มหาภารตะ · อัธยายะ 2.81
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.81.1
यस्य नास्ति निजा प्रज्ञा केवलं तु बहुश्रुतः ।
न स जानाति शास्त्रार्थं दर्वी सूपरसानिव ॥ २.८१.१ ॥
ผู้ที่ไม่มีปัญญาของตนเอง เพียงแต่ได้ฟังมามาก ย่อมไม่รู้ความหมายของคัมภีร์ เหมือนทัพพีที่ไม่รู้รสของแกงฉะนั้น
2.81.2
जानन्वै मोहयति मां नावि नौरिव संयता ।
स्वार्थे किं नावधानं ते उताहो द्वेष्टि मां भवान् ॥ २.८१.२ ॥
ท่านรู้อยู่แล้วแต่กลับทำให้ข้าพเจ้าสับสน เหมือนเรือสองลำที่ผูกติดกันไว้ เหตุใดท่านจึงไม่ใส่ใจผลประโยชน์ของตนเอง หรือว่าท่านเกลียดชังข้าพเจ้า
2.81.3
न सन्तीमे धार्तराष्ट्रा येषां त्वमनुशासिता ।
भविष्यमर्थमाख्यासि सर्वदा कृत्यमात्मनः ॥ २.८१.३ ॥
บุตรของธฤตราษฎร์เหล่านี้ซึ่งท่านให้คำแนะนำนั้น ไม่ได้อยู่ที่นี่ ท่านมักพูดถึงสิ่งที่จะเกิดขึ้นในอนาคตเสมอ ซึ่งเป็นหน้าที่ของตนเอง
2.81.4
परनेयोऽग्रणीर्यस्य स मार्गान्प्रतिमुह्यति ।
पन्थानमनुगच्छेयुः कथं तस्य पदानुगाः ॥ २.८१.४ ॥
ผู้นำทางที่นำผู้อื่นข้ามไปยังหลงทางในเส้นทางนั้นเอง แล้วผู้ที่เดินตามไปด้วยเท้าจะเดินตามเส้นทางนั้นได้อย่างไร
2.81.5
राजन्परिणतप्रज्ञो वृद्धसेवी जितेन्द्रियः ।
प्रतिपन्नान्स्वकार्येषु संमोहयसि नो भृशम् ॥ २.८१.५ ॥
ข้าแต่พระราชา ผู้มีปัญญาอันสุกงอม รับใช้ผู้เฒ่า และชนะอินทรีย์ของตนแล้ว แต่ท่านกลับทำให้พวกเราที่กำลังทำกิจของตนสับสนอย่างยิ่ง
2.81.6
लोकवृत्ताद्राजवृत्तमन्यदाह बृहस्पतिः ।
तस्माद्राज्ञाऽप्रमत्तेन स्वार्थश्चिन्त्यः सदैव हि ॥ २.८१.६ ॥
พระพฤหัสบดีได้กล่าวถึงความประพฤติของกษัตริย์ที่ต่างจากความประพฤติของชาวโลกทั่วไป ฉะนั้น กษัตริย์ผู้ไม่ประมาทจึงควรคิดถึงผลประโยชน์ของตนเองอยู่เสมอ
2.81.7
क्षत्रियस्य महाराज जये वृत्तिः समाहिता ।
स वै धर्मस्त्वधर्मो वा स्ववृत्तौ का परीक्षणा ॥ २.८१.७ ॥
ข้าแต่มหาราช ความประพฤติของกษัตริย์ตั้งมั่นอยู่ที่ชัยชนะ จะเป็นธรรมหรืออธรรมก็ตาม จะต้องพิจารณาอะไรอีกในการประพฤติของตนเอง
2.81.8
प्रकालयेद्दिशः सर्वाः प्रतोदेनेव सारथिः ।
प्रत्यमित्रश्रियं दीप्तां जिघृक्षुर्भरतर्षभ ॥ २.८१.८ ॥
เหมือนสารถีที่ขับม้าด้วยไม้เท้า ผู้ปรารถนาจะยึดเอาความรุ่งเรืองอันแรงกล้าของศัตรู ควรกวาดล้างทิศทั้งปวงฉันนั้น ข้าแต่ผู้ประเสริฐที่สุดแห่งภรตะ
2.81.9
प्रच्छन्नो वा प्रकाशो वा योगो योऽरिं प्रबाधते ।
तद्वै शस्त्रं शस्त्रविदां न शस्त्रं छेदनं स्मृतम् ॥ २.८१.९ ॥
ไม่ว่าจะซ่อนเร้นหรือเปิดเผย อุบายใดที่ทำให้ศัตรูเดือดร้อน นั่นแหละคืออาวุธ สำหรับผู้เชี่ยวชาญอาวุธ สิ่งที่ตัดฟันไม่ถือว่าเป็นอาวุธ
2.81.10
शत्रुश्चैव हि मित्रं च न लेख्यं न च मातृका ।
यो वै सन्तापयति यं स शत्रुः प्रोच्यते नृप ॥ २.८१.१० ॥
ไม่ควรจดชื่อศัตรูหรือมิตรไว้ ทั้งไม่ควรเก็บไว้ในบัญชีรายชื่อ ข้าแต่พระราชา ผู้ที่ทำให้ผู้อื่นเดือดร้อนนั้นเรียกว่าศัตรู
2.81.11
असन्तोषः श्रियो मूलं तस्मात्तं कामयाम्यहम् ।
