महाभारत · अध्याय 2.80
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.80.1
त्वं वै ज्येष्ठो ज्यैष्ठिनेयः पुत्र मा पाण्डवान्द्विषः ।
द्वेषा ह्यसुखमादत्ते यथैव निघनं तथा ॥ २.८०.१ ॥
पुत्रा, तू ज्येष्ठाचा ज्येष्ठ पुत्र आहेस; पांडवांचा द्वेष करू नकोस. द्वेष दुःख आणतो आणि तसाच विनाशही आणतो.
2.80.2
अव्युत्पन्नं समानार्थं तुल्यमित्रं युधिष्ठिरम् ।
अद्विषन्तं कथं द्विष्यात्त्वादृशो भरतर्षभ ॥ २.८०.२ ॥
समान हित असलेल्या, सर्वांचा समान मित्र असलेल्या, सदाचारी युधिष्ठिराचा, जो तुझा द्वेष करत नाही, तुझ्यासारखा माणूस द्वेष कसा करेल, हे भरतश्रेष्ठा?
2.80.3
तुल्याभिजनवीर्यश्च कथं भ्रातुः श्रियं नृप ।
पुत्र कामयसे मोहान्मैवं भूः शाम्य मा शुचः ॥ २.८०.३ ॥
समान कुळ आणि पराक्रम असलेल्या भावाची संपत्ती, हे राजा, तू कशी इच्छितोस? पुत्रा, मोहाने असा होऊ नकोस. शांत हो, शोक करू नकोस.
2.80.4
अथ यज्ञविभूतिं तां काङ्क्षसे भरतर्षभ ।
ऋत्विजस्तव तन्वन्तु सप्ततन्तुं महाध्वरम् ॥ २.८०.४ ॥
हे भरतश्रेष्ठा, जर तुला ते यज्ञवैभव हवे असेल, तर तुझ्या ऋत्विजांनी सप्ततन्तु नावाचा महायज्ञ करावा.
2.80.5
आहरिष्यन्ति राजानस्तवापि विपुलं धनम् ।
प्रीत्या च बहुमानाच्च रत्नान्याभरणानि च ॥ २.८०.५ ॥
राजे तुझ्यासाठीही विपुल धन आणतील; प्रेमाने आणि मोठ्या सन्मानाने रत्ने आणि अलंकारही आणतील.
2.80.6
अनार्याचरितं तात परस्वस्पृहणं भृशम् ।
स्वसन्तुष्टः स्वधर्मस्थो यः स वै सुखमेधते ॥ २.८०.६ ॥
वत्सा, दुसऱ्याच्या धनाची अत्यंत लालसा हे अनार्य आचरण आहे. जो स्वतःत समाधानी आणि स्वधर्मात स्थिर आहे, तोच खरोखर सुखात वाढतो.
2.80.7
मही कामदुघा सा हि वीरपत्नीति चोच्यते ।
तथा वीरस्य भार्या श्रीस्ते इमे हि कलत्रवत् ॥ २.८०.७ ॥
ही पृथ्वी कामधेनू आहे; ती वीरांची पत्नी म्हणवली जाते. तसेच वीराची भार्या म्हणजे श्री; हे दोघेही तुला पत्नीप्रमाणे आहेत.
2.80.8
तवाप्यस्ति हे चेद्वीर्यं भोक्ष्यसे हि महीमिमाम् ॥ २.८०.८ ॥
तुझ्यातही पराक्रम असेल तर, हे (बंधो), तू ही पृथ्वी उपभोगशील.
2.80.9
अयुक्तमिदमेतत्तु परस्वहरणं भृशम् ।
उभयोर्लोकयोर्दुःखं सुहृदां काङ्क्षतोऽनयम् ॥ २.८०.९ ॥
दुसऱ्याचे धन हरण करणे अत्यंत अयोग्य आहे. हे दोन्ही लोकांत दुःख देते; मित्रांचे अहित इच्छिणाऱ्याला हा अन्याय आहे.
2.80.10
अव्यापारः परार्तेषु नित्योद्योगः स्वकर्मसु ।
रक्षणं समुपात्तानामेतद्वैभवलक्षणम् ॥ २.८०.१० ॥
दुसऱ्याच्या संकटात हस्तक्षेप न करणे, आपल्या कर्तव्यांत नित्य उद्योग, मिळवलेल्याचे रक्षण — हेच वैभवाचे लक्षण.
2.80.11
विपत्तिष्वव्यथो दक्षो नित्यमुत्थानवान्नरः ।
अप्रमत्तो विनीतात्मा नित्यं भद्राणि पश्यति ॥ २.८०.११ ॥
संकटात व्यथित न होणारा, कुशल, सदा उद्योगी, सावध व विनीत मनाचा मनुष्य नेहमी कल्याण पाहतो.
2.80.12
बाहूनिवैतान्मा च्छेत्सीः पाण्डुपुत्रास्तथैव ते ।
भ्रातृणां तद्धनार्थं वै मित्रद्रोहं च मा कुरु ॥ २.८०.१२ ॥
आपलेच बाहू तोडू नकोस; पांडूचे पुत्रही तुझे तसेच बाहू आहेत. भावांच्या धनासाठी मित्रद्रोह करू नकोस.
2.80.13
पाण्डोः पुत्रान्मा द्विषस्वेह राजं-
स्तथैव ते भ्रातृधनं समग्रम्।
मित्रद्रोहे तात महानघर्मः ।
पितामहा ये तव तेऽपि तेषाम् ॥ २.८०.१३ ॥
हे राजा, येथे पांडूच्या पुत्रांचा द्वेष करू नकोस; तसेच भावांचे सर्व धनही (हिरावू नकोस). हे तात, मित्रद्रोहात मोठा अधर्म आहे; तुझे पितामहही त्यांचेच पूर्वज आहेत.
2.80.14
अन्तर्वेद्यां ददद्वित्तं कामाननुभवन्प्रियान् ।
क्रीडन्स्त्रीभिर्निरातङ्कः प्रशाम्य भरतर्षभ ॥ २.८०.१४ ॥
यज्ञवेदीच्या आत धन दान करत, प्रिय सुखांचा उपभोग घेत, स्त्रियांसह निर्भयपणे क्रीडा करत, शांत होऊन, हे भरतर्षभा.