મહાભારત · અધ્યાય 2.79
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.79.1
आर्यास्तु ये वै राजानः सत्यसन्धा महाव्रताः ।
पर्याप्तविद्या वक्तारो वेदान्तावभृथप्लुताः ॥ २.७९.१ ॥
જે આર્ય રાજાઓ સત્યસંધ, મહાવ્રતધારી, પૂર્ણ વિદ્યાવાન, વક્તા અને વેદાંતના અવભૃથ સ્નાનથી પવિત્ર થયેલા છે.
2.79.2
धृतिमन्तो ह्रीनिषेवा धर्मात्मानो नाशस्विनः ।
मूर्धाभिषिक्तास्ते चैनं राजानः पर्युपांसते ॥ २.७९.२ ॥
ધૈર્યવાન, લજ્જાશીલ, ધર્માત્મા, લોભરહિત, મસ્તક પર અભિષિક્ત તે રાજાઓ એની સેવા કરે છે.
2.79.3
दक्षिणार्थं समानीत राजभिः कांस्यदोहनाः ।
आरण्या बहुसाहस्रा अपश्यंस्तत्रतत्र गाः ॥ २.७९.३ ॥
દક્ષિણા માટે રાજાઓ દ્વારા લાવવામાં આવેલી, કાંસાના પાત્રોમાં દૂધ દોહાતી, વનમાં જન્મેલી હજારો ગાયો તેમણે ઠેકઠેકાણે જોઈ.
2.79.4
आजह्रस्तत्र सत्कृत्य स्वयमुद्यम्य भारत ।
अभिषेकार्थमव्यग्रा भाण्डमुच्चावचं नृपाः ॥ २.७९.४ ॥
હે ભરત, ત્યાં રાજાઓએ આદરપૂર્વક પોતે ઉપાડીને, શાંતિથી, અભિષેક માટે તરેહ તરેહના પાત્રો લાવ્યા.
2.79.5
बाह्लीको रथमाहार्षीज्जाम्बूनदविभूषितम् ।
सुदक्षिणस्तु युयुजे श्वेतैः काम्भोजजैर्हयैः ॥ २.७९.५ ॥
બાહ્લીકે જાંબૂનદ સોનાથી શણગારેલો રથ લાવ્યો; સુદક્ષિણે કામ્બોજમાં જન્મેલા શ્વેત અશ્વોને જોડ્યા.
2.79.6
सुनीथः प्रीतिमांश्चैव ह्यनुकर्षं महाबलः ।
ध्वजं चेदिपतिश्चैवमहार्षीत्स्वयमुद्यतम् ॥ २.७९.६ ॥
સુનીથ, પ્રેમાળ અને મહાબલી અનુકર્ષ, તેમજ ચેદિપતિએ એ રીતે પોતે ઊંચકેલો ધ્વજ લાવ્યો.
2.79.7
दाक्षिणात्यः सन्नहनं स्रगुष्णीषे च मागधः ।
वसुदानो महेष्वासो गजेन्द्रं षष्टिहायनम् ॥ २.७९.७ ॥
દાક્ષિણાત્યે કવચ, માળા અને પાઘડી આપી; મગધનો વસુદાન, મહાધનુર્ધર, સાઠ વર્ષનો ગજરાજ આપ્યો.
2.79.8
मत्स्यस्त्वक्षान्हेमनद्धानेकलव्य उपानहौ ।
आवन्त्यस्त्वभिषेकार्थमपो बहुविधास्तथा ॥ २.७९.८ ॥
મત્સ્યરાજે સોનાથી જડેલા પાસા આપ્યા, એકલવ્યે પગરખાં આપ્યાં; અવંતીના રાજાએ અભિષેક માટે અનેક પ્રકારનું જળ આપ્યું.
2.79.9
चेकितान उपासङ्गं धनुः काश्य उपाहरत् ।
असिं च सुत्सरुं शल्यः शैक्यं काञ्चनभूषणम् ॥ २.७९.९ ॥
ચેકિતાને બાણ-ભાથું આપ્યું, કાશીના રાજાએ ધનુષ્ય અર્પ્યું; શલ્યે તલવાર અને સોનાથી શણગારેલી શૈક્ય ઢાલ આપી.
