महाभारत · अध्याय 2.85
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.85.1
उपोह्यमाने द्यूते तु राजानः सर्व एव ते ।
धृतराष्ट्रं पुरस्कृत्य विविशुस्तां सभां ततः ॥ २.८५.१ ॥
द्यूत सिद्ध होत असताना ते सर्व राजे धृतराष्ट्राला पुढे करून त्या सभागृहात प्रवेशले.
2.85.2
भीष्मो द्रोणः कृपश्चैव विदुरश्च महामतिः ।
नातिप्रीतेन मनसा तेऽन्ववर्तन्त भारत ॥ २.८५.२ ॥
भीष्म, द्रोण, कृप आणि महाबुद्धिमान विदुर हेही मनाने फारसे प्रसन्न नसताना त्यांच्या मागोमाग गेले, हे भारता.
2.85.3
ते द्वन्द्वशः पृथच्कैव सिंहग्रीवा महौजसः ।
सिंहासनानि भूरिणी विचित्राणि च भेजिरे ॥ २.८५.३ ॥
सिंहासारख्या मानेचे ते महापराक्रमी राजे जोड्याजोड्याने व वेगवेगळे होऊन अनेक विचित्र सिंहासनांवर बसले.
2.85.4
शुशुभे सा सभा राजन्राजभिस्तैः समागतैः ।
देवैरिव महाभागैः समवेतैस्त्रिविष्टपम् ॥ २.८५.४ ॥
हे राजा, एकत्र आलेल्या त्या राजांनी ती सभा असे शोभली जसे महाभाग्यवान देवांनी एकत्र झालेले त्रिविष्टप (स्वर्ग).
2.85.5
सर्वे वेदविदः शूराः सर्वे भास्वरमूर्तयः ।
प्रवर्तत महाराज सुहृद्द्यूतमनन्तरम् ॥ २.८५.५ ॥
सर्व वेदज्ञ, शूर आणि तेजस्वी रूपाचे होते; हे महाराजा, त्यानंतर मित्रांमधील द्यूत सुरू झाले.
2.85.6
अयं बुहधनो राजन्सागरावर्तसम्भवः ।
मणिर्हारोत्तरः श्रीमान्कनकोत्तमभूषणः ॥ २.८५.६ ॥
हे राजा, हे अत्यंत धनवान, समुद्रावर्तातून जन्मलेले मणि आहे; हे हारांनी उत्तम, श्रीमंत आणि उत्कृष्ट सुवर्णभूषणांनी सजलेले आहे.
2.85.7
एतद्राजन्मम धनं प्रतिपाणोऽस्ति कस्तव ।
येन मां त्वं महाराज धनेन प्रतिदीव्यसे ॥ २.८५.७ ॥
हे राजा, हे माझे धन आहे. तुझा पण कोणता आहे? ज्या धनाने, हे महाराजा, तू माझ्याशी द्यूत खेळशील?
2.85.8
सन्ति मे मणयश्चैव धनानि सुबहूनि च ।
मत्सरश्च न मेऽर्थेषु जयस्वैनं दुरोदरम् ॥ २.८५.८ ॥
माझ्याजवळ मणी आणि पुष्कळ धन आहे; धनाच्या पणांमध्ये मला मत्सर नाही. या द्यूतात जय मिळव.
2.85.9
ततो जग्राह शकुनिस्तानक्षानक्षतत्त्ववित् ।
जितमित्येव शकुनिर्युधिष्ठिरमभाषत ॥ २.८५.९ ॥
तेव्हा फाशांचे तत्त्व जाणणाऱ्या शकुनीने ते फासे उचलले आणि 'जिंकलो' असे म्हणत युधिष्ठिराला सांगितले.
2.85.10
मत्त कैतकेनैव यज्जितोऽस्मि दुरोदरे ।
शकुने हन्त दीव्यामो ग्लहमानाः परस्परम् ॥ २.८५.१० ॥
हे शकुनी, फसवणुकीनेच मी या द्यूतात हरलो आहे. चल, एकमेकांविरुद्ध पण लावून पुन्हा खेळूया.
2.85.11
सन्ति निष्कसहस्रस्य भाण्डिन्यो भरिताः शुभाः ।
कोशो हिरण्यमक्षय्यं जातरूपमनेकशः।
एतद्राजन्मम धनं तेन दीव्याम्यहं त्वया ॥ २.८५.११ ॥
हजार निष्कांनी भरलेली शुभ भांडी आहेत; अक्षय सोन्याचा खजिना आहे, अनेक प्रकारचे शुद्ध सोने आहे. हे राजा, हे माझे धन आहे; त्याद्वारे मी तुझ्याशी खेळेन.
