ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 2.81
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.81.1
यस्य नास्ति निजा प्रज्ञा केवलं तु बहुश्रुतः ।
न स जानाति शास्त्रार्थं दर्वी सूपरसानिव ॥ २.८१.१ ॥
ಸ್ವಂತ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಇಲ್ಲದೆ ಕೇವಲ ಬಹಳ ಕೇಳಿದವನು ಶಾಸ್ತ್ರಾರ್ಥವನ್ನು ತಿಳಿಯನು; ಸೌಟು ಸಾರಿನ ರುಚಿಯನ್ನು ತಿಳಿಯದಂತೆ.
2.81.2
जानन्वै मोहयति मां नावि नौरिव संयता ।
स्वार्थे किं नावधानं ते उताहो द्वेष्टि मां भवान् ॥ २.८१.२ ॥
ತಿಳಿದೂ ನೀವು ನನ್ನನ್ನು ಮೋಹಕ್ಕೆ ಒಳಪಡಿಸುತ್ತೀರಿ; ಕಟ್ಟಿದ ಎರಡು ದೋಣಿಗಳಂತೆ. ನಿಮ್ಮ ಸ್ವಾರ್ಥದಲ್ಲಿ ಏಕೆ ಗಮನವಿಲ್ಲ? ಅಥವಾ ನನ್ನನ್ನು ದ್ವೇಷಿಸುತ್ತೀರಾ?
2.81.3
न सन्तीमे धार्तराष्ट्रा येषां त्वमनुशासिता ।
भविष्यमर्थमाख्यासि सर्वदा कृत्यमात्मनः ॥ २.८१.३ ॥
ನೀವು ಯಾರಿಗೆ ಉಪದೇಶಕರೋ ಅಂತಹ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನ ಪುತ್ರರು ಇಲ್ಲಿಲ್ಲ; ನೀವು ಸದಾ ಭವಿಷ್ಯದ ವಿಷಯವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೀರಿ, ಅದು ತನ್ನ ಕರ್ತವ್ಯ.
2.81.4
परनेयोऽग्रणीर्यस्य स मार्गान्प्रतिमुह्यति ।
पन्थानमनुगच्छेयुः कथं तस्य पदानुगाः ॥ २.८१.४ ॥
ಯಾರ ಮುಂದಾಳು ದಾರಿಗಳಲ್ಲೇ ಗೊಂದಲಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೋ, ಅವನನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವವರು ಆ ದಾರಿಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಅನುಸರಿಸಬೇಕು?
2.81.5
राजन्परिणतप्रज्ञो वृद्धसेवी जितेन्द्रियः ।
प्रतिपन्नान्स्वकार्येषु संमोहयसि नो भृशम् ॥ २.८१.५ ॥
ಓ ರಾಜನೇ! ನೀವು ಪಕ್ವ ಪ್ರಜ್ಞೆಯುಳ್ಳವರು, ಹಿರಿಯರನ್ನು ಸೇವಿಸುವವರು, ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದವರು; ಆದರೂ ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ ನಮ್ಮನ್ನು ನೀವು ಬಹಳ ಮೋಹಕ್ಕೆ ಒಳಪಡಿಸುತ್ತೀರಿ.
2.81.6
लोकवृत्ताद्राजवृत्तमन्यदाह बृहस्पतिः ।
तस्माद्राज्ञाऽप्रमत्तेन स्वार्थश्चिन्त्यः सदैव हि ॥ २.८१.६ ॥
ಬೃಹಸ್ಪತಿ ಲೋಕಾಚಾರಕ್ಕಿಂತ ಭಿನ್ನವಾದ ರಾಜಾಚಾರವನ್ನು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ರಾಜನು ಎಚ್ಚರದಿಂದ ಸದಾ ತನ್ನ ಸ್ವಾರ್ಥವನ್ನೇ ಚಿಂತಿಸಬೇಕು.
2.81.7
क्षत्रियस्य महाराज जये वृत्तिः समाहिता ।
स वै धर्मस्त्वधर्मो वा स्ववृत्तौ का परीक्षणा ॥ २.८१.७ ॥
ಮಹಾರಾಜ, ಕ್ಷತ್ರಿಯನ ವೃತ್ತಿ ಜಯದಲ್ಲೇ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. ಅದು ಧರ್ಮವೋ ಅಧರ್ಮವೋ ಎಂದು ತನ್ನ ನಡೆಯಲ್ಲಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸುವುದೇಕೆ?
