マハーバーラタ · 章 2.81
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.81.1
यस्य नास्ति निजा प्रज्ञा केवलं तु बहुश्रुतः ।
न स जानाति शास्त्रार्थं दर्वी सूपरसानिव ॥ २.८१.१ ॥
自らの智慧がなく、ただ多く聞いただけの者は、聖典の意味を知らない。あたかも杓子がスープの味を知らないように。
2.81.2
जानन्वै मोहयति मां नावि नौरिव संयता ।
स्वार्थे किं नावधानं ते उताहो द्वेष्टि मां भवान् ॥ २.८१.२ ॥
知りながら、あなたは私を惑わせる。繋がれた二艘の舟のように。なぜご自身の利益に気を配らないのか。それとも私を憎んでいるのか。
2.81.3
न सन्तीमे धार्तराष्ट्रा येषां त्वमनुशासिता ।
भविष्यमर्थमाख्यासि सर्वदा कृत्यमात्मनः ॥ २.८१.३ ॥
あなたが導くべき持国の息子たちはここにいない。あなたはいつも未来のことを語るが、それは自らの務めである。
2.81.4
परनेयोऽग्रणीर्यस्य स मार्गान्प्रतिमुह्यति ।
पन्थानमनुगच्छेयुः कथं तस्य पदानुगाः ॥ २.८१.४ ॥
渡し導く先導者自身が道に迷うなら、その後ろに徒歩で従う者たちはどうしてその道を辿れようか。
2.81.5
राजन्परिणतप्रज्ञो वृद्धसेवी जितेन्द्रियः ।
प्रतिपन्नान्स्वकार्येषु संमोहयसि नो भृशम् ॥ २.८१.५ ॥
王よ、あなたは成熟した智慧を持ち、長老に仕え、感官を制した方だ。それなのに、自らの務めに励む我々を大いに惑わせる。
2.81.6
लोकवृत्ताद्राजवृत्तमन्यदाह बृहस्पतिः ।
तस्माद्राज्ञाऽप्रमत्तेन स्वार्थश्चिन्त्यः सदैव हि ॥ २.८१.६ ॥
ブリハスパティは、世間の行いとは異なる王の行いを説いた。ゆえに王は怠らず、常に自らの利益を考えるべきである。
2.81.7
क्षत्रियस्य महाराज जये वृत्तिः समाहिता ।
स वै धर्मस्त्वधर्मो वा स्ववृत्तौ का परीक्षणा ॥ २.८१.७ ॥
偉大な王よ、クシャトリヤの務めは勝利に定められています。それが法か非法かを、自らの行いで吟味する必要がどこにあるでしょう。
2.81.8
प्रकालयेद्दिशः सर्वाः प्रतोदेनेव सारथिः ।
प्रत्यमित्रश्रियं दीप्तां जिघृक्षुर्भरतर्षभ ॥ २.८१.८ ॥
御者が鞭で馬を駆るように、あらゆる方角を清めるべきだ。バラタの雄牛よ、敵の輝く栄光を奪おうと望む者はそうするがよい。
2.81.9
प्रच्छन्नो वा प्रकाशो वा योगो योऽरिं प्रबाधते ।
तद्वै शस्त्रं शस्त्रविदां न शस्त्रं छेदनं स्मृतम् ॥ २.८१.९ ॥
隠れたものであれ明らかなものであれ、敵を苦しめる策略こそが武器である。武器に通じた者によれば、切るだけの道具は武器とは言えない。
2.81.10
शत्रुश्चैव हि मित्रं च न लेख्यं न च मातृका ।
यो वै सन्तापयति यं स शत्रुः प्रोच्यते नृप ॥ २.८१.१० ॥
敵も味方も文字に書き記してはならず、名簿にも載せてはならない。王よ、他者を苦しめる者が敵と呼ばれる。
2.81.11
असन्तोषः श्रियो मूलं तस्मात्तं कामयाम्यहम् ।