2.79.10
अभ्यपिञ्चत्ततो धौम्यो व्यासश्च समुहातपाः ।
नारदं च पुरस्कृत्य देवलं चासितं मुनिम् ॥ २.७९.१० ॥
ત્યારે ધૌમ્ય અને મહાતપસ્વી વ્યાસે અભિષેક કર્યો; નારદને આગળ રાખીને, દેવલ અને મુનિ અસિતે પણ.
2.79.11
प्रीतिमन्त उपातिष्ठन्नभिषेकं महर्षयः ।
जामदग्न्येन सहितास्तथान्ये वेदपारगाः ॥ २.७९.११ ॥
પ્રેમથી ભરેલા મહર્ષિઓ અભિષેક પાસે આવ્યા; જામદગ્ન્ય સાથે, અને વેદપારંગત અન્યો પણ.
2.79.12
अभिजग्मर्महात्मानो मन्त्रवद्भूरिदक्षिणम् ।
महेन्द्रमिव देवेन्द्रं दिवि सप्तर्षयो यथा ॥ २.७९.१२ ॥
મહાત્માઓ મંત્રપૂર્વક અપાર દક્ષિણા સાથે આવ્યા, જેમ સ્વર્ગમાં સપ્તર્ષિ દેવેન્દ્ર પાસે જાય.
2.79.13
अधारयच्छत्रमस्य सात्यकिः सत्यविक्रमः ।
धनञ्जयश्च व्यजने भीमसेनश्च पाण्डवः ॥ २.७९.१३ ॥
સત્યપરાક્રમી સાત્યકિએ તેના પર છત્ર ધર્યું; ધનંજય અને પાંડવ ભીમસેને પંખા ઝુલાવ્યા.
2.79.14
चामरे चापि शुद्धे द्वे यमौ जगृहतुस्तथा ।
उपागृह्णाद्यमिन्द्राय पुराकल्पे प्रजापतिः ॥ २.७९.१४ ॥
બે શુદ્ધ ચામર પણ યમળ (નકુલ-સહદેવ) એ એ જ રીતે ગ્રહણ કર્યા. પુરાણકલ્પમાં પ્રજાપતિએ ઇન્દ્ર માટે યમને ગ્રહણ કર્યો હતો.
2.79.15
तमस्मै शङ्खमाहार्षीद्वारुणं कलशोदधिः ।
शैक्यं निष्कसहस्रेण सुकृतं विश्वकर्मणा ॥ २.७९.१५ ॥
કલશોદધિ (સમુદ્ર) તેના માટે વરુણનો શંખ લાવ્યો; તે સ્ફટિકનો, હજાર નિષ્કનો અને વિશ્વકર્માએ સુંદર ઘડેલો હતો.
2.79.16
तेनाभिषिक्तः कृष्णेन तत्र मे कश्मलोऽभवत् ।
गच्छन्ति पूर्वादपरं समुद्रं चापि दक्षिणम् ॥ २.७९.१६ ॥
કૃષ્ણનો તે શંખથી અભિષેક થયો; ત્યાં મારા મનમાં વ્યથા થઈ. તેઓ પૂર્વથી પશ્ચિમ સમુદ્ર તરફ અને દક્ષિણ તરફ પણ જાય છે.
2.79.17
उत्तरं तु गच्छन्ति विना तात पतत्र्रिभिः ।
तत्र स्म दध्मुः शतशः शङ्खान्मङ्गलकारकान् ॥ २.७९.१७ ॥
પરંતુ તેઓ ઉત્તર તરફ, પક્ષીઓ વિના જાય છે. હે તાત, ત્યાં સેંકડો મંગળકારી શંખ વગાડાયા.
