మహాభారతం · అధ్యాయం 2.78
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.78.1
यन्मया पाण्डवोयानां दृष्टं तच्छृणु भारत ।
आहृतं भूमिपालैर्हि वसु मुख्यं ततस्ततः ॥ २.७८.१ ॥
భారతా, పాండవుల కోసం నేను చూసిన కానుకలను విను. రాజులు శ్రేష్ఠమైన సంపదను తెచ్చారు; తరువాత, ఇంకా తరువాత.
2.78.2
नाविदं मूढमात्मानं दृष्ट्वाहं तदरेर्धनम् ।
फलतो भूमितो वाऽपि प्रतिपद्यस्व भारत ॥ २.७८.२ ॥
భారతా, శత్రువు ఆ ధనాన్ని చూసి నన్ను నేను మూర్ఖునిగా భావించాను. ఫలం నుంచో భూమి నుంచో, దానిని గ్రహించు.
2.78.3
और्णान्बैलान्वार्षदंशान् जातरूपपरिष्कृतान् ।
प्रावाराजिनमुख्यांश्च काम्भोजः प्रददौ बहून् ॥ २.७८.३ ॥
కాంబోజుడు ఉన్ని దుప్పట్లు, ఎద్దులు, బంగారంతో అలంకరించిన వర్షరక్షక వస్త్రాలు, శ్రేష్ఠమైన శాలువాలు, జింకచర్మాలు అనేకం ఇచ్చాడు.
2.78.4
अश्वांस्तित्तिरिकल्माषांस्त्रिशतं शुकनासिकान् ।
अष्ट्रवामीस्त्रिगर्ताश्च पुष्टाः पीलुशमीङ्गुदैः ॥ २.७८.४ ॥
మూడు వందల గుర్రాలు, కౌజు-పిట్ట మచ్చలు, చిలుక ముక్కు గల గుర్రాలు, ఒంటెలు. త్రిగర్తులు పీలు, శమీ, ఇంగుదీ మేతతో బలిసినవారు.
2.78.5
गोपाः स्वीयेन सहितास्तदादाय चतुष्पदम् ।
वसातयोऽन्यद्द्रव्यं द्वारि तस्यावतस्थिरे ॥ २.७८.५ ॥
గోపాలురు తమ వారితో కలిసి ఆ చతుష్పాదులను తీసుకువచ్చారు. వసాతులు ఇతర సరుకులతో అతని ద్వారం వద్ద నిలిచారు.
2.78.6
कमण्डलूनुपादाय जातरूपमयञ्छिवान् ।
रत्नानि च हिरण्यं च सुवर्णं चैव केवलम्। ॥ २.७८.६ ॥
బంగారంతో చేసిన శుభ కమండలాలు, రత్నాలు, బంగారం, కేవలం స్వచ్ఛమైన బంగారం కూడా తీసుకువచ్చారు.
2.78.7
प्रीयमाणः प्रसन्नात्मा स्वयं स्वजनसंवृतः ।
त्रैखर्वो रथमुख्येशः पाण्डवाय न्यवेदयत् ॥ २.७८.७ ॥
ఆనందంతో, ప్రసన్న మనస్కుడై, తన బంధువుల మధ్య ఉన్న రథవీరుల అధిపతి త్రైఖర్వుడు పాండవునికి సమర్పించాడు.
2.78.8
यश्च स द्विजमुख्येन राज्ञः शङ्खो निवेदितः ।
प्रीत्या दत्तः कुविन्देन धर्मराजाय धीमते ॥ २.७८.८ ॥
శ్రేష్ఠ బ్రాహ్మణుడు రాజుకు సమర్పించిన ఆ శంఖాన్ని కువిందుడు ప్రీతితో బుద్ధిమంతుడైన ధర్మరాజుకు ఇచ్చాడు.
2.78.9
तं सर्वे भ्रातरो भ्रात्रे ददुः शङ्खं किरीटिने ।
तं प्रत्यगृह्णाद्बीभत्सुस्तोयजं हेममालिनम् ॥ २.७८.९ ॥
సోదరులందరూ ఆ శంఖాన్ని కిరీటధారియైన సోదరునికి ఇచ్చారు; బీభత్సుడు (అర్జునుడు) నీటిలో పుట్టి బంగారు మాల ధరించిన ఆ శంఖాన్ని స్వీకరించాడు.
2.78.10
चित्रं निष्कसहस्रेण भ्राजमानं स्वतेजसा ।
रुचिरं दर्शनीयं च पूजितं विश्वकर्मणा ॥ २.७८.१० ॥
తన తేజస్సుతో మెరిసే ఆ అద్భుత శంఖం వేయి నిష్కాల విలువైనది; అందమైనది, చూడ ముచ్చటైనది, విశ్వకర్మచే పూజితమైనది.
2.78.11
अधारयच्च धर्मश्च तं नमस्य पुनः पुनः ।
योऽनादनेऽपि नदति स ननादाधिकं तदा ॥ २.७८.११ ॥
ధర్ముడు కూడా దాన్ని ధరించి, మళ్ళీ మళ్ళీ నమస్కరించాడు. ఊదకపోయినా మోగే ఆ శంఖం అప్పుడు మరింత గట్టిగా మ్రోగింది.
2.78.12
प्रणादाद्भूमिपास्तस्य पेतुर्हीनाः खतेजसा ।
धृष्टद्युम्नः पाण्डवाश्च सात्यकिः केशवोऽष्टमः ॥ २.७८.१२ ॥
ఆ ధ్వనికి రాజులు తమ తేజస్సు కోల్పోయి కూలిపోయారు; ధృష్టద్యుమ్నుడు, పాండవులు, సాత్యకి, ఎనిమిదవవాడు కేశవుడు (కృష్ణుడు).
2.78.13
सत्वेन स्वेन सम्पन्ना अन्योन्यप्रियकारिणः ।
विसञ्ज्ञान्भूमिपान्दृष्ट्वा मां च ते प्राहसंस्तदा ॥ २.७८.१३ ॥
తమ స్వశక్తితో సంపన్నులై, ఒకరికొకరు ప్రియం చేసేవారై, రాజులు స్పృహ తప్పి పడటం, నన్ను చూసి అప్పుడు వారు నవ్వారు.
2.78.14
ततः प्रहृष्टो बीभत्सुरददाद्धेमशृङ्गिणः ।
शताननडुहान्पञ्च द्विजमुख्याय भारत ॥ २.७८.१४ ॥
అప్పుడు సంతోషించిన బీభత్సుడు (అర్జునుడు) ఓ భారతా, బంగారు కొమ్ములున్న ఐదు వందల ఎద్దులను శ్రేష్ఠ బ్రాహ్మణునికి ఇచ్చాడు.
2.78.15
सुमुखेन बलिर्मुख्यः प्रेषितोऽजातशत्रवे ।
कुविन्देन हिरण्यं च वासांसि विविधानि च ॥ २.७८.१५ ॥
సుముఖుని ద్వారా ప్రధాన కప్పం అజాతశత్రువు (యుధిష్ఠిరుని) కోసం పంపబడింది; కువిందుని ద్వారా బంగారం, వివిధ వస్త్రాలు.
2.78.16
काश्मीरराजो मार्द्वीकं शुद्धं च सरसं मधु ।
बलिं च कुत्स्नमादाय पाण्डवायाभ्युटपागमत् ॥ २.७८.१६ ॥
కాశ్మీర రాజు శుద్ధమైన ద్రాక్ష మద్యం, రసమైన తేనె, పూర్తి కప్పం తీసుకుని పాండవుని వద్దకు వచ్చాడు.
