మహాభారతం · అధ్యాయం 2.81
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.81.1
यस्य नास्ति निजा प्रज्ञा केवलं तु बहुश्रुतः ।
न स जानाति शास्त्रार्थं दर्वी सूपरसानिव ॥ २.८१.१ ॥
స్వంత ప్రజ్ఞ లేక కేవలం ఎక్కువ విన్నవాడు శాస్త్రార్థాన్ని తెలుసుకోలేడు; గరిటె కూర రుచిని తెలుసుకోనట్లు.
2.81.2
जानन्वै मोहयति मां नावि नौरिव संयता ।
स्वार्थे किं नावधानं ते उताहो द्वेष्टि मां भवान् ॥ २.८१.२ ॥
తెలిసి కూడా మీరు నన్ను మోహంలో పడవేస్తున్నారు; కట్టబడిన పడవల్లా. మీ స్వార్థంపై ఎందుకు శ్రద్ధ పెట్టరు? లేక నన్ను ద్వేషిస్తున్నారా?
2.81.3
न सन्तीमे धार्तराष्ट्रा येषां त्वमनुशासिता ।
भविष्यमर्थमाख्यासि सर्वदा कृत्यमात्मनः ॥ २.८१.३ ॥
మీరు ఎవరికి గురువో ఆ ధృతరాష్ట్ర పుత్రులు ఇక్కడ లేరు; మీరు ఎల్లప్పుడూ భవిష్యత్ విషయాన్ని చెబుతారు, అది తన కర్తవ్యం.
2.81.4
परनेयोऽग्रणीर्यस्य स मार्गान्प्रतिमुह्यति ।
पन्थानमनुगच्छेयुः कथं तस्य पदानुगाः ॥ २.८१.४ ॥
ఎవరి అగ్రగామి మార్గదర్శకుడు మార్గాలలోనే తడబడతాడో, అతని అనుచరులు ఆ దారిని ఎలా అనుసరిస్తారు?
2.81.5
राजन्परिणतप्रज्ञो वृद्धसेवी जितेन्द्रियः ।
प्रतिपन्नान्स्वकार्येषु संमोहयसि नो भृशम् ॥ २.८१.५ ॥
ఓ రాజా! మీరు పరిపక్వ ప్రజ్ఞ కలవారు, వృద్ధులను సేవించేవారు, ఇంద్రియాలను జయించినవారు; అయినా స్వకార్యాలలో నిమగ్నులైన మమ్మల్ని మీరు ఎంతో మోహింపజేస్తున్నారు.
2.81.6
लोकवृत्ताद्राजवृत्तमन्यदाह बृहस्पतिः ।
तस्माद्राज्ञाऽप्रमत्तेन स्वार्थश्चिन्त्यः सदैव हि ॥ २.८१.६ ॥
బృహస్పతి లోకాచారానికి భిన్నమైన రాజాచారాన్ని చెప్పాడు; అందువల్ల రాజు అప్రమత్తుడై ఎల్లప్పుడూ తన స్వార్థాన్నే ఆలోచించాలి.
2.81.7
क्षत्रियस्य महाराज जये वृत्तिः समाहिता ।
स वै धर्मस्त्वधर्मो वा स्ववृत्तौ का परीक्षणा ॥ २.८१.७ ॥
మహారాజా, క్షత్రియుని వృత్తి విజయంలోనే నిలిచి ఉంది. అది ధర్మమా అధర్మమా అన్నది తన వృత్తిలో పరీక్షించడం ఎందుకు?
2.81.8
प्रकालयेद्दिशः सर्वाः प्रतोदेनेव सारथिः ।
प्रत्यमित्रश्रियं दीप्तां जिघृक्षुर्भरतर्षभ ॥ २.८१.८ ॥
సారథి కొరడాతో గుర్రాలను నడిపినట్టు అన్ని దిక్కులను శుద్ధి చేయాలి. భరతశ్రేష్ఠా, శత్రువు వెలుగొందే సంపదను గ్రహించ కోరేవాడు అలా చేయాలి.
2.81.9
प्रच्छन्नो वा प्रकाशो वा योगो योऽरिं प्रबाधते ।
तद्वै शस्त्रं शस्त्रविदां न शस्त्रं छेदनं स्मृतम् ॥ २.८१.९ ॥
రహస్యమైనదైనా బహిరంగమైనదైనా శత్రువును బాధించే ఉపాయమే ఆయుధం. ఆయుధ విద్యావేత్తల ప్రకారం కోసే కత్తి మాత్రమే ఆయుధం కాదు.
2.81.10
शत्रुश्चैव हि मित्रं च न लेख्यं न च मातृका ।
यो वै सन्तापयति यं स शत्रुः प्रोच्यते नृप ॥ २.८१.१० ॥
శత్రువునూ మిత్రునూ లిఖితంలో గానీ జాబితాలో గానీ పెట్టకూడదు. ఓ రాజా, ఎవరిని బాధిస్తాడో అతడే శత్రువు అని చెప్పబడతాడు.