2.85.12
कौरवाणां कुलकरं ज्येष्ठं पाण्डवमच्युतम् ।
इत्युक्तः शकुनिः प्राह जितमित्येव तं नृपम् ॥ २.८५.१२ ॥
कौरवकुलाचा संस्थापक ज्येष्ठ पांडव युधिष्ठिर याला असे म्हटले गेले. तेव्हा शकुनी त्या राजाला म्हणाला, 'जिंकलो!'
2.85.13
अयं सहस्रसमितो वैयाघ्रः सुप्रतिष्ठितः ।
सुचक्रोपस्करः श्रीमान्किङ्किणीजालमण्डितः ॥ २.८५.१३ ॥
हा हजाराच्या बरोबरीचा आहे; वाघाच्या कातडीने बनलेला, नीट बसवलेला, उत्तम चाके आणि साजसामग्री असलेला, घंटांच्या जाळ्याने सजलेला.
2.85.14
संह्रादनो राजरथो य इहास्मानुपावहत् ।
जौत्रो रथवरः पुण्यो मेघसागरनिः स्वनः ॥ २.८५.१४ ॥
संह्रादन नावाचा राजरथ, जो आम्हांला येथे आणला; जौत्राचा श्रेष्ठ, पुण्यवान रथ, ज्याचा ध्वनी मेघ व सागरासारखा आहे.
2.85.15
अष्टौ यं कुररच्छायाः सदश्वा राष्ट्रसंमताः ।
वहन्ति नैषां मुच्येत पदाद्भूमिमुपस्पृशन्।
एतद्राजन्धनं मह्यं तेन दीव्याम्यहं त्वया ॥ २.८५.१५ ॥
कुरर पक्ष्याच्या रंगाचे, राष्ट्रात मान्य असे आठ उत्तम घोडे हे ओढतात; त्यांचे पाय जमिनीला स्पर्श करत नाहीत. राजा, हे धन माझे आहे; त्याने मी तुझ्याशी द्यूत खेळतो.
2.85.16
एवं श्रुत्वा व्यवसितो निकृतिं समुपाश्रितः ।
जितमित्येव शकुनिर्युधिष्ठिरमभाषत ॥ २.८५.१६ ॥
हे ऐकून, कपटाचा आश्रय घेण्याचा निश्चय करून शकुनि युधिष्ठिराला म्हणाला, "जिंकलो."
2.85.17
शतं दासीसहस्राणि तरुण्यो हेमभद्रिकाः ।
कम्बुकेयूरधारिण्यो निष्ककण्ठ्यः स्वलङ्कृताः ॥ २.८५.१७ ॥
शंभर हजार दासी; सोन्याने सजलेल्या तरुणी, शंख व बाजूबंद धारण केलेल्या, सोन्याचे कंठहार घातलेल्या, उत्तम सजवलेल्या.
2.85.18
महार्हमाल्याभरणाः सुवस्त्राश्चन्दनोक्षिताः ।
मणीन्हेम च बिभ्रत्यश्चतुःषष्टिविशारदाः ॥ २.८५.१८ ॥
बहुमोल माळा व अलंकार घातलेल्या, उत्तम वस्त्रे नेसलेल्या, चंदनाने लेप केलेल्या, मणी व सोने धारण करणाऱ्या, चौसष्ट कलांमध्ये निपुण.
2.85.19
अनुसेवां चरन्तीमाः कुशला नृत्तसामसु ।
स्नातकानाममात्यानां राज्ञां च मम शासनात्।
एतद्राजन्मम धनं तेन दीव्याम्यहं त्वया ॥ २.८५.१९ ॥
नृत्य आणि गायनात निपुण असलेल्या या माझ्या आज्ञेने स्नातक, अमात्य आणि राजे यांची सेवा करतात. राजा, हेच माझे धन आहे; त्यानेच मी तुझ्याशी द्यूत खेळतो.
2.85.20
एतच्छुत्वा व्यवसितो निकृतिं समुपाश्रितः ।
जितमित्येव शकुनिर्युधिष्ठिरमभाषत ॥ २.८५.२० ॥
हे ऐकून, फसवणुकीचा आश्रय घेण्याचा निश्चय केलेला शकुनी युधिष्ठिराला म्हणाला, "जिंकलास."