2.78.17
यवना हयानुपादाय पार्वतीयान्मनोजवान् ।
आसनानि महार्हाणि कम्बलांश्च महाधनान् ॥ २.७८.१७ ॥
యవనులు మనస్సంత వేగవంతమైన పర్వతీయ గుర్రాలను, అత్యంత విలువైన ఆసనాలను, మహా విలువైన దుప్పట్లను తెచ్చారు.
2.78.18
नवान्सूक्ष्मांश्च हृद्यांश्च परार्थ्यान्सुप्रदर्शनान् ।
अन्यच्च विविधं रत्नं द्वारि ते न्यवतस्थिरे ॥ २.७८.१८ ॥
కొత్త, సూక్ష్మమైన, హృద్యమైన, అత్యుత్తమమైన, చూడ చక్కనైన (వస్త్రాలు) మరియు ఇతర వివిధ రత్నాలు నీ ద్వారం వద్ద నిలిచి ఉన్నాయి.
2.78.19
श्रुतायुरपि कालिङ्गो मणिरत्नमनुत्तमम् ।
अङ्गः स्त्रियो दर्शनीया जातरूपविभूषिताः ॥ २.७८.१९ ॥
కళింగ రాజు శ్రుతాయువు కూడా అనుపమమైన మణిరత్నాలను తెచ్చాడు; అంగ రాజు బంగారు ఆభరణాలతో అలంకరించిన అందమైన స్త్రీలను సమర్పించాడు.
2.78.20
वङ्गो जाम्बूनदमयान्पर्यङ्गाञ्छतशो नृप ।
दक्षिणात्सागराभ्याशात्प्रावारांश्च परश्शतम् ॥ २.७८.२० ॥
ఓ రాజా, వంగ రాజు వందలాది బంగారు మంచాలను ఇచ్చాడు; దక్షిణ సముద్ర తీరం నుండి వందకు పైగా ఉన్ని దుప్పట్లు వచ్చాయి.
2.78.21
औदकानि सरत्नानि बलिं चादाय भारत ।
अन्येभ्यो भूमिपालेभ्यः पाण्डवाय न्यवेदयत् ॥ २.७८.२१ ॥
ఓ భరతా, జలజాతాలైన రత్నాలతో కూడిన కప్పాన్ని స్వీకరించి, ఇతర భూపాలురతో కలిసి పాండవునికి సమర్పించాడు.
2.78.22
दार्दुरं चन्दनं मुख्यं भारं षण्णवति द्रुतम् ।
पाण्डवाय ददौ पाण्ड्यः शङ्खांस्तावत एव च ॥ २.७८.२२ ॥
పాండ్య రాజు వేగంగా పాండవునికి శ్రేష్ఠమైన దార్దుర చందనపు తొంభై ఆరు భారాలను, అంతే సంఖ్యలో శంఖాలను ఇచ్చాడు.
2.78.23
चन्दनागरु चानन्तं मुक्तावैडूर्यचित्रिताः ।
चोलश्च केरलश्चोमौ ददतुः पाण्डवाय वै ॥ २.७८.२३ ॥
చందనం, అగరు, ఆనంతం (సుగంధ కలప), ముత్యాలు వైడూర్యాలతో అలంకరించినవి; చోళుడు, కేరళుడు ఇద్దరూ పాండవునికి ఇచ్చారు.
2.78.24
अश्मको हेमशृङ्गीश्च दोग्ध्रीर्हेमविभूषितः ।
सवत्साः कुम्भदोहाश्च सहस्राण्यददाद्दश ॥ २.७८.२४ ॥
అశ్మక రాజు బంగారు కొమ్ముల, బంగారు అలంకారాల పాడి ఆవులను, దూడలతో, కుండల కొద్దీ పాలిచ్చేవి పదివేలు ఇచ్చాడు.
2.78.25
सैन्धवानां सहस्राणि हयानां पञ्चविंशतिम् ।
अददात्सैन्धवो राजा हेममाल्यैरलङ्कृतान् ॥ २.७८.२५ ॥
సింధు రాజు బంగారు మాలలతో అలంకరించిన ఇరవై ఐదు వేల సైంధవ అశ్వాలను ఇచ్చాడు.
2.78.26
सौवीरो हस्तिभिर्युक्तान्रथांश्च त्रिशतं परान् ।
जातरूपपरिष्कारान्मणिरत्नविभूषितान् ॥ २.७८.२६ ॥
సౌవీర రాజు ఏనుగులు పూన్చిన మూడు వందల శ్రేష్ఠ రథాలను ఇచ్చాడు; అవి బంగారంతో అలంకరించి మణిరత్నాలతో విభూషితమైనవి.
2.78.27
मध्यन्दिनार्कप्रतिमांस्तेजसा ज्वलितानिव ।
बलिं च कृत्स्नमादाय पाण्डवाय न्यवेदयत् ॥ २.७८.२७ ॥
మధ్యాహ్న సూర్యుని వలె తేజస్సుతో ప్రకాశించేవాటిని, పూర్తి కానుకను తీసుకుని పాండవునికి సమర్పించాడు.
2.78.28
अवन्तिराजो रत्नानि विविधानि सहस्रशः ।
हाराङ्गदांश्च मुख्यान्वै विविधं च विभूषणम् ॥ २.७८.२८ ॥
అవంతి రాజు వేలకొద్దీ వివిధ రత్నాలను, ప్రధాన హారాలను భుజకీర్తులను, విభిన్న ఆభరణాలను ఇచ్చాడు.
2.78.29
दासीनामयुतं चापि बलिमादाय भारत ।
सभाद्वारि नरश्रेष्ठ दिदृक्षुरवतिष्ठते ॥ २.७८.२९ ॥
భారతా, పది వేల దాసీల కానుకను తీసుకుని, నరశ్రేష్ఠా, సభ ద్వారం వద్ద నిన్ను చూడాలని కోరుకుంటూ నిలబడి ఉన్నాడు.
2.78.30
दशार्णश्चेदिराजश्च शूरसेनश्च वीर्यवान् ।
वस्त्राणि मुख्यान्यादाय रत्नानि विविधानि च।
बलिं च कृत्स्नमादाय पाण्डवाय न्यवेदयत् ॥ २.७८.३० ॥
దశార్ణ, చేది రాజులు, పరాక్రమవంతుడైన శూరసేనుడు ప్రధాన వస్త్రాలను, వివిధ రత్నాలను తీసుకుని, పూర్తి కానుకను పాండవునికి సమర్పించారు.
2.78.31
काशिराजेन हृष्टेन बली राज्ञि निवेदितः ।
अशीतिगोसहस्राणि शतान्यष्टौ च दन्तिनाम् ॥ २.७८.३१ ॥
కాశిరాజు సంతోషంతో రాజుకు కప్పాన్ని సమర్పించాడు: ఎనభై వేల ఆవులు, ఎనిమిది వందల ఏనుగులు.
2.78.32
अयुतं च नदीजानां हयानां हेममालिनाम् ।
विविधानि च रत्नानि काशिराजो बलिं ददौ ॥ २.७८.३२ ॥
కాశిరాజు బంగారు మాలలు ధరించిన నది-జాత గుర్రాలు పది వేలు, అనేక రత్నాలు కప్పంగా ఇచ్చాడు.
