपालैर्निवारितः ॥ २.७८.५४ ॥
नंतर शैलेय राजा पत्रोर्ण वस्त्रे घेऊन, हे महाराजा, दारात उभा आहे, द्वारपालांनी अडवलेला.
2.78.55
चीना हूणाः कषाः काचाः पर्वतान्तरवासिनः ।
आहार्षुर्दशसाहस्रान्विन्नीतान्दिक्षु विंश्रुतान् ॥ २.७८.५५ ॥
पर्वतांच्या अंतर्भागात राहणारे चीन, हूण, कष आणि काच दिशादिशांत प्रसिद्ध अशा दहा हजार विनीत लोकांना घेऊन आले.
2.78.56
औष्णीकं कम्बलं चैव कीटजं मणिजं तथा ।
प्रमाणरागस्पर्शाढ्यं बाह्वीचीनसमुद्भवम् ॥ २.७८.५६ ॥
लोकरीची घोंगडी, किड्यांपासून बनलेले रेशीम आणि मण्यांपासून बनलेले वस्त्र—मापात, रंगात आणि स्पर्शात समृद्ध, बाह्वी व चीनमध्ये उत्पन्न झालेले.
2.78.57
रसान् गन्धान्प्रशंसन्तस्ततो द्वारमलभ्यत ।
खर्वटास्तोमराश्चैव शूरा वर्धनकास्तथा ॥ २.७८.५७ ॥
रसांची आणि गंधांची प्रशंसा करत मग दारापर्यंत पोहोचले. खर्वट, तोमर, शूर आणि वर्धनकही (आले).
2.78.58
चेलान्बहुविधान्गृह्य द्वारि तिष्ठन्ति वारिताः ।
प्राक्कोटा नाटकेयाश्च नन्दीनगरकास्तथा ॥ २.७८.५८ ॥
अनेक प्रकारची वस्त्रे घेऊन दारात अडवलेले उभे आहेत. प्राक्कोट, नाटकेय आणि नन्दीनगरकही (आहेत).
2.78.59
नापितास्त्रैपुराश्चैव पञ्चमेयाः सहोरुजाः ।
तथा चाटविकाः सर्वे नानाद्रव्यपरिच्छदान् ॥ २.७८.५९ ॥
नापित, त्रैपुर आणि पञ्चमेय, उरुजांसह; तसेच सर्व वनवासी, विविध वस्तूंच्या सामग्रीसह.
2.78.60
परिगृह्य महाराज द्वारि तिष्ठन्ति वारिताः ।
शकास्तुषाराः कौरव्य रोमकाः शृङ्गिणोश्मकाः ॥ २.७८.६० ॥
हे महाराजा, (भेटी) घेऊन दारात अडवलेले उभे आहेत. शक, तुषार, हे कौरव्या, रोमक, शृङ्गी, अश्मक.
2.78.61
बलादूरुगमा राजन्गणितं चार्बुदं मया ।
कूटीकृतं सुवर्णं च पद्मकिञ्जल्कसंनिभम् ॥ २.७८.६१ ॥
हे राजा, बळाने आणलेले (ऊरुगम) माझ्याकडून मोजलेले एक अर्बुद; ओतीव सोने, कमळाच्या परागासारखे.
2.78.62
शितान्दीर्घानसीनन्यान्यष्टिशक्तिपरश्वथान् ।
श्लक्ष्णं वस्त्रमकार्पसमाविकं मृदु चाजिनम् ॥ २.७८.६२ ॥
धारदार लांब तलवारी व इतर, काठ्या, भाले, परशू; गुळगुळीत सूती व लोकरी वस्त्रे, मृदू कातडी.
2.78.63
बलं मत्तं समादाय द्वारि तिष्ठन्ति वारिताः ।
आसनानि महार्हाणि यानानि शयनानि च ॥ २.७८.६३ ॥
मदमत्त सेना घेऊन द्वारी अडवलेले उभे आहेत; अति मौल्यवान आसने, वाहने व शय्या.