समुच्छ्रये यो यतते स राजन्परमो नयः ॥ २.८१.११ ॥
ความไม่พอใจเป็นรากของความรุ่งเรือง ฉะนั้นข้าพเจ้าจึงปรารถนาสิ่งนั้น ข้าแต่พระราชา ผู้ที่พยายามให้ตนเองก้าวขึ้นสูงคือนโยบายอันยิ่งใหญ่
2.81.12
ममत्वं हि न कर्तव्यमैश्वर्ये वा धनेऽपि वा ।
पूर्वावाप्तं हरन्त्यन्ये राजध्रमं हि तं विदुः ॥ २.८१.१२ ॥
ไม่ควรยึดมั่นในอำนาจปกครองหรือแม้แต่ทรัพย์สมบัติ สิ่งที่ได้มาก่อนนั้น คนอื่นย่อมฉกชิงไป นั่นแหละที่เรียกว่าหน้าที่ของกษัตริย์
2.81.13
अद्रोहसमंय कृत्वा चिच्छेद नमुचेः शिरः ।
शक्रः साऽभिमता तस्य रिपौ वृत्तिः सनातनी ॥ २.८१.१३ ॥
แม้ได้ทำสัญญาไม่เป็นศัตรูกันแล้ว พระอินทร์ก็ยังตัดศีรษะของนมุจิ ความประพฤติเช่นนี้ต่อศัตรูได้ถูกถือว่าเหมาะสมแก่พระองค์เป็นนิรันดร์
2.81.14
द्वावेतौ ग्रसते भूमिः सर्पो बिलशयानिव ।
राजानं चाविरोद्धारं ब्राह्मणं चाप्रवासिनम् ॥ २.८१.१४ ॥
เหมือนงูที่นอนอยู่ในโพรง แผ่นดินกลืนกินสองสิ่งนี้ คือกษัตริย์ที่ไม่ต่อต้าน และพราหมณ์ที่ไม่ออกไปต่างถิ่น
2.81.15
नास्ति वै जातितः शत्रुः पुरुषस्य विशाम्पते ।
येन साधारणी वृत्तिः स शत्रुर्नेतरो जनः ॥ २.८१.१५ ॥
ข้าแต่เจ้าแห่งประชาชน โดยกำเนิดแล้วมนุษย์ไม่มีศัตรู ผู้ที่มีวิถีชีวิตเหมือนกับตนเองนั่นแหละคือศัตรู คนอื่นไม่ใช่
2.81.16
शत्रुपक्षं समृध्यन्तं यो मोहात्समुपेक्षते ।
व्याधिराप्यायित इव तस्य मूलं छिनत्ति सः ॥ २.८१.१६ ॥
ผู้ใดด้วยความหลงมองข้ามฝ่ายศัตรูที่กำลังเจริญรุ่งเรือง ผู้นั้นย่อมตัดรากของตนเอง เหมือนโรคที่เติบโตและบำรุงตนเองขึ้นมา
2.81.17
अल्पोऽपि ह्यरिरत्यर्थं वर्धमानः पराक्रमैः ।
वल्मीको मूलज इव ग्रसते वृक्षमन्तिकात् ॥ २.८१.१७ ॥
แม้ศัตรูเพียงเล็กน้อยก็ยิ่งเติบโตขึ้นด้วยความกล้าหาญ ดั่งจอมปลวกที่เกิดจากราก ย่อมกลืนกินต้นไม้ที่อยู่ใกล้ได้
2.81.18
आजमीढ रिपोर्लक्ष्मीर्मा ते रोचिष्ट भारत ।
एष भारः सत्ववतां न यः शिरसि धिष्ठितः ॥ २.८१.१८ ॥
ข้าแต่ผู้สืบเชื้อสายของอชมีฒ ข้าแต่ภรตะ ขอให้ความรุ่งเรืองของศัตรูอย่าได้ทำให้ท่านพึงพอใจ นี่ไม่ใช่ภาระที่วางอยู่บนศีรษะของผู้แข็งแกร่ง
2.81.19
जन्मवृद्धिमिवार्थानां यो वृद्धिमाभिकाङ्क्षते ।
एधते ज्ञातिषु स वै सद्यो वृद्धिर्हि विक्रमः ॥ २.८१.१९ ॥
ผู้ที่ปรารถนาความเจริญของทรัพย์สมบัติ ดั่งที่ปรารถนาความรุ่งเรืองตั้งแต่กำเนิด ย่อมเจริญรุ่งเรืองในหมู่ญาติทันที เพราะความเจริญนั้นมาได้ด้วยความกล้าหาญเท่านั้น
2.81.20
नाप्राप्य पाण्डवैश्वर्यं संशयो मे भविष्यति ।
अवाप्स्ये वा श्रियं तां हि शयिष्ये वा हतो युधि ॥ २.८१.२० ॥
หากไม่ได้อำนาจปกครองของปาณฑพ ข้าพเจ้าย่อมเกิดความสงสัย ข้าพเจ้าจะได้รับความรุ่งเรืองนั้น หรือไม่ก็จะนอนตายในสนามรบ
2.81.21
एतादृशस्य किं मेऽद्य जीवितेन विशाम्पते ।
वर्धन्ते पाण्डवा नित्यं वयं स्वस्थिरवृद्धयः ॥ २.८१.२१ ॥
ข้าแต่จอมมนุษย์ ชีวิตของข้าพเจ้าในวันนี้ที่อยู่ในสภาพเช่นนี้จะมีประโยชน์อะไร ฝ่ายปาณฑพเจริญยิ่งขึ้นทุกวัน ส่วนพวกเราก็มั่นคงรุ่งเรืองอยู่กับที่