2.81.11
असन्तोषः श्रियो मूलं तस्मात्तं कामयाम्यहम् ।
समुच्छ्रये यो यतते स राजन्परमो नयः ॥ २.८१.११ ॥
అసంతృప్తే సంపదకు మూలం. అందువల్ల నేను దానినే కోరుతున్నాను. ఓ రాజా, ఉన్నతికై ప్రయత్నించేవాడే అత్యుత్తమ నీతిని అనుసరిస్తాడు.
2.81.12
ममत्वं हि न कर्तव्यमैश्वर्ये वा धनेऽपि वा ।
पूर्वावाप्तं हरन्त्यन्ये राजध्रमं हि तं विदुः ॥ २.८१.१२ ॥
అధికారంలోనూ ధనంలోనూ మమకారం ఉంచకూడదు. ముందు పొందినదాన్ని ఇతరులు హరిస్తారు; దానినే రాజధర్మం అని వారు తెలుసుకుంటారు.
2.81.13
अद्रोहसमंय कृत्वा चिच्छेद नमुचेः शिरः ।
शक्रः साऽभिमता तस्य रिपौ वृत्तिः सनातनी ॥ २.८१.१३ ॥
అద్రోహ ఒప్పందం చేసుకున్నప్పటికీ ఇంద్రుడు నముచి తలను నరికాడు. శత్రువు పట్ల అలాంటి ప్రవర్తనే అతనికి శాశ్వతంగా తగినదిగా భావించబడింది.
2.81.14
द्वावेतौ ग्रसते भूमिः सर्पो बिलशयानिव ।
राजानं चाविरोद्धारं ब्राह्मणं चाप्रवासिनम् ॥ २.८१.१४ ॥
పుట్టలో నివసించే పాము వలె భూమి ఈ ఇద్దరిని మ్రింగివేస్తుంది: ప్రతిఘటించని రాజును, ప్రవాసం చేయని బ్రాహ్మణుడిని.
2.81.15
नास्ति वै जातितः शत्रुः पुरुषस्य विशाम्पते ।
येन साधारणी वृत्तिः स शत्रुर्नेतरो जनः ॥ २.८१.१५ ॥
ప్రజాపతీ, పుట్టుకతో మనిషికి శత్రువు ఎవరూ ఉండరు. ఎవరి జీవనవృత్తి ఇతనితో సమానమో, అతడే శత్రువు; ఇతరులు కాదు.
2.81.16
शत्रुपक्षं समृध्यन्तं यो मोहात्समुपेक्षते ।
व्याधिराप्यायित इव तस्य मूलं छिनत्ति सः ॥ २.८१.१६ ॥
మోహంతో శత్రుపక్షం వర్ధిల్లుతుంటే నిర్లక్ష్యం చేసేవాడు, పెరిగిన వ్యాధిలా తన మూలాన్నే నరికేస్తాడు.
2.81.17
अल्पोऽपि ह्यरिरत्यर्थं वर्धमानः पराक्रमैः ।
वल्मीको मूलज इव ग्रसते वृक्षमन्तिकात् ॥ २.८१.१७ ॥
చిన్న శత్రువు కూడా తన పరాక్రమంతో ఎంతగానో పెరిగిపోతాడు; వేరు నుంచి పుట్ట పెరిగి సమీపంలోని చెట్టును మింగేసినట్లు.
2.81.18
आजमीढ रिपोर्लक्ष्मीर्मा ते रोचिष्ट भारत ।
एष भारः सत्ववतां न यः शिरसि धिष्ठितः ॥ २.८१.१८ ॥
అజమీఢ వంశజా, భరతా, శత్రువు యొక్క సంపద నీకు ఇష్టమవ్వకూడదు. ఇది బలవంతుల తలపై మోపబడే భారం కాదు.
2.81.19
जन्मवृद्धिमिवार्थानां यो वृद्धिमाभिकाङ्क्षते ।
एधते ज्ञातिषु स वै सद्यो वृद्धिर्हि विक्रमः ॥ २.८१.१९ ॥
జన్మతో వచ్చిన వృద్ధిలా ధనవృద్ధిని కోరేవాడు బంధువులలో వెంటనే వృద్ధి చెందుతాడు; వృద్ధి అంటేనే పరాక్రమం.
2.81.20
नाप्राप्य पाण्डवैश्वर्यं संशयो मे भविष्यति ।
अवाप्स्ये वा श्रियं तां हि शयिष्ये वा हतो युधि ॥ २.८१.२० ॥
పాండవుల ఐశ్వర్యాన్ని పొందకుండా నాకు సందేహమే మిగులుతుంది; ఆ సంపదను నేను పొందుతాను, లేదా యుద్ధంలో హతుడై పడి ఉంటాను.
2.81.21
एतादृशस्य किं मेऽद्य जीवितेन विशाम्पते ।
वर्धन्ते पाण्डवा नित्यं वयं स्वस्थिरवृद्धयः ॥ २.८१.२१ ॥
ఓ ప్రజాపతీ, ఇటువంటి స్థితిలో ఈ రోజు నా జీవితం వల్ల ఏమి ప్రయోజనం? పాండవులు నిత్యం వర్ధిల్లుతున్నారు; మేము స్థిరమైన వృద్ధిలో మాత్రమే ఉన్నాము.