2.79.18
प्राणदन्त समाध्मातास्ततो रोमाणि मेऽहृषन् ।
प्रापतन्भूमिपालाश्च ये तु हीनाः स्वतेजसा ॥ २.७९.१८ ॥
ફૂંકાયેલા તે શંખ ગાજ્યા; ત્યારે મારા રોમ ઊભા થઈ ગયા. પોતાના તેજથી હીન રાજાઓ પડી ગયા.
2.79.19
धृष्टद्युम्नः पाण्डवाश्च सात्यकिः केशवोऽष्टमः ।
सत्वस्था वीर्यसम्पन्ना ह्यन्योन्यप्रियदर्शनाः ॥ २.७९.१९ ॥
ધૃષ્ટદ્યુમ્ન, પાંડવો, સાત્યકિ અને આઠમા કેશવ — સત્ત્વમાં સ્થિત, વીર્યસંપન્ન, એકબીજાને પ્રિય દેખાતા.
2.79.20
विसञ्ज्ञान्भूमिपान्दृष्ट्वा मां च ते प्राहसंस्तदा ।
ततः प्रहृष्टो बीभत्सुः प्रादाद्धेमविषाणिनाम् ॥ २.७९.२० ॥
રાજાઓને બેભાન જોઈને અને મને જોઈને તેઓ ત્યારે હસ્યા. પછી પ્રસન્ન થયેલા બીભત્સુ (અર્જુન)એ સોનાના શિંગડાવાળા પશુઓનું દાન કર્યું.
2.79.21
शतान्यनडुहां पञ्च द्विजमुख्येषु भारत ।
न रन्तिदेवो नाभागो यौवनाश्वो मनुर्न च ॥ २.७९.२१ ॥
હે ભારત, શ્રેષ્ઠ દ્વિજોને પાંચસો બળદ (દાન આપ્યા). રન્તિદેવ, નાભાગ, યૌવનાશ્વ, મનુ (એવું કર્યું નહોતું).
2.79.22
न च राजा पृथुर्वैन्यो न चाप्यासीद्भगीरथः ।
ययातिर्नहुषो वापि यथा राजा युधिष्ठिरः ॥ २.७९.२२ ॥
વેનપુત્ર પૃથુ રાજા નહોતા, ભગીરથ પણ નહોતા; યયાતિ કે નહુષ, કે રાજા યુધિષ્ઠિર જેવા (કોઈ નહોતા).
2.79.23
यथाऽतिमात्रं कौन्तेयः श्रिया परमया युतः ।
राजसूयमवाप्यैवं हरिश्चन्द्र इव प्रभुः ॥ २.७९.२३ ॥
અત્યંત પરમ શ્રીથી યુક્ત કૌંતેય (યુધિષ્ઠિર) રાજસૂય પામ્યા, તેમ પ્રભુ હરિશ્ચંદ્રે (પણ પામ્યો હતો).
2.79.24
एतां दृष्टा श्रियं पार्थे हरिश्चन्द्रे यथा विभो ।
कथं तु जीवितं श्रेयो मम पश्यसि भारत ॥ २.७९.२४ ॥
હે વિભુ, પાર્થ અને હરિશ્ચંદ્રમાં આ શ્રી જોઈને, હે ભારત, તું મારું જીવન કેવી રીતે શ્રેયસ્કર જુએ છે?
2.79.25
अन्धेनेव युगं नद्धं विपर्यस्तं नराधिप ।
कनीयांसो विवर्धन्ते ज्येष्ठा हीयन्त एव च ॥ २.७९.२५ ॥
હે નરાધિપ, આંધળાએ બાંધેલું ઝૂંસરું ઊંધું વળી ગયું હોય તેમ, નાના વધે છે અને મોટા ઘટે છે.
2.79.26
एवं दृष्ट्वा नाभिविन्दामि शर्म ।
समीक्षमाणोऽपि कुरुप्रवीर।
तेनाहमेवं कृशतां गतश्च ।
विवर्णतां चैव सशोकतां च ॥ २.७९.२६ ॥
હે કુરુપ્રવીર, આ રીતે જોવા છતાં મને શાંતિ મળતી નથી; તેથી હું આવો કૃશ, ફિક્કો અને શોકગ્રસ્ત થયો છું.