2.85.21
एतावन्ति च दासानां सहस्राण्युत सन्ति मे ।
प्रदक्षिणानुलोमाश्च प्रावारवसनाः सदा ॥ २.८५.२१ ॥
माझ्याकडे इतके हजारो दासही आहेत; ते विनयशील, आज्ञाधारक आणि सदैव उपरणे परिधान करणारे आहेत.
2.85.22
प्राज्ञा मेधाविनो दान्ता युवानो मृष्टकुण्डलाः ।
पात्रीहस्ता दिवारात्रमतिथीन्भोजयन्त्युत।
एतद्राजन्मम धनं तेन दीव्याम्यहं त्वया ॥ २.८५.२२ ॥
प्रज्ञावान, मेधावी, संयमी, तरुण, चमकणारी कुंडले घातलेले, हातात पात्रे घेऊन दिवसरात्र अतिथींना भोजन घालणारे. राजा, हेच माझे धन आहे; त्यानेच मी तुझ्याशी द्यूत खेळतो.
2.85.23
एतच्छ्रुत्वा व्यवसितो निकृतिं समुपाश्रितः ।
जितमित्येव शकुनिर्युधिष्ठिरभाषत ॥ २.८५.२३ ॥
हे ऐकून, फसवणुकीचा आश्रय घेण्याचा निश्चय केलेला शकुनी युधिष्ठिराला म्हणाला, "जिंकलास."
2.85.24
सहस्रसङ्ख्या नगा मे मत्तास्तिष्ठन्ति सौबल ।
हेमकक्षाः कृतापीडाः पद्मिनो हेममालिनः ॥ २.८५.२४ ॥
हे सौबला, माझ्याकडे हजारो मत्त हत्ती उभे आहेत; त्यांचे कमरबंद सोन्याचे आहेत, डोक्यावर सजावट आहे, कमळांनी अलंकृत आहेत आणि सोन्याच्या माळा घातल्या आहेत.
2.85.25
सुदान्ता राजवहनाः सर्वशब्दक्षमा युधि ।
ईषादन्ता महाकायाः सर्वे चाष्टकरेणवः ॥ २.८५.२५ ॥
उत्तम प्रशिक्षित राजवाहने, युद्धात सर्व आवाज सहन करणारी, नांगरासारखे दात असलेली महाकाय, आणि सर्व आठ मादी हत्ती.
2.85.26
सर्वे च पुरभेत्तारो नवमेघनिभा गजाः ।
एतद्राजन्मम धनं तेन दीव्याम्यहं त्वया ॥ २.८५.२६ ॥
नगरांचा विध्वंस करणारे आणि नव्या ढगांसारखे सर्व हत्ती, हे राजा, हेच माझे धन आहे; म्हणून मी तुझ्यासह पणाला लावतो.
2.85.27
इत्येवंवादिनं पार्थं प्रहसन्निव सौबलः ।
जितमित्येव शकुनिर्युधिष्ठिरमभाषत ॥ २.८५.२७ ॥
असे बोलणाऱ्या पार्थाला जणू हसत सुबलपुत्र शकुनी युधिष्ठिराला म्हणाला, "जिंकलो."
2.85.28
रथास्तावन्त एवेमे हेमदण्डाः पताकिनः ।
हयैर्विनीतैः सम्पन्ना रथिभिश्चित्रयोधिभिः ॥ २.८५.२८ ॥
सोन्याचे दांडे आणि ध्वज असलेले हे रथही तितकेच आहेत; उत्तम प्रशिक्षित घोडे, कुशल सारथी आणि विचित्र योद्ध्यांनी युक्त.
2.85.29
एकैको ह्यत्र लभते सहस्रपरमां भृतिम् ।
युध्यतोऽयुध्यतो वापि वेतनं मासकालिकम्।
एतद्राजन्म धनं तेन दीव्याम्यहं त्वया ॥ २.८५.२९ ॥
येथे प्रत्येकाला युद्ध करो वा न करो, एका महिन्याचे हजार उत्तम वेतन मिळते; हेच माझे धन आहे, हे राजा; म्हणून मी तुझ्यासह पणाला लावतो.