2.78.64
मणिकाञ्चनचित्राणि गजदन्तमयानि च ।
रथांश्च विविधाकाराञ्जाम्बूनदपरिष्कृतान् ॥ २.७८.६४ ॥
मणी व सोन्याने चित्रित, हस्तिदंतांनी बनवलेली, आणि विविध आकारांची रथे, जांबूनद सोन्याने सजवलेली.
2.78.65
हयैर्विनीतैः सम्पन्नान्वैयाघ्रपरिवारितान् ।
विचित्रान्सपरिस्तोमांश्चापानि विविधानि च। ॥ २.७८.६५ ॥
सुशिक्षित घोड्यांनी युक्त, वाघाच्या कातड्यांनी वेढलेली, विचित्र, आच्छादनांसह; आणि विविध धनुष्ये.
2.78.66
नाराचानर्घनाराचाञ्छस्त्राणि विविधानि च ।
एतद्द्रव्यं महद्गृह्य पूर्वदेशाधिपो नृपः ॥ २.७८.६६ ॥
नाराच व मौल्यवान नाराच, आणि विविध शस्त्रे; हे महान द्रव्य घेऊन पूर्वदेशाचा अधिपती राजा.
2.78.67
प्रविष्टो यज्ञसदनं पाण्डवस्य महात्मनः ।
जन्तुचेलान्द्विसाहस्रान्दुकूलान्ययुतानि च ॥ २.७८.६७ ॥
महात्मा पांडवाच्या यज्ञमंडपात प्रवेश करून (त्याने) दोन हजार लोकरी कांबळी आणि दहा हजार रेशमी वस्त्रे (अर्पण केली).
2.78.68
कांस्यानि चैव भाण्डानि महार्हाणि कुथानि च ।
एतान्यन्यानि रत्नानि ददौ पार्थस्य वै मुदा ॥ २.७८.६८ ॥
कांस्य भांडी, अत्यंत मौल्यवान गालिचे आणि इतर रत्ने यांनी पार्थाला आनंदाने दिली.
2.78.69
अन्यान्बहुविधान्राजन्नरः सागरमाश्रिताः ।
रत्नानि विविधान्गृह्य ददुस्ते पाण्डवाय तु ॥ २.७८.६९ ॥
हे राजा, समुद्रकिनारी राहणाऱ्या इतर अनेक प्रकारच्या लोकांनी विविध रत्ने घेऊन पांडवाला दिली.
2.78.70
मालवाश्च ततो राजन्रत्नानि विविधानि च ।
गोधूमानां च राजेन्द्र द्रोणानां कोटिसंमितम् ॥ २.७८.७० ॥
नंतर, हे राजा, मालवांनी विविध रत्ने आणि हे राजेंद्रा, गव्हाचे एक कोटी द्रोण (अर्पण केले).
2.78.71
अन्यांश्च विविधान्धान्यान्परिगृह्य महाबलः ।
पाण्डवाय ददौ प्रीत्या प्रविवेश महाध्वरम् ॥ २.७८.७१ ॥
इतर विविध धान्ये घेऊन महाबली (त्याने) प्रेमाने पांडवाला दिली आणि महायज्ञात प्रवेश केला.
2.78.72
नानारत्नान्बहून्गृह्य सुराष्ट्राधिपतिर्नृपः ।
तैलकुम्भान्महाराज द्रोणानामयुतानि च ॥ २.७८.७२ ॥
सुराष्ट्राधिपती राजाने पुष्कळ नाना प्रकारची रत्ने घेऊन, हे महाराजा, तेलाचे घडे आणि दहा हजार द्रोण (अर्पण केले).
2.78.73
गुडानपि स तान्स्वादून्सहस्रशकटैर्नृपः ।
एतानि सर्वाण्यादाय ददौ कुन्तीसुताय सः ॥ २.७८.७३ ॥
राजाने हजारो गाड्यांवरील गोड गूळही घेऊन हे सर्व कुंतीपुत्राला दिले.
2.78.74
अन्ये च पार्थिवा राजन्नानादेशसमागताः ।
रत्नानि विविधान्गृह्य ददुस्ते कौरवाय तु ॥ २.७८.७४ ॥
राजा, विविध देशांतून आलेल्या इतर राजांनीही नाना रत्ने घेऊन कौरवाला दिली.
2.78.75
जम्बूद्वीपे समस्ते तु सराष्ट्रवनपर्वते ।
करं तु न प्रयच्छेत नास्ति पार्थस्य पार्थिवः ॥ २.७८.७५ ॥
जंबूद्वीपातील राष्ट्रे, वने आणि पर्वतांसह संपूर्ण भूमीत पार्थाला कर न देणारा राजा नाही.
2.78.76
नरः सप्तसु वर्षेसु तद्यज्ञे नास्ति नागतः ।
क्रतुर्नानागणैः कीर्णो बभौ शक्रसदो यथा ॥ २.७८.७६ ॥
सात वर्षांतील एकही मनुष्य त्या यज्ञाला आला नाही असे नव्हते; तो यज्ञ नाना गणांनी भरून इंद्रसभेसारखा शोभला.
2.78.77
इमांश्च दायान्विविधान्निबोध मम पार्थिव ।
यज्ञाप्थे राजभिर्दत्तान्महतो धनसञ्चयान् ॥ २.७८.७७ ॥
राजा, माझी ही विविध दाने ऐका—यज्ञस्थळी राजांनी दिलेले महान धनसंचय.
2.78.78
मेरुमन्दरयोर्मध्ये शैलोदामभितो नदीम् ।
ये ते कीचकवेणूनां छायां रम्यामुपासते ॥ २.७८.७८ ॥
मेरू आणि मंदर यांच्या मध्ये, पर्वतातून वाहणाऱ्या नदीच्या दोन्ही बाजूंना, कीचक बांबूंच्या रम्य सावलीत जे राहतात.
2.78.79
खषा एकासनाद्यर्हाः प्रदरा दीर्घवेणवः ।
पारदाश्च कुलिन्दाश्च तङ्कणाः परतङ्कणाः ॥ २.७८.७९ ॥
खष, एकासनास योग्य प्रदर, दीर्घवेणू, पारद आणि कुलिंद, तङ्कण व परतङ्कण.
2.78.80
तद्वै पिपीलिकं नाम उद्धृतं यत्पिपीलिकैः ।
जातरूपं द्रोणमेयमहार्षुः कुञ्जशो नराः ॥ २.७८.८० ॥
मुंग्यांनी उकरून काढलेले पिपीलिक नावाचे ते सोने, द्रोण-मापाने मोजलेले, माणसांनी गटागटाने आणले.
2.78.81
कृष्णवालांश्च चमराञ्छुक्लवालांस्तथा परान् ।
हिमवत्पुष्पजं चैव स्वादुक्षौद्ररसं बहु ॥ २.७८.८१ ॥
काळ्या शेपटीचे चामर, पांढऱ्या शेपटीचे चामर, आणखी इतर, हिमालयातील फुलांपासून झालेला गोड मधरस भरपूर.
2.78.82
उत्तरेभ्यः कुरुभ्यश्च व्यूढमाल्यैर्महात्मभिः ।
उत्तरादपि कैलासादोषधीः सुमहाबलाः ॥ २.७८.८२ ॥
उत्तरेकडील कुरूंकडून, विशाल माळा घातलेल्या महात्म्यांकडून, उत्तरेकडील कैलासातून, अत्यंत बलवान औषधी.
2.78.83
पार्वतीयाश्चराजान आहृत्य प्रणताः स्थिताः ।
अजातशत्रवे राजन्द्वारि तिष्ठन्ति वारिताः ॥ २.७८.८३ ॥
पर्वतीय राजेसुद्धा भेटी आणून नमस्कार करून उभे आहेत. हे राजा, अजातशत्रूसाठी ते द्वारावर अडवलेले उभे आहेत.