2.78.33
कृतक्षणश्च वैदेहः कौसलश्च बृहद्बलः ।
ददतुर्वाजिमुख्यांश्च सहस्राणि चतुर्दश ॥ २.७८.३३ ॥
కృతక్షణుడు, విదేహ రాజు, కోసల రాజు బృహద్బలుడు కలిసి పధ్నాలుగు వేల ఉత్తమ గుర్రాలు ఇచ్చారు.
2.78.34
शैब्यो वसादिभिः सार्धं त्रिगर्तो मालवैः सह ।
तेभ्यो रत्नानि ददतुरेकैको भूमिपोऽमितम् ॥ २.७८.३४ ॥
శైబ్యుడు వసుడు మొదలైన వారితో, త్రిగర్తుడు మాళవులతో కలిసి; ప్రతి రాజు అపారమైన రత్నాలు ఇచ్చాడు.
2.78.35
हारान्मुख्यान्परार्ध्यांश्च विविधं च विभूषणम् ।
शतं दासीसहस्राणि कार्पासिकनिवासिनाम् ॥ २.७८.३५ ॥
ఉత్తమ విలువైన హారాలు, అనేక ఆభరణాలు; కార్పాసిక దేశవాసుల నూరు వేల దాసీలు.
2.78.36
श्यामास्तन्वीर्दीर्घकेशीर्हेमाभरणभूषिताः ।
बलिं च कृत्स्नमादाय भारुकच्छो नरर्षभ ॥ २.७८.३६ ॥
నల్లని వర్ణం, సన్నని శరీరం, పొడవైన జుట్టు గల, బంగారు ఆభరణాలతో అలంకరించిన స్త్రీలు; ఓ నరశ్రేష్ఠా, భారుకచ్ఛ రాజు సమస్త కప్పాన్ని తెచ్చాడు.
2.78.37
शुद्धान्विप्रोत्तमार्हांश्च कम्बलप्रवरान्ददौ ।
ते सर्वे पाण्डुपुत्रस्य द्वार्यतिष्ठन्दिदृक्षवः ॥ २.७८.३७ ॥
అతడు పవిత్రమైన, శ్రేష్ఠ బ్రాహ్మణులకు తగిన ఉత్తమ కంబళ్ళను ఇచ్చాడు. పాండు పుత్రుణ్ణి చూడాలనే కోరికతో వారంతా ద్వారం వద్ద నిలిచారు.
2.78.38
उपायनं यदा दद्युस्तदा द्वारमलभ्यत ।
इन्द्रकृष्टैर्वर्धयन्ति धान्यैर्नदमुखैस्तु ये ॥ २.७८.३८ ॥
వారు కానుకలు ఇచ్చినప్పుడే ద్వారాన్ని చేరగలిగారు. ఇంద్రుని వర్షంతో పండిన ధాన్యాలతో, నదీముఖాల సంపదతో వృద్ధి చేసేవారు వారు.
2.78.39
समुद्रनिकटे जाताः परिसिन्धुनिवासिनः ।
ते वै द्रुमाः पारदाश्च काश्यकैरातकैः सह ॥ २.७८.३९ ॥
సముద్రం సమీపంలో పుట్టి సింధు చుట్టూ నివసించేవారు — ద్రుములు, పారదులు, కాశ్యకులు, ఐరకులతో కలిసి వచ్చారు.
2.78.40
बलिं विविधमादाय रत्नानि विविधानि च ।
अजाविकं गोहिरण्यं खरोष्ट्रं फलवन्मधु ॥ २.७८.४० ॥
వివిధ కానుకలు, వివిధ రత్నాలు తెచ్చారు; మేకలు, గొర్రెలు, ఆవులు, బంగారం, గాడిదలు, ఒంటెలు, పండ్లతో కూడిన తేనె.
2.78.41
कम्बलान्विविधांश्चैव द्वारि तिष्ठन्ति वारिताः ।
प्राग्ज्योतिषपतिः शूरो म्लेच्छानामधिपो बली ॥ २.७८.४१ ॥
వివిధ కంబళ్ళతో వారు ద్వారం వద్ద ఆపబడి నిలిచి ఉన్నారు. ప్రాగ్జ్యోతిషపతి శూరుడు, మ్లేచ్ఛుల అధిపతి, బలవంతుడు.
2.78.42
यवनैः सहितो राजा भगदत्तो महाबलः ।
आजानेयान्हयाञ्छीघ्रमादायानिलरंहसः ॥ २.७८.४२ ॥
యవనులతో కూడిన మహాబలుడైన రాజు భగదత్తుడు, గాలివేగం గల ఉత్తమ గుర్రాలను త్వరగా తీసుకువచ్చాడు.
2.78.43
बलिं च कृत्स्नमादाय द्वारि तिष्ठति वारितः ।
अश्वसारमयान्भाण्डाञ्छुभान्दन्तत्सरूनसीन् ॥ २.७८.४३ ॥
కప్పాన్ని పూర్తిగా తీసుకుని ఆయన ద్వారం వద్ద అడ్డగించబడి నిలిచి ఉన్నాడు — గుర్రపు సామగ్రితో చేసిన అందమైన పాత్రలు, దంతపు పిడులున్న కత్తులు.
2.78.44
प्राग्ज्योतिषाधिपो दत्त्वा भगदत्तोऽव्रजत्तदा ।
व्यक्षाङ्ख्यक्षांल्ललाटाक्षान्नानादिग्भ्यः समागतान् ॥ २.७८.४४ ॥
ప్రాగ్జ్యోతిషాధిపతి భగదత్తుడు అప్పుడు కప్పం ఇచ్చి వెళ్ళిపోయాడు. వివిధ దిశల నుండి వచ్చి సమకూడిన ఒంటికన్ను, కన్నులున్న, నుదుటికన్ను వారిని కూడా చూశాను.
2.78.45
औष्णीषआनहयांश्चैव बाहुकान्पुरुषादकान् ।
एकपादांश्च तत्राहमपश्यं द्वारि वारितान् ॥ २.७८.४५ ॥
తలపాగా ధరించినవారిని, పొడవైన బాహువులున్నవారిని, నరభక్షకులను, ఒంటికాలివారిని కూడా అక్కడ ద్వారం వద్ద అడ్డగించబడినట్లు నేను చూశాను.
2.78.46
बल्यर्थं ददतस्तस्य हिरण्यं रजतं वसु ।
इन्द्रगोपकसङ्काशाञ्छुकवर्णान्मनोजवान् ॥ २.७८.४६ ॥
కప్పంగా ఇచ్చిన అతని బంగారం, వెండి, ధనంతో పాటు — ఇంద్రగోపకీటకంలా, చిలుక వర్ణంలో, మనోవేగం గల (గుర్రాలు).
2.78.47
तथैवेन्द्रायुधनिभान्सन्ध्याभ्रसदृशानपि ।
अनेकवर्णानारण्यान्गृहीत्वाश्वांस्तथा बहून् ॥ २.७८.४७ ॥
అలాగే ఇంద్రధనుస్సు, సంధ్యామేఘాల వంటి, అనేక వర్ణాల, అడవిలో పెరిగిన అనేక గుర్రాలను కూడా తీసుకున్నారు.
2.78.48
जातरूपमनर्घ्यं च ददुस्तस्यैकपादकाः ।
सिंहलश्च तदा राजा परिगृह्य धनं बहु ॥ २.७८.४८ ॥
ఒంటికాలివారు అతనికి అమూల్యమైన బంగారం ఇచ్చారు; అప్పుడు సింహల రాజు కూడా అధిక ధనాన్ని స్వీకరించి.