2.85.30
इत्येवमुक्ते वचने कृतवैरो दुरात्मवान् ।
जितमित्येव शकुनिर्युधिष्ठिरमभाषत ॥ २.८५.३० ॥
असे शब्द बोलले गेल्यावर वैर धरणारा दुरात्मा शकुनी युधिष्ठिराला म्हणाला, "जिंकलो."
2.85.31
अश्वांस्तित्तिरिकल्माषान्गान्धर्वान्हेममालिनः ।
ददौ चित्ररथस्तुष्टो यांस्तान्गाण्डीवधन्वने ॥ २.८५.३१ ॥
चित्ररथाने प्रसन्न होऊन गाण्डीवधन्व्यास (अर्जुनाला) तित्तिर-चित्र रंगांचे, सुवर्णमाला घातलेले ते गंधर्व अश्व दिले.
2.85.32
युद्धे जितः पराभूतः प्रीतिपूर्वमरिन्दमः ।
एतद्राजन्मम धनं तेन दीव्याम्यहं त्वया ॥ २.८५.३२ ॥
युद्धात जिंकलेले आणि पराभूत होऊन प्रेमाने दिलेले — हे राजा, हे माझे धन आहे; त्याने मी तुझ्याशी पण लावतो.
2.85.33
एतच्छ्रुत्वा व्यवसितो निकृतिं समुपाश्रितः ।
तमित्येव शकुनिर्युधिष्ठिरमभाषत ॥ २.८५.३३ ॥
हे ऐकून, कपटाचा आश्रय घेण्याचा निश्चय केलेला शकुनी युधिष्ठिराला असे म्हणाला.
2.85.34
रथानां शकटानां च श्रेष्ठानां चायुतानि मे ।
युक्तान्येव हि तिष्ठन्ति वाहैरुच्चावचैस्तथा ॥ २.८५.३४ ॥
श्रेष्ठ रथ आणि गाड्यांचे दहा हजार माझ्याकडे आहेत; जुंपलेले उभे आहेत, उच्च-नीच वाहनांसह.
2.85.35
एवं वर्णस्य वर्णस्य समुच्चीय सहस्रशः ।
यथा समुदिता वीराः सर्वे वीरपराक्रमाः ॥ २.८५.३५ ॥
अशा प्रकारे प्रत्येक वर्णाचे हजारो लोक एकत्र करून — एकत्र झालेले वीर, सर्व पराक्रमी वीर.
2.85.36
क्षीरं पिबन्तस्तिष्ठन्ति भुञ्जानाः शालितण्डुलान् ।
षष्टिस्तानि सहस्राणि सर्वे विपुलवक्षसः।
एतद्राजन्मम धनं तेन दीव्याम्यहं त्वया ॥ २.८५.३६ ॥
दूध पीत आणि शालि तांदूळ खात उभे आहेत — साठ हजार, सर्व विशाल छातीचे. हे राजा, हे माझे धन आहे; त्याने मी तुझ्याशी पण लावतो.
2.85.37
एतच्छ्रत्वा व्यवसितो निकृति समुपाश्रितः ।
जितमित्येव शकुनिर्युधिष्ठिरमभाषत ॥ २.८५.३७ ॥
हे ऐकून शकुनी कपटाचा आश्रय घेऊन निश्चयाने युधिष्ठिराला म्हणाला, "जिंकलो."
2.85.38
ताम्रलोहैः परिवृता निधयो ये चतुः शताः ।
पञ्चद्रौणिक एकैकः सुवर्णस्याहतस्य वै ॥ २.८५.३८ ॥
तांबे व लोखंड यांनी वेढलेले चारशे खजिने आहेत; प्रत्येकात पाच द्रोण मोजमापाचे घडवलेले सोने आहे.
2.85.39
जातरूपस्य मुख्यस्य नार्घो यस्य हि भारत ।
एतद्राजन्मम धनं तेन दीव्याम्यहं त्वया ॥ २.८५.३९ ॥
हे भरता, ज्या उत्तम सोन्याचे मूल्य ठरवता येत नाही, हे राजा, हेच माझे धन आहे; त्याच्या योगे मी तुझ्याशी पणाला लावतो.
2.85.40
एतच्छ्रुत्वा व्यवसितो निकृतिं समुपाश्रितः ।
जितमित्येव शकुनिर्युधिष्ठिरमभापतः ॥ २.८५.४० ॥
हे ऐकून शकुनी कपटाचा आश्रय घेऊन निश्चयाने युधिष्ठिराला म्हणाला, "जिंकलो."