2.78.84
ये परार्घ्या हिमवतः सूर्योदयगिरेरनु ।
एवंरूपाः समुद्रान्ते लौहित्यमभितश्च ये ॥ २.७८.८४ ॥
हिमालयाच्या, सूर्योदय-पर्वताच्या बाजूने असलेले श्रेष्ठ (भेटदाते), असे, समुद्राच्या किनाऱ्यावर, आणि लौहित्याच्या दोन्ही बाजूंना असलेले.
2.78.85
फलमूलाशना ये च किराताश्चर्मवाससः ।
चन्द्नागरुमुख्यानि महार्हान्कम्बलानि च ॥ २.७८.८५ ॥
फळे-मुळे खाणारे आणि चामड्याची वस्त्रे नेसणारे किरात; चंदन, अगरू यांसारखी श्रेष्ठ द्रव्ये आणि मौल्यवान घोंगडीही (आणतात).
2.78.86
चर्मरत्नसुवर्णानि गन्धानुच्चावचानि च ।
कैरातकीनामयुतं दासीनां च विशंपते ॥ २.७८.८६ ॥
चामडे, रत्ने, सोने आणि विविध प्रकारची सुगंधी द्रव्ये; हे विशांपते, कैरातकांच्या दहा हजार दासीही (आणतात).
2.78.87
आहृत्य रमणीयार्थान्दूरगान्मृगपक्षिणः ।
निचितं पर्वतेभ्यश्च हिरण्यंभूरिवर्चसम् ॥ २.७८.८७ ॥
दुरून सुंदर वस्तू, मृग व पक्षी आणून, आणि पर्वतांवरून रचलेले अतिशय तेजस्वी सोनेही (आणतात).
2.78.88
बलिं च कृत्स्त्रमादाय द्वारि तिष्टन्ति वारिताः ।
कापव्या दरदा दर्वाः शूरा वै यमकास्तथा ॥ २.७८.८८ ॥
संपूर्ण खंडणी घेऊन दारात अडवले जाऊन उभे आहेत — कापव्य, दरद, दर्व, शूर आणि यमकही.
2.78.89
औदुम्बरा दुर्विभागा द्वारि तिष्टन्ति वारिताः ।
काश्मीराश्च कुमाराश्च गौरका हंसकास्तथा ॥ २.७८.८९ ॥
औदुंबर, दुर्विभाग दारात अडवले जाऊन उभे आहेत; काश्मीर, कुमार, गौरक आणि हंसकही तसेच.
2.78.90
शिबित्रैगर्तयौधेया राजन्या मद्रकैः सह ।
वसुतेयाः समौलेया दाहक्षुद्रकमालवैः ॥ २.७८.९० ॥
शिबी, त्रिगर्त, यौधेय, राजन्य मद्रकांसह; वसुतेय, समौलेय, दाह, क्षुद्रक आणि मालवांसह (उभे आहेत).
2.78.91
चौण्डिकाश्चौदकाश्चैव साल्वाश्चैव विशम्पते ।
अङ्कवङ्काश्च यवना अनवद्या गयैः सह ॥ २.७८.९१ ॥
चौण्डिक, चौदक आणि साल्व, हे विशम्पते. अंग, वंग आणि यवन, निर्दोष, गयांसह.
2.78.92
सुजातयः श्रेणिमन्तः श्रेयांसः शस्त्रधारिणः ।
आहार्षुः क्षत्रिया वित्तं शतशोऽजातशत्रवै ॥ २.७८.९२ ॥
उत्तम जन्माचे, श्रेणींत संघटित, श्रेष्ठ, शस्त्रधारी क्षत्रिय अजातशत्रूसाठी शेकडो वेळा धन आणत.
2.78.93
वङ्काः कलिङ्गा मगधास्ताम्रलिप्ताः सपुण्ड्रकाः ।
दुकूलं कौशिकं चैव पत्रोर्णं चैव भारत ॥ २.७८.९३ ॥
वंग, कलिंग, मगध, ताम्रलिप्त आणि पुंड्रक; हे भारता, दुकूल, कौशिक आणि पत्रोर्ण वस्त्रेही.
2.78.94
उपावृत्ता नृपास्तस्य ददुः प्रीतिं न चागमन् ।
उच्यन्ते तत्र हि द्वार्स्थैर्बलिमादाय विष्ठिताः ॥ २.७८.९४ ॥
त्याच्यापासून विमुख झालेल्या राजांनी प्रीती दिली नाही आणि ते आलेही नाहीत. तेथे द्वारपालांकडून कर घेऊन उभे असलेले असे म्हटले जाते.
2.78.95
ईषादन्तान्हेमकक्ष्यान्पद्मवर्णान्कुथावृतान् ।
शैलाभान्नित्यमत्तांश्चाप्यभितः काम्यकं सरः ॥ २.७८.९५ ॥
नांगरकाठीसारखे सुळे असलेले, सोनेरी कासरे असलेले, कमळवर्णाचे, वस्त्रांनी झाकलेले, पर्वतासारखे, नेहमी मदयुक्त हत्ती आणि कामयक सरोवराभोवतीही.
2.78.96
क्षमावतः कुलीनांश्च कुञ्जरान्सपरिच्छदान् ।
दत्त्वैकैको दशशतान्द्वारेण प्रविशन्त्विति ॥ २.७८.९६ ॥
क्षमाशील, कुलीन हत्तींना त्यांच्या साजसामानासह, प्रत्येकाने हजार हजार देऊन, दारातून प्रवेश करोत असे.
2.78.97
वैदेहकाश्च पुण्ड्राश्च गौलेयास्ताम्रलिप्तकाः ।
मरुकाः काशिका दर्दा भौमेया नटनाटकाः ॥ २.७८.९७ ॥
वैदेहक, पुंड्र, गौलेय, ताम्रलिप्तक, मरुक, काशिक, दर्द, भौमेय, नट आणि नाटक लोक.
2.78.98
कर्णाटाः कांस्यकुट्टाश्च पद्मजालाः सतीनराः ।
दाक्षिणात्याः पुलिन्दाश्च शवेरास्तङ्कणाः शषाः ॥ २.७८.९८ ॥
कर्णाट, कांस्यकुट्ट, पद्मजाल, सतीनर, दाक्षिणात्य, पुलिंद, शवेर, तंकण आणि शष लोक.
2.78.99
बर्बरा यवनाश्चैव गर्गराभीरकास्तथा ।
पल्लवाः शककारूशास्तुम्बकाः काशिकास्तदा ॥ २.७८.९९ ॥
बर्बर, यवन, गर्गर, आभीरक, पल्लव, शक, कारूश, तुंबक आणि काशिक लोक.
2.78.100
एते चान्ये च बहवो नानादिगभ्यः समागताः ।
अन्यैश्चोपहृतान्यत्र रत्नानि हि महात्मभिः ॥ २.७८.१०० ॥
हे आणि इतर अनेक लोक नाना दिशांहून येथे एकत्र आले आहेत; महात्म्यांनी येथे इतर रत्ने देखील भेट म्हणून आणली आहेत.
2.78.101
समुद्रसारवैडूर्यान्मुक्ताः शङ्खास्तथैव च ।
शुभावर्ताञ्छुभाञ्छुक्तीः सिंहलाः समुपाहरन् ॥ २.७८.१०१ ॥
समुद्राचे सार असलेली वैडूर्ये, मोती, शंख त्याचप्रमाणे, शुभ आवर्त असलेले शुभ शंख आणि शिंपले सिंहलांनी आणले.