2.78.49
गोशीर्षं हरितश्यामं चन्दनप्रवरं महत् ।
भाराणां शतमेकं तु द्वारि तिष्ठति वारितः ॥ २.७८.४९ ॥
గోశీర్షం అనే ఆకుపచ్చ-నలుపు రంగు శ్రేష్ఠ చందనం వందభారాలు ద్వారం వద్ద నిలిచి ఉంది, ఆపబడి.
2.78.50
ये नग्नविषया राजन्बर्बरेयाश्च विश्रुताः ।
शतं दासीसहस्राणां कम्बलांश्च सहस्रशः।
परिगृह्य महाराज द्वारि तिष्ठन्ति वारिताः ॥ २.७८.५० ॥
ఓ రాజా, నగ్న దేశాల వారు, ప్రసిద్ధ బర్బరేయులు వందమంది దాసీలను వేలకొద్దీ దుప్పట్లను తెచ్చి, మహారాజా, ద్వారం వద్ద ఆపబడి నిలిచి ఉన్నారు.
2.78.51
पौण्ड्राश्च दामलिप्ताश्च यथाकामकृतो नृपाः ।
कालेयकं च रूप्यं च परिगृह्य परिच्छदान् ॥ २.७८.५१ ॥
పౌండ్రులు, దామలిప్తులు, ఇష్టమొచ్చినట్లు నడిచే రాజులు, కాలేయకం, వెండి, సామగ్రిని తెచ్చారు.
2.78.52
अगरून्स्फाटिकांश्चैव दन्ताञ्जातीफलानि च ।
तक्कोलांश्च लवङ्गाश्च कर्पूरांश्च महाबल ॥ २.७८.५२ ॥
అగరు, స్ఫటికాలు, ఏనుగు దంతాలు, జాజికాయలు, తక్కోలం, లవంగాలు, కర్పూరం కూడా, ఓ మహాబలుడా.
2.78.53
अन्यांश्च विविधान्द्रव्यान्परिगृह्योपतस्थिरे ।
एते सर्वे महात्मानो द्वारि तिष्ठन्ति वारिताः ॥ २.७८.५३ ॥
ఇతర వివిధ వస్తువులను తెచ్చి వారు హాజరయ్యారు. ఈ మహాత్ములందరూ ద్వారం వద్ద ఆపబడి నిలిచి ఉన్నారు.
2.78.54
शैलेयश्च ततो राजा पत्रोर्णान्परिगृह्य सः ।
द्वारि तिष्ठन्महाराज द्वारपालैर्निवारितः ॥ २.७८.५४ ॥
తరువాత శైలేయ రాజు పత్రోర్ణ వస్త్రాలను తెచ్చి, మహారాజా, ద్వారం వద్ద నిలిచి ఉన్నాడు, ద్వారపాలకులచే ఆపబడి.
2.78.55
चीना हूणाः कषाः काचाः पर्वतान्तरवासिनः ।
आहार्षुर्दशसाहस्रान्विन्नीतान्दिक्षु विंश्रुतान् ॥ २.७८.५५ ॥
పర్వతాల లోపల నివసించే చీనులు, హూణులు, కషులు, కాచులు—దిక్కులలో ప్రసిద్ధులైన పదివేల వినయవంతులను తీసుకువచ్చారు.
2.78.56
औष्णीकं कम्बलं चैव कीटजं मणिजं तथा ।
प्रमाणरागस्पर्शाढ्यं बाह्वीचीनसमुद्भवम् ॥ २.७८.५६ ॥
ఉన్ని దుప్పటులు, పురుగుల నుండి వచ్చిన పట్టు, మణుల నుండి వచ్చిన వస్త్రాలు—కొలతలో, రంగులో, స్పర్శలో సమృద్ధమైనవి, బాహ్వీ, చీనాల్లో పుట్టినవి.
2.78.57
रसान् गन्धान्प्रशंसन्तस्ततो द्वारमलभ्यत ।
खर्वटास्तोमराश्चैव शूरा वर्धनकास्तथा ॥ २.७८.५७ ॥
రసాలను, గంధాలను ప్రశంసిస్తూ అప్పుడు ద్వారానికి చేరుకున్నారు. ఖర్వటులు, తోమరులు, శూరులు, వర్ధనకులు కూడా (వచ్చారు).
2.78.58
चेलान्बहुविधान्गृह्य द्वारि तिष्ठन्ति वारिताः ।
प्राक्कोटा नाटकेयाश्च नन्दीनगरकास्तथा ॥ २.७८.५८ ॥
అనేక రకాల వస్త్రాలను తీసుకుని ద్వారం వద్ద అడ్డుకోబడి నిలిచి ఉన్నారు. ప్రాక్కోటులు, నాటకేయులు, నందినగరకులు కూడా (ఉన్నారు).
2.78.59
नापितास्त्रैपुराश्चैव पञ्चमेयाः सहोरुजाः ।
तथा चाटविकाः सर्वे नानाद्रव्यपरिच्छदान् ॥ २.७८.५९ ॥
నాపితులు, త్రైపురులు, పంచమేయులు, ఉరుజులతో కలిసి; అలాగే అందరు అటవీ ప్రజలు, అనేక రకాల వస్తువులతో.
2.78.60
परिगृह्य महाराज द्वारि तिष्ठन्ति वारिताः ।
शकास्तुषाराः कौरव्य रोमकाः शृङ्गिणोश्मकाः ॥ २.७८.६० ॥
మహారాజా, (కానుకలు) తీసుకుని ద్వారం వద్ద అడ్డుకోబడి నిలిచి ఉన్నారు. శకులు, తుషారులు, కౌరవ్యా, రోమకులు, శృంగులు, అశ్మకులు.
2.78.61
बलादूरुगमा राजन्गणितं चार्बुदं मया ।
कूटीकृतं सुवर्णं च पद्मकिञ्जल्कसंनिभम् ॥ २.७८.६१ ॥
ఓ రాజా, బలవంతంగా తెచ్చిన (ఊరుగములు) నేను లెక్కించిన ఒక అర్బుదం; కూటాలుగా చేసిన బంగారం, పద్మ కింజల్కం వంటిది.
2.78.62
शितान्दीर्घानसीनन्यान्यष्टिशक्तिपरश्वथान् ।
श्लक्ष्णं वस्त्रमकार्पसमाविकं मृदु चाजिनम् ॥ २.७८.६२ ॥
పదునైన పొడవైన కత్తులు, ఇతర కర్రలు, శక్తులు, గొడ్డళ్లు; నున్నని పత్తి, ఉన్ని వస్త్రాలు, మెత్తని చర్మాలు.
2.78.63
बलं मत्तं समादाय द्वारि तिष्ठन्ति वारिताः ।
आसनानि महार्हाणि यानानि शयनानि च ॥ २.७८.६३ ॥
మత్త సైన్యాన్ని తీసుకుని ద్వారం వద్ద అడ్డగించబడి నిలిచారు; అమూల్యమైన ఆసనాలు, వాహనాలు, పడకలు కూడా.
2.78.64
मणिकाञ्चनचित्राणि गजदन्तमयानि च ।
रथांश्च विविधाकाराञ्जाम्बूनदपरिष्कृतान् ॥ २.७८.६४ ॥
మణులు బంగారంతో చిత్రితమైనవి, ఏనుగు దంతాలతో చేయబడినవి, వివిధాకారపు రథాలు, జాంబూనద బంగారంతో అలంకరించినవి.
