Mahābhārata · Adhyāya 2.81
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.81.1
यस्य नास्ति निजा प्रज्ञा केवलं तु बहुश्रुतः ।
न स जानाति शास्त्रार्थं दर्वी सूपरसानिव ॥ २.८१.१ ॥
Quien no tiene sabiduría propia, sino solo ha oído mucho, no conoce el sentido de las escrituras, como el cucharón no conoce los sabores del caldo.
2.81.2
जानन्वै मोहयति मां नावि नौरिव संयता ।
स्वार्थे किं नावधानं ते उताहो द्वेष्टि मां भवान् ॥ २.८१.२ ॥
Aunque lo sabes, me confundes, como dos barcas atadas juntas. ¿Por qué no atiendes a tu propio interés? ¿O acaso me odias?
2.81.3
न सन्तीमे धार्तराष्ट्रा येषां त्वमनुशासिता ।
भविष्यमर्थमाख्यासि सर्वदा कृत्यमात्मनः ॥ २.८१.३ ॥
Estos hijos de Dhṛtarāṣṭra, a quienes tú instruyes, no están aquí; siempre hablas de lo que ha de venir, lo cual es el deber de uno mismo.
2.81.4
परनेयोऽग्रणीर्यस्य स मार्गान्प्रतिमुह्यति ।
पन्थानमनुगच्छेयुः कथं तस्य पदानुगाः ॥ २.८१.४ ॥
Cuyo guía principal, que conduce al otro lado, se extravía él mismo por los caminos, ¿cómo habrían de seguir el camino quienes van tras él a pie?
2.81.5
राजन्परिणतप्रज्ञो वृद्धसेवी जितेन्द्रियः ।
प्रतिपन्नान्स्वकार्येषु संमोहयसि नो भृशम् ॥ २.८१.५ ॥
Oh rey, tú de sabiduría madura, que sirves a los ancianos y has dominado los sentidos, sin embargo nos confundes en gran medida a nosotros, que nos ocupamos de nuestros propios asuntos.
2.81.6
लोकवृत्ताद्राजवृत्तमन्यदाह बृहस्पतिः ।
तस्माद्राज्ञाऽप्रमत्तेन स्वार्थश्चिन्त्यः सदैव हि ॥ २.८१.६ ॥
Bṛhaspati ha enseñado una conducta de reyes distinta de la conducta del pueblo; por eso el rey, atento, debe pensar siempre en su propio interés.
2.81.7
क्षत्रियस्य महाराज जये वृत्तिः समाहिता ।
स वै धर्मस्त्वधर्मो वा स्ववृत्तौ का परीक्षणा ॥ २.८१.७ ॥
Oh gran rey, la conducta del kṣatriya está fijada en la victoria. Si es dharma o adharma, ¿qué hay que examinar en la propia conducta?
2.81.8
प्रकालयेद्दिशः सर्वाः प्रतोदेनेव सारथिः ।
प्रत्यमित्रश्रियं दीप्तां जिघृक्षुर्भरतर्षभ ॥ २.८१.८ ॥
Como un auriga espolea a los caballos con la aguijada, así debe limpiar todas las direcciones. Oh mejor de los Bharatas, que lo haga quien desee arrebatar la gloria radiante del enemigo.
2.81.9
प्रच्छन्नो वा प्रकाशो वा योगो योऽरिं प्रबाधते ।
तद्वै शस्त्रं शस्त्रविदां न शस्त्रं छेदनं स्मृतम् ॥ २.८१.९ ॥
Sea oculto o manifiesto, el método que aflige al enemigo, ese es en verdad el arma; entre los expertos en armas, un instrumento cortante no se considera arma.
2.81.10
शत्रुश्चैव हि मित्रं च न लेख्यं न च मातृका ।
यो वै सन्तापयति यं स शत्रुः प्रोच्यते नृप ॥ २.८१.१० ॥
Ni el enemigo ni el amigo han de registrarse por escrito ni anotarse en una lista. Oh rey, aquel que atormenta a otro es llamado enemigo.