2.78.102
सम्भृतान्मणिचीरैश्च श्यामांस्ताम्रान्तलोचनान् ।
राजा चित्ररथो नाम गन्धर्वो वासवानुगः।
शतानि चत्वार्यददद्धयानां वातरंहसाम् ॥ २.७८.१०२ ॥
मण्यांनी सजवलेले, श्यामवर्ण, तांब्यासारख्या डोळ्यांच्या कडांचे (घोडे); इंद्राचा अनुचर चित्ररथ नावाचा गंधर्वराजा वाऱ्याच्या वेगाचे चारशे घोडे देता झाला.
2.78.103
तुम्बुरुस्तु प्रमुदितो गन्धर्वो वाजिनां शतम् ।
आम्रपत्रसवर्णानामददद्धेममालिनाम् ॥ २.७८.१०३ ॥
आनंदित झालेल्या तुम्बुरु गंधर्वाने आंब्याच्या पानांच्या रंगाचे, सोन्याच्या माळा घातलेले शंभर घोडे दिले.
2.78.104
कृती राजा च कौरव्य शूकराणां विशाम्पते ।
अददद्गजरत्नानां शतानि सुबहून्यथ ॥ २.७८.१०४ ॥
हे कौरव्या, हे प्रजापते, कुशल राजाने अनेक शेकडो गजरत्ने आणि डुकरे दिली.
2.78.105
विराटेन तु मत्स्येन बल्यर्थं हेममालिनाम् ।
कुञ्जराणां सहस्रे द्वे मत्तानां समुपाहृते ॥ २.७८.१०५ ॥
मत्स्यराजा विराटाने खंडणी म्हणून सोन्याच्या माळा घातलेले, मदोन्मत्त दोन हजार हत्ती आणविले.
2.78.106
पांसुराष्ट्राद्वमुदानो राजा षड्विंशतिं गजान् ।
अश्वानां चसहस्रे द्वे राजन्काञ्चनमालिनाम् ॥ २.७८.१०६ ॥
पांसुराष्ट्राचा राजा वमुदानाने सव्वीस हत्ती आणि सोन्याच्या माळा घातलेले दोन हजार घोडे दिले, हे राजा.
2.78.107
जवसत्वोपपन्नानां वयस्थानां नराधिप ।
बलिं च कृत्स्नमादाय पाण्डवेभ्यो न्यवेदयत् ॥ २.७८.१०७ ॥
हे नराधिपा, वेग आणि बलयुक्त, तरुण घोड्यांसह संपूर्ण खंडणी घेऊन त्याने पांडवांना अर्पण केली.
2.78.108
यज्ञसेनेन दासीनां सहस्राणि चतुर्दश ।
दासानामयुतं चैव सदाराणां विशाम्पते ॥ २.७८.१०८ ॥
यज्ञसेनाने चौदा हजार दासी आणि दहा हजार दास त्यांच्या पत्नींसह दिले, हे प्रजापते.
2.78.109
गजयुक्ता महाराज रथाः षड्विंशतिस्तथा ।
राज्यं च कृत्स्नं पार्थेभ्यो यज्ञार्थं वै निवेदितम् ॥ २.७८.१०९ ॥
हे महाराज, हत्तींनी जोडलेले सव्वीस रथ आणि संपूर्ण राज्य यज्ञासाठी पांडवांना अर्पण केले आहे.
2.78.110
वासुदेवोऽपि वार्ष्णेयो मानं कुर्वन्किरीटिनः ।
अददद्गजमुख्यानां सहस्राणि चतुर्दश ॥ २.७८.११० ॥
वृष्णिवंशीय वासुदेवानेही किरीटीचा (अर्जुनाचा) मान राखत चौदा हजार श्रेष्ठ हत्ती दिले.
2.78.111
आत्मा हि कृष्णः पार्थस्य कृष्णस्यात्मा धनञ्जयः ।
यद्ब्रूयादर्जुनः कृष्णं सर्वं कुर्यादसंशयम् ॥ २.७८.१११ ॥
कृष्ण हा पार्थाचा आत्मा आहे आणि धनंजय हा कृष्णाचा आत्मा आहे. अर्जुन कृष्णाला जे सांगेल ते कृष्ण निःसंशय करील.