2.78.65
हयैर्विनीतैः सम्पन्नान्वैयाघ्रपरिवारितान् ।
विचित्रान्सपरिस्तोमांश्चापानि विविधानि च। ॥ २.७८.६५ ॥
శిక్షితమైన గుర్రాలతో సంపన్నమైనవి, పులి చర్మాలతో చుట్టబడినవి, విచిత్రమైనవి, కప్పులతో; వివిధ విల్లులు కూడా.
2.78.66
नाराचानर्घनाराचाञ्छस्त्राणि विविधानि च ।
एतद्द्रव्यं महद्गृह्य पूर्वदेशाधिपो नृपः ॥ २.७८.६६ ॥
నారాచాలు, విలువైన నారాచాలు, వివిధ ఆయుధాలు కూడా; ఈ గొప్ప ద్రవ్యాన్ని తీసుకుని తూర్పు దేశాధిపతి రాజు.
2.78.67
प्रविष्टो यज्ञसदनं पाण्डवस्य महात्मनः ।
जन्तुचेलान्द्विसाहस्रान्दुकूलान्ययुतानि च ॥ २.७८.६७ ॥
మహాత్ముడైన పాండవుని యజ్ఞశాలలో ప్రవేశించి, రెండు వేల ఉన్ని దుప్పట్లను, పదివేల పట్టు వస్త్రాలను (సమర్పించాడు).
2.78.68
कांस्यानि चैव भाण्डानि महार्हाणि कुथानि च ।
एतान्यन्यानि रत्नानि ददौ पार्थस्य वै मुदा ॥ २.७८.६८ ॥
కంచు పాత్రలను, అత్యంత విలువైన తివాసీలను, ఇతర రత్నాలను పార్థునికి సంతోషంగా ఇచ్చాడు.
2.78.69
अन्यान्बहुविधान्राजन्नरः सागरमाश्रिताः ।
रत्नानि विविधान्गृह्य ददुस्ते पाण्डवाय तु ॥ २.७८.६९ ॥
ఓ రాజా, సముద్రతీరంలో నివసించే ఇతర అనేక రకాల ప్రజలు నానా విధ రత్నాలను తెచ్చి పాండవునికి ఇచ్చారు.
2.78.70
मालवाश्च ततो राजन्रत्नानि विविधानि च ।
गोधूमानां च राजेन्द्र द्रोणानां कोटिसंमितम् ॥ २.७८.७० ॥
తరువాత, ఓ రాజా, మాళవులు నానా విధ రత్నాలను, ఓ రాజేంద్రా, కోటి ద్రోణాల గోధుమలను (సమర్పించారు).
2.78.71
अन्यांश्च विविधान्धान्यान्परिगृह्य महाबलः ।
पाण्डवाय ददौ प्रीत्या प्रविवेश महाध्वरम् ॥ २.७८.७१ ॥
ఇతర నానా విధ ధాన్యాలను తీసుకుని, మహాబలుడు ప్రీతితో పాండవునికి ఇచ్చి మహాయజ్ఞంలో ప్రవేశించాడు.
2.78.72
नानारत्नान्बहून्गृह्य सुराष्ट्राधिपतिर्नृपः ।
तैलकुम्भान्महाराज द्रोणानामयुतानि च ॥ २.७८.७२ ॥
సురాష్ట్ర అధిపతి రాజు నానా విధ రత్నాలను తీసుకుని, ఓ మహారాజా, నూనె కుండలను, పదివేల ద్రోణాలను (సమర్పించాడు).
2.78.73
गुडानपि स तान्स्वादून्सहस्रशकटैर्नृपः ।
एतानि सर्वाण्यादाय ददौ कुन्तीसुताय सः ॥ २.७८.७३ ॥
రాజు వేల బండ్ల మీద ఉన్న తీపి బెల్లాలను కూడా తీసుకుని, ఇవన్నీ కుంతీ కుమారునికి ఇచ్చాడు.
2.78.74
अन्ये च पार्थिवा राजन्नानादेशसमागताः ।
रत्नानि विविधान्गृह्य ददुस्ते कौरवाय तु ॥ २.७८.७४ ॥
రాజా, వివిధ దేశాల నుండి వచ్చిన ఇతర రాజులు కూడా అనేక రకాల రత్నాలు తీసుకుని కౌరవునికి ఇచ్చారు.
2.78.75
जम्बूद्वीपे समस्ते तु सराष्ट्रवनपर्वते ।
करं तु न प्रयच्छेत नास्ति पार्थस्य पार्थिवः ॥ २.७८.७५ ॥
జంబూద్వీపంలో రాష్ట్రాలు, అడవులు, పర్వతాలతో కూడిన సమస్త భూమిలో, పార్థునికి కప్పం ఇవ్వని రాజు ఎవడూ లేడు.
2.78.76
नरः सप्तसु वर्षेसु तद्यज्ञे नास्ति नागतः ।
क्रतुर्नानागणैः कीर्णो बभौ शक्रसदो यथा ॥ २.७८.७६ ॥
ఏడు ఖండాలలో ఏ మనుషుడూ ఆ యాగానికి రాకుండా లేడు; ఆ యాగం అనేక గణాలతో నిండి ఇంద్రసభలా ప్రకాశించింది.
2.78.77
इमांश्च दायान्विविधान्निबोध मम पार्थिव ।
यज्ञाप्थे राजभिर्दत्तान्महतो धनसञ्चयान् ॥ २.७८.७७ ॥
రాజా, నా ఈ వివిధ కానుకలను తెలుసుకో—యాగస్థలంలో రాజులు ఇచ్చిన గొప్ప ధనరాశులను.
2.78.78
मेरुमन्दरयोर्मध्ये शैलोदामभितो नदीम् ।
ये ते कीचकवेणूनां छायां रम्यामुपासते ॥ २.७८.७८ ॥
మేరు, మందరాల మధ్య, పర్వతం నుండి ప్రవహించే నది ఇరువైపులా, కీచక వెదురుల రమ్యమైన నీడలో నివసించేవారు.
2.78.79
खषा एकासनाद्यर्हाः प्रदरा दीर्घवेणवः ।
पारदाश्च कुलिन्दाश्च तङ्कणाः परतङ्कणाः ॥ २.७८.७९ ॥
ఖషులు, ఒకే ఆసనానికి తగిన ప్రదరులు, పొడవైన వేణువులు కలవారు, పారదులు, కులిందులు, తంకణులు, పరతంకణులు.
2.78.80
तद्वै पिपीलिकं नाम उद्धृतं यत्पिपीलिकैः ।
जातरूपं द्रोणमेयमहार्षुः कुञ्जशो नराः ॥ २.७८.८० ॥
చీమలు తవ్వి తీసిన పిపీలికమనే ఆ బంగారాన్ని, ద్రోణ కొలతతో కొలిచినదాన్ని, మనుషులు గుంపులుగా తెచ్చారు.
2.78.81
कृष्णवालांश्च चमराञ्छुक्लवालांस्तथा परान् ।
हिमवत्पुष्पजं चैव स्वादुक्षौद्ररसं बहु ॥ २.७८.८१ ॥
నల్లటి తోకల చామరాలు, తెల్లటి తోకల చామరాలు, ఇతరమైనవీ, హిమాలయ పుష్పాల నుండి పుట్టిన తీపి తేనె రసం అధికంగా.