समुच्छ्रये यो यतते स राजन्परमो नयः ॥ २.८१.११ ॥
不満足こそ繁栄の根である。だから私はそれを望む。王よ、向上に努める者こそ最上の策を行う者である。
2.81.12
ममत्वं हि न कर्तव्यमैश्वर्ये वा धनेऽपि वा ।
पूर्वावाप्तं हरन्त्यन्ये राजध्रमं हि तं विदुः ॥ २.८१.१२ ॥
支配や富にすら執着を持つべきではない。以前に得たものは他者が奪い去る。それこそ王の法と彼らは知っている。
2.81.13
अद्रोहसमंय कृत्वा चिच्छेद नमुचेः शिरः ।
शक्रः साऽभिमता तस्य रिपौ वृत्तिः सनातनी ॥ २.८१.१३ ॥
不害の誓約を交わしたにもかかわらず、インドラはナムチの首を斬り落とした。敵に対するそのような振る舞いこそ、彼にとって永遠に相応しいとされたのである。
2.81.14
द्वावेतौ ग्रसते भूमिः सर्पो बिलशयानिव ।
राजानं चाविरोद्धारं ब्राह्मणं चाप्रवासिनम् ॥ २.८१.१४ ॥
穴に潜む蛇が呑み込むように、大地はこの二者を呑み込む。抵抗しない王と、他国へ赴かないバラモンである。
2.81.15
नास्ति वै जातितः शत्रुः पुरुषस्य विशाम्पते ।
येन साधारणी वृत्तिः स शत्रुर्नेतरो जनः ॥ २.८१.१५ ॥
人民の主よ、生まれながらにして人には敵はいない。生計の道が同じ者こそが敵であり、他の誰でもない。
2.81.16
शत्रुपक्षं समृध्यन्तं यो मोहात्समुपेक्षते ।
व्याधिराप्यायित इव तस्य मूलं छिनत्ति सः ॥ २.८१.१६ ॥
迷いから敵方が栄えるのを見過ごす者は、育って養分を得た病のように、自らの根を断つ。
2.81.17
अल्पोऽपि ह्यरिरत्यर्थं वर्धमानः पराक्रमैः ।
वल्मीको मूलज इव ग्रसते वृक्षमन्तिकात् ॥ २.८१.१७ ॥
小さな敵であっても、武勇によって大いに増長すれば、根から生じた蟻塚が近くの木を呑み込むように、呑み込むのだ。
2.81.18
आजमीढ रिपोर्लक्ष्मीर्मा ते रोचिष्ट भारत ।
एष भारः सत्ववतां न यः शिरसि धिष्ठितः ॥ २.८१.१८ ॥
アジャミーダの末裔よ、バーラタよ、敵の繁栄がお前の心に適うことがないように。これは強い者の頭に置かれる重荷ではない。
2.81.19
जन्मवृद्धिमिवार्थानां यो वृद्धिमाभिकाङ्क्षते ।
एधते ज्ञातिषु स वै सद्यो वृद्धिर्हि विक्रमः ॥ २.८१.१९ ॥
生まれながらの繁栄のように富の増大を望む者は、親族の中で直ちに栄える。増大は勇武によってのみ来るからだ。
2.81.20
नाप्राप्य पाण्डवैश्वर्यं संशयो मे भविष्यति ।
अवाप्स्ये वा श्रियं तां हि शयिष्ये वा हतो युधि ॥ २.८१.२० ॥
パーンダヴァの支配権を得なければ、私には疑いが残るだろう。あの栄華を得るか、戦いで倒れて横たわるかだ。
2.81.21
एतादृशस्य किं मेऽद्य जीवितेन विशाम्पते ।
वर्धन्ते पाण्डवा नित्यं वयं स्वस्थिरवृद्धयः ॥ २.८१.२१ ॥
人の主よ、このような状況で今日の私の命に何の意味があろうか。パーンダヴァは日々栄え、我々はただ安定した繁栄に留まっている。