2.78.112
कृष्णो धनञ्जयस्यार्थे स्वर्गलोकमपि त्यजेत् ।
तथैव पार्थः कृष्णार्थे प्राणानपि परित्यजेत् ॥ २.७८.११२ ॥
धनंजयासाठी कृष्ण स्वर्गलोकही सोडील; तसेच पार्थ कृष्णासाठी प्राणही सोडील.
2.78.113
सुरभींश्चन्दनरसान्हेमकुम्भसमास्थितान् ।
मलयाद्दर्दुराच्चैव चन्दनागुरुसञ्चयान् ॥ २.७८.११३ ॥
सोन्याच्या कलशांत ठेवलेले सुगंधी चंदनरस, मलय आणि दर्दुर पर्वतांवरून आलेले चंदन व अगरूंचे ढीग.
2.78.114
मणिरत्नानि भास्वन्ति काञ्चनं सूक्ष्मवस्त्रकम् ।
चोलपाण्ड्यावपि द्वारं न लेभाते ह्युपस्थितौ ॥ २.७८.११४ ॥
तेजस्वी मणि-रत्ने, सोने आणि सूक्ष्म वस्त्रे; चोल आणि पांड्य राजेही उपस्थित होऊनही प्रवेशद्वार मिळवू शकले नाहीत.
2.78.115
समुद्रसारं वैदूर्यं मुक्तासङ्घांस्तथैव च ।
शतशश्च कुथांस्तत्र सिंहलाः समुपाहरन् ॥ २.७८.११५ ॥
समुद्राचे सार असलेली वैडूर्यरत्ने, मोत्यांच्या राशी आणि तसेच शेकडो मौल्यवान गालिचे तेथे सिंहलद्वीपातील लोकांनी भेट म्हणून आणले.
2.78.116
संवृता मणिचीरैस्तु श्यामास्ताम्रान्तलोचनाः ।
ता गृहीत्वा नरास्तत्र द्वारि तिष्ठन्ति वारिताः ॥ २.७८.११६ ॥
मण्यांच्या वस्त्रांनी झाकलेल्या, सावळ्या, तांबूस कडा असलेल्या डोळ्यांच्या स्त्रिया — त्यांना आणणारे पुरुष तेथे दारात अडवले जाऊन उभे आहेत.
2.78.117
प्रीत्यर्थं ब्राह्मणश्चैव क्षत्रियाश्च विनिर्जिताः ।
उपाजह्रुर्विशश्चैव शूद्राः शुश्रूषवस्तथा ॥ २.७८.११७ ॥
प्रसन्नतेसाठी ब्राह्मण, जिंकलेले क्षत्रिय, वैश्य आणि सेवेसाठी तत्पर शूद्र यांनीही भेटी आणल्या.
2.78.118
प्रीत्या च बहुमानाच्चाप्युपागच्छन्युधिष्ठिरम् ।
सर्वे म्लेच्छाः सर्ववर्णा आदिमध्यान्तजास्तथा ॥ २.७८.११८ ॥
प्रेमाने आणि मोठ्या आदराने युधिष्ठिराजवळ आले — सर्व म्लेच्छ, सर्व वर्णांचे लोक, तसेच आदि-मध्य-अन्तज जन.
2.78.119
नानादेशसमुत्थैश्चन नानाजितिभिरेव च ।
पर्यस्त इव लोकोऽयं युधिष्ठिरनिवेशने ॥ २.७८.११९ ॥
विविध देशांतून आलेल्या वस्तूंनी आणि अनेक विजयांनी हे जग जणू युधिष्ठिराच्या निवासात पसरले आहे.