2.78.82
उत्तरेभ्यः कुरुभ्यश्च व्यूढमाल्यैर्महात्मभिः ।
उत्तरादपि कैलासादोषधीः सुमहाबलाः ॥ २.७८.८२ ॥
ఉత్తర కురువుల నుండి, విశాలమైన మాలలు ధరించిన మహాత్ముల ద్వారా, ఉత్తరాన ఉన్న కైలాసం నుండి కూడా, అత్యంత బలమైన ఓషధులు.
2.78.83
पार्वतीयाश्चराजान आहृत्य प्रणताः स्थिताः ।
अजातशत्रवे राजन्द्वारि तिष्ठन्ति वारिताः ॥ २.७८.८३ ॥
పర్వతవాసులైన రాజులు కూడా కానుకలు తెచ్చి, వంగి నిలిచారు. రాజా, అజాతశత్రువు కోసం ద్వారం వద్ద ఆగి నిలిచి ఉన్నారు.
2.78.84
ये परार्घ्या हिमवतः सूर्योदयगिरेरनु ।
एवंरूपाः समुद्रान्ते लौहित्यमभितश्च ये ॥ २.७८.८४ ॥
హిమాలయం యొక్క, సూర్యోదయ పర్వతం వెంట ఉన్న ఉత్తమ (కానుకదారులు), ఇలాంటివారు, సముద్రతీరంలో, లౌహిత్య నదికి ఇరువైపులా ఉన్నవారు కూడా.
2.78.85
फलमूलाशना ये च किराताश्चर्मवाससः ।
चन्द्नागरुमुख्यानि महार्हान्कम्बलानि च ॥ २.७८.८५ ॥
పండ్లు, వేళ్లు తినే, చర్మ వస్త్రాలు ధరించే కిరాతులు; చందనం, అగరు వంటి ప్రధాన వస్తువులను, అమూల్యమైన కంబళ్లను కూడా (తెస్తారు).
2.78.86
चर्मरत्नसुवर्णानि गन्धानुच्चावचानि च ।
कैरातकीनामयुतं दासीनां च विशंपते ॥ २.७८.८६ ॥
చర్మం, రత్నాలు, బంగారం, రకరకాల సుగంధ ద్రవ్యాలు; ఓ విశంపతీ, కైరాతకుల పది వేల దాసీలను కూడా (తెస్తారు).
2.78.87
आहृत्य रमणीयार्थान्दूरगान्मृगपक्षिणः ।
निचितं पर्वतेभ्यश्च हिरण्यंभूरिवर्चसम् ॥ २.७८.८७ ॥
దూరం నుండి అందమైన వస్తువులు, మృగాలు, పక్షులు తెచ్చి, పర్వతాల నుండి పోగుచేసిన అతి తేజస్సు గల బంగారాన్ని (కూడా తెస్తారు).
2.78.88
बलिं च कृत्स्त्रमादाय द्वारि तिष्टन्ति वारिताः ।
कापव्या दरदा दर्वाः शूरा वै यमकास्तथा ॥ २.७८.८८ ॥
పూర్తి కప్పాన్ని తీసుకుని ద్వారం వద్ద అడ్డగించబడి నిలిచి ఉన్నారు — కాపవ్యులు, దరదులు, దర్వులు, శూరులు, యమకులు కూడా.
2.78.89
औदुम्बरा दुर्विभागा द्वारि तिष्टन्ति वारिताः ।
काश्मीराश्च कुमाराश्च गौरका हंसकास्तथा ॥ २.७८.८९ ॥
ఔదుంబరులు, దుర్విభాగులు ద్వారం వద్ద అడ్డగించబడి నిలిచి ఉన్నారు; కాశ్మీరులు, కుమారులు, గౌరకులు, హంసకులు కూడా అలాగే.
2.78.90
शिबित्रैगर्तयौधेया राजन्या मद्रकैः सह ।
वसुतेयाः समौलेया दाहक्षुद्रकमालवैः ॥ २.७८.९० ॥
శిబులు, త్రిగర్తులు, యౌధేయులు, రాజన్యులు మద్రకులతో కలిసి; వసుతేయులు, సమౌలేయులు, దాహులు, క్షుద్రకులు, మాళవులతో కలిసి (నిలిచి ఉన్నారు).
2.78.91
चौण्डिकाश्चौदकाश्चैव साल्वाश्चैव विशम्पते ।
अङ्कवङ्काश्च यवना अनवद्या गयैः सह ॥ २.७८.९१ ॥
చౌండికులు, చౌదకులు, సాల్వులు కూడా, ఓ విశంపతీ. అంగులు, వంగులు, యవనులు, నిర్దోషులు, గయులతో కలిసి.
2.78.92
सुजातयः श्रेणिमन्तः श्रेयांसः शस्त्रधारिणः ।
आहार्षुः क्षत्रिया वित्तं शतशोऽजातशत्रवै ॥ २.७८.९२ ॥
ఉత్తమ జన్మించినవారు, శ్రేణులుగా వ్యవస్థితులు, శ్రేష్ఠులు, ఆయుధధారులైన క్షత్రియులు అజాతశత్రువు కోసం వందల సార్లు ధనం తెచ్చారు.
2.78.93
वङ्काः कलिङ्गा मगधास्ताम्रलिप्ताः सपुण्ड्रकाः ।
दुकूलं कौशिकं चैव पत्रोर्णं चैव भारत ॥ २.७८.९३ ॥
వంగులు, కళింగులు, మగధులు, తామ్రలిప్తులు, పుండ్రకులతో; ఓ భారతా, దుకూలం, కౌశికం, పత్రోర్ణం కూడా.
2.78.94
उपावृत्ता नृपास्तस्य ददुः प्रीतिं न चागमन् ।
उच्यन्ते तत्र हि द्वार्स्थैर्बलिमादाय विष्ठिताः ॥ २.७८.९४ ॥
అతని నుండి తిరుగుబాటు చేసిన రాజులు అతనికి ప్రీతిని ఇవ్వలేదు, రానూ లేదు. అక్కడ ద్వారపాలకులచే బలిని తీసుకొని నిలిచినవారు అని చెప్పబడుతుంది.
2.78.95
ईषादन्तान्हेमकक्ष्यान्पद्मवर्णान्कुथावृतान् ।
शैलाभान्नित्यमत्तांश्चाप्यभितः काम्यकं सरः ॥ २.७८.९५ ॥
నాగలి కర్రలాంటి దంతాలు, బంగారు పట్టీలు, పద్మవర్ణులు, గుడ్డలతో కప్పబడినవారు, పర్వతాకారులు, ఎప్పుడూ మదించినవారు; కామ్యక సరస్సు చుట్టూ కూడా.
2.78.96
क्षमावतः कुलीनांश्च कुञ्जरान्सपरिच्छदान् ।
दत्त्वैकैको दशशतान्द्वारेण प्रविशन्त्विति ॥ २.७८.९६ ॥
ఓర్పుగల, కులీన ఏనుగులను వాటి అలంకారాలతో పాటు, ప్రతి ఒక్కరూ వెయ్యి వెయ్యిగా ఇచ్చి, ద్వారం ద్వారా ప్రవేశించనీయండి అని.
2.78.97
वैदेहकाश्च पुण्ड्राश्च गौलेयास्ताम्रलिप्तकाः ।
मरुकाः काशिका दर्दा भौमेया नटनाटकाः ॥ २.७८.९७ ॥
వైదేహకులు, పుండ్రులు, గౌలేయులు, తామ్రలిప్తకులు, మరుకులు, కాశికులు, దర్దులు, భౌమేయులు, నటులు, నాటకులు.
2.78.98
कर्णाटाः कांस्यकुट्टाश्च पद्मजालाः सतीनराः ।
दाक्षिणात्याः पुलिन्दाश्च शवेरास्तङ्कणाः शषाः ॥ २.७८.९८ ॥
కర్ణాటులు, కాంస్యకుట్టులు, పద్మజాలులు, సతీనరులు, దాక్షిణాత్యులు, పులిందులు, శవేరులు, తంకణులు, శషులు.
2.78.99
बर्बरा यवनाश्चैव गर्गराभीरकास्तथा ।
पल्लवाः शककारूशास्तुम्बकाः काशिकास्तदा ॥ २.७८.९९ ॥
బర్బరులు, యవనులు, గర్గరులు, ఆభీరకులు, పల్లవులు, శకులు, కారూశులు, తుంబకులు, కాశికులు.
2.78.100
एते चान्ये च बहवो नानादिगभ्यः समागताः ।
अन्यैश्चोपहृतान्यत्र रत्नानि हि महात्मभिः ॥ २.७८.१०० ॥
వీరు, ఇతరులు అనేక మంది వివిధ దిక్కుల నుండి ఇక్కడికి వచ్చారు; మహాత్ములచే ఇక్కడ ఇతర రత్నాలు కూడా కానుకగా తేబడ్డాయి.
2.78.101
समुद्रसारवैडूर्यान्मुक्ताः शङ्खास्तथैव च ।
शुभावर्ताञ्छुभाञ्छुक्तीः सिंहलाः समुपाहरन् ॥ २.७८.१०१ ॥
సముద్రసారమైన వైడూర్యాలు, ముత్యాలు, శంఖాలు, అలాగే శుభకరమైన సుడులున్న శుభమైన శంఖాలు, ముత్యపుచిప్పలు సింహళులు తెచ్చారు.
2.78.102
सम्भृतान्मणिचीरैश्च श्यामांस्ताम्रान्तलोचनान् ।
राजा चित्ररथो नाम गन्धर्वो वासवानुगः।
शतानि चत्वार्यददद्धयानां वातरंहसाम् ॥ २.७८.१०२ ॥
మణి వస్త్రాలతో అలంకరించబడిన, నల్లని రంగు, రాగి వన్నె కంటి అంచులు గల (గుఱ్ఱాలను); ఇంద్రుని అనుచరుడైన చిత్రరథుడనే గంధర్వరాజు గాలివేగం గల నాలుగు వందల గుఱ్ఱాలను ఇచ్చాడు.
2.78.103
तुम्बुरुस्तु प्रमुदितो गन्धर्वो वाजिनां शतम् ।
आम्रपत्रसवर्णानामददद्धेममालिनाम् ॥ २.७८.१०३ ॥
సంతోషించిన గంధర్వుడు తుంబురుడు, మామిడి ఆకుల వర్ణం గల, బంగారు మాలలు ధరించిన వంద గుర్రాలను ఇచ్చాడు.
2.78.104
कृती राजा च कौरव्य शूकराणां विशाम्पते ।
अददद्गजरत्नानां शतानि सुबहून्यथ ॥ २.७८.१०४ ॥
కౌరవ్యా, ప్రజాపతీ, నైపుణ్యం గల రాజు అనేక వందల గజరత్నాలను, పందులను ఇచ్చాడు.
2.78.105
विराटेन तु मत्स्येन बल्यर्थं हेममालिनाम् ।
कुञ्जराणां सहस्रे द्वे मत्तानां समुपाहृते ॥ २.७८.१०५ ॥
మత్స్య రాజు విరాటుడు కప్పంగా బంగారు మాలలు ధరించిన, మదించిన రెండువేల ఏనుగులను తెప్పించాడు.
2.78.106
पांसुराष्ट्राद्वमुदानो राजा षड्विंशतिं गजान् ।
अश्वानां चसहस्रे द्वे राजन्काञ्चनमालिनाम् ॥ २.७८.१०६ ॥
పాంసురాష్ట్రం నుండి రాజు వముదానుడు ఇరవై ఆరు ఏనుగులను, బంగారు మాలలు ధరించిన రెండువేల గుర్రాలను ఇచ్చాడు, ఓ రాజా.
2.78.107
जवसत्वोपपन्नानां वयस्थानां नराधिप ।
बलिं च कृत्स्नमादाय पाण्डवेभ्यो न्यवेदयत् ॥ २.७८.१०७ ॥
ఓ నరాధిపా, వేగం బలం గల, యౌవనంలో ఉన్న గుర్రాలతో కూడిన పూర్తి కప్పాన్ని తీసుకుని పాండవులకు సమర్పించాడు.
2.78.108
यज्ञसेनेन दासीनां सहस्राणि चतुर्दश ।
दासानामयुतं चैव सदाराणां विशाम्पते ॥ २.७८.१०८ ॥
యజ్ఞసేనుడు పద్నాలుగు వేల దాసీలను, పదివేల దాసులను, వారి భార్యలతో సహా ఇచ్చాడు, ఓ ప్రజాపతీ.
2.78.109
गजयुक्ता महाराज रथाः षड्विंशतिस्तथा ।
राज्यं च कृत्स्नं पार्थेभ्यो यज्ञार्थं वै निवेदितम् ॥ २.७८.१०९ ॥
మహారాజా, ఏనుగులు కట్టిన ఇరవై ఆరు రథాలు, సమస్త రాజ్యమూ యజ్ఞం కోసం పాండవులకు సమర్పించబడ్డాయి.
2.78.110
वासुदेवोऽपि वार्ष्णेयो मानं कुर्वन्किरीटिनः ।
अददद्गजमुख्यानां सहस्राणि चतुर्दश ॥ २.७८.११० ॥
వృష్ణి వంశీయుడైన వాసుదేవుడు కూడా కిరీటి (అర్జునుని) గౌరవాన్ని పాటిస్తూ పదునాలుగు వేల శ్రేష్ఠ గజాలను ఇచ్చాడు.
2.78.111
आत्मा हि कृष्णः पार्थस्य कृष्णस्यात्मा धनञ्जयः ।
यद्ब्रूयादर्जुनः कृष्णं सर्वं कुर्यादसंशयम् ॥ २.७८.१११ ॥
కృష్ణుడు పార్థుని ఆత్మ; ధనంజయుడు కృష్ణుని ఆత్మ. అర్జునుడు కృష్ణునితో ఏది చెప్పినా, కృష్ణుడు నిస్సందేహంగా అన్నీ చేస్తాడు.
2.78.112
कृष्णो धनञ्जयस्यार्थे स्वर्गलोकमपि त्यजेत् ।
तथैव पार्थः कृष्णार्थे प्राणानपि परित्यजेत् ॥ २.७८.११२ ॥
ధనంజయుని కోసం కృష్ణుడు స్వర్గలోకాన్నీ త్యజిస్తాడు; అలాగే పార్థుడు కృష్ణుని కోసం తన ప్రాణాలనూ త్యజిస్తాడు.
2.78.113
सुरभींश्चन्दनरसान्हेमकुम्भसमास्थितान् ।
मलयाद्दर्दुराच्चैव चन्दनागुरुसञ्चयान् ॥ २.७८.११३ ॥
బంగారు కుండల్లో ఉంచిన సుగంధ చందన రసాలు, మలయ పర్వతం నుండీ దర్దుర పర్వతం నుండీ వచ్చిన చందనం, అగరు రాశులు.