2.81.8
प्रकालयेद्दिशः सर्वाः प्रतोदेनेव सारथिः ।
प्रत्यमित्रश्रियं दीप्तां जिघृक्षुर्भरतर्षभ ॥ २.८१.८ ॥
ಸಾರಥಿ ಕೋಲಿನಿಂದ ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ಓಡಿಸುವಂತೆ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸಬೇಕು. ಭರತಶ್ರೇಷ್ಠ, ಶತ್ರುವಿನ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಬಯಸುವವನು ಹಾಗೆ ಮಾಡಬೇಕು.
2.81.9
प्रच्छन्नो वा प्रकाशो वा योगो योऽरिं प्रबाधते ।
तद्वै शस्त्रं शस्त्रविदां न शस्त्रं छेदनं स्मृतम् ॥ २.८१.९ ॥
ಗುಪ್ತವಾಗಿರಲಿ ಅಥವಾ ಪ್ರಕಟವಾಗಿರಲಿ, ಶತ್ರುವನ್ನು ಬಾಧಿಸುವ ಉಪಾಯವೇ ಆಯುಧ. ಆಯುಧವಿದ್ಯಾ ಪಂಡಿತರ ಪ್ರಕಾರ ಕತ್ತರಿಸುವ ಆಯುಧ ಮಾತ್ರ ಆಯುಧವಲ್ಲ.
2.81.10
शत्रुश्चैव हि मित्रं च न लेख्यं न च मातृका ।
यो वै सन्तापयति यं स शत्रुः प्रोच्यते नृप ॥ २.८१.१० ॥
ಶತ್ರು ಮತ್ತು ಮಿತ್ರರನ್ನು ಯಾವ ಲೇಖನದಲ್ಲೂ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲೂ ದಾಖಲಿಸಬಾರದು. ಯಾರು ಯಾರನ್ನು ಸಂತಾಪಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೋ ಅವನೇ ಶತ್ರು ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ, ಓ ರಾಜನೇ.
2.81.11
असन्तोषः श्रियो मूलं तस्मात्तं कामयाम्यहम् ।
समुच्छ्रये यो यतते स राजन्परमो नयः ॥ २.८१.११ ॥
ಅಸಂತೋಷವೇ ಸಂಪತ್ತಿನ ಮೂಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ನಾನು ಅದನ್ನೇ ಬಯಸುತ್ತೇನೆ. ಓ ರಾಜನೇ, ಉನ್ನತಿಗಾಗಿ ಯತ್ನಿಸುವವನೇ ಪರಮ ನೀತಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾನೆ.
2.81.12
ममत्वं हि न कर्तव्यमैश्वर्ये वा धनेऽपि वा ।
पूर्वावाप्तं हरन्त्यन्ये राजध्रमं हि तं विदुः ॥ २.८१.१२ ॥
ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲೂ ಧನದಲ್ಲೂ ಮಮಕಾರ ಇಡಬಾರದು. ಮೊದಲು ಪಡೆದದ್ದನ್ನು ಇತರರು ಅಪಹರಿಸುತ್ತಾರೆ; ಅದನ್ನೇ ರಾಜಧರ್ಮ ಎಂದು ಅವರು ತಿಳಿದಿದ್ದಾರೆ.
2.81.13
अद्रोहसमंय कृत्वा चिच्छेद नमुचेः शिरः ।
शक्रः साऽभिमता तस्य रिपौ वृत्तिः सनातनी ॥ २.८१.१३ ॥
ಅದ್ರೋಹ ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಂಡರೂ ಇಂದ್ರನು ನಮುಚಿಯ ತಲೆಯನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿದನು. ಶತ್ರುವಿನ ಎದುರು ಅಂಥ ನಡೆಯೇ ಅವನಿಗೆ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಯೋಗ್ಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.
2.81.14
द्वावेतौ ग्रसते भूमिः सर्पो बिलशयानिव ।
राजानं चाविरोद्धारं ब्राह्मणं चाप्रवासिनम् ॥ २.८१.१४ ॥
ಹುತ್ತದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಹಾವಿನಂತೆ ಭೂಮಿ ಈ ಇಬ್ಬರನ್ನು ನುಂಗುತ್ತದೆ: ವಿರೋಧಿಸದ ರಾಜನನ್ನು ಮತ್ತು ದೇಶಾಂತರಕ್ಕೆ ಹೋಗದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನನ್ನು.