2.78.120
उच्चावचानुपग्राहान्राजभिः प्रापितान्बहून् ।
शत्रूणां पश्यतो दुःखान्मुमूर्षा मे व्यजायत ॥ २.७८.१२० ॥
राजांनी आणलेल्या विविध, उच्च-नीच भेटी शत्रूंच्या देखत पाहून दुःखाने मरण्याची इच्छा माझ्या मनात निर्माण झाली.
2.78.121
भृत्यास्तु ये पाण्डवानां तांस्ते वक्ष्यामि पार्थिव ।
येषामामं च पक्वं च संविधत्ते युधिष्ठिरः ॥ २.७८.१२१ ॥
हे राजा, पांडवांचे जे सेवक आहेत त्यांच्याविषयी मी तुम्हाला सांगतो. ज्यांच्यासाठी युधिष्ठिर कच्चे व शिजवलेले अन्न तयार करवतो.
2.78.122
अयुतं त्रीणि पद्मानि गजारोहाः ससादिनः ।
थानामर्बुदं चापि पादाता बहवस्तथा ॥ २.७८.१२२ ॥
दहा हजार, तीन पद्मे गजारोहक आणि अश्वारोहक; रथांचा एक अर्बुद, आणि तसेच पायदळही पुष्कळ.
2.78.123
प्रमीयमाणमां च पच्यमानं तथैव च ।
विसृज्यमानं चान्यत्र पुण्याहस्वन एव च ॥ २.७८.१२३ ॥
मोजले जाणारे कच्चे अन्न, तसेच शिजवले जाणारे, इतरत्र वाटले जाणारे, आणि पुण्याहाचा घोषही.
2.78.124
नाभुक्तवन्तं नापीतं नालङ्कृतमसत्कृतम् ।
पश्यं सर्ववर्णानां युधिष्ठिरनिवेशने ॥ २.७८.१२४ ॥
युधिष्ठिराच्या निवासात सर्व वर्णांमध्ये मी असा कोणी पाहिला नाही जो जेवला नाही, प्यायला नाही, अलंकृत नाही किंवा सत्कारित नाही.
2.78.125
अष्टाशीतिसहस्राणि स्नातका गृहमेधिनः ।
त्रिंशद्दासीक एकैको यान्बिभर्ति युधिष्ठिरः।
सुप्रीताः परितृष्टाश्च ते ह्याशंसत्त्यरिक्षयम् ॥ २.७८.१२५ ॥
अठ्ठ्याऐंशी हजार स्नातक, गृहस्थ; त्यांपैकी प्रत्येकाला युधिष्ठिर तीस दासींसह पोसतो. ते अत्यंत प्रसन्न व संतुष्ट होऊन शत्रूंचा क्षय इच्छितात.
2.78.126
दशान्यानि सहस्राणि यतीनामूर्ध्वरेतसाम् ।
भुञ्जते रुक्मपात्रीभिर्युधिष्ठिरनिवेशने ॥ २.७८.१२६ ॥
युधिष्ठिराच्या निवासात ऊर्ध्वरेता असलेले दहा हजार यती सोन्याच्या पात्रांतून जेवतात.
2.78.127
अभुक्तं भुक्तवद्वापि सर्वमाकुब्जवामनम् ।
अभुञ्जाना याज्ञसेनी प्रत्यवैक्षद्विशाम्पते ॥ २.७८.१२७ ॥
न खाल्लेलेही खाल्ल्यासारखे होते; कुबडे आणि बुटके सर्वजण तेथे होते. हे प्रजापते, न खाणारी याज्ञसेनी चहूकडे पाहू लागली.
2.78.128
द्वौ करौ न प्रयच्छेतां कुन्तीपुत्राय भारत ।
साम्बन्धिकेनपाञ्चालाः सख्येनान्धकवृष्णयः ॥ २.७८.१२८ ॥
हे भरतवंशजा, कुंतीपुत्राला दोन हात दिले गेले नाहीत; पांचाल नात्यामुळे आणि अंधक-वृष्णी मैत्रीमुळे (त्याच्या सोबत होते).