2.78.114
मणिरत्नानि भास्वन्ति काञ्चनं सूक्ष्मवस्त्रकम् ।
चोलपाण्ड्यावपि द्वारं न लेभाते ह्युपस्थितौ ॥ २.७८.११४ ॥
ప్రకాశించే మణులు, రత్నాలు, బంగారం, సూక్ష్మ వస్త్రాలు; చోళ, పాండ్య రాజులు కూడా సమీపించి ద్వారాన్ని పొందలేకపోయారు.
2.78.115
समुद्रसारं वैदूर्यं मुक्तासङ्घांस्तथैव च ।
शतशश्च कुथांस्तत्र सिंहलाः समुपाहरन् ॥ २.७८.११५ ॥
సముద్రపు సారమైన వైడూర్యాలు, ముత్యాల రాశులు, అలాగే వందల కొద్దీ విలువైన రగ్గులను అక్కడ సింహళులు కానుకలుగా తెచ్చారు.
2.78.116
संवृता मणिचीरैस्तु श्यामास्ताम्रान्तलोचनाः ।
ता गृहीत्वा नरास्तत्र द्वारि तिष्ठन्ति वारिताः ॥ २.७८.११६ ॥
మణి వస్త్రాలతో కప్పబడిన, నల్లని వర్ణం, ఎర్రని కొసల కళ్ళున్న స్త్రీలు — వారిని తీసుకువచ్చిన పురుషులు అక్కడ ద్వారం వద్ద ఆపబడి నిలిచి ఉన్నారు.
2.78.117
प्रीत्यर्थं ब्राह्मणश्चैव क्षत्रियाश्च विनिर्जिताः ।
उपाजह्रुर्विशश्चैव शूद्राः शुश्रूषवस्तथा ॥ २.७८.११७ ॥
ప్రీతి కోసం బ్రాహ్మణులు, ఓడింపబడిన క్షత్రియులు, వైశ్యులు, సేవకు సిద్ధంగా ఉన్న శూద్రులు కూడా కానుకలు తెచ్చారు.
2.78.118
प्रीत्या च बहुमानाच्चाप्युपागच्छन्युधिष्ठिरम् ।
सर्वे म्लेच्छाः सर्ववर्णा आदिमध्यान्तजास्तथा ॥ २.७८.११८ ॥
ప్రేమతో, గొప్ప గౌరవంతో యుధిష్ఠిరుని సమీపించారు — మ్లేచ్ఛులందరూ, అన్ని వర్ణాల వారూ, ఆది మధ్య అంత్యజులూ కూడా.
2.78.119
नानादेशसमुत्थैश्चन नानाजितिभिरेव च ।
पर्यस्त इव लोकोऽयं युधिष्ठिरनिवेशने ॥ २.७८.११९ ॥
అనేక దేశాల నుండి వచ్చిన వస్తువులతో, అనేక విజయాలతో ఈ లోకమంతా యుధిష్ఠిరుని నివాసంలో విస్తరించినట్లుంది.
2.78.120
उच्चावचानुपग्राहान्राजभिः प्रापितान्बहून् ।
शत्रूणां पश्यतो दुःखान्मुमूर्षा मे व्यजायत ॥ २.७८.१२० ॥
రాజులు తెచ్చిన అనేక రకాల, ఉన్నత-తక్కువ కానుకలను శత్రువులు చూస్తుండగా, నాలో దుఃఖంతో మరణించాలనే కోరిక పుట్టింది.
2.78.121
भृत्यास्तु ये पाण्डवानां तांस्ते वक्ष्यामि पार्थिव ।
येषामामं च पक्वं च संविधत्ते युधिष्ठिरः ॥ २.७८.१२१ ॥
ఓ రాజా, పాండవుల సేవకుల గురించి నీకు చెబుతాను. యుధిష్ఠిరుడు ఎవరికి పచ్చి మరియు వండిన ఆహారాన్ని ఏర్పాటు చేస్తాడో వారి గురించి.
2.78.122
अयुतं त्रीणि पद्मानि गजारोहाः ससादिनः ।
थानामर्बुदं चापि पादाता बहवस्तथा ॥ २.७८.१२२ ॥
పదివేలు, మూడు పద్మాలు ఏనుగు స్వారీ చేసేవారు మరియు గుర్రపు స్వారీ చేసేవారు; రథాల ఒక అర్బుదం, అలాగే పాదచారులు కూడా చాలామంది.
2.78.123
प्रमीयमाणमां च पच्यमानं तथैव च ।
विसृज्यमानं चान्यत्र पुण्याहस्वन एव च ॥ २.७८.१२३ ॥
కొలవబడుతున్న పచ్చి ఆహారం, అలాగే వండబడుతున్నది, మరెక్కడో పంచబడుతున్నది, పుణ్యాహ ఘోష కూడా.
2.78.124
नाभुक्तवन्तं नापीतं नालङ्कृतमसत्कृतम् ।
पश्यं सर्ववर्णानां युधिष्ठिरनिवेशने ॥ २.७८.१२४ ॥
యుధిష్ఠిరుని నివాసంలో అన్ని వర్ణాల వారిలో భోజనం చేయనివారిని, నీరు త్రాగనివారిని, అలంకరింపబడనివారిని, సత్కారం పొందనివారిని నేను చూడలేదు.
2.78.125
अष्टाशीतिसहस्राणि स्नातका गृहमेधिनः ।
त्रिंशद्दासीक एकैको यान्बिभर्ति युधिष्ठिरः।
सुप्रीताः परितृष्टाश्च ते ह्याशंसत्त्यरिक्षयम् ॥ २.७८.१२५ ॥
ఎనభై ఎనిమిది వేల స్నాతకులు, గృహస్థులు; ప్రతి ఒక్కరికి ముప్పై మంది దాసీలతో యుధిష్ఠిరుడు పోషిస్తాడు. వారు మిక్కిలి సంతోషంగా, సంతృప్తితో శత్రువుల నాశనాన్ని కోరుతారు.
2.78.126
दशान्यानि सहस्राणि यतीनामूर्ध्वरेतसाम् ।
भुञ्जते रुक्मपात्रीभिर्युधिष्ठिरनिवेशने ॥ २.७८.१२६ ॥
యుధిష్ఠిరుని నివాసంలో ఊర్ధ్వరేతస్సులైన పదివేల మంది యతులు బంగారు పాత్రలలో భోజనం చేస్తారు.
2.78.127
अभुक्तं भुक्तवद्वापि सर्वमाकुब्जवामनम् ।
अभुञ्जाना याज्ञसेनी प्रत्यवैक्षद्विशाम्पते ॥ २.७८.१२७ ॥
తినబడనివి కూడా తినబడినట్లే ఉన్నాయి; కుబ్జులు, వామనులు అందరూ అక్కడ ఉన్నారు. ఓ ప్రజాపతీ, తినని యాజ్ఞసేని చుట్టూ చూసింది.
2.78.128
द्वौ करौ न प्रयच्छेतां कुन्तीपुत्राय भारत ।
साम्बन्धिकेनपाञ्चालाः सख्येनान्धकवृष्णयः ॥ २.७८.१२८ ॥
ఓ భరతవంశీయుడా, కుంతీపుత్రునికి రెండు చేతులూ ఇవ్వబడలేదు; పాంచాలులు బంధుత్వం వల్లనూ, అంధక-వృష్ణులు స్నేహం వల్లనూ (అతనితో ఉన్నారు).