2.81.11
असन्तोषः श्रियो मूलं तस्मात्तं कामयाम्यहम् ।
समुच्छ्रये यो यतते स राजन्परमो नयः ॥ २.८१.११ ॥
El descontento es la raíz de la prosperidad, y por eso lo deseo. Oh rey, quien se esfuerza por elevarse sigue la política suprema.
2.81.12
ममत्वं हि न कर्तव्यमैश्वर्ये वा धनेऽपि वा ।
पूर्वावाप्तं हरन्त्यन्ये राजध्रमं हि तं विदुः ॥ २.८१.१२ ॥
No se debe cultivar el apego ni al poder ni a la riqueza. Lo que se obtuvo antes, otros lo arrebatan; eso es lo que llaman el deber del rey.
2.81.13
अद्रोहसमंय कृत्वा चिच्छेद नमुचेः शिरः ।
शक्रः साऽभिमता तस्य रिपौ वृत्तिः सनातनी ॥ २.८१.१३ ॥
Aunque había hecho un pacto de no hostilidad, Indra cortó la cabeza de Namuci. Tal conducta hacia un enemigo ha sido considerada eternamente apropiada para él.
2.81.14
द्वावेतौ ग्रसते भूमिः सर्पो बिलशयानिव ।
राजानं चाविरोद्धारं ब्राह्मणं चाप्रवासिनम् ॥ २.८१.१४ ॥
Como una serpiente que yace en su madriguera devora, así la tierra devora a estos dos: el rey que no resiste y el brahmán que no viaja al extranjero.
2.81.15
नास्ति वै जातितः शत्रुः पुरुषस्य विशाम्पते ।
येन साधारणी वृत्तिः स शत्रुर्नेतरो जनः ॥ २.८१.१५ ॥
Oh señor de los pueblos, por nacimiento no hay enemigo para un hombre. Solo es enemigo aquel cuyo sustento es el mismo que el tuyo; ninguna otra persona lo es.
2.81.16
शत्रुपक्षं समृध्यन्तं यो मोहात्समुपेक्षते ।
व्याधिराप्यायित इव तस्य मूलं छिनत्ति सः ॥ २.८१.१६ ॥
Quien, por ofuscación, desatiende al bando enemigo mientras prospera, corta su propia raíz, como una enfermedad que ha crecido y se ha nutrido.
2.81.17
अल्पोऽपि ह्यरिरत्यर्थं वर्धमानः पराक्रमैः ।
वल्मीको मूलज इव ग्रसते वृक्षमन्तिकात् ॥ २.८१.१७ ॥
Incluso un enemigo pequeño, creciendo enormemente por su valor, devora como un hormiguero nacido de una raíz devora el árbol cercano.
2.81.18
आजमीढ रिपोर्लक्ष्मीर्मा ते रोचिष्ट भारत ।
एष भारः सत्ववतां न यः शिरसि धिष्ठितः ॥ २.८१.१८ ॥
Oh descendiente de Ajamīḍha, oh Bhārata, que la fortuna del enemigo no te agrade. Esta no es la carga que se pone sobre la cabeza de los poderosos.
2.81.19
जन्मवृद्धिमिवार्थानां यो वृद्धिमाभिकाङ्क्षते ।
एधते ज्ञातिषु स वै सद्यो वृद्धिर्हि विक्रमः ॥ २.८१.१९ ॥
Quien anhela el aumento de la riqueza como el que recibe la prosperidad desde su nacimiento, prospera de inmediato entre sus parientes, pues el crecimiento nace solo del valor.
2.81.20
नाप्राप्य पाण्डवैश्वर्यं संशयो मे भविष्यति ।
अवाप्स्ये वा श्रियं तां हि शयिष्ये वा हतो युधि ॥ २.८१.२० ॥
Sin obtener el señorío de los Pāṇḍavas, quedará en mí la duda; o alcanzaré aquella fortuna, o yaceré muerto en la batalla.
2.81.21
एतादृशस्य किं मेऽद्य जीवितेन विशाम्पते ।
वर्धन्ते पाण्डवा नित्यं वयं स्वस्थिरवृद्धयः ॥ २.८१.२१ ॥
Oh señor de los hombres, ¿de qué sirve mi vida hoy en tal estado? Los Pāṇḍavas crecen sin cesar, mientras nosotros permanecemos en una prosperidad firme e inmóvil.