2.81.15
नास्ति वै जातितः शत्रुः पुरुषस्य विशाम्पते ।
येन साधारणी वृत्तिः स शत्रुर्नेतरो जनः ॥ २.८१.१५ ॥
ಪ್ರಜೆಗಳ ಒಡೆಯನೇ, ಹುಟ್ಟಿನಿಂದಲೇ ಯಾರೂ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಶತ್ರುವಲ್ಲ. ಯಾರ ಜೀವನೋಪಾಯ ಇವನದಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾಗಿದೆಯೋ ಅವನೇ ಶತ್ರು; ಬೇರೆ ಯಾರೂ ಅಲ್ಲ.
2.81.16
शत्रुपक्षं समृध्यन्तं यो मोहात्समुपेक्षते ।
व्याधिराप्यायित इव तस्य मूलं छिनत्ति सः ॥ २.८१.१६ ॥
ಮೋಹದಿಂದ ಶತ್ರುಪಕ್ಷವು ಸಮೃದ್ಧವಾಗುತ್ತಿರುವಾಗ ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸುವವನು, ಬೆಳೆದ ರೋಗದಂತೆ ತನ್ನದೇ ಮೂಲವನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.
2.81.17
अल्पोऽपि ह्यरिरत्यर्थं वर्धमानः पराक्रमैः ।
वल्मीको मूलज इव ग्रसते वृक्षमन्तिकात् ॥ २.८१.१७ ॥
ಸಣ್ಣ ಶತ್ರುವೂ ತನ್ನ ಪರಾಕ್ರಮದಿಂದ ಅತ್ಯಧಿಕವಾಗಿ ಬೆಳೆದರೆ, ಬೇರಿನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಹುತ್ತ ಹತ್ತಿರದ ಮರವನ್ನು ನುಂಗುವಂತೆ ಆಗುತ್ತಾನೆ.
2.81.18
आजमीढ रिपोर्लक्ष्मीर्मा ते रोचिष्ट भारत ।
एष भारः सत्ववतां न यः शिरसि धिष्ठितः ॥ २.८१.१८ ॥
ಅಜಮೀಢ ವಂಶಜನೇ, ಭರತನೇ, ಶತ್ರುವಿನ ಸಂಪತ್ತು ನಿನಗೆ ಇಷ್ಟವಾಗದಿರಲಿ. ಇದು ಬಲಶಾಲಿಗಳ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಇಡಲಾಗುವ ಭಾರವಲ್ಲ.
2.81.19
जन्मवृद्धिमिवार्थानां यो वृद्धिमाभिकाङ्क्षते ।
एधते ज्ञातिषु स वै सद्यो वृद्धिर्हि विक्रमः ॥ २.८१.१९ ॥
ಹುಟ್ಟಿನಿಂದ ಬಂದ ವೃದ್ಧಿಯಂತೆ ಸಂಪತ್ತಿನ ವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಬಯಸುವವನು ಬಂಧುಗಳ ನಡುವೆ ತಕ್ಷಣ ಬೆಳೆಯುತ್ತಾನೆ; ವೃದ್ಧಿ ಪರಾಕ್ರಮದಿಂದಲೇ ಆಗುತ್ತದೆ.
2.81.20
नाप्राप्य पाण्डवैश्वर्यं संशयो मे भविष्यति ।
अवाप्स्ये वा श्रियं तां हि शयिष्ये वा हतो युधि ॥ २.८१.२० ॥
ಪಾಂಡವರ ಐಶ್ವರ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯದೆ ನನಗೆ ಸಂದೇಹವೇ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ; ಆ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ನಾನು ಪಡೆಯುತ್ತೇನೆ, ಅಥವಾ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಹತನಾಗಿ ಮಲಗುತ್ತೇನೆ.
2.81.21
एतादृशस्य किं मेऽद्य जीवितेन विशाम्पते ।
वर्धन्ते पाण्डवा नित्यं वयं स्वस्थिरवृद्धयः ॥ २.८१.२१ ॥
ಓ ಪ್ರಜಾಪತಿಯೇ, ಇಂತಹ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಇಂದು ನನ್ನ ಜೀವನದಿಂದ ಏನು ಪ್ರಯೋಜನ? ಪಾಂಡವರು ನಿತ್ಯವೂ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ; ನಾವು ಸ್ಥಿರ ವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದೇವೆ.